Trung tá Mạc Liệt Man ở cảng Goa đã được hơn nửa tháng.

Trong thời gian này, ông đã đi tham quan một số cơ sở của người Bồ Đào Nha. Để bày tỏ thiện chí, ông đại diện cho chính phủ Đông Ngạn đã quyên tặng một lô dược phẩm cho Bệnh viện Hoàng gia Goa. Đây là bệnh viện có quy mô lớn nhất đồng thời cũng là tiên tiến nhất tại thành phố Goa, có thể tiếp nhận điều trị cho khá nhiều bệnh nhân, nhưng nói thật là trình độ chỉ có thể nói là rất kém. Kém đến mức độ nào ư? Thực ra chỉ cần nêu một ví dụ là hiểu ngay.

Vị bác sĩ chính của bệnh viện này là người Ấn Độ, giới thượng lưu bao gồm Thống đốc Tavora cùng nhiều quý tộc, giáo sĩ và đại thương nhân đều vô cùng tin tưởng ông ta. Cách chữa sốt chủ yếu của ông ta là dùng hạt tiêu bọc đầu bệnh nhân lại, thay vì giống như Tây y truyền thống là dùng dụng cụ trích máu hàng loạt, cho đến khi bệnh nhân bình phục mới thôi.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là ông ta không biết trích máu. Hơn nữa, vị bác sĩ này còn tự mình đổi mới, học từ những người thờ phụng Hindu giáo ở nông thôn cách kê đơn cho bệnh nhân sau khi trích máu uống nước tiểu bò, mỗi lần một cốc, ngày ba cốc. Nghe nói bệnh nhân sau khi uống xong thì sắc mặt đều hồi phục rất tốt.

Có lẽ phương pháp điều trị bệnh hoang đường này trong mắt người Đông Ngạn có chút khó chấp nhận, nhưng đừng than phiền, vị bác sĩ Ấn Độ này đã là người có trình độ cao nhất tại Bệnh viện Hoàng gia Goa rồi. Vì Tây y lúc bấy giờ bất lực trước các loại bệnh thường gặp ở Ấn Độ, cho nên các bác sĩ châu Âu từ Bồ Đào Nha đến đây cũng phải học hỏi kinh nghiệm lâm sàng từ những người Ấn Độ này trước. Nếu không, nếu họ dựa theo phương pháp châu Âu để chữa bệnh cho bệnh nhân, thì số bệnh nhân bị chữa chết có lẽ còn nhiều hơn số được chữa khỏi, mặc dù tỷ lệ tử vong của bệnh nhân dưới tay bác sĩ Ấn Độ cũng cao đến mức đáng kinh ngạc.

Nói thật, lô dược phẩm mà Mạc Liệt Man cho người quyên tặng phần lớn sẽ bị vị bác sĩ chính của Bệnh viện Hoàng gia Goa chỉ biết chút y thuật nông cạn kia làm hỏng, bởi vì trông ông ta hoàn toàn không hiểu gì về số dược phẩm đó, chứ đừng nói đến cách sử dụng. Nhưng cũng chẳng sao, ông tặng lô dược phẩm này chủ yếu là vì cân nhắc đến tình hữu nghị giữa hai bên, dù sao thì cũng đã gửi đến nơi rồi, sử dụng ra sao là chuyện của người Ấn Độ.

Sau khi rời bệnh viện, Đại tá Mạc Liệt Man lại dưới sự tháp tùng của người Bồ Đào Nha, đi đến quân doanh của họ và một lần nữa tham quan "màn trình diễn" của quân đội Bồ Đào Nha.

Những người lính với vẻ mặt không hề tình nguyện này được triệu tập từ hải ngoại trở về. Trước đó họ còn đang ngồi trên những con tàu chiến nhỏ đi đánh "cướp biển" ở vùng gần bờ, kiểm tra "hàng cấm" trên các con tàu qua lại, kết quả đột nhiên nhận được mệnh lệnh, thế là chỉ đành chán nản quay trở lại Goa.

