Vào các thứ Năm, Manuel đến chỗ tôi muộn, khoảng ba giờ, vì trước đó là giờ tập bóng rổ. Ban đầu tôi chẳng để ý đến thú vui này của nó, vì bóng rổ không phải môn thể thao tôi ưa thích, mà thực ra chẳng có môn thể thao nào tôi ưa thích cả, có thể trừ bóng đá bàn mini là trò chơi chỉ cần hai cổ tay khéo léo và vừa chơi vừa uống bia được.

Nhưng dần dần tôi nghe từ các chuyện nó kể lại và nhận ra bóng rổ quan trọng với nó ra sao, cũng như một nhân cách cầu thủ đang chín dần trong nó. Dường như nó là chỉ huy sở của đội bóng trẻ Torpedo 15, nghe nói huấn luyện viên tiên đoán tương lai nó giống như thần tượng Jeffrey Lynn Green của nó ở đội Boston Celtics, còn được gọi là Quái Vật Xanh, không hề cường điệu với chiếu cao 2,06 mét và 107 cân nặng. Vì sao tôi biết rõ chi tiết? Manuel đã lấy hình Quái Vật Xanh với mọi dữ liệu quan trọng làm hình nền cho máy tính của tôi, và tôi bó tay không biết đổi hình mới ra sao.

Mỗi lần Manuel từ buổi tập về, thường là nó rạo rực và lắm mồm, chúng tôi dành hẳn một giờ để tán chuyện, nhờ đó tôi biết hết về các đồng đội và đối thủ, cấu trúc trận đấu và chiến thuật, tôi cũng thuộc luật chơi ngày càng kỹ hơn, nếu Torpedo 15 muốn tuyển cầu thủ cho đội lão tướng thì tôi có thể sổ toẹt công việc của tôi ở đây để đăng ký chơi cùng.

Giữa không khí nhộn nhạo trong vụ quyên tiền và ban biên tập đang đờ đẫn vì sốc, hôm nay tôi khá vui khi chờ Manuel đến để nghe chuyện tập bóng cùng các ngón bóng rổ. Nhưng lần này nó ủ rũ lê chân vào phòng, và nhìn thấy tôi là nó nức nở từng cơn không sao dỗ nổi.

“Kìa anh bạn, có chuyện gì thế? Cháu bị đau à?” tôi hỏi.

“Không”.

“Ai làm cháu đau à?”

“Không”.

“Vậy thì sao?”

“Thằng Machi đi mất rồi”.

“Machi là ai?”

“Machmut, hậu vệ ghi điểm của chúng cháu”. À, tôi nhớ ra rồi. Manuel là hậu vệ phối bóng, chuyên tổ chức dàn trận, trong khi hậu vệ ghi điểm chuyên ném bóng từ xa. Manuel đã nhiều lần kể tôi nghe về thằng cu Machmut quái nhân nọ. Bất kỳ ở đâu xuất hiện rổ lưới và Machmut vớ được quả bóng vào tay là bảo đảm nó sẽ tung bóng trúng rổ.

“Đi mất là sao? Đi từ đâu? Đến đâu?”

“Cháu không biết. Nó trốn rồi”.

“Trốn là sao? Trốn khỏi nhà? Trốn bố mẹ?”

“Không, trốn cùng bố mẹ. Để khỏi bị trục xuất”. Nghe rất thảm. Manuel kể khi đã tương đối trấn tĩnh.

Machmut Payev là người Chechnya. Bố mẹ nó đem con trốn sang Áo trước đây khoảng sáu năm và nộp đơn xin tị nạn chính trị. Sau một thời gian ở trại tị nạn, gia đình Payev chuyển đến một nhà chung cư cho người nước ngoài. Machmut đi học, nghe nói rất thông minh và đã nói thạo tiếng Đức. Ai cũng mến nó, cả bọn con gái, mặc dù nó có tai vểnh như cánh dơi. Trong đội Torpedo 15 nó là ngôi sao nhờ những bàn ghi từ xa, trục Manuel - Machmut có thể nói là linh hồn của đội, hai đứa chỉ cần liếc mắt là hiểu nhau.

Mấy tuần qua Machmut từng vài lần nói xa xôi là có thể không đến tập nữa, vì đơn xin tị nạn đã bị bác. Ban đầu không ai hiểu: tại sao cần được tị nạn để chơi bóng rổ, chẳng phải đây là môn thể thao tự do cho tất cả mọi người hay sao? Sau đó huấn luyện viên giải thích cho đám học trò bị kích động rằng gia đình Payev không được giấy phép cư trú ở Áo nên sẽ bị trục xuất về nước. Trong buổi tập cuối cùng, Machmut đã nói nguyên văn với Manuel như sau: “Nếu nhà tớ phải hồi hương thì cảnh sát nên bắn bố tớ luôn ở đây, vì ở nhà bố tớ sẽ bị giết tại chỗ”.

Thế đấy, và hôm nay sự việc đã đến mức này: Machi không đến tập nữa.

“Tệ nhỉ. Bác hiểu tâm trạng của cháu”, tôi nói và biết chắc rằng tác dụng an ủi của câu đó khá hạn chế.

“Ta phải làm gì đó chứ”, Manuel đáp.

“Ý cháu là sao, phải làm gì cơ?” tôi hỏi.

“Bác phải làm gì đó”, nó cụ thể hóa. Câu này làm tôi khá lúng lúng, vì tôi không biết mình có khả năng phù phép hiện ra các gia đình Chechnya đã lặn vào bí mật.

