Chúng tôi có tất cả tám người, tính cả người đánh xe. Cả bọn đã giữ im lặng suốt sáu dặm đường vừa qua, bởi tiếng cồng kềnh của chiếc xe nặng nhọc lăn trên con đường gập ghềnh đã phá hỏng câu thơ tâm đắc cuối cùng của vị Thẩm phán. Người đàn ông cao kều ngồi cạnh ông đang ngủ gục, cánh tay luồn qua chiếc quai da đung đưa còn đầu thì tựa hẳn vào đó—trông ông ta chẳng khác nào một khối mềm oặt, bất lực, như thể vừa treo cổ tự vẫn nhưng lại được hạ xuống quá muộn. Bà người Pháp ở hàng ghế sau cũng đang ngủ, nhưng dáng vẻ vẫn giữ được chút phong thái đoan trang nửa vời, thể hiện rõ qua cách bà cầm chiếc khăn tay che lên trán và vô tình che khuất một phần khuôn mặt. Người phụ nữ đến từ Virginia City, đi cùng chồng, từ lâu đã đánh mất mọi nét riêng biệt trong một mớ hỗn độn gồm ruy-băng, mạng che mặt, đồ lông thú và khăn choàng.
Chẳng có âm thanh nào khác ngoài tiếng bánh xe lạo xạo và tiếng mưa quất vào mái mui. Bỗng chiếc xe dừng lại và chúng tôi lờ mờ nghe thấy tiếng người. Người đánh xe rõ ràng đang tranh cãi sôi nổi với ai đó ngoài đường—một cuộc trao đổi mà những cụm từ rời rạc như “cầu sập”, “ngập sâu hai mươi thước”, “không qua được” thỉnh thoảng vẫn lọt vào tai giữa tiếng bão giông. Rồi một khoảng lặng bao trùm, và một giọng nói bí ẩn từ ngoài đường vọng vào lời dặn với theo:
— Thử đến nhà Miggles xem sao.
Chúng tôi thoáng thấy những con ngựa đầu đàn khi chiếc xe chậm rãi quay đầu, bóng một kỵ sĩ khuất dần trong màn mưa, và rõ ràng chúng tôi đang trên đường tới chỗ Miggles.
Miggles là ai và ở đâu? Vị Thẩm phán, người uy bác nhất trong nhóm, không thể nhớ nổi cái tên ấy, dù ông am hiểu vùng này như lòng bàn tay. Khách đi xe đến từ Washoe cho rằng Miggles chắc phải làm nghề chủ khách sạn. Chúng tôi chỉ biết rằng đường đi đã bị chặn bởi nước lũ ở cả phía trước lẫn phía sau, và Miggles chính là chỗ bám víu duy nhất lúc bấy giờ. Chạy bì bõm mất mười phút qua một lối tắt ngoằn ngoèo, suýt nữa thì không vừa cho chiếc xe ngựa, chúng tôi dừng lại trước một cánh cổng rào có then cài nằm giữa bức tường đá cao chừng tám thước. Rõ ràng đây là nhà Miggles, và rõ ràng Miggles chẳng hề làm khách sạn.
Người đánh xe trèo xuống thử mở cổng. Nó đã bị khóa chặt.
— Miggles! Ơi Miggles!
Không có tiếng đáp.
— Migg-ells! Này Miggles!—người đánh xe gọi lớn hơn, giọng bắt đầu nổi giận.
— Migglesy!—người phụ trách áp tải hàng hóa phụ họa với giọng dỗ dành.—Ơi Miggy! Mig!
Nhưng chẳng có chút hồi âm nào từ phía con người có vẻ dửng dưng tên là Miggles ấy. Vị Thẩm phán, sau khi loay hoay hạ được cửa kính xuống, thò đầu ra ngoài và bắn liền một tràng câu hỏi; nếu được trả lời rành mạch, chúng chắc chắn sẽ làm sáng tỏ toàn bộ bí ẩn, nhưng người đánh xe đã gạt phăng đi bằng cách bảo rằng “nếu chúng ta không muốn ngồi còng lưng trong xe suốt cả đêm thì tốt nhất nên chồm dậy mà gào tên Miggles lên”.
Thế là chúng tôi cùng chồm dậy gọi Miggles bằng một dàn đồng ca, rồi từng người một gọi riêng. Và khi chúng tôi vừa dứt lời, một hành khách đồng hương người Ireland ngồi trên nóc xe liền cất giọng gọi “Maygells!”, khiến tất cả chúng tôi phải phì cười. Giữa lúc mọi người đang cười cợt, người đánh xe liền quát:
— Xùy!
