Vãn Đường Phù Sinh

Lượt đọc: 7455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 53
Chú, Anh Họ, Cha Vợ

❊ ❊ ❊

Hán Ngân lo lắng nhìn kho hàng của thương trạm, thở dài thườn thượt. Tuy lần này đã áp dụng nhiều biện pháp phòng ngừa từ trước, nhưng sức mạnh của bão vẫn vượt quá dự tính. Một số vật tư tạm thời để trong kho chưa kịp vận chuyển đi đã gặp họa, ước tính sơ bộ gây ra thiệt hại khoảng vài ngàn nguyên.

Hán Ngân tự nhủ, để xảy ra sai sót như vậy, dù Tổng giám đốc Thiệu có nể tình mình đã cúc cung tận tụy nhiều năm mà không điều chuyển hay cách chức, thì cũng khó tránh khỏi một trận khiển trách. Hơn nữa, sợ là còn phải bị phạt bổng lộc mấy tháng, tiền thưởng cuối năm chắc cũng tan thành mây khói, tiền đồ sau này cũng bị ảnh hưởng ít nhiều, thiệt hại này quả thực không nhỏ.

"Hàng chưa bị ẩm thì xử lý nhanh đi, đóng gói lại rồi vận chuyển tới khoang tàu ở bến cảng. Tàu 'Kamchatka' sửa xong là sẽ khởi hành, tôi đã thương lượng với thuyền trưởng Lâm, ông ấy sẽ điều chỉnh hành trình giữa chừng để giúp tôi chở lô hàng này đến cảng Giao Châu. Thật xui xẻo, bão năm nay sao lại mạnh dữ vậy, chắc đám người Hà Lan ở đó thiệt hại cũng không nhỏ đâu nhỉ?" Hán Ngân hỏi.

"Tất nhiên là không nhỏ rồi. Có rất nhiều thóc gạo vận chuyển từ Nam Dương tới đợt này bị ẩm không nhẹ. Anh xem, đám người Hà Lan đang tìm cách kìa, nhưng dù là xử lý tại chỗ với giá rẻ hay tranh thủ lúc trời nắng phơi khô thì thiệt hại chắc chắn là có." Một cấp dưới đáp: "Thóc gạo, gia vị, đường mía gì đó, thứ nào cũng mất một chút, cộng lại thì không phải con số nhỏ đâu."

Hán Ngân nghe vậy trong lòng cũng thấy an ủi đôi chút, rốt cuộc không phải chỉ mình mình xui xẻo. Sau đó, thấy anh suy nghĩ một lát rồi nói với tả hữu: "Đi, chúng ta cũng ra chợ, xem có thể xử lý bớt mấy lô hàng bị ẩm không, vớt vát lại được chút nào hay chút đó. Trong này có một lô lớn vải vóc chở từ Ninh Ba tới, vốn dĩ định bán ở đảo Đài Loan, giờ bị ẩm màu sắc có chút vấn đề, nhưng giảm giá chút ít thì vẫn có nhiều người Hà Lan hoặc thổ dân mua."

Tùy tùng nghe thấy có lý nên cùng nhau bắt tay vào việc, sau đó dùng xe bò chở tới khu chợ gần bến cảng. Gần khu chợ có một nhà thờ, đó là đường bắt buộc phải đi qua, khi mọi người đi ngang qua thì nơi này đang tổ chức hôn lễ. Đàng trai là một tiểu quân quan gốc Nam Netherlands, còn đàng gái là hậu duệ của một người di cư Hán tộc từng đến Đài Loan khai hoang từ những năm trước. Một vị mục sư xuất thân từ vùng quê tỉnh Gelderland đã cử hành hôn lễ cho họ.

