Mạc Liệt Man trung tá ở cảng Goa đã được hơn nửa tháng.

Trong thời gian đó, ông đã đi tham quan một số cơ sở của người Bồ Đào Nha. Để bày tỏ sự hữu nghị, ông thay mặt chính phủ Đông Ngạn quyên góp một lô thuốc men cho Bệnh viện Hoàng gia Goa. Đây là bệnh viện quy mô lớn nhất, đồng thời cũng là bệnh viện tiên tiến nhất tại thành phố Goa, có thể tiếp nhận và điều trị cho không ít bệnh nhân, nhưng nói thật thì trình độ chỉ có thể coi là rất kém. Kém đến mức nào ư? Thực ra lấy một ví dụ là hiểu ngay.

Vị bác sĩ chủ chốt nhất của bệnh viện này là người Ấn Độ. Giới thượng lưu bao gồm Tổng đốc Tavora và nhiều quý tộc, giáo sĩ, thương nhân lớn đều rất tin tưởng ông ta. Phương pháp điều trị sốt chính của ông ta là dùng hồ tiêu quấn quanh đầu bệnh nhân, chứ không phải như y học phương Tây truyền thống là dùng bộ lọc máu cho bệnh nhân chảy máu lượng lớn cho đến khi bệnh nhân bình phục.

Tất nhiên điều này không có nghĩa là ông ta không biết trích máu. Hơn nữa, vị bác sĩ này còn tự mình đổi mới, học từ những người thờ thần Ấn Độ giáo ở nông thôn cách kê đơn cho bệnh nhân đã trích máu uống nước tiểu bò, mỗi lần một cốc, một ngày ba cốc. Nghe nói sau khi bệnh nhân uống xong thì sắc mặt phục hồi đều rất tốt.

Có lẽ cách điều trị bệnh hoang đường này trong mắt người Đông Ngạn có chút khó chấp nhận, nhưng đừng phàn nàn, vị bác sĩ người Ấn này đã là thầy thuốc có trình độ cao nhất tại Bệnh viện Hoàng gia Goa rồi. Vì y học phương Tây lúc bấy giờ hoàn toàn bó tay trước các loại bệnh tật thông thường ở Ấn Độ, cho nên các bác sĩ châu Âu từ Bồ Đào Nha đến đây cũng phải bắt đầu học kinh nghiệm lâm sàng từ những người Ấn Độ này. Nếu không, nếu họ dựa theo cách thức của châu Âu để xem bệnh cho bệnh nhân, thì số bệnh nhân trị chết có khi còn nhiều hơn cả số được chữa khỏi, mặc dù tỉ lệ tử vong của bệnh nhân dưới tay bác sĩ Ấn Độ cũng cao đến mức đáng kinh ngạc.

Số thuốc men mà Mạc Liệt Man phái người quyên tặng, nói thật thì phần lớn đều sẽ bị vị bác sĩ chủ trị chỉ biết vài thủ thuật y khoa thô sơ của Bệnh viện Hoàng gia Goa làm hỏng mất, vì ông ta trông có vẻ hoàn toàn không hiểu gì về số thuốc đó, chưa nói đến cách sử dụng. Nhưng thôi cũng chẳng sao, ông quyên tặng lô thuốc này chủ yếu là vì tình hữu nghị giữa hai bên, dù sao thì cũng đã gửi đến nơi rồi, sử dụng ra sao là việc của người Ấn Độ.

Sau khi đến bệnh viện, trung tá Mạc Liệt Man lại được người Bồ Đào Nha tháp tùng đến doanh trại quân đội của họ, và một lần nữa tham quan "màn trình diễn" của quân đội Bồ Đào Nha.

Những người lính với vẻ mặt không hề tình nguyện này được triệu tập từ hải ngoại trở về. Trước đó họ còn đang ngồi trên những con tàu chiến nhỏ ngoài khơi đánh "hải tặc", kiểm tra "hàng cấm" trên các tàu thuyền qua lại, kết quả đột nhiên nhận được lệnh, thế là đành tiu nghỉu quay về Goa.

