“Một điếu xì-gà mỗi ngày!” Quan tòa Boompointer cất tiếng.
“Một điếu xì-gà mỗi ngày!” John Jenkins lặp lại, lòng đầy sợ hãi vội vứt mẩu xì-gà hút dở xuống dưới bàn làm việc.
“Một điếu xì-gà mỗi ngày tính ra là ba xu một ngày,” quan tòa Boompointer nghiêm nghị nhận xét; “và thưa anh, anh có biết một điếu xì-gà một ngày, hay ba xu một ngày, sẽ thành bao nhiêu trong khoảng thời gian bốn năm không?”
Thời niên thiếu, John Jenkins từng theo học trường làng và có năng lực tính toán đáng kể. Nhặt một tấm ván mỏng để trên bàn làm việc, cầm lấy một viên phấn, với niềm tự hào thầm kín, anh tiến hành một phép tính tường tận.
“Đúng bốn mươi ba đô-la tám mươi xu,” anh đáp, lau mồ hôi trên vầng trán đang nóng bừng trong khi khuôn mặt rạng rỡ niềm nhiệt huyết chân thành.
“Được rồi, thưa anh, nếu anh tiết kiệm ba xu mỗi ngày thay vì ném nó đi, thì giờ đây anh đã có thể sở hữu một bộ quần áo mới, một cuốn Kinh thánh gia đình có minh họa, một ghế ngồi trong nhà thờ, một bộ Báo cáo Văn phòng Sáng chế hoàn chỉnh, một cuốn thánh ca, và một suất đặt mua dài hạn tạp chí ‘Arthur’s Home Magazine’ – những thứ ấy vừa đúng mua được bằng bốn mươi ba đô-la tám mươi xu; và,” vị quan tòa nói thêm, với vẻ nghiêm khắc ngày càng tăng, “nếu anh tính cả năm nhuận mà dường như anh đã bỏ sót một cách kỳ lạ, anh sẽ dư ra ba xu nữa, thưa anh – ba xu nữa! Số tiền đó sẽ mua được cho anh thứ gì, thưa anh?”
“Một điếu xì-gà,” John Jenkins rụt rè gợi ý; nhưng rồi mặt lại đỏ bừng lên, anh giấu đi khuôn mặt mình.
“Không, thưa anh,” quan tòa nói, một nụ cười nhân từ ngọt ngào thoáng hiện trên những nét mặt nghiêm nghị của ông; “nếu đầu tư đúng cách, nó sẽ mua được cho anh thứ vô giá. Thả vào hộp quyên góp cho xứ đạo, ai mà biết được có kẻ ngoại đạo nào, kẻ đang nhởn nhơ sống trong trần trụi và tội lỗi, lại có thể được thức tỉnh trước tình cảnh khốn cùng của mình, và nhờ ba xu ấy mà cảm nhận được sự đày đọa của kẻ ác?”
Nói xong, vị quan tòa bước đi, để lại John Jenkins chìm trong nỗi suy tư sâu sắc. “Ba xu một ngày,” anh lẩm bẩm. “Trong bốn mươi năm, tôi có thể dành dụm được bốn trăm ba mươi tám đô-la mười xu – và rồi tôi có thể cưới Mary. À, Mary!” Người thợ mộc trẻ thở dài, lấy từ túi áo ghi-lê ra một bức ảnh chụp đagie-rê-típ trị giá hai lăm xu, đăm đăm ngắm nhìn gương mặt của một thiếu nữ mặc váy muslin trắng và đeo vòng cổ san hô với tất cả niềm tha thiết. Rồi với vẻ mặt quyết đoán, anh cẩn thận khóa cửa xưởng làm việc lại và rời đi.
Hỡi ôi! Những quyết tâm tốt đẹp của anh đã quá muộn màng. Chúng ta hay đùa giỡn với dòng chảy của vận mệnh, để rồi nó thường bóp chết ta từ trong trứng nước và phủ lên cuốn từ điển tươi sáng của tuổi trẻ cái bóng đen của bất hạnh! Đêm hôm đó, mẩu xì-gà hút dở của John Jenkins đã bén lửa vào xưởng làm việc, thiêu rụi toàn bộ xưởng cùng với tất cả dụng cụ và vật liệu của anh. Chẳng có lấy một khoản bảo hiểm nào cả.