Dưới chân Đại Tuyết Sơn, một bè gỗ vừa mới buộc xong.
Đại Tuyết Sơn, nghe cái tên là biết ngay, khí hậu ở đó không giống lắm với những vùng xung quanh.
Hạ Lan Sơn rất giống với nơi này.
Sườn tây có không ít suối nước, hồ nước bắt nguồn từ trên núi, cỏ cây tươi tốt, từ trước đến nay đều là nơi chỉ những bộ lạc thân tín của Thiệu Đại soái mới được phép chăn thả.
Xa hơn một chút thì tương đối khô hạn, chất lượng đồng cỏ dần sụt giảm, người chăn nuôi khổ sở, không sống nổi thì đi cướp bóc, vì vậy mà tạo nên cái danh xấu xa của Đảng Hạng Hà Tây.
Sườn đông Hạ Lan Sơn lượng mưa cũng không nhiều, nhưng có sông Hoàng Hà chảy qua, từ thời Bắc triều đến nay đã không ngừng đào mương, đắp đập, xây hồ chứa nước. Sau khi Thiệu Thụ Đức nắm quyền, trải qua mười năm kiến thiết, nơi đây đã trở thành vùng đất với đồng ruộng, đồng cỏ và vườn trái cây dày đặc.
Sườn đông và tây lượng mưa đều không ổn, chỉ riêng Hạ Lan Sơn mưa nhiều, hình thành nên khí hậu ốc đảo xanh độc đáo. Trên núi cây cối rậm rạp, còn có các loài mãnh thú như báo, khi Thiệu Thụ Đức còn ở Linh Châu thường hay lên Hạ Lan Sơn săn bắn - nếu không thì lấy đâu ra ghế bành bọc da hổ?
Đại Tuyết Sơn chính là bản sao của Hạ Lan Sơn, đỉnh núi quanh năm tuyết phủ, khí hậu khu vực lân cận tương đối ẩm ướt, rừng cây rậm rạp, trải dài vô tận. Thật ra vào triều đại này, độ che phủ thực vật của toàn bộ vùng Hà Lũng cao đến mức đáng kinh ngạc, những cây cổ thụ cao chọc trời không biết đã sinh trưởng bao nhiêu năm nhiều không đếm xuể.
Cho đến tận thời Minh hậu thế, rừng ở vùng Cam Túc đã cung cấp nhu cầu gỗ cho dân gian, quan lại và hoàng thất của hầu hết các vùng phía bắc. Những cánh rừng lớn bị chặt phá liên tục không ngừng. Đến thời Thanh tình trạng vẫn tiếp diễn, gỗ ở Thanh Hải cung ứng cho đại bộ phận thị trường Sơn Tây, Hà Nam, Hà Bắc.
Sự thuận tiện của đường thủy sông Hoàng Hà khiến những thân cây sau khi bị chặt hạ, chỉ cần xử lý sơ qua là có thể kết thành bè gỗ, xuôi dòng chảy thẳng đến mấy tỉnh phía bắc, chi phí cực thấp.
Đại Tuyết Sơn đã bị khai thác nhiều năm, lý do là Thiệu Thụ Đức không muốn người ta phá hoại rừng ở Hạ Lan Sơn và Âm Sơn. Nhưng Linh Châu với tư cách là trung tâm thống trị, cả quan lẫn tư đều có nhu cầu tiêu thụ gỗ cực lớn, thế nên chỉ đành chặt phá rừng ở Đại Tuyết Sơn, Hội Châu.
Tuy cũng có trồng dặm cây mới nhưng vẫn không đuổi kịp tốc độ chặt phá. Cây con mới trồng chưa bàn đến tỷ lệ sống sót, chỉ riêng độ che phủ cũng không đuổi kịp tốc độ khai thác, huống chi lúc này chúng hầu như chưa lớn.
Nhưng dù sao đi nữa, những biện pháp này vẫn có ích, ít nhất cũng làm chậm lại tốc độ biến mất của rừng. Mấy chục năm sau, cây non trồng mới lớn lên, những mảng "trọc lóc" khó coi hiện tại sẽ được che phủ đi đáng kể.
Vương Toàn dẫn đội áp giải một lô vật tư đến lâm trường.
Dao dịch là thứ mà ai cũng khó lòng trốn thoát. So sánh mà nói, dao dịch mà Vương Toàn - người vốn có tiếng dũng mãnh - phải chịu đựng, coi như là khá nhàn nhã: áp giải một lô vật tư sinh hoạt từ kho lớn Hội Ninh Quan đến lâm trường Đại Tuyết Sơn, chẳng lẽ không nhàn hơn việc đào sông sao?