Chúng tôi lắng tai nghe. Đến sự kinh ngạc khôn tả của cả bọn, điệp khúc “Miggles” lại vang lên từ phía bên kia bức tường, thậm chí còn nhại lại cả tiếng “Maygells” ở tận cuối.
— Tiếng vang kỳ lạ thật!—vị Thẩm phán nhận xét.
— Đúng là một lũ chồn hôi khốn kiếp kỳ lạ!—người đánh xe gầm lên đầy khinh miệt.—Cái đồ Miggles kia, mau thò mặt ra đây! Lên đàn ông xem nào, Miggles! Đừng có trốn trong bóng tối thế chứ; nếu tao là mày thì tao chẳng làm thế đâu, Miggles,—Yuba Bill vừa lầm bầm vừa nhảy dựng lên vì quá tức tối.
— Miggles!—giọng nói kia lại tiếp tục vọng lại,—Ơi Miggles!
— Này bác tốt bụng! Ngài Myghail!—vị Thẩm phán cất giọng, cố gắng làm cho cái tên ấy bớt phần gai góc nhất có thể.—Xin hãy nghĩ đến sự bất khách khí khi từ chối nơi trú ẩn trước thời tiết khắc nghiệt đối với những phụ nữ yếu đuối. Quả thực, thưa ngài thân mến...—Nhưng một tràng tiếng “Miggles”, kết thúc bằng một tiếng cười giòn giã, đã át hẳn giọng ông.
Yuba Bill không ngần ngại thêm nữa. Nhặt một hòn đá lớn bên đường, anh ta đập nổ tung cánh cổng rồi cùng người áp tải bước vào trong khuôn viên. Chúng tôi theo sát phía sau. Chẳng thấy bóng người nào. Trong màn đêm đang buông xuống, tất cả những gì chúng tôi có thể nhận ra là mình đang đứng giữa một khu vườn—nhận biết qua những khóm hồng rũ những giọt nước đọng trên lá hắt lên người chúng tôi một làn sương li ti—và trước một ngôi nhà gỗ dài, ngoằn ngoèo.
— Anh có biết cái người tên Miggles này không?—vị Thẩm phán hỏi Yuba Bill.
— Không, mà cũng chẳng thèm biết,—Bill đáp cộc lốc, cảm thấy danh dự của hãng xe Pioneer Stage Company bị tổn thương bởi kẻ cứng đầu tên Miggles ấy.
— Nhưng thưa anh bạn quý, —vị Thẩm phán phản đối, khi nhớ lại cánh cổng bị khóa trái.
— Nhìn đây này,—Yuba Bill dùng giọng mỉa mai đầy cay đắng nói,—sao bác không quay ra xe mà ngồi chờ đến khi nào được giới thiệu nhỉ? Tôi vào đây,—rồi anh đẩy mạnh cửa ngôi nhà bước vào.
Một căn phòng dài, chỉ được chiếu sáng bởi đợt than hồng sắp tàn trong lò sưởi lớn ở tít tận cuối phòng; những bức tường dán giấy theo kiểu kỳ lạ, ánh lửa chập chờn hắt lên những họa tiết quái dị; có ai đó đang ngồi trên chiếc ghế bành lớn cạnh lò sưởi. Tất cả những điều đó đập vào mắt chúng tôi khi cả lũ chen chúc bước vào phòng sau lưng người đánh xe và nhân viên áp tải. — Này! Mày có phải là Miggles không?—Yuba Bill cất giọng hỏi kẻ duy nhất đang ngồi đó.
Cái bóng ấy không hề lên tiếng cũng chẳng cử động. Yuba Bill bực bội bước đến gần, giọi thẳng ánh đèn lồng trên tay vào khuôn mặt kẻ đó. Đó là khuôn mặt của một người đàn ông, già trước tuổi và chi chít nếp nhăn, với đôi mắt rất to mang cái vẻ trang nghiêm vô cớ mà đôi khi tôi từng bắt gặp ở loài cú mèo. Đôi mắt to tròn ấy lướt từ khuôn mặt Bill sang chiếc đèn lồng, rồi cuối cùng dừng lại chăm chú nhìn vào vật phát sáng ấy mà chẳng có thêm chút biểu cảm nhận ra nào.
Bill cố kìm nén sự bực dọc.
— Miggles! Mày điếc à? Mà đằng nào thì mày cũng có câm đâu cơ chứ,—Yuba Bill vừa nói vừa xốc mạnh bờ vai kẻ vô tri ấy.
Điều khiến chúng tôi vô cùng hoảng sợ là, khi Bill vừa buông tay, vị khách lớn tuổi nọ bỗng đổ rạp xuống, thu mình lại chỉ bằng một nửa kích thước ban đầu và hóa thành một đống quần áo nhùng nhằng không rõ hình thù.
