Trong thiên vực lịch sử sâm nghiêm, có liệt nhật, có mây đen, cũng có thanh phong, có ánh trăng.
Mức độ bạo ngược của lịch sử, thực ra vượt xa sự tưởng tượng của chúng ta. Sự tàn khốc của từng trận chiến, hiển nhiên đã bị xem nhẹ. Những sự kiện như "hủy ba tòa thành", "diệt sát tất cả sinh linh trên đường hành quân", "nhất định khiến quốc gia này vĩnh viễn hoang vu", vẫn thường xuyên xảy ra. Hơn nữa, quy mô ngày càng lớn, hành động ngày càng nhanh, tâm địa ngày càng cứng rắn.
Cái gọi là "nhất đại bá chủ", chủ yếu là so sự tàn khốc, so cái thứ tàn khốc được tạo ra bởi quân lực hùng hậu. Mặc dù, họ đều giương ra rất nhiều chiêu bài đường hoàng. Kẻ muốn thay thế họ, vượt qua họ, cũng đều làm đủ bài bản trên sự tàn khốc. Cái đà này rất khó ngăn chặn, bởi vì logic ở nơi đây là thắng thua, là thành bại, là vinh nhục, là vương khấu, căn bản không có địa vị cho lòng từ thiện.
Lời khuyên giải của Đỗ Phủ thật bất lực: "Sát nhân diệc hữu hạn, lập quốc tự hữu cương." Bởi vì thứ ông nhìn thấy mỗi ngày, là sự chém giết vô hạn, cướp bóc vô cùng.
Thế nhưng vào lúc này, một vài nhân vật tưởng chừng không quan trọng đã xuất hiện. Họ dựa vào tài năng được các đời bá chủ coi trọng, giành được sự tin tưởng nhất định, một chức vị nhất định. Sau đó, lấy mưu lược làm cái cớ, đưa ra những nguyên tắc kiểm soát sự tàn khốc. Rất nhiều người trong số họ đã thất bại, thân thủ dị xứ, máu me bê bết; nhưng, đôi khi họ lại thành công.
Đêm trăng mờ ảo ấy, một vị mưu sĩ bước ra khỏi doanh trướng, ngẩng đầu ngắm ánh trăng. Hai kiến nghị vừa rồi của ông đã được chấp nhận: ba vạn tù binh ngày hôm qua được miễn tử, trận ác chiến ngày mai bị hủy bỏ.
Chỉ có mặt trăng mới biết, một lượng lớn sinh linh trên thế gian đã được nối dài sự sống. Trong những sinh linh này, có lẽ có tổ tiên huyết thống của chúng ta.
Thế nhưng, sách sử của chúng ta lại vĩnh viễn thờ ơ với ánh trăng này. Chúng chỉ muốn ghi chép lại những tuyệt chiêu hôm qua, những cuộc tấn công hôm nay, những chiến lợi phẩm ngày mai.