Các hạng mục biểu diễn của những người lính này chủ yếu là đội hình và bắn súng. Về phần đội hình thì chỉ có thể nói là đi ở mức bình thường, tất nhiên đây không phải là theo tiêu chuẩn của người Đông Ngạn, Đại tá Mạc Liệt Man đã từng thấy qua những đội quân còn kém hơn họ, đội quân trực thuộc quyền chỉ huy của Thống đốc Goa mà đi được bộ dạng như thế này đã có thể coi là mức trung bình rồi.

Mà so với đội hình, kỹ thuật bắn súng của họ lại cực kỳ tệ hại, khiến người ta không nỡ nhìn, ngay cả Thống đốc Tavora đang đứng bên cạnh tháp tùng cũng cảm thấy xấu hổ, bởi vì để đồng minh tương lai nhìn thấy mặt kém cỏi của quân đội nhà mình, dù sao cũng chẳng phải chuyện gì tốt đẹp.

"Huấn luyện ít quá, binh sĩ phổ biến không quá quen thuộc với quy trình, chỉ có một số cựu binh đến từ Bồ Đào Nha hoặc những binh sĩ người Ấn lai Bồ giàu có mới có thể thực hiện bắn súng thuần thục, còn trình độ của những binh sĩ da đen kia thì không dám bàn, thực sự là quá tệ." Mạc Liệt Man tuy là sĩ quan hải quân, không quá am hiểu về lục quân, nhưng sau khi xem xong cũng lắc đầu ngán ngẩm, trong đầu cũng từ bỏ tia hy vọng cuối cùng về năng lực chiến đấu của quân nhân Bồ Đào Nha. Đồng thời, ông cũng có cái nhìn sâu sắc hơn về thể chế cứng nhắc và hệ tư tưởng của người Bồ Đào Nha, đã đến nông nỗi này rồi, tại sao không đến vùng Đức để chiêu mộ những tên lính đánh thuê khổ sở kia chứ? Phải biết rằng, dù là người Anh hay người Hà Lan đều sử dụng tràn lan những người lính làm bia đỡ đạn giá rẻ này, nhưng hai quốc gia trên bán đảo Iberia lựa chọn đầu tiên luôn là dùng người bản quốc, không được thì cũng phải là người theo Công giáo, nếu không thì thà dùng binh sĩ da đen ở thuộc địa còn hơn, giống như những đội quân thuộc địa Bồ Đào Nha tại Goa này vậy.

"Nếu sau này nổ ra xung đột vũ trang quy mô lớn với Công ty Đông Ấn Hà Lan, dựa vào những binh sĩ Bồ Đào Nha này, có lẽ giữ thành thì được, nhưng nếu dã chiến thì treo lắm, khéo không chừng bị người ta đánh bại chỉ sau một trận. Xem ra, những thất bại của người Bồ Đào Nha trong suốt bao năm qua ở bờ biển Malabar, bờ biển Coromandel, đảo Ceylon, quần đảo Đông Ấn, bờ biển Swahili và cả đảo Hormuz của Ấn Độ, cũng không phải là ngẫu nhiên, thể chế của họ quả thực quá lạc hậu, đến nỗi ngay cả việc huấn luyện binh sĩ thuộc địa cũng làm không xong. Xem ra sau này nếu đảo Diu có chuyện, tuyệt đối không được đặt kỳ vọng quá lớn vào họ, điểm này sau khi về nhất định phải báo cáo nhấn mạnh lên trên." Trên đường tới nhà ăn của quân doanh, Đại tá Mạc Liệt Man thầm nghĩ.

Vì sự kiên trì của Đại tá Mạc Liệt Man, bữa trưa hôm nay đã sắp xếp mọi người thưởng thức ngay trong quân doanh. Quân doanh ở Goa chẳng có nhà ăn cho sĩ quan, tất cả mọi người đều ăn trong một cái lán ẩm thấp, nóng bức nối liền với nhà bếp. Do khoảng cách xa xôi và yếu tố khí hậu, sản vật, ba loại thực phẩm đến từ Địa Trung Hải — bánh mì, dầu và rượu vang — cùng giá thịt rất đắt đỏ, vì vậy đại đa số binh lính bình thường đều giống như người Ấn Độ bản địa, dùng tay phải bốc cơm ăn, trông hệt như một người Ấn Độ vậy.

