Kế toán dĩ nhiên là cần thiết.

Không chỉ cần kế toán, mà còn cần kiến thức tài chính kế toán hiện đại. Dẫu Chu Minh Trung cũng có chút hiểu biết về tài chính kế toán, nhưng vì sự việc trọng đại, bản thân lại chỉ biết nửa vời, nên đương nhiên ông không dễ dàng đề xuất thay đổi. Bởi vậy, Giang Bắc vẫn luôn giữ theo lệ cũ, sử dụng phương pháp ghi sổ đơn.

Sau khi Phó Sơn gia nhập Quân hướng cục, ông lập tức đẩy mạnh "Long Môn trướng" - một phương pháp ghi sổ kép hai chiều kiểu mới do chính ông phát minh. Nguyên lý của nó là chia toàn bộ sổ sách thành bốn loại lớn: "Tiến, Giảo, Tồn, Cai" (Nhập, Nộp, Tồn, Phải trả), căn cứ theo nội dung từng loại mà phân liệt thêm nhiều mục nhỏ để phân loại và hạch toán chi tiết đối tượng kế toán. Thông qua tư tưởng kế toán tính toán lãi lỗ song hành "Tiến - Giảo = Tồn - Cai", cùng với việc vận dụng công thức cân đối thử, mọi thứ đều trùng khớp với lối ghi sổ kép kiểu Tây phương, có thể nói là vạn dặm quy về một mối.

Thế nhưng, sau khi kiểm chứng năng lực tài chính kế toán của Smith, Chu Minh Trung - vốn đã có chút am hiểu về tài chính kế toán - lập tức đưa ra quyết định thuê ông ta hỗ trợ Phó Sơn hoàn thiện phương thức ghi sổ mới. Những thứ được đưa vào đồng thời không chỉ có lối ghi sổ kép kiểu Tây phương, mà còn cả chữ cái và chữ số Ả Rập. Đối với Chu Minh Trung, người vốn đã có ý định đưa hai thứ này vào từ lâu, thì việc du nhập lối ghi sổ kép kiểu Tây chỉ là một cái cớ mà thôi.

Đôi khi, chỉ cần một thời cơ thích hợp là có thể mang lại những thay đổi không ngờ tới. Dẫu không biết sự kết hợp giữa lối ghi sổ kép kiểu Tây của Smith và "Long Môn trướng" của Phó Sơn sẽ đơm hoa kết trái thế nào, nhưng ít nhất có thể khẳng định rằng, sự xuất hiện của Smith - một cựu chủ ngân hàng phá sản, một thương nhân, nay là nhân viên của Quân hướng cục - đã vô tình mang đến những thay đổi cho Giang Bắc.

"Thưa các hạ, ngài xem, đây là đồng bạc Potosi thập tự song trụ phổ biến nhất ở Trung Quốc. Nó là tiền đúc thủ công, ngoại hình không được quy chuẩn. Dẫu rằng hàm lượng bạc và trọng lượng có định mức nhất định, nhưng trong quá trình đúc thực tế, tình trạng rút bớt bạc, giảm trọng lượng vẫn thường xuyên xảy ra. Điểm này khá tương đồng với ngân lượng của Trung Quốc, nên tại Trung Quốc, nó vẫn luôn được lưu thông theo cách cân đo như những thỏi bạc..."

Với tư cách là nhân viên cao cấp của Quân hướng cục, cái gọi là "Đại Minh Ngân hàng" này, Smith gần như ngay khi vừa gia nhập, trong lúc nghiên cứu "Long Môn trướng", ông lại bắt đầu nghiên cứu về ngân lượng, loại bạc đặc trưng của Trung Quốc này.

"Còn đây là đồng bạc Onza, ngài xem vẻ ngoài của nó cực kỳ tinh xảo. Nó áp dụng tiêu chuẩn đúc thống nhất, giống như chế tiền của các ngài vậy. Hàm lượng bạc và hình chế của nó rất chuẩn mực, hơn nữa hoa văn tinh xảo, mang theo tiện lợi. Cho nên ở châu Âu, chỉ có một số ít loại bạc như thế này là không cần phải cân nhắc đến vấn đề hàm lượng bạc, mà có thể trực tiếp lưu thông giữa các quốc gia..."

Trong lúc Smith giải thích, Chu Minh Trung chỉ lặng lẽ nhìn mấy đồng bạc này. Một vài đồng trông không chỉ không tròn trịa, mà bề mặt cũng chẳng tinh xảo. Chu Minh Trung cầm lấy một đồng trông khá bắt mắt, mỉm cười hỏi.

"Willy, ông có suy nghĩ gì?"

Chẳng cần đoán, Chu Minh Trung cũng biết ý định của ông ta, e là ông ta muốn đúc tiền bạc.

"Tiền bạc!"

Nhìn Chu Minh Trung, Smith tiếp tục nói.

"Sau khi đến Trung Quốc, tôi phát hiện các ngài sử dụng ngân lượng làm đơn vị tính bạc. Mà ngân lượng ngoài trọng lượng ra còn có sự chênh lệch về hàm lượng. Hơn nữa, vì trong quá trình sử dụng, người dân đều dùng những mảnh bạc vụn trọng lượng chỉ khoảng một tiền, nên dù là quân lương do Quân hướng cục phát ra, cũng sẽ bị các tiền trang cắt vụn ra để tiêu dùng. Trong khi đó, khi chính phủ thu thuế lại cần thu hồi bạc vụn, rồi đúc lại. Trong quá trình này, 'hỏa hao' mà chính phủ liên tục tăng thêm, đối với người dân lại là một gánh nặng..."

