Cuộc đời được tạo nên từ vô số những lựa chọn nhỏ, nhưng cũng sẽ có lúc gặp phải những lựa chọn lớn.

Sự khác biệt giữa lựa chọn nhỏ và lựa chọn lớn không hoàn toàn nằm ở quy mô hay tầm ảnh hưởng của sự việc.

Một chú thiên nga bị nhốt trong lồng đoạt giải vàng tại cuộc thi chim đẹp thế giới, nhưng khi vô tình được thả ra lại bị một gã thợ săn thiếu hiểu biết bắn hạ, cả hai việc này đều đủ lớn, nhưng đối với chú thiên nga đó mà nói, chúng hoàn toàn không phải là lựa chọn của chính nó.

Ngược lại, người bạn đời không mấy nổi bật của nó, sau khi nó bị bắn chết đã kêu lên những tiếng bi ai rồi tuyệt thực mà chết, đó mới chính là lựa chọn lớn.

Việc khiến tôi mãn nguyện nhất cả cuộc đời mình, chính là tất cả đều do tự bản thân đưa ra một loạt những lựa chọn lớn.

Từng có vài tờ báo chế giễu tôi rằng, đời người làm càng ngày càng thu hẹp lại. Cái "nhỏ" mà họ nói, không phải chỉ không gian sống, mà là chỉ quan chức, chức vị, ít nhất là cái "bán quan chức" mà giới văn hóa Trung Quốc hằng khao khát. Họ nhìn tôi, không chỉ từ chức viện trưởng một cách triệt để, mà đến cả Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật, Hội Nhà văn cũng chưa từng tham gia, ngay cả Đại hội Đại biểu Nhân dân, Chính hiệp cũng hoàn toàn không vướng bận. Kết quả, trở thành một người mà ai ai cũng dám phỉ báng mà bản thân lại không có sức phản kháng. Họ suy đoán rất nhiều lý do, cuối cùng chỉ đành cười khẩy: "Tự làm tự chịu!"

Tôi thầm vui mừng. Bởi vì tất cả những điều này, quả thực đều là "tự làm tự chịu", xuất phát từ lựa chọn chủ động của chính tôi. Nếu không chọn như vậy thì thật dễ dàng, còn tôi, lại chọn con đường gian nan. Giống như một nhà thám hiểm tách đoàn leo lên một con đường núi hiểm trở, thỉnh thoảng nhìn xuống, thấy mọi người vẫn đang chen lấn ồn ào trên mặt đất bằng phẳng.

Mỗi lựa chọn của tôi đều liên quan đến đạo trời luân lý, kinh mạch lịch sử, đọc "Ngô gia tiểu sử", "Hà vị văn hóa" là biết ngay. Từ hai mươi tuổi cho đến nay, mỗi năm tất có lựa chọn, mỗi lần chọn tất là đại sự, mỗi lần lựa chọn lớn đều chắc chắn kéo theo một hồi ồn ào náo động, đủ để chứng minh lựa chọn của tôi siêu trần thoát tục, không tầm thường chút nào.

Đến đây, tôi có thể nói với linh hồn của triết gia người Pháp Sartre mà tôi hằng sùng bái rằng: "Tôi, đã chọn ra chính mình."

Trước mỗi lần lựa chọn trọng đại, tôi chẳng là gì cả.