BỞI SIR ED-D L-TT-N B-LW-R
QUYỂN I: NHỮNG GỢI Ý CỦA CÁI LÝ TƯỞNG
Đã đến giờ ngọ. Ngài Edward vừa bước xuống từ cỗ xe brougham của mình và đang dạo bước trên con phố Strand. Ngài vận y phục với gu thẩm mỹ hoàn hảo như thường lệ, nhưng lúc xuống xe, chân ngài vô tình trượt đi, và một vệt đất nhỏ vón cục bám chặt trên mu bàn chân cao vút, làm hoen ố vẻ bóng bẩy hài hòa trên đôi ủng của ngài. Ngài Edward vốn là người kỹ tính. Đưa mắt nhìn quanh, ở một khoảng cách không xa, ngài thấy chỗ đứng của một cậu bé đánh giày. Ngài bước tới đó, thong thả đặt chân lên chiếc ghế đẩu thấp, chờ đợi nghệ thuật đánh bóng được thi triển. "Thật vậy," ngài Edward lẩm bẩm, âm lượng chỉ vừa đủ nghe, "sự tiếp xúc giữa cái Dơ bẩn và Ghê tởm làm hỏng hiệu ứng tổng thể của cái Bóng bẩy và cái Đẹp—và, rốt cuộc, vì sao ta lại ở đây? Ta nhắc lại, một cách bình tĩnh và thận trọng—vì sao ta lại ở đây? Ha! Này cậu bé!"
Cậu bé ngước nhìn lên—đôi mắt đen kiểu Ý liếc nhìn vị Triết gia đầy thấu hiểu, và trong khi một tay cậu hất mái tóc bóng mượt ra khỏi vầng trán tựa đá cẩm thạch, tay kia thì bôi lớp xi Day & Martin bóng loáng không kém lên chiếc ủng của Nam tước, cậu đáp lại bằng giọng trầm, đầy đặn: "Cái Lý tưởng là chủ quan đối với cái Hiện thực. Việc vận dụng tri giác mang lại nét đặc thù cho chủ nghĩa cá nhân, tuy nhiên, điều đó lại chịu giới hạn của CÁI TÔI. Ngài là một người ngưỡng mộ cái Đẹp, thưa ngài. Ngài muốn đôi ủng của mình được đánh bóng. Cái Đẹp có thể đạt được nhờ vào Tiền bạc."
"À," ngài Edward trầm ngâm nói, đăm đăm nhìn vẻ đẹp gần như siêu phàm của đứa trẻ trước mặt; "cậu nói rất hay. Cậu đã đọc Kant rồi."
Cậu bé đỏ bừng mặt. Cậu lấy một cuốn Kant từ trong áo ra, nhưng vì bối rối, vài cuốn sách khác cũng rơi từ ngực áo xuống đất. Vị Nam tước nhặt chúng lên.
"Chà!" vị Triết gia thốt lên, "gì thế này? Cuốn 'De Sonertute' của Cicero,—ở cái tuổi này mà đã đọc sách này sao! 'Epigrams' của Martial, 'Commentaries' của Caesar. Cái gì! Một học giả cổ điển ư?"
"E pluribus Unum. Nux vomica. Nil desperandum. Nihil fit!" cậu bé hào hứng nói. Vị Triết gia nhìn đứa trẻ. Một sự hiện diện kỳ lạ dường như lan tỏa và bao trùm lấy cậu. Phía trên vầng trán của cậu bé, vầng hào quang nhạt nhòa của kẻ sĩ tỏa sáng.
"À, cả vở 'Robbers' của Schiller nữa ư?" vị Triết gia gặng hỏi.
"Das ist ausgespielt," cậu bé khiêm tốn đáp.
"Vậy là cậu đã đọc bản dịch 'Ballads' của Schiller do ta thực hiện?" vị Nam tước tiếp lời, tỏ vẻ quan tâm.
"Con đã đọc, và con thích bản dịch của ngài hơn nhiều so với nguyên tác," cậu bé đáp, với sự nồng nhiệt của một trí thức. "Ngài đã chỉ ra cách chúng ta đấu tranh trong cuộc đời Thực tại vì một Mục tiêu mà ta không thể chạm tới; cách mà trong cái Lý tưởng, Mục tiêu đó có thể đạt được, và ở đó nỗ lực chính là chiến thắng. Ngài đã ban cho chúng con Phản đề, một chiếc chìa khóa cho Phần còn lại, và luôn cân bằng trước mắt chúng ta các điều kiện của cái Thực tại và những đặc quyền của cái Lý tưởng."
"Đúng là lời của ta," vị Nam tước nói; "thật tuyệt vời, tuyệt vời làm sao!" và ngài trìu mến nhìn cậu bé người Ý, người đã quay lại với công việc thấp hèn của mình. Than ôi! Đôi cánh của cái Lý tưởng đã khép lại. Kẻ sĩ đã bị nuốt chửng bởi hình hài cậu bé đánh giày.
Nhưng đôi ủng của ngài Edward đã được đánh bóng, và ngài quay người rời đi. Đặt tay lên mái tóc xoăn tụ quanh cái đầu cổ điển của cậu bé người Ý, ngài nói khẽ, tựa như một giai điệu âm nhạc xa xăm,—
"Cậu bé, cậu đã làm rất tốt. Hãy yêu mến cái Thiện. Bảo vệ kẻ Vô tội. Chu cấp cho kẻ Nghèo túng. Tôn trọng Triết gia.... Khoan đã! Cậu có thể nói cho ta biết cái gì là cái Đúng, cái Đẹp, cái Vô tội, cái Đức hạnh không?"
"Đó là những thứ bắt đầu bằng một chữ cái viết hoa," cậu bé đáp ngay lập tức.
"Đủ rồi! Hãy tôn trọng mọi thứ bắt đầu bằng một chữ cái viết hoa! Hãy tôn trọng TA!" và gieo một đồng nửa xu vào tay cậu bé, ngài bỏ đi.
Cậu bé nhìn chằm chằm vào đồng tiền. Một sự thay đổi kinh khủng và tức thì lan tràn trên nét mặt cậu. Vầng trán cao quý của cậu nhăn lại với những đường nét tính toán đê hèn. Đôi mắt đen, tựa như loài rắn, lóe lên niềm đam mê bị kìm nén. Quỳ xuống bằng cả tay và chân, cậu bò ra mép vỉa hè, và rít lên theo cái dáng người đang rút lui của vị Nam tước một từ duy nhất—
"Đồ bịp!"