Ba khúc ngâm về Helgi, đều được tìm thấy trong bộ Codex Regius, đã trở thành đề tài cho vô số cuộc bàn luận; dẫu vậy, nhiều sự thật liên quan đến chúng vẫn còn chưa ngã ngũ. Kỳ thực, khó lòng đưa ra bất kỳ nhận định dứt khoát nào về ba bài thơ này mà lại không vấp phải sự bác bỏ thẳng thừng từ phía học giả tên tuổi nào đó. Nguồn gốc của truyền thuyết Helgi, mối liên hệ của nó với truyền thuyết về Sigurth, tác giả, niên đại và quê hương của các bài thơ, mức độ thay đổi so với nguyên bản, hay thân thế của người biên soạn các đoạn văn xuôi chú thích — những điều này cùng nhiều vấn đề tương tự từng và có lẽ sẽ luôn là những chủ đề tranh cãi giữa các nhà nghiên cứu lịch sử Edda.

Không đi sâu vào chi tiết của các cuộc tranh luận, thiết tưởng cũng cần lưu ý một số học thuyết nhất định. Ban đầu, Helgi vốn là một anh hùng dân gian Đan Mạch, con trai của vua Halfdan. Saxo Grammaticus đã đề cập khá nhiều về nhân vật này dưới thân phận ấy, và người ta cũng chỉ ra rằng nhiều địa danh trong các khúc ngâm về Helgi có thể được nhận diện khá rõ ràng với các vùng đất của Đan Mạch cùng những dải bờ biển lân cận thuộc biển Baltic. Theo Saxo, vị anh hùng Helgi người Đan Mạch nổi danh là kẻ chinh phục Hunding và Hothbrodd, trong đó chiến thắng trước người sau là kết quả của một chuyến viễn chinh trên biển khi ông đứng đầu một hạm đội hùng hậu.

Từ Đan Mạch, câu chuyện dường như lan rộng về phía bắc tới Na Uy và hướng tây đến các khu định cư của người Bắc Âu trên các hải đảo. Không nhiều nét nguyên thủy được giữ lại, và những chi tiết mới được thêm vào đây đó, đặc biệt là mối tình giữa Helgi với Sigrun. Dù vậy, những chiến thắng trước Hunding và Hothbrodd nhìn chung vẫn được bảo lưu, và từ chất liệu liên quan đến hai trận chiến này cùng câu chuyện tình Helgi-Sigrun, người ta đã dệt nên hai khúc ngâm về Helgi Hundingsbane.

Việc truyền thuyết Helgi gắn kết với truyền thuyết nhà Volsung ra sao vẫn là một câu hỏi ngỏ. Cả hai câu chuyện đều du nhập từ phương Nam, và có lẽ vào cùng một khoảng thời gian, thế nên việc xảy ra một vài sự nhầm lẫn cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, xét về các tình tiết thực tế của hai câu chuyện, mối liên hệ ấy chưa bao giờ thực sự khăng khít. Trong hai khúc ngâm về Helgi Hundingsbane, sự liên kết chỉ được thiết lập qua lời khẳng định rằng Helgi là con trai của Sigmund và Borghild; Sigurth không hề được nhắc tới, và trong khúc ngâm về Helgi con trai của Hjorvarth thì hoàn toàn không có mối liên hệ nào. Mặt khác, Helgi cũng không xuất hiện trong bất kỳ bài thơ Edda nào bàn trực tiếp về các truyền thuyết nhà Volsung, dẫu rằng trong một đoạn văn có độ xác thực còn hoài nghi (đối chiếu Reginsmol, lời tựa nhập đề), kẻ thù truyền kiếp của ông là Hunding có xuất hiện thông qua các con trai của hắn. Trong Volsungasaga, câu chuyện về Helgi, bao gồm các trận chiến với Hunding và Hothbrodd cùng mối tình với Sigrun, được kể lại ở chương 8 và chương 9 mà không làm ảnh hưởng đến mạch đi của cốt truyện chính. Ở đây, cũng giống như trong các khúc ngâm về Helgi, ngài là con trai của Sigmund Volsungsson và Borghild; trái lại, Sigurth là con trai của Sigmund và Hjordis, người sau là con gái của vua Eylimi. Lại có một người con trai khác làm cho cả hai câu chuyện thêm phần phức tạp, đó là Sinfjotli, con của Sigmund và chính người em gái ruột của ông là Signy. Sinfjotli xuất hiện trong cả hai khúc ngâm Helgi Hundingsbane lẫn Volsungasaga, nhưng lại vắng bóng trong mọi bài thơ Edda thuộc chu kỳ Volsung (đối chiếu Fra Dautha Sinfjotla và phần chú thích).