Tất nhiên, Mạc Liệt Man mấy ngày nay đã tìm hiểu được, phương diện bị đồng hóa của những binh sĩ này rõ ràng không chỉ có điểm này. Họ học người Goa dùng vò uống nước, có thể không để nước chạm vào miệng; họ học người địa phương nhai lá trầu, dùng "gỗ đàn hương ngọt" chà xát cơ thể, uống rượu mạnh chiết xuất từ cây cọ, thường xuyên tắm rửa. Có thể nói, họ đã học hỏi và chấp nhận tất cả những thứ của dị giáo Ấn Độ, nhiều tập tục thậm chí đã lưu hành trong quân đội một thời gian rất dài, khiến các linh mục vô cùng lo lắng.

"Cộng đồng và thành phố Bồ Đào Nha đã hoàn toàn bị Ấn Độ hóa, thành lập gần như toàn là người da trắng, người Ấn lai Bồ, đẳng cấp Bà-la-môn và Sát-đế-lợi, còn nông thôn thì là những người cai trị Ấn Độ, cùng lắm chỉ bày tỏ sự cung kính nhất định đối với chủ nhân Bồ Đào Nha của họ mà thôi, nhưng khi đối mặt với tầng lớp hạ đẳng, họ vẫn là những ông chủ không thể nghi ngờ. Xã hội kỳ lạ, quân đội yếu nhược, hệ tư tưởng hỗn loạn cùng thành phố giàu có vô cùng, được rồi, chúng ta đang hợp tác với một nhóm người như vậy đấy. Hy vọng sau này mọi việc đều thuận lợi, người Ấn Độ luôn thích mang lại 'bất ngờ' cho người khác, ít nhất trong quân đội của họ, người Ấn Độ thuần chủng vẫn còn là số ít, ta có thể vì điều này mà cảm thấy nhẹ lòng đôi chút không?" Mạc Liệt Man vừa ăn món thịt nướng, bánh mì, pho mát, bơ và rượu vang được chuẩn bị riêng cho mình, vừa thầm suy nghĩ: "Công ty Đông Ấn Hà Lan năm đó không dốc toàn lực trả giá để phá vỡ Goa đúng là một nước cờ sai lầm nghiêm trọng, giờ đây nhuệ khí của họ cũng dần mất đi, người Bồ Đào Nha ở Goa lại dẫn nhập thế lực của chúng ta vào, họ chẳng còn cơ hội nào nữa rồi."

Sau khi kết thúc chuyến tham quan quân doanh khiến người ta cảm thấy vô cùng xấu hổ, mọi người lại quay trở về phủ Thống đốc trong thành Goa. Tại đây, hai bên cuối cùng đã trao đổi một số tài liệu, gửi những lời chào hỏi lẫn nhau rồi chia tay. Thống đốc Francisco de Tavora đích thân tiễn đoàn người Mạc Liệt Man ra tới bến cảng, và dặn dò đám người Ấn Độ dưới quyền mang số hàng hóa mà người Đông Ngạn thu mua miễn phí đến tận bến tàu, vô cùng khách khí. Để đáp lại sự khách khí đó, sau khi suy nghĩ một lát, Đại tá Mạc Liệt Man quyết định tặng cho người Bồ Đào Nha sáu mươi khẩu súng trường dự phòng hoàn toàn mới, mười khẩu súng ngắn cùng một số đạn dược từ trong kho của con tàu, để cảm ơn sự giúp đỡ của họ trong khoảng thời gian này.

Sau khi xong xuôi những việc này, người Đông Ngạn liền lên chiến hạm "Phục Ba Vạn Lý", mang theo hàng hóa, mang theo hiệp định đã đổi ước hoàn tất, chậm rãi rời khỏi cảng Goa, xuôi theo bờ biển Ấn Độ đi xuống phía nam. Vì lý do gió mùa và dòng hải lưu, họ có lẽ không thể quay về đảo Tân Hoa Hạ theo con đường cũ được, chỉ đành đi xuống phía nam quần đảo Đông Ấn trước, sau đó vẽ một đường vòng cung lớn để quay về căn cứ hải quân cảng Đa Phàm. Còn về việc hành động này có bị người Hà Lan phát hiện hay không, phát hiện rồi sẽ gây ra rắc rối gì, thì đó không phải là chuyện mà người Đông Ngạn có thể quản nổi nữa.