— Ồ, lạy chúa tôi,—Bill thốt lên, nhìn chúng tôi đầy vẻ van nợ rồi lùi lại trong sự bất lực.
Vị Thẩm phán bấy giờ mới bước lên phía trước, và chúng tôi cùng nhau nhấc thực thể mềm nhũn bí ẩn ấy đặt trở lại tư thế ban đầu. Bill được giao nhiệm vụ cầm đèn lồng ra ngoài thám thính, bởi rõ ràng với sự bất lực của người đàn ông đơn độc này, hẳn phải có người phục dịch ở gần đâu đây; thế là tất cả chúng tôi quây quần bên lò sưởi. Vị Thẩm phán, người đã lấy lại uy phong và chưa từng đánh mất sự niềm nở trong giao tiếp—đứng quay lưng về phía lò sưởi—bèn ban hành phán quyết đối với chúng tôi như thể trước một bồi thẩm đoàn tưởng tượng:
— Rõ ràng là người bạn đáng kính của chúng ta đây hoặc là đã rơi vào cái trạng thái mà Shakespeare miêu tả là “chiếc lá úa vàng khô héo”, hoặc đã sớm suy giảm các chức năng tinh thần lẫn thể chất. Liệu anh ta có thực sự là Miggles...
Đến đây lời ông bị ngắt quãng bởi tiếng: — Miggles! Ơi Miggles! Migglesy! Mig!—và quả thực, là toàn bộ điệp khúc Miggles cất lên với giai điệu y hệt như lúc nãy từng giáng xuống đầu chúng tôi.
Chúng tôi ngẩn ngơ nhìn nhau đầy lo lắng. Vị Thẩm phán, đặc biệt là vị Thẩm phán, vội vã rời khỏi vị trí của mình vì giọng nói dường như phát ra ngay trên vai ông. Tuy nhiên, thủ phạm nhanh chóng lộ diện: đó là một con ác là lớn đang đậu trên chiếc kệ phía trên lò sưởi, lập tức im bặt với vẻ tĩnh mịch như cõi âm, tương phản kỳ lạ với sự ba hoa vừa nãy của nó. Không nghi ngờ gì nữa, chính là giọng của nó mà chúng tôi đã nghe thấy ngoài đường, và người bạn ngồi ghế của chúng ta hoàn toàn vô can trước sự bất lịch sự ấy. Yuba Bill, người vừa bước trở vào phòng sau một cuộc tìm kiếm vô vọng, tỏ ra miễn cưỡng chấp nhận lời giải thích ấy và vẫn nhìn kẻ đang ngồi bất động kia đầy nghi ngờ. Anh ta đã tìm thấy một cái chuồng để nhốt ngựa, nhưng lúc quay vào người thì ướt sũng và đầy vẻ hoài nghi. — Chẳng có ma nào ngoài hắn ta trong bán kính mười dặm quanh cái lều này cả, và cái lão già khốn nạn ấy thừa biết điều đó.
Nhưng niềm tin của đa số hóa ra lại có cơ sở vững chắc. Bill vừa dứt tiếng lầm bầm thì chúng tôi đã nghe thấy những bước chân dồn dập trên hiên nhà, tiếng vạt áo ướt sũng quét trên sàn, cánh cửa bật mở, và cùng với ánh sáng của hàm răng trắng ngần, đôi mắt đen láy lấp lánh cùng sự tự nhiên, phóng khoáng hoàn toàn không chút e thẹn, một cô gái trẻ bước vào, khép cửa lại và thở dốc tự lưng vào đó.
— Ồ, nếu các bác không phiền, em chính là Miggles đây!
Và đây chính là Miggles! Người thiếu nữ có đôi mắt sáng rực, cổ họng đầy đặn này, với chiếc áo đầm xanh sẫm dính nước mưa không sao che giấu được những đường cong nữ tính mà nó ôm sát; từ vương miện mái tóc màu hạt dẻ đội chiếc mũ dầu tây nam của đàn ông, cho đến đôi bàn chân nhỏ nhắn cùng cổ chân giấu kín đâu đó trong đôi giày đinh thô kệch của con trai, tất cả đều toát lên vẻ uyển chuyển—chính là Miggles, đang cười chúng tôi với dáng vẻ bồng bềnh, thẳng thắn và tự nhiên nhất có thể tưởng tượng được.