Hán Ngân lặng lẽ nhìn, không nói gì. Tầm quan trọng của đảo Đài Loan đối với người Hà Lan ngày càng tăng, họ đã cai trị rất nhiều bộ lạc thổ dân ở đây, đồng thời những năm trước cũng thu hút không ít người Phúc Kiến, Quảng Đông và người Tiểu Lưu Cầu tới trồng trọt. Diện tích ruộng lúa, ruộng mía rất lớn, đồng thời cũng thu được lượng lớn thuế bằng hiện vật bao gồm vàng sa khoáng, da hươu, long não, những năm trước đã chiếm khoảng một phần sáu lợi nhuận của Công ty Đông Ấn. Sau này khi giao thương với người Đông Ngạn ngày càng sâu sắc, thuộc địa đảo Đài Loan càng quan trọng hơn. Nếu tính cả lương thực và các hoạt động thương mại khác, thu nhập của hòn đảo này từng chiếm tới một phần ba tổng lợi nhuận của Công ty Đông Ấn Hà Lan, mấy năm gần đây tuy có giảm sút nhưng nhìn chung duy trì ở mức trên 20% thì không thành vấn đề.

Vì vậy, mấy năm nay người Hà Lan đã thi triển đủ loại thủ đoạn để tăng cường mức độ thống trị đối với hòn đảo này.

Trong số những thủ đoạn đó, phổ biến nhất tự nhiên là liên hôn và bồi dưỡng các thế lực đại lý địa phương, chẳng khác gì những thủ đoạn họ đã áp dụng ở quần đảo Đông Ấn. Trên đảo hiện nay có khoảng hơn 1500 lính đánh thuê người Đức và số lượng gần một ngàn quan chức thuộc địa, thương nhân, kỹ thuật viên, giáo viên, giáo sĩ, nhà hàng hải và nhà mạo hiểm. Những người này cơ bản đều là người da trắng và là nam giới, vì vậy nhiều năm qua đối tượng kết hôn chỉ có thể là người châu Á bản địa. Điều này có thể thấy rõ từ hồ sơ của chính quyền địa phương, năm ngoái tại pháo đài Zeelandia có tổng cộng 195 người đăng ký kết hôn, trong đó 160 người là người da trắng đến từ châu Âu, 10 người là người Ấn Độ, 12 người là người Mã Lai, 13 người còn lại là người bản địa sinh ra tại Đài Loan.

Từ những số liệu đơn giản này có thể thấy, đối tượng kết hôn chủ yếu — hay nói cách khác là đối tượng kết hôn duy nhất — của người châu Âu tại đảo Đài Loan chính là thổ dân địa phương, bao gồm cả thổ dân nguyên trú và người Hán khai hoang. Họ là tầng lớp thượng lưu tại địa phương, thu nhập hàng tháng từ 18 - 300 guilder, vượt xa mức trung bình, hơn nữa còn được hưởng ưu tiên về chính trị, việc chiếm ưu thế tuyệt đối về năng lực cạnh tranh là chuyện rất tự nhiên.

Tương tự như người Bồ Đào Nha ở Goa, sau khi họ kết hôn, vợ con hiển nhiên đều sẽ cải sang đạo Tin Lành, đặc biệt là những phụ nữ thổ dân có trình độ văn minh thấp kia, họ thậm chí còn không có cả chữ viết, tự nhiên dễ dàng bị người Hà Lan đồng hóa hơn. Điều này có lợi rất lớn cho việc mở rộng nền tảng thống trị của Công ty Đông Ấn Hà Lan — thực ra lúc ban đầu, họ cũng không mấy mặn mà với những việc có vẻ tốn công vô ích này, họ chỉ quan tâm tới việc kiếm tiền. Nhưng trong thời điểm đảo Đài Loan ngày càng trở nên quan trọng, người Hà Lan nhận ra nếu không áp dụng một số biện pháp thì đảo Đài Loan cũng sẽ có chút bất ổn, nên mới có chuyện cử một lượng lớn nhân lực đến đây, kết hôn với thổ dân, lôi kéo các thế lực địa phương, bồi dưỡng người môi giới, nhận nuôi trẻ mồ côi.

Những nỗ lực này của người Hà Lan bắt đầu được thực thi mạnh mẽ từ thời Tổng đốc Coyett, đến thế hệ của Hugo Roll đã bắt đầu dần dần có kết quả, điều này có thể thấy được qua việc họ kiểm soát dần sâu rộng toàn đảo. Nếu không, ông tưởng bao nhiêu ruộng lúa, ruộng mía kia là tự nhiên mà có à?