Trước khi chiến hạm "Phục Ba Vạn Lý" rời đi, họ đã phái thêm nhiều nhân viên đồn trú tại đảo Diu. Họ sẽ xây dựng thương trạm/pháo đài trên một mảnh đất do người Bồ Đào Nha vạch định — tất nhiên là cần phải trả phí, nhưng bến đỗ nhiều, mực nước cũng đủ sâu, nhìn chung cũng coi là khá ổn. Vốn cần cho xây dựng đã dự trù một phần, phần thiếu hụt người Bồ Đào Nha đồng ý tạm thời giúp chi trả trước, vật liệu xây dựng vân vân cũng đều mua từ những thương nhân Bà-la-môn kia, nhân viên đều thuê từ chỗ họ để tiết kiệm chi phí hết mức có thể — nên nhớ rằng, ngay cả chi phí sử dụng máy móc cũng cao hơn nhiều so với chi phí sử dụng người Ấn Độ đẳng cấp thấp, vậy thì còn gì phải do dự nữa?

Ngay sau khi người Đông Ngạn rời đi không lâu, ngày 10 tháng 9 năm 1681, Balthasar Bort đang thị sát quân đội tại pháo đài Galle ở cực nam đảo Ceylon, bất ngờ nhận được tin tức từ các thương nhân Ấn Độ đến giao thương, biết được người Đông Ngạn đã đến đảo Diu khoảng ba tháng trước và có cuộc mật đàm với Thống đốc Bồ Đào Nha Tavora. Sau đó, những thương nhân Ả Rập vốn có quan hệ không mấy tốt đẹp với người Bồ Đào Nha phát hiện người Đông Ngạn bắt đầu chiêu mộ nhân lực rầm rộ, thu mua vật liệu xây dựng, xây dựng lâu đài, dường như có ý định cư trú lâu dài ở đảo Diu, nên đã nhân cơ hội đi về phía Đông giao thương, khi đi ngang qua pháo đài Galle đã báo tin cho phía Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Những thương nhân mật báo này về cơ bản đều là người Moor bất mãn với những gì người Bồ Đào Nha đã làm ở khu vực Rajput, tuy nhiên họ lại có quan hệ khá tốt với những người Hà Lan tương đối khoan dung về tôn giáo, việc làm ăn cũng rất phát đạt. Tương ứng, người Hà Lan và họ rất nhiều lúc sẽ chia sẻ thông tin tình báo cho nhau, chính vì thế, chuyện người Đông Ngạn đến đảo Diu và bắt đầu khởi công xây dựng rất nhanh đã được họ báo cho Công ty Đông Ấn Hà Lan. Tất nhiên, dù lúc này họ không lặn lội tới mật báo, chuyện này thực ra cũng chẳng giấu được bao lâu, người Hà Lan cùng lắm chỉ nhận được tin chậm vài tháng mà thôi, ảnh hưởng không lớn.

Còn sau khi Balthasar Bort nhận được tin tức, phản ứng đầu tiên của ông ta là đây chính là sự trả đũa của người Bồ Đào Nha đối với việc mất đảo Ceylon! Bởi vì trong thời gian gần đây, Balthasar Bort vốn hiếu chiến vừa mới tập hợp một đội lục quân có quy mô khá lớn, vượt biển tấn công cảng Trincomalee do người Anh kiểm soát.

Trong trận chiến này, Công ty Đông Ấn Anh, thuộc địa Goa của Bồ Đào Nha và các vương quốc thổ dân hợp tác với họ là một phe, lính đánh thuê người Đức của Công ty Đông Ấn Hà Lan cùng đông đảo binh lính Mã Lai thuộc quyền họ là một phe. Kết quả trận chiến tương xứng với tình hình các bên hiện nay, phe Công ty Đông Ấn Hà Lan đại thắng, người Anh đánh mất cảng Trincomalee đã kinh doanh đôi chút, xám xịt bị trục xuất khỏi đảo Ceylon.