— Các anh thấy đấy,—cô vừa nói vừa thở không ra hơi, một tay áp lên sườn, hoàn toàn phớt lờ vẻ bối rối đến cứng họng của đám đàn ông chúng tôi hay sự suy sụp tinh thần toàn tập của Yuba Bill—người lúc này đã giãn nét mặt thành một vẻ vui tươi ngớ ngẩn và vô cớ—các anh thấy đấy, em cách đây hơn hai dặm khi các anh chạy xe qua đường. Em đoán các anh có thể dừng lại đây, thế nên em đã cắm cổ chạy suốt quãng đường, vì biết rằng ở nhà chẳng có ai ngoài Jim—và—và—em hết hơi rồi—và—thế là xong việc của em.
Vừa nói, Miggles vừa giật chiếc mũ vải dầu đẫm nước khỏi đầu, lắc một cái tinh nghịch làm văng ra cả chùm hạt mưa túa lên người chúng tôi; cô cố vén lại mái tóc; làm rơi hai chiếc kẹp tóc trong lúc vội vàng; cười vang rồi sà xuống ngồi cạnh Yuba Bill, hai tay đan hờ trước đùi.
Vị Thẩm phán là người lấy lại bình tĩnh trước tiên và cố nặn ra một lời khen hoa mỹ.
— Em phiền bác đưa lại chiếc kẹp tóc nhé,—Miggles nghiêm túc nói.
Nửa tá bàn tay vội vã chìa ra; chiếc kẹp tóc thất lạc đã được trả về cho cô chủ xinh đẹp; và Miggles, bước ngang qua phòng, đăm đăm nhìn vào khuôn mặt của bệnh nhân. Đôi mắt trang nghiêm nhìn lại cô với một biểu cảm mà chúng tôi chưa từng thấy trước đó. Sự sống và trí tuệ dường như đang vật lộn để quay trở lại khuôn mặt khắc khổ ấy. Miggles lại mùng cười—đó là một nụ cười vô cùng có hồn—và quay đôi mắt đen cùng hàm răng trắng về phía chúng tôi lần nữa.
— Người đang chịu nỗi đau này là...—vị Thẩm phán ngập ngừng.
— Jim!—Miggles đáp.
— Cha cô ư?
— Không!
— Anh em?
— Không?
— Chồng?
Miggles liếc nhanh một cái đầy thách thức về phía hai nữ hành khách—những người mà tôi nhận thấy không hề hưởng ứng sự ngưỡng mộ đàn ông dành cho Miggles chung quy—rồi nghiêm nghị bảo: — Không; đó là Jim! Khoảng lặng bỗng trở nên ngượng ngùng. Hai nữ hành khách xích lại gần nhau hơn; người chồng đi xe từ Washoe đờ đẫn nhìn ngẩn ngơ vào đống lửa, còn người đàn ông cao kều dường như quay mặt vào trong để tự xốc lại tinh thần trước tình huống oái oăm này. Nhưng tiếng cười của Miggles, thứ có sức lây lan mạnh mẽ, đã phá vỡ sự im lặng.
— Nào,—cô dứt khoát lên tiếng,—chắc các anh đói lắm rồi. Ai chịu phụ một tay giúp em chuẩn bị trà nào?
Cô chẳng thiếu chi tình nguyện viên. Thoắt cái, Yuba Bill đã hăng hái như quỷ Caliban vác củi đến cho nàng tiên Miranda này; nhân viên áp tải đang hí hoáy xay cà phê ngoài hiên; phần tôi được giao trọng trách nặng nhọc là thái thịt xông khói; và vị Thẩm phán thì buông những lời khuyên nhủ hào hứng, vui vẻ cho từng người. Và khi Miggles, được sự giúp đỡ của vị Thẩm phán và “hành khách boong tàu” người Ireland, dọn bàn ăn với tất cả bát đĩa sẵn có, chúng tôi đã trở nên vô cùng hào hứng, bất chấp tiếng mưa đập vào khung cửa sổ, cơn gió thốc lồng lộng xuống ống khói, hai vị phu nhân xì xào trong góc phòng, hay con chim ác là cứ cất tiếng bình luận mỉa mai, khàn đợt từ trên chiếc gác xép phía trên. Trong ánh lửa bập bùng ấm áp lúc bấy giờ, chúng tôi có thể thấy những bức tường được dán đầy tranh từ các tạp chí minh họa, sắp xếp với gu thẩm mỹ và sự tinh tế rất phụ nữ. Đồ đạc được chế tác ngẫu hứng từ các thùng đựng nến và thùng hàng, bọc bên ngoài bằng vải calico sặc sỡ hoặc da thú nào đó. Chiếc ghế bành của Jim bất hạnh là một sự biến tấu tài tình từ thùng đựng bột mì. Sự gọn gàng, thậm chí cả một chút thi vị, đều có thể nhận thấy qua từng chi tiết nhỏ trong căn phòng dài và thấp ấy.