Các hạng mục trình diễn của những người lính này chủ yếu là đội ngũ và xạ kích. Đội ngũ thì chỉ có thể nói là đi ở mức trung bình, tất nhiên đây không phải là theo tiêu chuẩn của người Đông Ngạn. Trung tá Mạc Liệt Man từng thấy những đơn vị còn tệ hơn họ, đơn vị trực thuộc quyền chỉ huy của Tổng đốc Goa này đi được như thế đã được coi là mức trung bình rồi.

Mà so với đội ngũ, kỹ thuật xạ kích của họ thì cực kỳ tồi tệ, nhìn không lọt mắt nổi, ngay cả Tổng đốc Tavora đang đứng bên cạnh tháp tùng cũng cảm thấy xấu hổ, vì để cho đồng minh tương lai nhìn thấy mặt kém cỏi của quân đội nhà mình, dù sao cũng chẳng phải chuyện tốt lành gì.

“Huấn luyện ít quá, binh lính nhìn chung không quá quen thuộc với quy trình, chỉ có một số cựu binh đến từ Bồ Đào Nha hoặc binh lính Ấn-Bồ giàu có mới có thể thực hiện xạ kích thành thục, còn trình độ của những binh lính da đen kia thì không dám bàn tới, thật sự là quá kém.” Mạc Liệt Man tuy là sĩ quan hải quân, không quá am hiểu lục quân, nhưng sau khi xem xong cũng chỉ biết lắc đầu, trong lòng cũng từ bỏ tia hy vọng cuối cùng về năng lực chiến đấu của quân đội Bồ Đào Nha. Đồng thời, ông cũng có thêm một tầng nhận thức sâu sắc về thể chế cứng nhắc và tư duy ý thức hệ của người Bồ Đào Nha. Đã ra nông nỗi này rồi, sao không đến vùng Đức để chiêu mộ đám lính đánh thuê khốn khổ kia nhỉ? Phải biết rằng, dù là người Anh hay người Hà Lan đều dùng rất nhiều những binh lính rẻ tiền như pháo hôi đó, nhưng hai quốc gia trên bán đảo Iberia lại luôn ưu tiên sử dụng người nước mình trước, không thì cũng phải là người Công giáo, nếu không thà dùng binh lính da đen ở thuộc địa, giống như đám quân đội thuộc địa Bồ Đào Nha ở Goa này vậy.

“Nếu sau này bùng nổ xung đột vũ trang quy mô lớn với Công ty Đông Ấn Hà Lan, dựa vào đám binh lính Bồ Đào Nha này, có lẽ thủ thành thì được, nhưng dã chiến thì treo lắm, khéo bị người ta đánh tan chỉ trong một trận. Xem ra, thất bại của người Bồ Đào Nha trong bao nhiêu năm qua tại bờ biển Malabar, bờ biển Coromandel, đảo Ceylon, quần đảo Đông Ấn, bờ biển Swahili và cả đảo Hormuz của Ấn Độ, cũng không phải là ngẫu nhiên, thể chế của họ quả thực là quá lạc hậu, đến nỗi ngay cả việc huấn luyện binh lính thuộc địa cũng không làm tốt. Xem ra sau này nếu đảo Diu có việc gì, tuyệt đối không được đặt quá nhiều kỳ vọng vào họ, điểm này sau khi về nhất định phải báo cáo lên trên một cách trọng điểm.” Trên đường tới nhà ăn của quân doanh, trung tá Mạc Liệt Man thầm nghĩ.

