“Bài sát hạch tiếng Pháp ra sao?” tôi hỏi thăm, không tránh nổi áy náy.

“Ra sao là sao ạ?” Công thức hỏi ngược của Manuel không thay đổi nhiều.

“Nếu bác được phép quyết định thì bác sẽ làm nó thật dễ. Có dễ không?” tôi hỏi.

“Quá dễ đằng khác. Nếu hôm qua bỏ công học ôn thì tiếc đứt ruột”. Yên tâm rồi.

“Cháu có hứng viết trang phóng sự cùng bác không?” tôi hỏi.

Chắc chắn giọng tôi có pha chút xíu âm hưởng quỵ luỵ, vì nó đáp, “Tất nhiên, chẳng lẽ cháu lại bỏ bác trong hoạn nạn”. Đối với nó thì cá nhân tôi luôn là bậc thang xã hội cao hơn, nhưng nói chung tôi thấy thế là tốt, khi trẻ con thời nay đã sớm học cách đảm nhận đôi chút trách nhiệm đối với bố, chú bác, hay chỉ đối với bạn cũ của mẹ.

Trong quá trình biến dữ liệu thực tế thành ngôn ngữ báo chí, như công việc cho thấy, chúng tôi đã trở thành một cặp tâm đầu ý hợp. Nó đọc kết quả thu thập từ sổ tay ở dạng tổng thể, đôi khi chêm vào vài chi tiết bột phát, và tôi nhào nặn thành những câu súc tích, bỏ hết hoa hòe hoa sói, “Có một bà, trông khá lớn tuổi rồi, cháu đoán trong khoảng giữa năm mươi và chín mươi…”

“Cháu có thể ép biên độ lại chút được không?”

“Okay, vậy thì giữa sáu mươi và tám mươi, bà ấy tóc bạc cắt ngắn, đeo kính gọng đỏ, mắt kính tròn, nghĩa là có cặp kính tròn đỏ, thực ra đỏ pha đen mới đúng, và bà ấy nói, ngày xưa bà ấy làm trang sức, đại khái nhẫn và dây chuyền, chắc là đồ trang sức mỹ ký, cháu đoán thế. Bà ấy cho cháu xem một cái dây chuyền hay vòng cổ hay dây xích, đại khái thế, thực ra cũng đẹp, màu xám hay màu bạc, với những vòng tròn và đồng xu mỏng. Ngày xưa bà ấy bán kiểu trang sức đó. Thậm chí bà ấy còn có cửa hiệu riêng ở ngõ Neubau, và kiếm khá tiền ở đó, vì mọi người mua nhiều, vì hàng đẹp và vì không đắt như đồ thật, như vàng chẳng hạn. Nhưng đến một lúc nào đó bà ấy đóng cửa hàng vì bà ấy đã già và không thích làm nữa. Lúc đó còn thừa nhiều đồ trang sức, và mỗi tuần hai lần, hay ba lần, đọc khó quá, không rõ hai hay ba, nhưng mặc kệ, bà ấy đến đây, đem theo vài chiếc nhẫn hay dây chuyền. Lần sau, khi bà quay lại, nhẫn và dây chuyền không còn nữa vì ai đó đã cầm đi, thì bà thích lắm, vì bà biết đã có ai đó đeo đó trang sức của bà, thế là đủ, chứ bà không cần đòi tiền cho mấy thứ ấy”.

Những dòng trần thuật đầy xúc cảm của Manuel, khi vào phóng sự chỉ còn là vài câu ngắn: Một cụ bà chừng bảy mươi, tóc ngắn và mang kính đỏ, cứ vài hôm lại đem đến đây mấy đồ trang sức mỹ ký do bà tự làm. Trước đây mấy năm bà có một cửa hiệu trang sức đắt khách ở ngõ Neubau. Bây giờ bà có một thú vui xa xỉ, đó là đem tặng những chiếc nhẫn và dây chuyền mà bà làm ngày xưa. ‘Lần nào đến đây tôi cũng rất vui, vì mấy đồ trang sức không còn đó nữa. Vậy là đã có người đeo nó, và điều đó đem lại cho tôi một cảm xúc tốt đẹp’, bà kể.

Sau ba tiếng chúng tôi viết xong bài phóng sự, Manuel về nhà cô Julia, còn tôi làm một chuyện bất thường: Tôi làm việc tiếp, cứ như không có ngày mai và ngày kia. Seibernigg đã gửi cho tôi đường link đến tất cả các cửa hiệu Cứ Tự Nhiên ở Áo cùng các mô hình tương tự tại Đức và Thụy Sĩ. Tất cả gộp lại thành một bảng tổng quan gọn ghẽ. Tôi ngần ngừ khá lâu, chưa biết nên viết chủ đề chính nóng hổi - vụ tăng tiền nhà và mở cửa hiệu thực phẩm cao cấp - ở giọng nào, mỉa mai nhẹ nhàng thì không hợp, nếu cay nghiệt thì tôi thích nói hơn viết, hoặc tương đối trực tiếp thì tôi không thích, đánh vỗ mặt còn ghét hơn, ra vẻ dạy bảo đạo đức là tôi ghét nhất. Cuối cùng tôi quyết định không bình luận, không đánh giá. Chỉ cần để hai bài phỏng vấn chủ nhà Steininger và Nina ở cửa hiệu miễn phí cạnh nhau, để tự chúng lên tiếng là đủ. Không thể tạo ra sự tương phản sắc nét hơn giữa mua-bằng-mọi-giá và quà-tặng-tâm-huyết. Cứ để mọi người tự khai thác từ đó cảm nhận của mình và đưa ra quan điểm.

Xong mọi việc, tôi còn đủ sức gửi các bài qua email cho Seibernigg, kèm đề nghị về nhan đề, gợi ý dùng hình ảnh minh họa cùng thông số, như tôi hình dung ra cách sắp xếp và chia trọng lượng các bài. Sau đó tôi có cảm giác từa tựa như Michelangelo từng có khi vẽ xong bích họa cuối cùng cho Nhà nguyện Sistina. Không rõ họa sĩ đã làm gì ngay sau khi xong việc, có thể ông đi thăm bác sĩ chữa răng trong mộng của mình ở nhà riêng. Chuyện đó tôi chỉ dám mơ ở thời điểm này. Vậy thì tôi đi uống một, hai vại bia. Tôi thề: lần này thực sự chỉ một, hai vại thôi, nếu quá thì cũng chẳng quá nhiều.