Bữa ăn thành công mĩ mãn về mặt ẩm thực. Hơn thế nữa, đó là một thắng lợi về giao tế—chủ yếu, tôi cho là nhờ sự khéo léo hiếm có của Miggles trong việc dẫn dắt câu chuyện, tự mình đặt mọi câu hỏi nhưng suốt dọc đường lại giữ được sự bộc trực gạt bỏ hoàn toàn ý định che giấu từ bản thân, khiến chúng tôi nói về chính mình, về tương lai, về chuyến đi, thời tiết, về nhau—về đủ mọi thứ trừ hai chủ nhà của chúng ta. Phải thừa nhận rằng cách trò chuyện của Miggles chưa bao giờ là tao nhã, hiếm khi đúng ngữ pháp, và thỉnh thoảng cô còn dùng cả những từ đệm mà thông thường chỉ phái mạnh chúng tôi mới dùng. Nhưng chúng được thốt ra với nụ cười hé lộ hàm răng và ánh mắt sáng rực, và thường theo sau là một tiếng cười—một tiếng cười rất riêng của Miggles—vô cùng thẳng thắn và chân thành đến mức làm trong lành cả bầu không khí đạo đức xung quanh.
Có lần trong bữa ăn, chúng tôi nghe thấy tiếng động như thể một vật nặng đang cọ sát vào tường ngoài ngôi nhà. Tiếp theo ngay sau đó là tiếng cào và khịt mũi ở cửa. — Đó là Joaquin đấy,—Miggles đáp lại những ánh mắt đầy thắc mắc của chúng tôi;—các anh có muốn gặp nó không? Chưa kịp để chúng tôi đáp, cô đã mở tung cánh cửa, hiện nguyên hình một chú gấu xám non nửa lớn đang chồm hai chân sau lên, hai chân trước thõng xuống theo kiểu đi xin ăn quen thuộc, và ngước nhìn Miggles đầy ngưỡng mộ, với một nét điệu bộ giống hệt Yuba Bill đến kỳ lạ. — Đó là chó canh nhà của em đấy,—Miggles giải thích. — Ồ, nó không cắn đâu,—cô nói thêm khi hai nữ hành khách hoảng hốt lùi vào góc phòng.—Có phải thế không, cục cưng Toppy? (câu sau hướng thẳng tới chú Joaquin tinh khôn). — Em nói cho các anh hay nhé,—Miggles tiếp tục sau khi đã cho chú Gấu Con ăn và đóng cửa lại,—các anh đúng là gặp may lớn đấy vì lúc các anh ghé qua tối nay Joaquin không lảng vảng ở đây.
— Nó đi đâu thế?—vị Thẩm phán hỏi.
— Đi với em,—Miggles đáp.—Lạy Chúa thương xót! Nó cứ lẽo đẽo theo em vào ban đêm như một con người ấy.
Chúng tôi im lặng vài phút, lắng nghe tiếng gió thổi. Có lẽ tất cả chúng tôi đều mường tượng ra cùng một khung cảnh—Miggles rảo bước qua những cánh rừng mưa gió với người hộ vệ hung dữ bên cạnh. Vị Thẩm phán, tôi nhớ là đã lẩm bẩm điều gì đó về nàng Una và con sư tử của nàng; nhưng Miggles đón nhận nó, cũng như mọi lời khen khác, bằng vẻ điềm tĩnh nghiêm túc. Tôi không rõ liệu cô có hoàn toàn phớt lờ sự ngưỡng mộ mà mình khơi gợi lên hay không—chắc chắn cô không thể không biết đến sự tôn sùng của Yuba Bill; nhưng chính sự bộc trực của cô lại gợi lên một sự bình đẳng hoàn toàn giữa nam và nữ, điều khiến các thành viên trẻ tuổi trong đoàn chúng tôi cảm thấy bị tổn thương sâu sắc.
Sự cố về con gấu chẳng hề làm tăng thêm điểm số của Miggles trong mắt những vị khách nữ đang có mặt. Quả thực, khi bữa ăn kết thúc, một bầu không khí lạnh lẽo tỏa ra từ hai nữ hành khách mà không nhành thông nào do Yuba Bill mang vào ném lên lò sưởi có thể xua tan nổi. Miggles cảm nhận được điều đó; và đột ngột tuyên bố đã đến giờ “đi ngủ”, cô ngỏ ý dẫn các quý bà về phòng ngủ ở gian bên cạnh. — Còn các anh, các anh sẽ phải cắm trại ở đây quanh đống lửa cho qua đêm thôi,—cô nói thêm,—vì nhà chỉ có đúng một phòng này thôi.