Tồn tại một mức độ tương đồng nhất định giữa câu chuyện về Helgi và Sigrun với câu chuyện về Sigurth và Brynhild, đặc biệt khi người biên soạn chịu trách nhiệm cho các đoạn chú thích văn xuôi cứ khăng khăng rằng Sigrun chính là một nữ chiến thần Valkyrie. Người ta không thể xác định được liệu sự tương đồng này là nguyên nhân kéo hai câu chuyện lại gần nhau, hay việc đồng nhất Helgi là con trai của Sigmund đã dẫn đến những thay đổi trong câu chuyện tình ái nằm ở các bài thơ về Helgi.

Bài thơ đầu tiên trong số ba bài thơ về Helgi — khúc ngâm về Helgi con trai của Hjorvarth — có họ hàng khá xa cách với hai bài còn lại. Nhân vật Helgi được nhắc đến rõ ràng cũng là hình tượng truyền thống ấy, ông cũng dẫn dắt một cuộc viễn chinh trên biển, nhưng ông không phải là con trai của Sigmund, không có mối liên hệ nào với chu kỳ Volsung, và vợ ông là Svava chứ không phải Sigrun. Đồng thời, những điểm tương đồng chung với hai khúc ngâm Helgi Hundingsbane cho thấy một nguồn gốc chung, miễn là ta ngược dòng thời gian đủ xa. Người biên soạn đã gắn kết các câu chuyện lại với nhau bằng một thủ pháp ngây thơ là cho Helgi “đầu thai chuyển thế”, và không chỉ một lần mà tới hai lần.

Khúc ngâm Helgi đầu tiên rõ ràng đang ở trong tình trạng chắp vá tồi tàn, bao gồm ít nhất hai bài thơ riêng biệt, được phân biệt không chỉ bởi nội dung mà còn qua thể thơ. Dù vấn đề vẫn còn gây tranh cãi, bài thơ dài hơn trong số này (các khổ 1–11 và 31–43) dường như lại được ráp nối từ các mảnh vỡ của hai hay nhiều bài thơ về Helgi khác nhau. Năm khổ đầu tiên là cuộc đối thoại giữa một chú chim và Atli — một bề tôi của Hjorvarth — xoay quanh việc chinh phục Sigrlin, người được định mệnh sắp đặt làm vợ Hjorvarth và mẹ của Helgi. Các khổ từ 6 đến 11 là lời qua tiếng lại giữa Helgi và một nữ chiến thần Valkyrie (phần văn xuôi đi kèm gọi nàng như vậy và đồng nhất nàng là Svava, nhưng trong các câu thơ không có gì chứng minh điều đó). Các khổ từ 12 đến 30 tạo thành một khối khá mạch lạc, trong đó Atli — khi đang canh gác chiến thuyền của Helgi — đã có cuộc khẩu chiến dữ dội với một nữ cự nhân tên là Hrimgerth, vì thế đoạn này đôi khi được gọi là Hrimgertharmol (Khúc ngâm về Hrimgerth). Đoạn cuối cùng, từ khổ 31 đến 43, cũng khá liền mạch và kể về cái chết của Helgi sau lời thề liều lĩnh của người em trai Hethin nhằm chiếm đoạt Svava cho riêng mình.

Các phần I, II và IV có thể đều xuất phát từ cùng một bài thơ hoặc không; hoàn toàn không thể phân định rắc rối này một cách chắc chắn. Tất cả chúng thường được các nhà chú giải định niên đại không muộn hơn nửa đầu thế kỷ thứ mười, trong khi khúc Hrimgertharmol (phần III) lại được đặt vào một thời điểm muộn hơn đáng kể. Những mảnh vỡ này được chắp vá lại vào lúc nào và bởi ai lại là một vấn đề hóc búa khác, và điều này đòi hỏi phải xem xét các đoạn văn xuôi cùng các mối nối, nơi mà bài Helgakvitha Hjorvarthssonar chứa đựng lượng văn xuôi lớn hơn bất kỳ bài thơ nào khác trong tập Edda. Những đoạn nối bằng văn xuôi này chứa đựng hầu như toàn bộ cốt truyện, trong khi phần thơ gần như chỉ thuần túy là đối thoại. Bất cứ ai soạn ra chúng dường như đều cố gắng một cách có ý thức nhằm biến những chất liệu thơ ca hỗn độn của mình thành một thể thống nhất nào đó, nhưng ông ta đã làm việc khá vụng về, để lộ rõ những sai lầm và mâu thuẫn rành rành. Bugge đã đưa ra giả thuyết rằng các đoạn văn xuôi này phải được xem là một phần nguyên bản và thiết yếu của tác phẩm, nhưng điều này khó lòng ăn khớp với các bằng chứng thực tế.