Ngoài ra, nói thật lòng thì người Hà Lan được coi là tương đối tốt với thổ dân trong số các loại thực dân, họ khá khoan dung với những người ngoại đạo, cũng sẽ không hở chút là giết người như người Tây Ban Nha, thu thuế cũng văn minh hơn người Bồ Đào Nha. Ít nhất, ngay cả ở quần đảo Đông Ấn nơi thế lực của Công ty Đông Ấn Hà Lan chiếm ưu thế tuyệt đối, họ cũng dùng lương thực, vải vóc và các nhu yếu phẩm khác để đổi lấy gia vị từ tay thổ dân, chứ không giống như người Tây Ban Nha ép buộc người thổ dân phải làm ruộng, chăn thả, đào mỏ không công cho họ, dẫn đến nhân mạng chết vô số.

Tóm lại một câu, họ là người làm ăn, xuất phát điểm của mọi việc đều được cân nhắc từ góc độ tối đa hóa lợi ích, đương nhiên sẽ không làm những chuyện khó hiểu. Phải biết rằng, thổ dân ở thuộc địa cũng là tài sản, giết đi thì không ai tạo ra của cải cho mình nữa! Cộng thêm việc quốc gia của Liên hiệp các tỉnh (United Provinces) có trình độ văn minh cao hơn Tây Ban Nha và các nước khác, thể chế tiên tiến hơn, phong thái cởi mở hơn, đương nhiên sẽ không làm những việc vô ích, trừ khi anh rõ ràng không nghe lệnh họ hoặc thậm chí là làm phản.

Người Đông Ngạn đối với sự thống trị của Công ty Đông Ấn Hà Lan trên đảo Đài Loan có tình cảm phức tạp, động cơ cũng không thuần túy. Trước hết, họ tất nhiên hy vọng Công ty Đông Ấn Hà Lan có được một chỗ đứng trên đảo, vì có thể vận chuyển bao gồm lương thực, đường mía, gia vị và các đặc sản Nam Dương khác tới cho người Đông Ngạn, đồng thời mua đi từ người Đông Ngạn các loại hàng hóa bao gồm lông thú cao cấp, đồ sắt, tơ sống, lụa là, trà. Việc đi lại thu lợi rất lớn, dù là Ngân hàng Đài Loan, ba phiên ở Viễn Đông hay thương nhân địa phương đều vơ vét được đủ lợi ích từ đó. Vì vậy, xét về tình về lý, họ không hy vọng người Hà Lan rời đi!

Thứ hai, họ cũng rất cảnh giác với việc Hà Lan độc bá cái gọi là đảo Formosa và quần đảo Pescadores. Nguyên nhân không gì khác, điều này rất có thể khiến thế lực của Công ty Đông Ấn Hà Lan tại vùng ven biển Trung Quốc lớn mạnh, từ đó triển khai cạnh tranh thương mại khốc liệt với người Đông Ngạn, làm chia sẻ lợi nhuận của Ngân hàng Đài Loan và các công cụ kiếm tiền khác của Đông Ngạn, đây là điều họ không thể chấp nhận. Phải biết rằng, những người Đông Ngạn tự xưng là Hoa Hạ chính tông từ trước đến nay đều coi đại lục Trung Quốc là vật trong tay mình, điều này có thể thấy được từ việc họ nhiều lần "đuổi ruồi" tại các cảng của nhà Minh, nhà Thanh. Họ rất muốn độc quyền thương mại đối ngoại của đại lục, mặc dù cho đến nay mục tiêu này vẫn còn rất xa vời.

Dựa trên tư duy này, việc người Đông Ngạn bao nhiêu năm nay luôn hỗ trợ quy mô nhỏ có điều kiện cho tập đoàn Trịnh thị ở Phúc Kiến, và dành nhiều sự giúp đỡ cho các quan tư khẩn hiệu của họ ở phía bắc đảo Đài Loan, rất dễ hiểu. Thậm chí, lần trước Công ty Đông Ấn Hà Lan nổ ra xung đột với Trịnh thị ở đảo Đài Loan, có lúc căng như dây đàn, cuối cùng cũng là người Đông Ngạn ra mặt điều đình. Hơn nữa, lúc bấy giờ Tổng giám đốc Ngân hàng Đài Loan Thiệu Thự Quang chủ trì điều đình đã nhân cơ hội định ra đường biên giới giữa hai bên trên đảo, không nghi ngờ gì nữa chính là sự thể hiện cụ thể của tư duy này của người Đông Ngạn — để Công ty Đông Ấn Hà Lan và Trịnh thị kìm hãm lẫn nhau trên đảo, bên nào cũng không thể ngồi lớn, đó mới là vương đạo.