Giới tính của chúng ta—ý tôi là phái mạnh chúng tôi, thưa ngài thân mến—thường được tiếng là không màng tới chuyện tò mò hay thích lê la buôn chuyện. Thế nhưng tôi buộc phải thừa nhận rằng, cánh cửa vừa khép lại sau lưng Miggles là chúng tôi liền chụm đầu lại, xì xào, khúc khích, mỉm cười và trao đổi những nghi ngờ, phỏng đoán cùng hàng tá suy diễn về cô chủ xinh đẹp cùng người bạn đồng hành kỳ lạ của cô. Tôi e rằng chúng tôi thậm chí còn chen lấn cả gã bại liệt ngớ ngẩn đang ngồi như bức tượng Memnon câm lặng giữa đám đông, với ánh mắt vô cảm của Quá khứ dửng dưng nhìn vào những lời bàn tán rôm rả của chúng tôi. Giữa lúc cuộc tranh luận đang hồi gay cấn, cánh cửa lại mở ra và Miggles bước vào.
Nhưng dường như không còn là Miggles của vài tiếng đồng hồ trước vừa bừng sáng trước mắt chúng tôi. Đôi mắt cô cụp xuống, và khi ngập ngừng giây lát ở ngưỡng cửa, vắt tấm chăn trên tay, cô dường như đã bỏ lại sau lưng vẻ không sợ hãi bộc trực từng làm chúng tôi mê mẩn ban nãy. Bước vào phòng, cô kéo một chiếc ghế đẩu thấp đến cạnh chiếc ghế của gã bại liệt, ngồi xuống, khoác tấm chăn lên vai, và nói: — Nếu các anh không phiền, vì chỗ hơi chật chội, em sẽ ở lại đây đêm nay,—rồi cô nắm lấy bàn tay khô héo của người bệnh vào tay mình, hướng đôi mắt về phía đống lửa đang tàn dần. Cảm giác trực giác rằng đây chỉ là khúc dạo đầu cho những mối thấu cảm thân mật hơn, và có lẽ cả sự hổ thẹn vì tính tò mò lúc trước, đã khiến chúng tôi giữ im lặng. Trời vẫn mưa tầm tã trên mái nhà, những cơn gió thoảng qua làm bùng lên đống than hồng những tia sáng chập chờn, cho đến khi, giữa lúc đất trời lặng gió, Miggles bất chợt ngẩng đầu lên, hất mái tóc ra sau vai, quay mặt về phía nhóm chúng tôi và hỏi:
— Có ai trong các anh biết tôi không?
Không có tiếng trả lời.
— Nghĩ kỹ lại xem! Tôi từng sống ở Marysville năm ’53. Ai ở đó cũng biết tôi, và ai cũng có quyền được biết tôi. Tôi quản lý quán Polka Saloon cho đến khi chuyển về sống với Jim. Tính ra đã sáu năm rồi. Có lẽ trông tôi đã đổi khác ít nhiều.
Sự vắng bóng những gương mặt quen có lẽ đã làm cô hụt hẫng. Cô quay đầu nhìn lại đống lửa, và phải mất vài giây sau cô mới nói tiếp, giọng nhanh hơn:
— Vâng, các anh thấy đấy, tôi cứ nghĩ thế nào cũng có người từng biết mình. Dù sao thì cũng chẳng hại gì. Điều tôi muốn nói là thế này: Jim đây—cô vừa nói vừa nắm lấy tay anh ta bằng cả hai bàn tay—trước kia từng biết tôi, nếu các anh không biết, và đã ném biết bao tiền vào tôi. Chắc anh ấy vung vát sạch sẽ những gì mình có. Và rồi một ngày—đúng vào mùa đông sáu năm trước—Jim bước vào phòng sau của tôi, ngồi phịch xuống ghế sô-pha, y hệt như lúc các anh thấy anh ấy ngồi trên chiếc ghế kia, và từ đó chẳng bao giờ nhúc nhích được nữa nếu không có người đỡ. Anh ấy đột ngột gục xuống như thế đấy, và dường như chẳng bao giờ biết mình mắc bệnh gì. Bác sĩ đến khám và bảo rằng nguyên nhân là do lối sống phóng túng của Jim—vì hồi đó Jim phóng khoáng và hoang đàng lắm—rằng anh ấy sẽ chẳng bao giờ bình phục được nữa và dù sao cũng chẳng sống nổi bao lâu. Họ khuyên tôi nên đưa anh ấy tới bệnh viện ở Frisco, bởi anh ấy chẳng còn tích sự gì với ai và sẽ trở thành một đứa trẻ to xác suốt phần đời còn lại. Có lẽ vì ánh mắt của Jim, có lẽ vì tôi chưa từng sinh con, nhưng tôi đã nói ‘Không’. Hồi đó tôi giàu lắm, vì được lòng tất cả mọi người—những quý ông như các anh đây từng đến thăm tôi—và tôi đã sang nhượng lại công việc kinh doanh để mua căn nhà này, bởi nó nằm khuất nẻo khỏi các tuyến đường qua lại, các anh thấy đấy, và tôi đưa đứa con to xác của mình đến đây.
