“Anh sẽ viết về tôi chứ?”
Khung cảnh diễn ra gần Temple Bar. Người vừa lên tiếng là nữ phiến quân nổi tiếng Mary McGillup,—một thiếu nữ với vóc dáng mỏng manh và mái tóc đen dài óng ả. Tôi phải thú nhận rằng câu hỏi đó thật kỳ lạ và, trong hoàn cảnh ấy, có phần khó hiểu. Quả thực tôi đã được người miền Bắc đối xử tử tế, và dẫu mang định kiến với họ, tôi phần nào vẫn mang ơn họ. Quả thực tôi vốn chẳng biết gì hoặc biết rất ít về chính trị, lịch sử hay địa lý nước Mỹ. Nhưng nào có khi nào một nhà văn Anh lại đi cân nhắc những chuyện vụn vặt nhường ấy? Quay sang người thiếu nữ, tôi cẩn trọng hỏi về mức thù lao tài chính sẽ được trả cho công việc này.
“Thưa ông!” nàng vừa nói vừa vươn người mảnh mai lên hết cỡ, “ông đang xúc phạm tôi,—ông đang xúc phạm miền Nam.”
“Nhưng cô hãy nghe đây, cô thấy đấy—tiền nong—ngân lượng—tiền mặt—cả vốn lẫn lời nữa chứ, cô biết đấy. Cô không thấy sao, chúng ta không thể xoay sở nếu thiếu thứ đó được!”
“Việc đó sẽ phụ thuộc vào sự thành công của câu chuyện,” nàng kiêu hãnh đáp. “Trong lúc này, xin hãy nhận viên bảo ngọc quý giá này.” Nói đoạn, nàng rút chiếc nhẫn kim cương khỏi ngón tay, trao nó cùng một tập bản thảo vào tay tôi rồi biến mất.
Dù chẳng thể kiếm nổi hơn một bảng hai xu sáu xu từ một tay chủ hiệu cầm đồ thông thái—người mà tôi đã kể lại đầu đuôi sự tình và cũng là nơi tôi đem chiếc nhẫn đi cầm cố, sự đồng cảm của tôi với chính nghĩa của một dân tộc hào hiệp nhưng đang bị giày xéo bỗng chốc được khơi nguồn. Tôi không khỏi tự hỏi rằng tại chốn nước Anh giàu có, quê hương của những kẻ bị áp bức và những con người tự do, tại sao một người phụ nữ trẻ trung và xinh đẹp như nữ tác giả kiều diễm của những trang sách kia lại phải đi cầm cố cả châu báu của mình—món quà cưới của nàng—chỉ để kiếm miếng cơm manh áo! Ngoại trừ tầng lớp quý tộc Anh—những kẻ rất giống họ,—tôi chẳng biết có tầng lớp nào lại khiến tôi ngưỡng mộ nhường ấy như các chủ đồn điền miền Nam. Ước gì tôi có dịp làm quen sâu sắc hơn với cả hai!
Kể từ khi viết những dòng trên, tin tức về vụ ám sát Tổng thống Lincoln đã bay đến tai tôi. Chỉ cần nói thế này là đủ: tôi không hài lòng với kết cục ấy. Tôi không hề có ý định biện hộ cho kẻ sát nhân. Thế nhưng sẽ có những kẻ đổ tội hành động này lên đầu miền Nam hào hiệp. Điều này khiến tôi muốn nhắc lại một nhận định từng được tôi đưa ra trước đó có liên quan đến vấn đề này, vốn đã trở nên nổi tiếng một cách chính đáng. Ấy là:
“Trong các vụ án mạng, người ta thường tìm kiếm thủ phạm trong số những kẻ kỳ vọng sẽ thu được lợi ích từ tội ác đó. Trong cái chết của Lincoln, người kế nhiệm trực tiếp chức vụ của ông mới chính là kẻ duy nhất nhận được lợi ích từ cái chết ấy.”
Nếu Nữ hoàng Victoria kính yêu của chúng ta bị ám sát, xin Chúa hãy ngăn điều đó xảy ra, thì người thu được nhiều lợi ích nhất từ sự ra đi của bà, tất nhiên, chính là Hoàng thân xứ Wales, người kế nhiệm trực tiếp của bà. Sẽ thật thừa thãi nếu phải khẳng định rằng sự nghi ngờ sẽ ngay lập tức chĩa vào thủ phạm thực sự, mà dĩ nhiên chính là Hoàng thân. Đó là logic.
Nhưng tôi xin dừng lời tại đây. Sau khi đã bày tỏ quan điểm ủng hộ miền Nam như vậy, tôi chỉ xin lưu ý rằng có Đấng Tối Cao là Đấng phán xét mọi sự,—Đấng cân nhắc lẽ phải giữa anh em với nhau,—và ban những hình phạt đích đáng; và phán quyết cuối cùng của Ngài, với tư cách là một thần dân Anh quốc, tôi chỉ là người đi trước đón đầu mà thôi.
G. A. S.