"Vải vóc cứ công khai bán trong chợ đi, tìm đại lý quen thuộc ấy. Nếu có tộc trưởng thổ dân ở quê lên thành phố mua sắm thì các anh có thể chủ động tiến lại gần chào mời. Những người đó đừng thấy quê mùa mà khinh, trong tay họ không ít hàng tốt đâu. Đám vải nhuộm này tuy có bạc màu chút ít, nhưng chúng ta giảm giá rồi nên hiệu năng chi phí vẫn rất cao, họ hẳn là có ý muốn thu mua. Ừm, khi giao thương nếu có người Hà Lan ở đó thì đóng thuế, không có thì thôi." Hán Ngân dặn dò tùy tùng.

Nói xong những điều này, anh gọi hai tùy tùng lanh lợi hơn rồi thong thả đi bộ đến nhà một nhà bán buôn lương thực người Hà Lan quen biết. Tên này sinh ra ở vùng quê Dordrecht, cũng là đồng hương với nghị trưởng De Witt. Ban đầu ở Hà Lan hắn chẳng có xu nào dính túi, ai ngờ sau khi vượt biển đến Viễn Đông vài năm, lại dần dần phát tài một khoản không nhỏ. Sau đó, tên này lại thuyết phục vài đại lý của Công ty Đông Ấn cùng nhau làm nghề buôn bán lương thực Nam Dương ngược về Ninh Ba, Đăng Lai, tốc độ tích lũy của cải này bỗng chốc nhảy vọt.

Hiện tại, hắn đã định cư ở pháo đài Zeelandia, đón cả gia đình từ Batavia tới đây, chỉ để lại vài người thân từ cựu lục địa tới nương nhờ ở vùng quần đảo Maluku thu gom lương thực, sau đó dùng thương thuyền dưới tên hắn vận chuyển tới cảng Zeelandia cất giữ, đợi người Đông Ngạn tới lấy hàng. Hoặc nếu người Đông Ngạn muốn trả một khoản phí nhất định thì hắn cũng không ngại vận chuyển tận nơi, Định Hải, Giao Châu, Yên Đài đều không thành vấn đề!

Hán Ngân hôm nay đến dinh thự xa hoa — biệt thự ba tầng có vườn lớn do chính tay nhà thiết kế châu Âu vẽ — của hắn, chủ yếu vẫn là để bàn chuyện thương mại lương thực, nhân tiện thăm dò xem người của Trịnh Kinh có giữ quy củ không, liệu có còn tấn công lén tàu buôn của Công ty Đông Ấn Hà Lan ở phía sau hay không, bao gồm cả những tàu chở lương thực của Hà Lan mà người Đông Ngạn đang theo dõi rất sát sao và cấm tiệt không cho Trịnh thị làm hại.

Tên nhà bán buôn lương thực phất lên nhờ thời thế này nhiệt tình tiếp đón Hán Ngân, một khách hàng quen thuộc, rồi trả lời câu hỏi khá chân thực. Căn cứ vào tình hình mà hắn biết được, hắn cho rằng sau khi người Đông Ngạn môi giới hòa giải lần trước, Trịnh Kinh cũng coi như giữ lời hứa, rút lui phần lớn chiến hạm. Hiện tại eo biển Đài Loan đã khôi phục thông thương, một số ít cư dân trên quần đảo Pescadores cũng đã khôi phục giao thương với đại lục. Trong hai năm nay chỉ có một chiếc tàu buôn tương đối xui xẻo, không may chìm ở vùng biển gần ranh giới Quảng Đông, Phúc Kiến, một tàu lương thực tan thành mây khói, nhưng chắc chắn không liên quan đến Trịnh thị, vì những thủy thủ sống sót trở về đều nhất trí đổ lỗi rằng đêm đó thuyền trưởng đã uống say bí tỉ, đến mức dẫn mọi người đi chệch hướng, va vào đá ngầm mà chìm.