Với sự tinh tế và chất thơ trực giác của một người phụ nữ, vừa nói, cô vừa dịch chuyển vị trí để đặt thân hình câm lặng của người đàn ông tàn phế vào giữa cô và thính giả, nấp kín trong bóng tối phía sau anh ta, như thể cô đang dùng anh ta làm lời xin lỗi thầm lặng cho những việc mình làm. Lặng thầm và vô hồn, anh ta vẫn thay cô lên tiếng; bất lực, gục ngã và bị đánh gục bởi luồng sét thiêng, anh ta vẫn vươn đôi tay vô hình ra che chở cho cô.
Nấp trong bóng tối nhưng vẫn nắm chặt tay anh, cô kể tiếp:
— Mất một thời gian dài tôi mới quen được với nhịp sống ở đây, vì tôi vốn quen với bạn bè và sự náo nhiệt. Tôi chẳng kiếm nổi một người phụ nữ nào đến giúp, còn đàn ông thì tôi không dám tin tưởng; nhưng nhờ có những người da đỏ quanh vùng hay ghé làm mấy việc vặt giùm, với lại mọi thứ đều được gửi từ North Fork tới, Jim và tôi cũng lần hồi qua được ngày tháng. Vị bác sĩ thỉnh thoảng lại ghé từ Sacramento lên. Ông ấy thường hỏi thăm ‘đứa con của Miggles’ như cách ông gọi Jim, và khi ra về, ông lại bảo: ‘Miggles, cô là một phụ nữ tuyệt vời—Chúa phù hộ cho cô,’ và nghe xong cảm giác cô đơn vơi đi phần nào. Nhưng lần cuối ông ấy đến đây, khi mở cửa bước ra, ông đã nói: ‘Cô biết không, Miggles, đứa con của cô rồi sẽ lớn lên thành một người đàn ông thực thụ và là niềm tự hào của người mẹ; nhưng không phải ở đây đâu, Miggles, không phải ở nơi này!’ Và tôi nghĩ hình như ông ấy đã ra đi với nỗi buồn—và—và—đến đây giọng nói lẫn đầu của Miggles hoàn toàn chìm khuất vào bóng tối.
— Người dân quanh đây tốt bụng lắm,—Miggles nói sau một khoảng lặng, bước hẳn ra vùng ánh sáng một chút.—Mấy anh chàng ở vùng Fork thường hay lảng vảng quanh đây, cho đến khi họ nhận ra mình không được chào đón, còn phụ nữ thì tử tế, họ không ghé thăm. Tôi khá cô độc cho đến khi nhặt được Joaquin trong khu rừng đằng kia vào một ngày nọ khi nó còn bé xíu, rồi dạy nó cách xin ăn; và rồi còn có Polly—con chim ác là ấy—nó biết đủ thứ trò, làm cho buổi tối trở nên ấm cúng với những câu chuyện của nó, thế nên tôi không có cảm giác mình là sinh sinh vật duy nhất sống quanh cái trang trại này. Còn Jim đây,—Miggles nói với nụ cười quen thuộc ngày nào, bước hẳn ra ánh lửa hồng,—Jim—Ôi các anh ạ, các anh sẽ phải trầm trồ khi thấy một người như anh ấy hiểu biết nhiều đến thế nào. Thỉnh thoảng tôi mang hoa về cho anh ấy, và anh ấy ngắm chúng tự nhiên hệt như thể nhận ra chúng vậy; rồi những lúc chúng tôi ngồi bên nhau, tôi đọc cho anh ấy nghe những dòng chữ dán trên tường ấy. Chúa ơi!—Miggles nói với tiếng cười sảng khoái,—cả mùa đông này tôi đã đọc cho anh ấy nghe kín mít bức tường bên đó rồi. Chẳng có người đàn ông nào mê đọc sách như Jim đâu.
— Tại sao,—vị Thẩm phán hỏi,—cô không kết hôn với người đàn ông mà cô đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân để chăm sóc?