Trái lại, có vẻ hợp lý hơn nếu cho rằng khi truyền thuyết Helgi lan rộng từ quê hương Đan Mạch qua các vùng đất Bắc Âu ở miền Bắc lẫn miền Tây, rồi dần đan xen — dẫu không phải ở những điểm cốt yếu — với chu kỳ anh hùng vĩ đại khác từ phương Nam là chu kỳ Volsung, thì một lượng lớn các bài thơ bàn về Helgi đã được sáng tác vào những thời điểm khác nhau, ở những nơi khác nhau, phản ánh các dạng thức biến đổi của câu chuyện. Nhiều thế hệ sau đó, khi thời kỳ văn học của Iceland đã đến, một người chép sử nhiệt thành nào đó đã ký thác vào trang viết những bài thơ hoặc mảnh vỡ thơ ca mà ông ta biết được, rồi chắp vá cùng chú giải chúng dựa trên những thông tin đã đến được với ông qua các ngả đường khác. Những đoạn chú thích văn xuôi trong bài Helgakvitha Hundingsbana II đã thẳng thắn thừa nhận quá trình chắp vá này: một đoạn gồm bốn khổ (13–16) được mở đầu bằng câu, “như được kể trong Khúc ngâm Volsung Cổ”; đoạn chú thích văn xuôi cuối cùng trích dẫn một biến cố “được kể trong Karuljoth (Khúc ngâm về Kara),” và một lời thoại hai dòng được dẫn lại “như đã được viết trước đây trong bài Helgakvitha.”

Toàn bộ vấn đề về nguồn gốc, đặc điểm và quê hương của các bài thơ về Helgi đã được Bugge bàn luận cực kỳ chi tiết trong tác phẩm Helge-Digtene i den Ældre Edda, Deres Hjem og Forbindelser của ông; tác phẩm này, qua bản dịch của W. H. Schofield với nhan đề The Home of the Eddic Poems, hiện sẵn có cho độc giả tiếng Anh. Nghiên cứu này vô cùng giá trị, dẫu chưa hẳn thuyết phục ở mọi khía cạnh. Toàn bộ vấn đề phức tạp và quan trọng nhường nào trong lịch sử văn học Bắc Âu cổ đại, đồng thời việc đọc hiểu bất kỳ bài thơ nào về Helgi lại phụ thuộc sâu sắc vào việc thấu hiểu những hoàn cảnh mà qua đó chúng được lưu truyền đến thời đại chúng ta, chính vì thế tôi đã bàn luận về vấn đề này rộng hơn nhiều so với khuôn khổ cho phép của một lời tựa đơn thuần dành cho một bài thơ duy nhất.

[Mục lục]

(I)

VỀ HJORVARTH VÀ SIGRLIN

Hjorvarth là tên của một vị vua có bốn người vợ: người thứ nhất tên là Alfhild, và con trai của họ tên là Hethin; người thứ hai tên là Særeith, và con trai của họ tên là Humlung; người thứ ba tên là Sinrjoth, và con trai của họ tên là Hymling. Vua Hjorvarth từng lập lời thề lớn rằng sẽ lấy làm vợ bất kỳ người phụ nữ nào mà ông biết là đẹp nhất. Ông được hay vua Svafnir có một người con gái xinh đẹp hơn tất cả những người khác, tên là Sigrlin. Ithmund là tên một vị bá tước trong triều; ông có người con trai tên là Atli, người đã thay mặt nhà vua đi cầu hôn Sigrlin. Chàng đã lưu lại suốt cả mùa đông với vua Svafnir. Có một vị bá tước tên là Franmar, là cha nuôi của Sigrlin; con gái của ông tên là Alof. Vị bá tước thông báo rằng lời cầu hôn đã bị từ chối, và Atli đành quay về. Một hôm, Atli — con trai vị bá tước — đứng trong một khu rừng nọ; một chú chim đậu trên cành cây ngay phía trên chàng, và nó đã nghe lọt tai việc các bề tôi của Hjorvarth gọi những người vợ của nhà vua là những phụ nữ đẹp nhất. Chú chim ríu rít hót, và Atli lắng nghe những gì nó nói. Nó cất tiếng:

1. “Ngươi đã thấy Sigrlin,   |   ái nữ của Svafnir,

Nàng thiếu nữ đẹp nhất   |   chốn quê nhà tìm thấy?

Dù những người vợ của Hjorvarth   |   được người đời ngợi ca

Là xinh đẹp đáng ngắm   |   trong khu rừng Glasir.”

Atli cất lời:

2. “Hỡi chú chim thông thái,   |   đứng cùng Atli — con trai Ithmund,

Ngươi có muốn thổ lộ thêm điều gì nữa chăng?”

Chú chim đáp lời:

“Ta có thể nói nếu vị hoàng tử dâng lên lễ vật,

Và ta nhận được thứ mình muốn từ dinh thự của nhà vua.”

Atli cất lời:

3. “Đừng chọn Hjorvarth,   |   cũng đừng chọn các con trai của ngài,

Hay những người vợ xinh đẹp   |   của vị thủ lĩnh lừng danh;

Đừng đòi hỏi những nàng dâu   |   thuộc về vị vương giả;

Hãy cùng nhau giao ước   |   một cách thật thân tình.”

Chú chim đáp lời:

4. “Ta sẽ xin một ngôi điện,   |   cùng nhiều bàn thờ tế lễ,

Những con bò sừng dát vàng   |   nhà vua phải ban cho ta,

Nếu Sigrlin sau cùng   |   được nằm trong vòng tay ngài,

Hoặc tự nguyện bước theo   |   vị anh hùng dũng mãnh.”

Sự việc này diễn ra trước khi Atli lên đường; nhưng khi chàng trở về, và nhà vua hỏi về tin tức, chàng bèn tâu:

5. “Chúng thần gặp rắc rối,   |   chứ chẳng có tin gì,

Ngựa của chúng ta quỵ ngã   |   nơi chốn non cao ngất,

Dòng nước xiết Sæmorn   |   buộc lòng ta phải lội qua;

Ái nữ của nhà Svafnir,   |   xiêm y điểm xuyết nhẫn vàng,

Nàng người mà ta tìm kiếm,   |   rốt cuộc vẫn từ chối ta.”

Nhà vua hạ lệnh cho họ phải đi thêm lần nữa, và chính ngài cũng đi cùng họ. Nhưng khi họ lên đến miền núi, họ nhìn thấy xứ Svavaland đang bốc cháy mịt mù cùng những đám mây bụi cuồn cuộn tung bay từ hàng ngàn cỗ mã. Nhà vua ngự giá rời vùng núi tiến thẳng vào đất liền, rồi dừng chân nghỉ lại qua đêm ngay sát một con suối. Atli canh gác và vượt qua con suối; chàng tìm thấy một ngôi nhà ở đó. Một con chim lớn đậu trên nóc nhà để canh giữ, nhưng nó đang ngủ say. Atli phóng lao vào con chim và hạ sát nó, rồi trong ngôi nhà, chàng tìm thấy công chúa Sigrlin — con gái nhà vua — cùng Alof — con gái vị bá tước — và chàng đưa cả hai người rời khỏi nơi đó cùng mình. Bá tước Franmar đã biến thành hình dạng một con đại bàng, dùng phép thuật để bảo vệ họ khỏi đại quân của kẻ thù. Hrothmar là tên của một vị vua, kẻ đến cầu hôn Sigrlin; hắn đã sát hại nhà vua xứ Svavaland, đồng thời cướp bóc và thiêu rụi lãnh địa của ngài. Vua Hjorvarth lấy Sigrlin, còn Atli lấy Alof.