"Toàn là gỗ sam thượng hạng đấy, thẳng tắp rắn chắc, nếu trong nước mà mở cửa việc làm ăn này, giao cho ta làm, thì có cho ta làm Huyện lệnh ta cũng không đổi." Vương Toàn nhẹ nhàng nhảy xuống khỏi lưng ngựa, gân cổ nói.
Con ngựa này quả là tốt, vốn là tọa kỵ của Du Dịch sứ Thiết Lâm quân Từ Hạo, cưỡi lên nhanh như gió, một ngày đi từ đồng cỏ Thiên Đô Sơn phi nước đại đến lâm trường Đại Tuyết Sơn, vô cùng đã tay đã chân.
Đồng cỏ Thiên Đô Sơn cỏ cây tươi tốt, thuộc quyền sở hữu chung của Hội Châu và Nguyên Châu, nhưng thực tế cả hai châu đều không quản lý được, nhiều năm nay luôn là Cứu Mục ty thuộc Sóc Phương Mạc phủ phái người cai quản, nuôi dưỡng đàn lớn bò dê ngựa lạc đà, chủ yếu là cừu.
Tin tức triều đình thăng tước cho Thiệu Thụ Đức đã truyền đến Hội Châu, quan phủ hai cấp châu, huyện phái rất nhiều kỵ sĩ đến các hương, lý, bộ lạc thông báo. Không biết địa phương đã dùng từ ngữ thế nào mà những nhân vật có chút địa vị xã hội ở ba huyện Hội Châu giờ đây đều biết một chuyện: Lấy mười lăm châu sáu mươi huyện ở Quan Bắc làm nước Hạ, Quốc vương là Thiệu Thụ Đức.
Tam sao thất bản, quả đúng là như vậy!
Đồng cỏ Thiên Đô Sơn có một vùng đất rất lớn nằm trong phạm vi Kinh Nguyên Trấn, giờ đây cũng thuộc về "nước Hạ", do Kỵ Tào Tham quân sự của Hạ Vương phủ quản lý - Kỵ Tào Tham quân sự, phụ trách việc cứu mục, cưỡi ngựa, văn vật, khí giới vân vân.
Cứu Mục ty của Sóc Phương Mạc phủ dường như cũng có thể quản, nhưng người trong cơ quan này hiện nay phần lớn đã chuyển sang Kỵ Tào làm việc, sau này những nơi cần dùng đến danh nghĩa Cứu Mục ty Mạc phủ sẽ ngày càng ít đi.
Vương Toàn dẫn thổ đoàn hương phu áp tải vật tư thì lại thuộc quyền quản lý của Hộ Tào - Hộ Tào Tham quân sự, phụ trách việc hộ tịch, kế toán, đường sá, nhà trọ, ruộng đất, gia súc, giấy thông hành, miễn trừ thuế khóa, tạp dịch vân vân.
Đương nhiên, khi xuất vật tư thì phải giao thiệp với Thương Tào. Thương Tào Tham quân sự, phụ trách việc công sở, đo lường, bếp núc, nhà kho, tô thuế, thu thuế, ruộng vườn, chợ búa.
Trong bảy Tào còn có: Công Tào Tham quân sự, phụ trách việc khảo hạch quan lại, sai phái, tuyển cử, tế tự, điềm lành, đạo phật, trường học, biểu sớ, thư từ, y dược, bày biện. Binh Tào Tham quân sự, phụ trách tuyển cử võ quan, binh giáp khí trượng, quản lý cổng ngõ khóa cửa, canh gác báo tin, trạm dịch. Pháp Tào Tham quân sự, phụ trách luật, lệnh, cách, thức, thẩm vấn tù ngục định hình phạt, đốc thúc bắt trộm cướp, tra xét gian phi, để tìm ra sự thật mà chế định văn pháp. Sĩ Tào Tham quân sự, phụ trách bến bãi cầu cống, thuyền xe, nhà ở, trăm nghề thủ công.
Bảy Tào thống nhất thuộc quyền quản lý của Duyện, Thuộc của Hạ Vương, hầu như đã là một bộ máy chính phủ thu nhỏ, bao quát mọi mặt của dân chính.
Còn về quân đội vẫn do Mạc phủ quản lý, trong đó Nha quân thuộc về Đô Ngu Hầu ty, Đô Giáo Luyện sứ ty, phiên binh do Đô Hộ phủ quản lý.
Đô Ngu Hầu ty là thống lĩnh và điều động binh sĩ, Đô Giáo Luyện sứ ty là mộ binh và luyện binh, việc này vẫn như cũ, không thay đổi.
Cung Quân sứ ty nha môn bị bãi bỏ, sau này Lương Liệu sứ trong quân đội sẽ trực tiếp đối tiếp với bảy Tào, quyền hậu cần đã được thu về Hạ Vương phủ.