— Vâng, các anh thấy đấy,—Miggles đáp,—làm thế chẳng khác nào chơi khăm Jim khi lợi dụng tình cảnh bất lực của anh ấy. Hơn nữa, nếu bây giờ chúng tôi là vợ chồng, cả hai sẽ đều biết rằng tôi buộc phải làm những gì mình đang làm hiện tại theo bản năng trách nhiệm mất rồi.
— Nhưng cô vẫn còn trẻ và đầy sức hút...
— Trời muộn rồi,—Miggles nghiêm giọng nói,—tốt hơn là các anh nên đi ngủ đi. Chúc các anh ngủ ngon;—rồi trùm tấm chăn lên đầu, Miggles nằm dài xuống bên cạnh chiếc ghế của Jim, đầu gối lên chiếc ghế đẩu thấp đặt đôi chân anh, và không nói thêm lời nào nữa. Đống lửa từ từ lụi tàn trên lò sưởi; mỗi chúng tôi lặng lẽ tìm chỗ nằm với tấm chăn của mình; và chẳng mấy chốc, trong căn phòng dài chẳng còn âm thanh nào ngoài tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái nhà cùng nhịp thở nặng nhọc của những người đang ngủ.
Trời gần sáng khi tôi tỉnh dậy sau một giấc mơ đầy mộng mị. Cơn bão đã qua, những vì sao lấp lánh, và qua khung cửa không chớp, ánh trăng tròn vành vạnh vươn lên trên những rặng thông u tịch ngoài kia đang rọi thẳng vào phòng. Ánh trăng chạm vào bóng hình cô độc trên chiếc ghế với niềm thương cảm vô tận, như đang gột rửa bằng dòng nước sáng lấp lánh lên mái đầu thấp của người phụ nữ với mái tóc, hệt như trong câu chuyện cổ tích ngọt ngào ngày xưa, đang tắm gội cho đôi chân của người cô yêu. Nó thậm chí còn ban một nét thơ ca dịu dàng cho dáng vẻ gai góc của Yuba Bill, đang nửa nằm nửa chống khuỷu tay giữa họ và những hành khách, với ánh mắt cảnh giác và kiên nhẫn đến dữ dội đang làm nhiệm vụ canh gác. Rồi tôi chìm vào giấc ngủ và chỉ tỉnh giấc hẳn khi trời đã sáng rõ, với Yuba Bill đang đứng trên đầu giường và câu nói “Lên xe thôi” vang lên bên tai.
Cà phê đã dọn sẵn trên bàn, nhưng Miggles đã đi rồi. Chúng tôi lang thang quanh nhà và nán lại lâu sau khi ngựa đã được cược vào xe, nhưng cô vẫn không quay lại. Rõ ràng cô muốn tránh một màn chia tay hình thức, nên đã để chúng tôi đi như lúc chúng tôi đến. Sau khi giúp các quý bà lên xe, chúng tôi quay lại nhà và trang trọng bắt tay người bại liệt Jim, cẩn thận đặt anh ấy trở lại tư thế cũ sau mỗi cái bắt tay. Sau đó, chúng tôi đưa mắt nhìn quanh căn phòng dài thấp lần cuối, nhìn chiếc ghế đẩu nơi Miggles từng ngồi, rồi chậm rãi bước lên xe đang đợi sẵn. Tiếng roi quất vang lên, và chúng tôi lăn bánh!
Nhưng khi vừa ra đến đường cái, bàn tay điêu luyện của Bill giật cương ép sáu con ngựa chồm hẳn hai chân sau xuống, và chiếc xe dừng phắt lại với một cú xóc mạnh. Bởi vì ở đó, trên một gò đất nhỏ cạnh đường, Miggles đang đứng, mái tóc tung bay, đôi mắt lấp lánh, chiếc khăn tay trắng phấp phới cùng hàm răng trắng rạng ngời nở nụ cười “tạm biệt” cuối cùng. Chúng tôi vẫy mũ đáp lại. Và rồi Yuba Bill, như thể sợ bị mê hoặc thêm lần nữa, điên cuồng quất roi thúc ngựa phi đi, để rồi chúng tôi lại ngã người ra ghế.
Chúng tôi chẳng nói với nhau nửa lời cho đến khi tới North Fork và chiếc xe trờ đến trước quán Independence House. Sau đó, với vị Thẩm phán đi đầu, chúng tôi bước vào quán rượu và nghiêm trang đứng vào vị trí của mình tại quầy.
— Các vị đã rót đầy ly chưa nào?—vị Thẩm phán cất giọng, trang trọng cởi chiếc mũ trắng ra.
Tất cả đã sẵn sàng.
— Nào, vậy thì cạn ly vì Miggles—CHÚA HÃY BAN PHƯỚC CHO NÀNG!
Có lẽ Người đã làm thế. Ai mà biết được chứ?