Vì sự kiên trì của trung tá Mạc Liệt Man, bữa trưa hôm nay được sắp xếp cho mọi người dùng tại quân doanh. Doanh trại ở Goa không có nhà hàng cho sĩ quan, tất cả mọi người đều ăn trong một cái lều ẩm ướt nóng nực thông với nhà bếp. Vì khoảng cách xa xôi và yếu tố sản vật khí hậu, ba loại thực phẩm chính từ Địa Trung Hải – bánh mì, dầu và rượu vang – cùng giá thịt vô cùng đắt đỏ, nên đại đa số binh lính bình thường đều dùng tay phải bốc cơm ăn giống như người Ấn Độ bản địa, trông cứ như một người Ấn Độ vậy.

Tất nhiên, mấy ngày nay Mạc Liệt Man cũng biết được, những binh lính này bị đồng hóa ở các khía cạnh rõ ràng không chỉ có điểm này. Họ học theo người Goa dùng bình để uống nước, có thể không để nước dính vào miệng; họ học người địa phương nhai lá trầu, dùng “đàn hương ngọt” lau cơ thể, uống rượu mạnh chiết xuất từ cây cọ, thường xuyên tắm rửa. Có thể nói, họ đã học tập và tiếp nhận tất cả mọi thứ của những kẻ dị giáo Ấn Độ, rất nhiều tập tục thậm chí đã lưu hành trong quân đội từ rất lâu rồi, khiến các giáo sĩ vô cùng lo lắng.

“Cộng đồng và thành phố Bồ Đào Nha đã hoàn toàn Ấn Độ hóa, thành phần hầu như chỉ toàn người da trắng, người Ấn-Bồ, Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ, còn nông thôn thì do người Ấn Độ cai trị, cùng lắm thì tỏ ra phục tùng ở một mức độ nhất định đối với chủ nhân Bồ Đào Nha của họ thôi, nhưng khi đối mặt với những người đẳng cấp thấp, họ vẫn là những ông chủ không phải bàn cãi. Xã hội kỳ lạ, quân đội yếu ớt, ý thức hệ hỗn loạn cùng với thành phố vô cùng giàu có, được rồi, chúng ta đang hợp tác với một nhóm người như vậy đấy. Hy vọng sau này mọi chuyện đều thuận lợi, người Ấn Độ luôn thích mang đến cho người ta ‘bất ngờ’, ít nhất thì trong quân đội của họ, người Ấn Độ thuần chủng vẫn là số ít, liệu tôi có thể vì điều này mà thấy an ủi đôi chút không?” Mạc Liệt Man vừa ăn món thịt nướng, bánh mì, phô mai, bơ và rượu vang được chuẩn bị riêng cho mình, vừa thầm suy nghĩ: “Công ty Đông Ấn Hà Lan năm đó không dồn sức trả giá để phá vỡ Goa đúng là một nước đi sai lầm lớn, giờ nhuệ khí của họ cũng dần mất đi, người Bồ Đào Nha ở Goa lại đưa lực lượng của chúng ta vào, họ không còn cơ hội nào nữa rồi.”

Kết thúc chuyến tham quan quân doanh khiến người ta cảm thấy vô cùng xấu hổ, mọi người quay lại Phủ Tổng đốc trong thành phố Goa. Tại đây, hai bên trao đổi một số văn kiện cuối cùng, trao nhau những lời chào hỏi, rồi chia tay. Tổng đốc Francisco de Tavora đích thân tiễn nhóm người Mạc Liệt Man đến tận bến tàu, và dặn dò những người Ấn Độ dưới quyền mang số hàng hóa mà người Đông Ngạn đã mua chuyển đến tận mép bến tàu miễn phí, vô cùng khách khí. Để cảm ơn sự khách khí của họ, trung tá Mạc Liệt Man sau khi suy nghĩ chốc lát, quyết định tặng lại sáu mươi khẩu súng trường dự phòng mới tinh, mười khẩu súng ngắn và một ít đạn dược trong kho trên tàu cho người Bồ Đào Nha, để cảm ơn sự giúp đỡ của họ trong thời gian này.