(II)

Hjorvarth và Sigrlin sinh được một người con trai, tuấn tú và có dáng vóc cao quý; chàng là một kẻ kiệm lời, và chẳng có cái tên nào gắn liền với chàng. Chàng ngồi trên một gò đất và nhìn thấy chín nữ chiến thần Valkyrie đang cưỡi ngựa phi qua; một trong số các nàng là người đẹp nhất. Nàng cất lời:

6. “Muộn màng thay, hỡi Helgi,   |   ngươi mới có được kho báu nhẫn vàng,

Hỡi thân cây chiến trận hung hãn,   |   hay những cánh đồng rực rỡ,—

Chim đại bàng sẽ sớm cất tiếng gào thét,—   |   nếu ngươi mãi chẳng mở miệng cất lời,

Dù cho trái tim của vị anh hùng kia   |   đang thét gào cay đắng.”

Helgi cất lời:

7. “Ta sẽ nhận được món quà gì với danh hiệu Helgi,

Hỡi nàng thiếu nữ vinh quang, khi sự ban ơn thuộc về nàng?

Mọi lời nàng nói ra   |   ta sẽ ghi khắc thật sâu,

Nhưng ta chẳng màng chi chúng   |   nếu không chiếm được trái tim nàng.”

Nữ chiến thần cất lời:

8. “Ta biết có những thanh gươm nằm ở Sigarsholm,

Có tròn năm mươi thanh   |   trừ đi đúng bốn thanh;

Có một thanh tuyệt vời nhất trong số đó,

Kẻ hủy diệt khiên thuẫn,   |   lấp lánh sắc vàng ngời.

9. “Nơi chuôi gươm chứa đựng vinh quang, nơi cán gươm là dũng khí,

Nơi mũi gươm gieo rắc nỗi kinh hoàng cho kẻ thù của chủ nhân;

Nằm trên lưỡi gươm là một con rắn vằn vện vết máu,

Và chiếc đuôi loài mãng xà   |   quấn quanh phần thân phẳng của gươm.”

Eylimi là tên của một vị vua, có con gái là Svava; nàng là một nữ chiến thần Valkyrie, bay lượn trên cả bầu trời lẫn biển cả. Nàng đã ban cho Helgi cái tên này, và từ đó về sau nhiều lần che chở cho chàng trong trận mạc. Helgi cất lời:

10. “Hỡi vua Hjorvarth, mưu lược của ngài thật bất ổn làm sao,

Dẫu ngài nổi danh trong việc dẫn dắt nhân dân,

Khi để cho ngọn lửa thiêu rụi những mái nhà của các tráng sĩ,

Những kẻ chưa từng gây tổn hại gì cho ngài.

11. “Thế mà Hrothmar vẫn đang nắm giữ kho báu ấy,

Của cải mà xưa kia dòng tộc chúng ta từng cai quản;

Rất hiếm khi muộn phiền làm nhà vua bận lòng,

Ngài tự cho mình là kẻ thừa kế của những người đã khuất.”

Hjorvarth đáp lời rằng ông sẽ giao cho Helgi một đoàn tùy tùng nếu chàng thực sự muốn trả thù cho ông ngoại của mình. Thế là Helgi nhận được thanh gươm mà Svava đã chỉ dẫn. Chàng bấy giờ lên đường, đi cùng với Atli, rồi họ hạ sát Hrothmar và lập nên rất nhiều chiến công hiển hách.

(III)

Chàng hạ sát tên cự nhân Hati, kẻ mà chàng tìm thấy đang ngồi trên một ngọn núi nọ. Helgi và Atli thả neo chiến thuyền tại vịnh Hatafjord. Atli canh gác trong suốt chặng đầu của đêm. Hrimgerth — con gái của Hati — cất lời:

12. “Những tráng sĩ trên vịnh Hatafjord là ai thế?

Những con tàu đều được che kín bởi khiên thuẫn;

Các ngươi trông thật hiên ngang và chẳng hề sợ hãi,

Ta rất muốn biết danh tính của vị vua chỉ huy.”

Atli cất lời:

13. “Tên ngài là Helgi, và ngươi muôn đời đừng hòng

Gây ra điều tổn hại nào cho vị anh hùng ấy;

Hạm đội của vị vương giả được gia cố bằng sắt thép,

Và phù thủy chẳng thể giở trò hiểm ác với chúng ta.”

Hrimgerth cất lời:

14. “Hỡi kẻ hùng mạnh kia, ngươi rốt cuộc là ai?

Ngươi được người đời biết đến với cái tên nào?

Vị vương giả đặt trọn niềm tin vào ngươi xiết bao,

Khi muốn ngươi đứng ở mũi chiến thuyền của ngài.”

