Được rồi, vì đã chạm tay vào cánh cổng của phần kết, vậy thì, những mô tả khái quát về "Đạo Quân Tử" của chúng ta cũng có thể tạm thời khép lại tại đây.
Tất nhiên, nếu xét theo yêu cầu về tính hoàn chỉnh của một công trình nghiên cứu học thuật cấp cao, chủ đề này vẫn còn để lại nhiều hạng mục quan trọng. Ví dụ như: quan điểm khác biệt của Chư Tử Bách Gia về Đạo Quân Tử, quá trình diễn biến của Đạo Quân Tử trong hơn hai ngàn năm qua, những biến dạng tiêu cực và hậu quả bất lợi của Đạo Quân Tử, sự dị đồng giữa Đạo Quân Tử với các hình mẫu nhân cách như Thánh nhân, Đại trượng phu, Giác giả, Chí nhân, Thiền giả trong lịch sử Trung Quốc, cũng như nhận thức quốc tế và cảnh ngộ tương lai của Đạo Quân Tử, v.v. Những hạng mục nghiên cứu mà tôi liệt kê ra đây đều có giá trị học thuật không hề thấp, có thể viết thành từng bộ chuyên khảo, tin rằng sẽ có nhiều học giả thi triển tài năng, tận tâm tận lực.
Trọng tâm mối quan tâm của bản thân tôi chỉ nằm ở việc khám phá nhân cách tập thể của dân tộc Trung Hoa dưới lập trường nhân loại học văn hóa, đồng thời từ sự lựa chọn của lịch sử và sự trầm tích của đất đai để cân nhắc thị phi, nặng nhẹ. Tôi còn cố ý khoanh vùng độc giả của mình là những người dân bình thường nằm ngoài giới văn hóa học thuật. Sự phân định này tất nhiên cũng liên quan đến nhân loại học văn hóa. Bởi vì tôi tin chắc rằng, sự tương tác chân thực với xã hội phổ quát, dù chỉ là những lời nhẹ nhàng, nông cạn, cũng vượt xa những màn tranh cãi khô cổ cháy miệng trong những vòng tròn nhỏ hẹp.
Việc khám phá nhân cách tập thể của dân tộc Trung Hoa là điều tôi đã bắt đầu thực hiện từ rất sớm. Thành quả tạm gọi là có chút tiếng tăm chính là công trình nghiên cứu hệ thống của tôi về "Tiểu nhân" cách đây hơn mười năm. Bài viết tổng kết mang tên "Lịch sử đích ám giác" (Góc tối của lịch sử) đó, không chỉ ở Trung Quốc đại lục mà còn ở Đài Loan, Hồng Kông và Malaysia, cũng như cộng đồng người Hoa tại Âu Mỹ, đã tạo ra những phản hồi quan trọng nằm ngoài dự đoán. Có thể thấy, chỉ cần là người Trung Quốc, ai cũng vô cùng nhạy cảm với nhân cách tập thể trong lòng mình.
Tôi nghiên cứu tiểu nhân không phải là mục đích, mục đích là Quân tử. Nhiều năm trôi qua, cho đến tận hôm nay, cuối cùng cũng có thể gác bút, xoa tay mà nói với độc giả rằng, tôi đã hoàn thành cả nửa còn lại của công việc rồi.
Bỏ ra bao nhiêu năm để làm một việc, cũng không có gì lạ. Khám phá nhân cách tập thể của dân tộc Trung Hoa không chỉ cần đọc lượng lớn sách vở cổ kim, mà còn phải quan sát sâu sát đám đông xung quanh, lại còn phải đi khắp các nước trên thế giới để đối chiếu ngang. Cả mặt chính diện và phản diện đều làm như vậy, tự nhiên sẽ tiêu tốn thời gian dài đằng đẵng. Dù làm tốt hay không, đối với bản thân tôi mà nói, cũng xem như đã hoàn thành. Sinh mệnh một con người có hạn, không thể yêu cầu bản thân quá nhiều, quá cao.
Ước chừng có nhiều độc giả trẻ chưa từng đọc bài nghiên cứu về tiểu nhân của tôi. Do đó tôi xin gợi ý với họ, nếu có thời gian rảnh rỗi, có thể tìm đọc để đối chiếu. Tiêu đề của bài viết đó đã được đổi thành "Đại địa tiểu nhân", là chương kết trong cuốn "Trung Quốc văn mạch" của tôi. Bởi vì tôi cho rằng, gốc rễ của văn mạch nằm ở nhân cách.
Cảm ơn mọi người đã theo ánh mắt của tôi, truy vết đằng sau hình tượng Quân tử và Tiểu nhân suốt bấy lâu nay. Truy vết xong chắc chắn sẽ không có quá nhiều lời oán trách, bởi vì cuối cùng sẽ phát hiện ra, chúng ta đang truy vết chính mình, truy vết Trung Quốc.