Việc khảo hạch, thăng giáng võ quan cũng bị tách khỏi Đô Ngu Hầu ty, cũng thuộc về Hạ Vương phủ.
Bảy Tào Tham quân sự là chức vị Vương phủ, ở các châu còn có các quan viên tương ứng như Tư Pháp tham quân, Tư Hộ tham quân..., ở cấp huyện thì có Tư Hộ tá, Tư Pháp tá..., đây là các lại viên giữ tạp vụ.
Nói tóm lại, cơ cấu thống trị của mười lăm châu Quan Bắc, từ từ chuyển từ Mạc phủ Tiết độ sứ sang Hạ Vương phủ.
Có lẽ, đây chính là lý do khiến có người hiểu mười lăm châu sáu mươi huyện này thành một "nước".
Triều đình chỉ phong một tước vị hữu danh vô thực, ngặt nỗi có người lại biến nó thành thật.
"Gỗ sam phải chuyển đến Linh Châu để đổi tiền, Đại vương chinh chiến bốn phương, rất cần tiền." Tư Hộ tá thường trú ở lâm trường nhìn Vương Toàn, dũng sĩ nổi tiếng Hội Châu, liền khách sáo nói: "Vương Đô chỉ huy sứ hiếm khi đến đây, hay là ở lại dùng bữa?"
Lâm trường Đại Tuyết Sơn thuộc đất huyện Hội Ninh, huyện này có ba Tư Hộ tá, năm Sử, một Trướng sử, hiện nay thường trú ở đây một Tư Hộ tá, hai Sử, đủ thấy sự coi trọng đối với lâm trường này.
"Linh Châu đi mất nhiều người như vậy, sao còn cần nhiều gỗ thế?" Vương Toàn bảo thủ hạ đi dỡ hàng, Tư Hộ tá thì bảo một thuộc hạ đi đối tiếp.
"Đúng là đi nhiều người, nhưng vẫn có nhiều người mua gỗ." Tư Hộ tá nói: "Chủ yếu dùng để dựng nhà. Nhưng đúng là ít hơn rồi, việc ở chỗ chúng ta đã nhàn hơn nhiều, giờ chuyển sang trồng cây rồi."
Người ở lâm trường, ngoài tội phạm ra, thông thường đều là được mộ đến, lo cơm nước. Đối với họ, trồng cây quả thật là công việc tương đối nhàn hạ.
"Nghe nói dân chúng Linh Châu giờ thích dựng nhà gạch, cần nhiều gỗ như vậy để làm gì." Vương Toàn ngồi xuống trước mặt Tư Hộ tá, tiện tay nhìn mấy công nhân đang bóc vỏ cây, nói.
"Nhà gạch đắt lắm." Tư Hộ tá cười tủm tỉm nói: "Có thể đổi nhà đất sang nhà gỗ, đã là khá lắm rồi."
Nhà ông ta thì đúng là nhà gạch, hai gian trước sau, ở trong huyện Hội Ninh, mới xây vài năm trước. Nhưng ông ta có thực lực kinh tế này, không có nghĩa là dân thường cũng có. Hoặc giả dù có xây nổi, cũng không nỡ.
Ngay cả thời thịnh thế Khai Nguyên, Thiên Bảo, đại bộ phận dân chúng triều đình cũng ở nhà tường đất, có được nhà gỗ đã coi là sống khá giả, huống chi là nhà gạch.
Dân chúng Linh, Hạ mua sắm gỗ về dựng nhà ồ ạt cũng chỉ là chuyện hai ba năm gần đây, trước đây cũng có, nhưng không nhiều như vậy.
Sau khi dân chúng có tiền dư dả, thứ đầu tiên họ muốn thay đổi lại chính là nhu cầu nhà ở, chứ không phải chi tiêu gì khác, khiến người ta vừa ngạc nhiên, lại vừa cảm thấy dường như hợp tình hợp lý.
Giá gỗ trong năm năm qua giảm dần một cách ổn định, không phải nhu cầu ít đi, mà là sản lượng nhiều lên.
Lâm trường Đại Tuyết Sơn chỉ là một lâm trường quy mô khá lớn, thực tế ở Lũng Hữu Trấn, lâm trường lớn nhỏ rất nhiều, trên mặt sông Hoàng Hà gần như ngày nào cũng có thể thấy bè gỗ chở đầy hàng hóa xuôi dòng. Đến nơi, hàng hóa giao dịch với thương nhân, bè gỗ dỡ ra bán, đã trở thành một mô hình vận chuyển và kinh doanh phổ biến.