Atli cất lời:

15. “Ta là Atli, và ngươi sẽ thấy ta vô cùng lợi hại,

Ta căm ghét cay đắng lũ phù thủy yêu tinh;

Bao lần ta đã đứng ở phần mũi tàu đẫm nước,

Và tước đoạt mạng sống của lũ cưỡi bóng đêm.”

16. “Hỡi mụ cự nhân khát máu, tên ngươi là gì?

Nói ta nghe, mụ phù thủy, cha ngươi là ai?

Ngươi có thể chìm sâu xuống dưới chín dặm đất,

Và để một thân cây mọc cao trên lồng ngực ngươi.”

Hrimgerth cất lời:

17. “Ta là Hrimgerth, cha ta là Hati,

Kẻ hùng mạnh nhất trong loài cự nhân;

Biết bao người phụ nữ hắn từng cướp khỏi quê nhà,

Trước khi bị Helgi chém hạ gục ngã.”

Atli cất lời:

18. “Hỡi mụ phù thủy, ngươi từng đứng chặn trước mũi tàu,

Và nằm phủ phục chắn ngang cửa vịnh;

Ngươi hẳn đã dâng bề tôi của nhà vua cho thần Rán,

Nếu một ngọn giáo không cắm phập vào da thịt ngươi.”

Hrimgerth cất lời:

19. “Ngươi thật ngốc nghếch, Atli, ta tưởng ngươi đang mơ màng,

Mí mắt ngươi đang sụp xuống che kín cả đôi ngươi;

Mẹ ta từng nằm phục bên những chiến thuyền của thủ lĩnh,

Ta đã tiêu diệt đám con trai của Hlothvarth trên biển khơi.”

20. “Ngươi cứ oai phong hí vang như ngựa đực, Atli, nhưng ngươi đã bị hoạn rồi,

Nhìn kìa, Hrimgerth đang quất chiếc đuôi của mụ lên cao;

Ta nghĩ trái tim ngươi nằm ở tận phần hậu huyệt,

Dù giọng nói của ngươi cứ vang lên như tiếng ngựa lồng.”

Atli cất lời:

21. “Ta trông như một con tuấn mã nếu ngươi muốn thử sức,

Và ta sẵn sàng nhảy phốc từ biển lên bờ đất;

Ta sẽ đánh ngươi ra thành từng mảnh vụn, nếu ta muốn,

Và cái đuôi của Hrimgerth sẽ chìm nghỉm trong nặng nề.”

Hrimgerth cất lời:

22. “Vậy thì hãy lên bờ đi, Atli, nếu ngươi chắc chắn về sức mạnh của mình,

Hãy đến với vũng nước của Varin; những chiếc xương sườn

Vòng vèo của ngươi sẽ bị bẻ gãy ngay lập tức

Nếu ngươi dám bước vào trong móng vuốt của ta.”

Atli cất lời:

23. “Ta sẽ chẳng bước đi cho đến khi các tráng sĩ thức giấc,

Và lại một lần nữa canh gác cho vị thủ lĩnh của họ;

Ta chẳng lấy làm lạ đâu, mụ phù thủy gớm ghiếc, nếu ngươi chồm lên

Từ phía bên dưới sống thuyền của chúng tao.”

Hrimgerth cất lời:

24. “Giờ hãy thức dậy đi, Helgi, và trả món nợ cho Hrimgerth,

Vì ngươi đã đốn ngã Hati đến chết;

Nếu nàng ta có thể ngủ cạnh vị vương giả dù chỉ một đêm,

Thì mọi nỗi khổ nhục của nàng sẽ được đền bù.”

Helgi cất lời:

25. “Lothin sẽ lấy ngươi thôi — ngươi thật đáng ghê tởm đối với loài người —

Lão ta có chốn định cư tại Tholley;

Kẻ khôn ngoan tồi tệ nhất trong số những sinh vật hoang dã,

Lão ta đích thực là bạn đời xứng đôi vừa lứa với ngươi.”

Hrimgerth cất lời:

26. “Ngươi càng yêu quý kẻ từng dò xét bến cảng ấy nhiều hơn,

Kẻ lẫn trong đám bề tôi vào đêm qua;

(Nàng thiếu nữ được điểm xuyết vàng mang theo phép thuật, ta nghĩ thế,

Khi nàng tìm kiếm đất liền từ hướng biển khơi,

Và canh giữ chặt chẽ hạm đội của các ngươi;)

Chỉ duy nhất mình nàng ta là kẻ có lỗi khiến ta không thể giáng

Cái chết xuống đầu những bề tôi của quốc vương.”