Hiện giờ trên đảo, đối thủ của người Hà Lan chỉ còn lại vương quốc thổ dân đã bị giáng đòn nặng nề, tin rằng việc tiêu diệt hoàn toàn và kiểm soát toàn đảo chỉ là vấn đề thời gian. Đạt được một thắng lợi lớn như vậy, vốn dĩ Tướng quân Bort vẫn khá đắc ý, cảm thấy lợi ích của Công ty Đông Ấn Hà Lan ở Ấn Độ Dương đã được đảm bảo, trong mười năm tới sẽ không xuất hiện kẻ thách thức nào thành hình. Thế mà kết quả thì sao? Sáng sớm nay lại nghe tin người Đông Ngạn ngang nhiên tiến vào Ấn Độ, điều này khiến ông ta còn khó chịu hơn cả việc thua một trận chiến.

Đây không phải là ông ta lo hão, thực tế sự kiện mang tính biểu tượng này có nghĩa là Công ty Đông Ấn Hà Lan lại phải đối mặt với một đối thủ cạnh tranh mới ở tiểu lục địa Ấn Độ và quần đảo Đông Ấn. Hơn nữa, đối thủ này không hề yếu nhược như Bồ Đào Nha, Anh, họ sở hữu các thuộc địa trưởng thành ở Tây Ấn Độ Dương, có thể hỗ trợ mạnh mẽ cho sự bành trướng của họ ở Ấn Độ, giống như Công ty Đông Ấn Hà Lan sở hữu các thuộc địa vững chắc ở quần đảo Đông Ấn vậy.

Balthasar Bort cũng là một lão già đã lăn lộn nhiều năm ở Ấn Độ Dương, biết tình hình có chút trở nên vi diệu, ông ta không có ý định bỏ qua tin tức này. Vì vậy, ông ta lập tức quay trở về phòng ngủ của mình, cầm bút giấy lên bắt đầu viết thư cho phía Batavia, yêu cầu họ ngay lập tức thay đổi chiến lược, đừng thực hiện chính sách xoa dịu nực cười đối với người Đông Ngạn nữa. Chỉ vì sợ người Đông Ngạn phong tỏa tuyến đường hàng hải thương mại của Công ty Đông Ấn Hà Lan mà khiến bản thân bị trói chân trói tay, tư tưởng này giờ đây chứng minh là cực kỳ không đúng đắn, bởi vì ngươi nể mặt người Đông Ngạn, nhưng người Đông Ngạn lại không nể mặt ngươi, vậy thì còn gì phải do dự nữa?

Balthasar Bort càng nhấn mạnh thêm, mấy năm nay người Đông Ngạn công khai hoặc ngầm hỗ trợ Phúc Kiến Vương Trịnh Thị, khiến họ gây ra không ít phiền toái cho Công ty Đông Ấn trong các vấn đề trên đảo Formosa, hơn nữa do dân nhập cư ngày càng đông, đã trở thành một mối đe dọa lớn đối với việc Công ty Đông Ấn kiểm soát hòn đảo quan trọng này.

"Hãy nhìn những chiến hạm hạng nặng mà người Đông Ngạn đóng cho hải quân của Phúc Kiến Vương đi, họ chỉ có thể là kẻ thù của chúng ta!" Balthasar Bort viết ở cuối thư: "Chúng ta nên cho người Đông Ngạn một phản hồi rõ ràng, tôi cho rằng triển khai hành động trên đảo Formosa là một điểm đột phá rất tốt."

Viết xong bức thư này, Bort suy nghĩ đăm chiêu một lát, rồi dặn dò tùy tùng mang thư này ra bến cảng, định gửi theo một con tàu sắp khởi hành đến Batavia. Còn về phần bản thân, ông ta bắt đầu cân nhắc kỹ lưỡng làm thế nào để gây rắc rối cho người Bồ Đào Nha trên tiểu lục địa Ấn Độ, tiện thể cũng trấn áp một chút người Đông Ngạn, để họ đừng tùy ý thách thức lợi ích của Công ty Đông Ấn.