Phải thừa nhận rằng, sản lượng gỗ tăng mạnh nhờ vào số lượng lâm trường tăng lên, nhưng số lượng lâm trường tăng lên cũng có nghĩa là người làm nghề lâm nghiệp nhiều lên. Họ có người là tội phạm bị đày đến, có người là dân chúng làm thuê vào lúc nông nhàn, còn có rất nhiều là công nhân toàn thời gian.
Công nhân toàn thời gian đã thoát ly khỏi sản xuất nông nghiệp, họ không trồng trọt chăn thả, không sản xuất thực phẩm, hoàn toàn dựa vào tiền lương để ra chợ mua lương thực, nuôi sống bản thân và cả gia đình.
Đây chính là cái lợi của việc nguồn cung thực phẩm trên thị trường dồi dào và giá cả phải chăng.
Giá kê, lúa mì, sữa bò, rau củ quả ở các huyện Linh Châu đã nhiều năm không tăng vọt, ngay cả năm mất mùa, kho Hội Ninh Quan cũng sẽ điều động lương đậu từ các châu khác, vận chuyển đường thủy xuống hạ lưu, bình ổn giá lương thực. Huống chi, lương thực của Lũng Hữu Trấn cũng có thể xuôi dòng, vận chuyển đến Linh Châu.
Vào mùa thu, bạn còn có thể thấy đàn cừu cuồn cuộn dọc theo hai bờ sông Hoàng Hà đi về phía bắc, đến Linh Châu giết thịt bán.
Người Phiên trên thảo nguyên cũng thường qua đây bán gia súc đổi lương thực, vì họ phát hiện ăn ngũ cốc hời hơn, mối liên hệ kinh tế với vùng Hán địa ngày càng khăng khít.
Các châu Linh, Hạ đã không cần nhiều người trực tiếp trồng trọt chăn thả như vậy nữa. Chi bằng chuyển sang làm các ngành nghề khác, tránh việc cùng nhau "cuốn" đến chết - thu nhập trồng lương thực giảm, tôi trồng nhiều hơn, kết quả sản lượng tăng vọt, giá lương thực giảm, thu nhập tiếp tục giảm, tôi lại tiếp tục trồng nhiều hơn nữa.
Trồng càng nhiều, tỷ lệ lợi nhuận càng thấp, lại càng có thôi thúc muốn trồng nhiều hơn, đây chính là "cuốn", cũng là nguyên nhân quan trọng khiến người châu Âu hậu thế thao túng giá nông sản, nguyên vật liệu cơ bản của thuộc địa.
Người trồng ca cao ở Tây Phi vì thị trường quốc tế có tình hình khả quan mà mù quáng mở rộng diện tích trồng trọt, kết quả giá cả bị thao túng nhân tạo mà lao dốc, những người trồng trọt vay nợ chỉ còn biết liều mạng mở rộng diện tích, tăng sản lượng, cố gắng thu hồi tiền mặt, thế nhưng giá cả lại càng rơi xuống đáy, cuối cùng phá sản. Trong khi đó, người dân Âu Mỹ lại được hưởng ca cao giá rẻ, có cuộc sống hạnh phúc.
"Cuốn", không thể được.
"Trong hương lý huyện Định Tây, dựng nhà gỗ cũng không ít." Vương Toàn đột nhiên nhớ đến đứa con trai cả đã xa nhà rất lâu, Đại Lang ở Bảo Nghĩa quân có khỏe không? Có dựng nhà cưới vợ ở bên đó, cắm rễ ở Thiểm Quắc không?
Tháng chín này, châu muốn áp giải một lô gia súc đi qua Thiểm Quắc đến Hà Dương, có lẽ nên tìm người thông quan hệ, chủ động xin đi?
Không, việc này chẳng ai muốn làm, căn bản không cần thông quan hệ.
Vương Toàn nhìn con ngựa vừa cưỡi đến, Đại Lang đã là Đội đầu rồi, nên có một con ngựa của riêng mình. Thanh trọng kiếm mới nhờ người rèn, cũng có thể mang qua đó.
Không, trọng kiếm thì đừng mang. Dùng thứ này chém giết, tuy rằng thần quỷ cũng phải tránh đường, nhưng chiêu thức rộng mở, dễ bị người ta lợi dụng sơ hở, hoàn toàn là lối đánh lấy mạng đổi mạng, tốt nhất đừng dùng.
Một tiếng "rầm" vang lớn, bè gỗ bị đẩy xuống sông, sau khi xếp hàng hóa xong xuôi, chậm rãi rời khỏi bến lâm trường, dưới sự điều khiển của thợ thuyền, xuôi về hạ lưu.
Nơi đó là Linh Châu, trung tâm thống trị một thời, nay đang giãy giụa không ngừng trong sự thất thoát dân số.