Helgi cất lời:

27. “Hỡi Hrimgerth, hãy ghi nhận xem, nếu ta đền bù những vết thương của ngươi,

Giờ hãy nói sự thật cho nhà vua nghe đi;

Có phải chỉ có một người che chở cho chiến thuyền của các tráng sĩ,

Hay là rất nhiều người đã cùng nhau đi tới?”

Hrimgerth cất lời:

28. “Có ba lần chín người, nhưng đi đầu là một người duy nhất,

Một nữ chiến thần đội mũ sắt với nước da trắng ngần;

Ngựa của họ run lẩy bẩy, và từ những chiếc bờm của chúng tuôn rơi

Những giọt sương đọng trong các thung lũng sâu thẳm,

(Mưa đá trút xuống những khu rừng cao ngút,

Từ đó con người thu hoạch mùa màng của mình,

Nhưng cảnh tượng ta chứng kiến thật kinh hoàng.)”

Atli cất lời:

29. “Hãy nhìn về hướng đông đi, Hrimgerth, vì Helgi đã đánh gục ngươi

Bằng những phù văn tử thần;

Hạm đội của vị vương giả đang trôi nổi bình yên trong bến cảng,

Và bề tôi của nhà vua đều được an toàn.”

Helgi cất lời:

30. “Trời đã sáng rồi, Hrimgerth, vì Atli đã kiềm chế ngươi

Cho đến tận lúc ngươi phải đánh mất sinh mạng của mình;

Người đời sẽ chế nhạo ngươi như một cột mốc chỉ đường ngoài cảng,

Nơi ngươi sẽ hóa đá và đứng đó mãi mãi về sau.”

(IV)

Vua Helgi là một chiến binh hùng dũng. Chàng đến yết kiến vua Eylimi và cầu hôn con gái ngài là Svava. Sau đó, Helgi và Svava trao nhau lời thề nguyền, và họ đem lòng yêu thương nhau sâu sắc. Svava ở nhà với cha mình, trong khi Helgi xông pha trận mạc; Svava vẫn là một nữ chiến thần Valkyrie như trước. Hethin ở nhà cùng cha mình là vua Hjorvarth ở Na Uy. Vào một buổi chiều Vọng Giáng sinh, khi Hethin đang một mình đi từ trong rừng trở về, chàng bắt gặp một mụ yêu tinh troll; mụ ta cưỡi trên một con sói, và dùng những con rắn thay cho dây cương. Mụ ta ngỏ lời muốn Hethin đi cùng mình. “Không,” chàng đáp. Mụ ta liền nói: “Ngươi sẽ phải trả giá cho điều này trong chén rượu thề của nhà vua.” Tối hôm ấy, những lời thề lớn được đọc lên; chú heo rừng tế thần được đưa vào, các tráng sĩ đặt tay lên đó và cất lời thề trong chén rượu của nhà vua. Hethin thề rằng chàng sẽ chiếm lấy Svava — con gái của Eylimi, người thiếp yêu của người anh trai Helgi; đoạn một nỗi buồn đau vô hạn bủa vây lấy chàng khiến chàng bước đi trên những con đường hoang dã hướng về phía nam qua vùng đất ấy, rồi tìm gặp người anh trai Helgi. Helgi lên tiếng:

31. “Chào mừng Hethin! Ngươi có tin tức gì để kể

Về những chuyện mới mẻ vừa từ Na Uy tới chăng?

Vì cớ gì mà ngươi rời bỏ xứ sở của mình, hỡi vương tử,

Lại còn một thân một mình lặn lội đến tìm chúng ta ở đây?”

Hethin cất lời:

32. “Ta đã phạm phải một tội lỗi tồi tệ hơn nhiều

Mà người anh em của ta, ngươi chẳng bao giờ có thể cứu vãn;

Bởi vì ta đã chọn ái nữ của nhà vua,

Vợ của ngươi, làm vợ ta trong chén rượu thề của vương giả.”

