Một tin đồn nửa thật nửa giả, đáng sợ hơn rất nhiều so với một tin đồn hoàn toàn bịa đặt.

Những người bị tin đồn gây tổn thương thường dùng những lời lẽ gay gắt nhất là "Đây hoàn toàn là tin đồn nhảm". Kỳ thực, làm vậy trái lại đã hạ thấp đẳng cấp của tin đồn đó xuống.

Nếu thực sự là hoàn toàn bịa đặt, sức mạnh của tin đồn ấy vốn rất hữu hạn.

Sau khi nhiều tin đồn bị vạch trần, người ta luôn thắc mắc tại sao khi đó nạn nhân không đứng ra thanh minh. Ngoài áp lực quyền thế bất thường ra, khả năng cao hơn là vì tin đồn trộn lẫn thật giả, thanh minh rất tốn công tốn sức, ngược lại còn khiến người ta nghi ngờ.

Người Trung Quốc quen với lối tư duy đơn hướng. Hoặc là trắng hoàn toàn, hoặc là đen hoàn toàn, hoặc là bị vu oan hoàn toàn, hoặc là đáng đời chịu tội. Nếu bạn muốn phân tích tỉ mỉ bảy phần giả ba phần thật trong tin đồn đổ lên đầu mình, người nghe đã sớm không còn kiên nhẫn, cũng chẳng còn đồng cảm như thế nữa. Đã vậy, chi bằng ngậm bồ hòn làm ngọt.

Công thức độc địa nhất trong tin đồn, không gì hơn là trong phần lớn sự thật lại chỉ có một chỗ nhỏ sai lệch, mà chỗ nhỏ này lại liên quan đến nhân phẩm.

Việc lan truyền tin đồn cũng có công thức.

Nhà xã hội học người Mỹ G.W. Allport và L. Postman đã tổng kết ra một công thức tin đồn:

R = I × A

R là Rumour, tin đồn; I là Important, quan trọng; A là Ambiguous, mơ hồ. Điều này có nghĩa là, nếu nội dung của một tin đồn hoàn toàn không quan trọng hoặc hoàn toàn không mơ hồ, tức là bất kỳ vế nào bằng không, thì kết quả cũng bằng không, hoàn toàn không thể trở thành tin đồn; nếu có đủ độ quan trọng và một chút mơ hồ ám muội, hoặc hơi quan trọng một chút nhưng lại có sự mơ hồ và ám muội rất lớn, thì đều có thể lan truyền; nếu cả hai vế đều đầy đủ, tin đồn lại càng mạnh mẽ hơn.

Điều phiền phức là, tất cả những người và sự việc quan trọng trên thế gian đều mang theo một chút bí mật. Cho dù không phải như vậy, trong tâm trí của những nhóm người không quan trọng, họ vẫn là những điều bí ẩn và mơ hồ. Do đó, cơ chế của tin đồn hầu như luôn sinh sôi nảy nở không ngừng.

Phải làm sao đây? Cách giải quyết không nhiều. Nhưng, nghiên cứu một chút về công thức của nó vẫn là tốt hơn. Chỉ sợ là, bị tin đồn trói chết rồi, mà vẫn không biết nó đã trói bằng cách nào.