Hán Ngân nghe xong gật đầu, rồi lại nhấn mạnh lần nữa việc người Đông Ngạn không muốn nhìn thấy Công ty Đông Ấn Hà Lan xung đột với quân đội của Diên Bình Quận Vương, đảo Đài Loan cũng nên mãi mãi thuộc về hòa bình, bất kỳ kẻ nào mưu toan phá hoại hòa bình đảo Đài Loan đều sẽ chịu sự đả kích mạnh mẽ của Ngân hàng Đài Loan và cả chính quyền thuộc địa Đông Ngạn. Hiệp định lấy đường phân thủy trung tâm làm giới hạn mà hai bên đã ký kết trước đó là thiêng liêng, trang nghiêm, có hiệu lực pháp lý nghiêm túc, nghiêm cấm bất kỳ ai tự ý phá hoại.

Sau đó, anh lại cùng nhà bán buôn lương thực này bàn bạc việc gia hạn hợp đồng thu mua lương thực thêm ba năm, đối phương đáp ứng ngay tắp lự và cho biết có thể ký hợp đồng bất cứ lúc nào. Hán Ngân rất hài lòng về điều này, vì do hợp đồng gốc sắp hết hạn đồng loạt, mấy ngày nay anh cũng đã bàn bạc hàng loạt hợp đồng với vài nhà bán buôn khác, nhấn mạnh nhu cầu khổng lồ về lương thực Nam Dương của Ngân hàng Đài Loan, khiến đám đại lý Công ty Đông Ấn chuyên kinh doanh lương thực rất hài lòng. Mà những điều này, chắc chắn sẽ làm tăng đáng kể quyền phát ngôn của phái thương mại bản địa châu Á bên trong Công ty Đông Ấn, khiến nó dần dần rơi vào cái bẫy thương mại Viễn Đông do người Đông Ngạn chủ đạo.

Kết thúc chuyến thăm này, Hán Ngân dùng bữa trưa tại biệt thự rồi mới dẫn hai tùy tùng quay lại chợ. Lúc này, quả thật đã có một phần lớn vải nhuộm được người ta mua đi, nhưng giá cả lại không cao, chỉ có thể nói là vớt vát lại chút thiệt hại. Đồng thời, anh cũng rất cảm thán, cùng với sự thịnh hành của thương mại phương Đông, đảo Đài Loan này quả thực ngày càng giàu có, ngay cả những người có mặt mũi ở các thôn xã đó, giờ đây đều có thể dễ dàng lấy ra vài đồng bạc mua đồ, quả thực khiến người ta phải nhìn bằng con mắt khác. Còn nếu là những người đã theo đạo, dù là người Ấn Độ, người Mã Lai, vì lý do chức vụ hoặc quyền lực, khả năng tiêu dùng cũng vô cùng đáng kể.

"Quả ngọt của đảo Đài Loan này ngày càng chín muồi, không những có một số cơ sở công nghiệp cơ bản, đơn giản, mà con người cũng giàu có lên không ít. Thảo nào Trịnh thị lại có chút thèm khát nơi này, hừ hừ, cũng không soi gương xem đức hạnh của mình thế nào, hòn đảo lớn như Đài Loan, là thứ mà Trịnh Kinh nhà ngươi có thể nuốt trôi sao? Đừng có mà tự làm mình nghẹn chết!" Nhìn khu chợ giao dịch tấp nập trước mắt, Hán Ngân thầm nghĩ: "Muốn hái quả này, sao cũng không đến lượt nhà họ Trịnh các ngươi! Các ngươi vẫn nên giải quyết cho xong đống hỗn loạn trên đất liền đi, đừng để người ta sơ sẩy một chút là úp sọt sào huyệt, lúc đó thì thật sự trở thành chó mất chủ, chẳng còn chút giá trị lợi dụng nào nữa đâu."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 27 tháng 9 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.