Nghe Smith nhắc đến "hỏa hao", chân mày Chu Minh Trung hơi nhướng lên. Đã đến thời đại này hơn nửa năm, ông đương nhiên hiểu rất rõ, "hỏa hao" bắt đầu từ thời Vạn Lịch nhà Minh, vốn chỉ khoản hao hụt khi nung chảy bạc vụn để đúc lại thành nén bạc. Trương Cư Chính đẩy mạnh "Nhất điều tiên pháp", thuế khóa đều phải nộp bằng bạc lên quốc khố, nên việc nung chảy bạc vụn của bách tính để đúc thành nén bạc nộp lên đã sinh ra hỏa hao. Hỏa hao thu thêm khi đóng thuế thường lớn hơn hỏa hao thực tế, khoản chênh lệch đó rơi vào túi quan lại. Quan lại đầu thời Thanh vẫn tiếp tục lối làm này. Hơn nữa, "hỏa hao" ngày càng nặng: thông thường hỏa hao tại các châu huyện mỗi lạng lên tới hai ba tiền, thậm chí bốn năm tiền. Những châu huyện hẻo lánh thuế ít, hỏa hao còn gấp mấy lần chính thuế.

Ngay cả hiện tại, ở Giang Bắc vẫn không hề bãi bỏ "hỏa hao", chỉ là bây giờ "hỏa hao" được quy chuẩn hóa việc thu và sử dụng, rồi nộp vào quốc khố như một nguồn thu tài chính. Do đó, nha môn quy định rõ mức thuế phụ thu "hỏa hao" là 15% của chính thuế, quan lại phải nộp đủ, không được tự ý giữ lại. Nguồn thu từ "hỏa hao" này được dùng cho chi tiêu tài chính của Giang Bắc.

"Hỏa hao" vốn đã thành thông lệ ở Giang Bắc này, thậm chí còn được bách tính coi là một trong những "thiện chính Giang Bắc", nay qua miệng Smith lại trở thành "gánh nặng". Cũng chính vì vậy, Chu Minh Trung mới có phản ứng như thế.

Thế nhưng, Smith rõ ràng không để ý đến những điều này, ông ta cũng chẳng nhận ra sự hỗ trợ của "hỏa hao" đối với tài chính Giang Bắc. Thứ ông ta nhìn thấy lúc này chẳng qua chỉ là gánh nặng của "hỏa hao" đối với bách tính, và tất nhiên là cả sự bất tiện trong quá trình lưu thông ngân lượng.

"Một mặt là việc liên tục phải nộp 'hỏa hao' trong quá trình đóng thuế, một loại thuế bất hợp lý này; mặt khác là sự bất tiện do bạc vụn lưu thông trên thị trường gây ra. Hơn nữa, các cửa tiệm như tiền trang còn lợi dụng việc đổi bạc, đổi bạc nguyên lấy bạc vụn để trục lợi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lưu thông thương mại của Trung Quốc. Trong tình hình này, chính phủ lẽ ra nên sử dụng tiền tệ mới để thay thế chế độ ngân lượng cực kỳ không phù hợp này..."

Thấy vị Kinh lược sứ trước mắt dường như đang trầm tư, Smith bèn nói ở bên cạnh.

"Vì vậy, tôi hy vọng Tướng quân các hạ có thể trước tiên đúc ra loại bạc có hàm lượng và trọng lượng cố định, sau đó lấy đó làm tiền tệ hợp pháp. Đầu tiên phải lập pháp cấm người dân cắt xén đồng bạc, sau đó phát hành qua Quân hướng cục, về sau thu thuế cũng bắt buộc phải thu bằng đồng bạc này..."

Smith đương nhiên không biết mình đang nói những gì. Là một cựu chủ ngân hàng phá sản, thứ ông nhìn thấy là những tệ hại trong hệ thống lưu thông ngân lượng lạc hậu của Trung Quốc, nên hy vọng có thể thay đổi tất cả những điều này. Đồng thời, ông ta cũng nhìn thấy lợi nhuận trong quá trình đúc tiền bạc. Dẫu sao thì ngay cả ở châu Âu, đúc tiền từ trước đến nay vẫn luôn là nghề hốt bạc.

"Mà việc đúc tiền đương nhiên cũng sẽ mang lại lợi nhuận ngoài mong đợi. Tướng quân, đối với ngài mà nói, việc đẩy mạnh tiền bạc không chỉ có thể giảm bớt gánh nặng cho dân chúng dưới quyền ngài, mà cũng có thể thu về những khoản lợi nhuận hậu hĩnh..."

Sau đó Smith lại một lần nữa đưa mấy đồng bạc ra, rồi giải thích với Chu Minh Trung.

"Ví dụ như hàm lượng bạc, thông qua việc kiểm soát hàm lượng bạc của đồng tiền, có thể thu được một khoản lợi nhuận nhất định! Tướng quân, dù là đối với ngài, hay đối với thị dân nơi đây, tiền bạc đều là lựa chọn tốt nhất."