“Bác phải viết về vụ này, để Machi được phép ở lại đây”, Manuel giải thích. Vớ vẩn, tôi nghĩ bụng. Nhưng ánh mắt thú dữ mà nó nhìn tôi và làm tôi liên tưởng mạnh mẽ đến mẹ nó buộc tôi hiểu rằng khả năng tôi nói “không” - và tiếc rằng tôi phải nói “không” - khá thấp. Tôi cần vài luận cứ có tính thuyết phục, có thể chọn ra từ các lý do sau:

1) Những bi kịch kiểu này không hiếm. Thậm chí mấy vụ đầu tiên được truyền thông mổ xẻ khá kỹ nhưng chẳng thay đổi được gì trong Luật ngoại kiều. Ai không được chấp thuận đơn xin tị nạn thì đơn giản là phải hồi hương, không có lựa chọn nào khác. Mặc cho các nhà báo khua chiêng gõ mõ đến mức nào. Thế giới này vốn tàn bạo, nhưng sự tàn bạo đó không thể bị chặn lại bởi hành vi phi pháp của lòng nhân đạo, vì điều đó gây ra bất bình trong xã hội, đó là điều mà nền chính trị về lâu dài không thể chấp nhận. Đại khái thế.

2) Ở tờ Everyday này thì tôi bó tay. Ngay cả khi tôi muốn thì cũng không được phép viết về vụ này. Phụ trách các phóng sự xã hội là việc của Sophie Rambuschek. Ngay cả các tin thời sự Thập Cẩm dạo này cũng do các sếp đích thân lựa chọn. Ở ban biên tập tôi chỉ còn ngồi ngoáy mũi ăn lương. Luận cứ này tuy là luận cứ mạnh mẽ nhất, nhưng đồng thời cũng chứng tỏ sự yếu thế của tôi, nên không dùng được.

3) Kể cả khi tôi được phép hoặc tôi cứ thế tự tiện đưa tin ấy, thì lúc đó sẽ sinh ra một câu hỏi mang tính nguyên tắc: Tôi sẽ viết gì? Gia đình Payev đã biến mất, phỏng đoán là trốn đến nhà các đồng hương ở Vienna. Giả sử tôi tìm ra được địa chỉ đó rồi viết một bài báo thì hiệu quả sẽ tiêu cực, vì họ sẽ đến đó lôi gia đình vào chỗ tạm giam để sau này trục xuất.

Đó là ba khả năng, nhưng linh tính khiến tôi chọn khả năng thứ tư và nói: “Chừng nào bác chưa biết Machmut và gia đình ở đâu thì bác không thể viết về vụ này được. Bác còn chả biết tình cảnh họ ra sao mà viết”.

“Họ ổn mà”, Manuel nói.

“Ai nói thế?”

“Machi”.

“Sao cháu biết?” tôi hỏi.

“Vì nó nhắn tin cho cháu, qua điện thoại”.

“Thật hả?” tôi ngớ người ra. “Sao cháu không nói cho bác biết?”

“Cháu vừa nói xong còn gì”, nó đáp.

“Thế nó đang ở đâu?”

“Cháu không biết. Nó không nói, không thì người ta sẽ đến bắt nó”.

“Cho bác xem tin nhắn nào!”

Manuel đưa tôi điện thoại của nó. Tôi đọc:

Chào Mani, khỏe không? Tớ khỏe, tớ ở nơi an toàn. Tớ không được phép nói ở đâu. Nhưng ở đây, nơi tớ đang ở, người ta rất thân thiện với gia đình tớ, thậm chí lúc nào cũng có spaghetti. Mặc dù vậy tớ muốn về nhà. Tớ không thích về Chechnya, ở đó tớ chẳng biết ai. Và ở đó bố tớ sẽ phải chui lủi, cả nhà sẽ không có gì và có thể chết đói. Xin cậu nói với bác nhà báo của cậu là bác ấy phải giúp nhà tớ. Xin cậu!!! Cậu biết là tháng 11 mình chơi trận chung kết với Union CS. Tớ phải có mặt, đó là trận quyết định tất cả. Bạn Machi của cậu.

Tôi phải nghỉ một giây để lấy hơi. Thường chỉ vài lời trúng đích là đủ khiến tôi phải cắn răng để khỏi ứa nước mắt, tôi thừa hưởng tính đó từ mẹ, nó đã đi vào máu thịt, ở dạng chất cồn sót lại từ trận nhậu hôm trước, loại cồn luôn làm tôi ủy mị.

Dù thế nào thì đây cũng chính là một trong những mệnh lệnh thần thánh cho tôi, và mệnh lệnh đó là: tuy không thể làm gì, nhưng tôi vẫn phải làm. Duy nhất chỉ vì một chữ bác.

“Cháu nói cho bạn ấy biết bác là bác của cháu?” tôi hỏi.

“Tại sao cháu không nên nói ra điều ấy?” Manuel đáp.

“Ví dụ, vì không phải thế”.

“Bác giận à?” Manuel hỏi.

“Không, mà trái lại, bác thấy chữ ‘bác’ rất có cảm tình”.

“Hợp với bác”, Manuel nói.

“Cháu thấy thế?”

“Vâng, bác là một người bác đặc trưng”, Manuel nói và lại mỉm cười.

Tôi rất mãn nguyện. Tựa như có một thước đo từ một đến một trăm, mà cho tới nay tôi chưa bao giờ leo lên quá vạch mười, nay bỗng dưng nhảy phắt một cú lên quá năm mươi. Nói cách khác, tôi đã đi được nửa đường, do đó tôi cần gấp một cốc bia.