Sau khi xong xuôi những việc này, người Đông Ngạn liền lên chiến hạm “Phục Ba Vạn Lý”, mang theo hàng hóa, mang theo hiệp định đã đổi xong, từ từ rời khỏi cảng Goa, xuôi về phía nam dọc theo bờ biển Ấn Độ. Vì lý do gió mùa và dòng hải lưu, họ có lẽ không thể quay lại đảo Tân Hoa Hạ theo con đường cũ, đành phải đi về phía nam tới quần đảo Đông Ấn trước, sau đó vẽ một đường vòng lớn để quay lại căn cứ hải quân cảng Đa Phàm. Còn việc hành động này có bị người Hà Lan phát hiện hay không, phát hiện rồi sẽ gây ra rắc rối gì, thì không còn là điều người Đông Ngạn có thể quản nổi nữa.

Trước khi “Phục Ba Vạn Lý” rời đi, đã phái thêm nhân viên đến đóng quân tại đảo Diu từ trước. Họ sẽ xây dựng trạm thương mại/pháo đài trên một mảnh đất do người Bồ Đào Nha phân định – tất nhiên là cần phải trả phí, nhưng bến đỗ nhiều, mực nước cũng đủ sâu, nhìn chung cũng khá ổn. Kinh phí cần thiết cho việc xây dựng đã dự trù một phần, phần thiếu hụt người Bồ Đào Nha đồng ý tạm thời giúp đỡ chi trả, vật liệu xây dựng v.v. cũng đều mua từ các thương nhân Bà-la-môn đó, nhân lực đều thuê từ chỗ họ, để tiết kiệm chi phí hết mức có thể – phải biết rằng, ngay cả chi phí sử dụng máy móc cũng cao hơn nhiều so với việc sử dụng người Ấn Độ đẳng cấp thấp, thì còn gì phải do dự nữa?

Mà ngay sau khi người Đông Ngạn đi không lâu, ngày 10 tháng 9 năm 1681, Balthasar Bort đang thị sát quân đội tại pháo đài Galle ở cực nam đảo Ceylon bất ngờ nhận được tin từ các thương nhân Ấn Độ đến giao thương, biết được người Đông Ngạn đã đến đảo Diu vào khoảng ba tháng trước, và đã có cuộc mật đàm với Tổng đốc Bồ Đào Nha Tavora. Sau đó, những thương nhân Ả Rập vốn có quan hệ không mấy tốt đẹp với người Bồ Đào Nha phát hiện người Đông Ngạn bắt đầu rầm rộ chiêu mộ nhân lực, thu mua vật liệu xây dựng, xây dựng lâu đài, có vẻ như có ý định ở lâu dài tại đảo Diu, nên nhân cơ hội đi sang phương Đông giao thương, lúc đi qua pháo đài Galle đã thông báo cho phía Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Những thương nhân mật báo này về cơ bản đều là người Moor bất mãn với những gì người Bồ Đào Nha làm tại vùng Rajput, nhưng mối quan hệ với người Hà Lan tương đối khoan dung tôn giáo lại khá tốt, công việc làm ăn cũng rất phát đạt. Tương ứng, người Hà Lan và họ rất nhiều lúc sẽ chia sẻ thông tin cho nhau, thế đấy, chuyện người Đông Ngạn đến đảo Diu và bắt đầu khởi công xây dựng lớn nhanh chóng bị họ thông báo cho Công ty Đông Ấn Hà Lan. Tất nhiên, dù lúc này họ không lặn lội đến mật báo, chuyện này thực ra cũng chẳng giấu được bao lâu, người Hà Lan cùng lắm là chậm hơn vài tháng mới biết tin thôi, không ảnh hưởng gì lớn.

Mà Balthasar Bort sau khi nhận được tin, phản ứng đầu tiên chính là đây là sự trả thù của người Bồ Đào Nha cho việc mất đảo Ceylon! Vì trong thời gian gần đây, Balthasar Bort vốn hiếu chiến vừa mới tập hợp một đội lục quân quy mô khá lớn, thông qua đường biển tấn công cảng Trincomalee đang bị người Anh kiểm soát.