Helgi cất lời:

33. “Đừng đau khổ, Hethin, bởi lời thề chúng ta cùng tuyên thệ

Bên ly bia rượu sẽ giữ trọn sự thiêng liêng;

Một chiến binh muốn ta ra khơi đến hòn đảo nọ,

(Ta sẽ đến đó vào ba ngày sau kể từ hôm nay;)

Và việc ta có thể trở về hay không vẫn còn là ẩn số,

(Mọi chuyện sẽ ổn thỏa, nếu định mệnh cho phép điều đó.)”

Hethin cất lời:

34. “Đã có lúc ngươi nói rằng Hethin là

Một người bạn rất tốt, và ngươi từng ban tặng quà cáp cho chàng;

Lẽ ra nhuộm đỏ thanh gươm của ngươi còn phải phép hơn,

Thay vì ban ơn phước cho kẻ thù theo cách ấy.”

Helgi nói những lời này bởi vì chàng đã tiên đoán trước cái chết của mình, vì các tinh linh hộ mệnh của chàng đã chạm trán Hethin khi chàng nhìn thấy người phụ nữ cưỡi sói. Alf — con trai của Hrothmar — là tên của một vị vua từng hẹn ước một bãi chiến trường với Helgi tại Sigarsvoll sau thời hạn ba ngày lưu lại. Bấy giờ Helgi cất lời:

35. “Lúc màn buông bóng tối, trên lưng sói có một mụ đàn bà cưỡi,

Mụ ta tha thiết muốn gã phải đi theo mình;

Mụ ta thừa biết rằng giờ đây người con trai của Sigrlin

Sẽ ngã xuống tại mảnh đất Sigarsvoll.”

Một trận chiến khốc liệt diễn ra, và tại đó Helgi đã phải hứng chịu một vết thương chí mạng.

36. Sigar cưỡi ngựa phi đi

Được Helgi phái tới tìm kiếm

Đứa con gái duy nhất của Eylimi:

“Hãy giục nàng nhanh chóng chuẩn bị sẵn sàng,

Nếu còn muốn tìm thấy người tình của mình lúc sinh tồn.”

Sigar cất lời:

37. “Helgi đã sai ta đến đây,

Hỡi Svava, để tự mình nói chuyện với nàng;

Vị anh hùng nói rằng ngài rất muốn gặp nàng

Trước khi người con cao quý của dòng dõi rời bỏ cõi đời.”

Svava cất lời:

38. “Điều gì đã xảy ra với Helgi, con trai của Hjorvarth?

Tai ương giờ đây giáng xuống ta thật nặng nề;

Nếu biển cả vùi dập ngài, hay thanh gươm đâm thấu ngài,

Ta sẽ mang đến thảm họa cho tất cả kẻ thù của ngài.”

Sigar cất lời:

39. “Vào buổi sáng, ngài đã ngã xuống tại Frekastein,

Vị vua cao quý nhất dưới vòm trời này;

Alf nắm giữ trọn vẹn niềm vui chiến thắng,

Dù ngài chẳng hề có chút nhu cầu nào cho việc đó.”

Helgi cất lời:

40. “Chào nàng, Svava! Hãy kiềm chế nỗi đau buồn của mình,

Đây là lần gặp gỡ cuối cùng trong đời của chúng ta;

Những vết thương của người anh hùng đang rỉ máu nhức nhối,

Và mũi gươm đã cắm sâu sát cạnh trái tim ta.

41. “Ta khuyên nàng, hỡi Svava — xin đừng khóc, nàng dâu của ta —

Nếu nàng chịu lắng nghe những lời này của ta,

Hãy chuẩn bị sẵn chiếc giường cho Hethin,

Và trao trọn tình yêu của nàng cho vị tráng sĩ trẻ tuổi.”

Svava cất lời:

42. “Ta từng có một lời thề nơi chốn quê nhà thân yêu,

Khi Helgi đến cầu hôn ta với những chiếc nhẫn vàng,

Rằng không đời nào theo ý nguyện của ta, nếu vị chiến binh ngã xuống,

Ta lại ôm ấp trong vòng tay một người không có tiếng tăm.”

Hethin cất lời:

43. “Hãy hôn anh đi, Svava, anh sẽ chẳng quay về

Để ngắm nhìn Rogheim hay Rothulsfjoll,

Cho đến khi anh trả được mối thù cho con trai của Hjorvarth,

Vị vua cao quý nhất dưới vòm trời này.”

Người ta kể rằng Helgi và Svava đã được đầu thai chuyển thế.