Có một điều vô cùng bất công trong mắt Manuel là trên đời này một số người cực kỳ viên mãn trong khi những người khác bất hạnh vô biên. Giả sử những người cực kỳ viên mãn bị kém viên mãn đi một chút thì họ vẫn còn rất viên mãn. Nhưng nếu những người bất hạnh vô biên bớt được chút bất hạnh thì họ sẽ hạnh phúc lên gấp bội và có một cuộc sống viên mãn vượt trội. Đại khái đó là hướng tư duy của nó.

Về chủ đề hạnh phúc thì tôi có một lý thuyết hơi khác:

Hãy hình dung ra hai người, A và B, mỗi người có một trăm ý nghĩ mà họ có thể nghĩ trong khoảnh khắc tới. A là một người đen đủi mọi bề, chín lăm phần trăm các ý nghĩ tiềm năng của A là tiêu cực, chỉ năm phần trăm tích cực. Ngược với B vốn là người có vận hên đến khó tin. Mọi ý nghĩ nảy ra trong óc B đều mang chất tích cực đến chín lăm phần trăm, chỉ năm phần trăm là kém vui. Và đây là khẳng định của tôi: Nếu người may mắn B chỉ đeo đuổi năm ý nghĩ tiêu cực của mình thì trong hoàn cảnh đó B cũng bất hạnh hệt như con người đen đủi A, nếu A đang ấp ủ một trong chín lăm ý nghĩ tiêu cực của mình. Và mệnh đề đảo là: Khi người đen đủi A nghĩ năm ý nghĩ tích cực ít ỏi của mình thì trong giây phút đó A ít nhất cũng cảm thấy hạnh phúc như người may mắn B đang nghĩ chín lăm ý nghĩ tích cực.

“Bác định nói ra điều gì qua lý thuyết đó?” Manuel hỏi, khi tôi đã trình bày xong xuôi và nhìn nó đầy chờ đợi.

“Là những người khốn khó có thể hạnh phúc hệt như người viên mãn”.

“Họ chỉ việc nghĩ đến điều tốt đẹp nào đó?” Manuel gặng hỏi.

“Đại khái thế”, tôi nói.

“Bác biết lý thuyết của bác khập khiễng ở đâu không?”

“Không”.

“Người ta không thể chọn ra ý nghĩ sẽ nghĩ”.

“Ai nói thế?” tôi hỏi.

“Cháu nói. Ở hoàn cảnh khốn khó thì tất nhiên người ta sẽ dễ nghĩ những chuyện tiêu cực hơn khi đang hạnh phúc. Và khi người ta nghĩ đến chuyện xấu thì có lẽ sẽ nghĩ đến chuyện xấu tiếp theo, vì nếu đang lo lắng là cứ thế phải lo lắng, có thế thôi”, Manuel nói.

“Nhưng nếu người ta thành công trong việc nghĩ đến điều gì đó tốt đẹp trong lúc đang lo lắng thì nỗi lo lắng đó tự khắc sẽ giảm thiểu, vì cái đẹp có thể lan tỏa trong đầu. Nỗi lo sẽ bị dồn vào một góc tối, cho đến khi biến mất hẳn”, tôi nói, trong khi buộc phải thú nhận rằng lý thuyết ấy có đôi chút mầm mống không tưởng và tốt nhất là tôi giữ nó trong phạm vi dành riêng cho Manuel và chính mình.

“Nỗi lo lắng không tự nó biến mất, lại càng không, nếu người ta gạt nó qua bên. Thậm chí lúc đó nó còn nặng lên”, Manuel cả quyết.

“Bác thì khác”, tôi đáp ngắn gọn. Cuộc tranh luận đã đến hồi mệt mỏi, tôi muốn từ từ chấm dứt.

“Nói chung bác là một hiện tượng”, nó nói.

“Ý cháu là sao?”

“Lẽ ra bác phải có một trăm nỗi lo, nhưng hình như bác không hề nhận ra đó là nỗi lo”, nó nói.

“Thấy chưa! Có đúng bác là người hạnh phúc đáng ghen tị không?” tôi hỏi.

“Nhưng chỉ hạnh phúc theo lý thuyết của bác”. Nó cười. Và tôi đặt tay lên vai nó. Manuel không chỉ là một thằng bé thông minh, mà thậm chí còn là thằng bé thông minh của tôi. Tôi sẽ tiết lộ cho nó biết điều đó vào dịp gần nhất. Hoặc chậm lắm là vào dịp gần nhì.