Từng cụm hoa đào điểm xuyết cho toàn bộ công viên trở nên vô cùng diễm lệ, mà dưới tán hoa đào, đâu đâu cũng là trăm họ thưởng hoa. Trong số những bách tính này, không ít người mặc áo vải thô là phường buôn bán và phu phen lao dịch, tất nhiên trong đó cũng có cả các sĩ tử mặc áo nho bào, ngay trên bãi cỏ cũng có thể dễ dàng bắt gặp những sĩ tử ngồi trên chiếu cỏ đang ngâm thơ uống rượu. Đương nhiên cũng có cả bách tính thường ngày.

Đang lúc xuân quang tươi đẹp, trong công viên hoa đào nở rộ này ngập tràn bách tính từ khắp nơi ở Thanh Hà. Đặt chân vào công viên này, thần sắc của Trần Vĩnh Hoa lại có phần hoảng hốt, hắn đã đi trong công viên này trọn hơn một canh giờ. Trong mắt hắn, phong cảnh trong viên này dẫu là vương phủ e rằng cũng không thể sánh bằng, thế nhưng ngặt nỗi, nơi này không phải vương phủ, mà là cái gọi là công viên.

Nơi thế này sao lại có thể để bách tính bình dân tùy ý ra vào?

Đặt chân vào trong công viên, trong đầu Trần Vĩnh Hoa không khỏi bật ra ý niệm ấy. Từ khi đến Thanh Hà tới nay, thành trì này mang lại cho hắn sự chấn động quá lớn, dẫu là ở chốn công viên này cũng khiến hắn cảm nhận được một sự chấn động chưa từng có. Đối với hoa viên, hắn cũng chẳng hề xa lạ, trong ngoài thành Nam Kinh có to nhỏ mấy chục chỗ công tử phủ được tu sửa qua hơn hai trăm năm, nơi nào không giống như chốn tiên cảnh, thế nhưng chẳng có nơi nào có diện tích sánh được với công viên ven sông này ở Thanh Hà.

Hơn nữa, hắn tự nhiên cũng không biết, công viên được quy hoạch theo phong cách vườn tược Tây phương này là do một tay Chu Minh Trung quy hoạch thiết kế, thậm chí từng tự mình tham gia đào mương đắp rạch, trồng cây gây hoa. Có lẽ Thanh Giang thư viện giống như một học viện ẩn mình trong hoa viên, còn công viên này lại là công viên mang ý nghĩa chân chính đầu tiên ở Trung Quốc. Kể từ khi hoàn thành đến nay, không biết đã thu hút bao nhiêu bách tính, tự nhiên cũng mang lại cho bách tính Thanh Hà thêm một chốn tiêu dao thư giãn. Dẫu sao hoa cỏ trong viên này tươi tốt dễ chịu, cảnh sắc ưu mỹ, nếu qua thêm vài năm nữa, công viên này tự nhiên còn đẹp hơn bây giờ mấy phần, dẫu sao thì rất nhiều cây cảnh vẫn chưa được trồng.

“Tiên sinh, nếu có thể sống ở nơi này, cho dẫu có chết cũng đáng……”

Điền Tam lầm bầm, chỉ vào một tòa nhà ở trung tâm công viên, mang theo vài phần cảm thán mà nói.

“Cái tháp cao cạnh tòa lầu này sao lại cao thế chứ, người sống ở chỗ này chắc chắn phải là quan lớn nào đó rồi! Tiên sinh, ngài nói xem có khi nào là vị kinh lược kia không!”

“Đi, qua đó xem thử!”

Trần Vĩnh Hoa lập tức nhấc chân bước về hướng đó. Đợi đến khi hắn đi tới tòa lầu hai tầng xây bằng gạch đá, có phong cách hoàn toàn khác biệt với những tòa lầu hắn từng thấy trước đây, mới chú ý tới lối vào tòa lầu có treo một tấm biển.

“Văn Nguyên Các”

Văn Nguyên Các?

Trong nỗi nghi hoặc, Trần Vĩnh Hoa bước vào Văn Nguyên Các. Khoảnh khắc đặt chân vào Văn Nguyên Các, hắn liền hiểu ra Văn Nguyên Các này là chốn nào.

Là lầu tàng thư!

“Lầu tàng thư này kẻ ngoài như chúng ta cũng có thể vào sao?”

Đặt chân trong "Văn Nguyên Các", nhìn những sĩ tử đang đọc sách ở khung cửa sổ giáp với các gác sách, lại nhìn những hàng tủ sách kia, Trần Vĩnh Hoa thậm chí có phần kinh ngạc cất lời hỏi người quản lý gác sách ở bên cạnh.

“Vị tiên sinh đây là người phương xa tới phải không!”

Người quản lý gác sách mỉm cười nhìn Trần Vĩnh Hoa, đưa tay chỉ sang một bên rồi nói:

“Đấy, ngài xem, kinh lược tốn khoản tiền lớn xây dựng gác sách này, mục đích tự nhiên là để mọi người tới đây mượn đọc. Chỉ có điều nếu không làm thẻ mượn sách thì đương nhiên không được mang ra ngoài để tránh thất lạc. Nhưng nếu làm thẻ mượn sách thì lại đơn giản, chỉ cần bỏ ra hai lượng bạc là có thể làm được thẻ mượn sách……”

Trong lời nói của người quản lý, Trần Vĩnh Hoa chỉ cảm thấy đầu óc hoa lên một trận. Hắn đơn giản không dám tin vào tai mình, những cuốn sách ở đây lại có thể tùy ý mượn đọc.

Là một người đọc sách, tiếc nuối lớn nhất trong đời Trần Vĩnh Hoa là gì? Chính là gia học trong nhà không kéo dài nên tàng thư rất ít, mà lầu tàng thư trong tộc người khác thường không cho người ngoài bước vào, dẫu có khi gặp người hào phóng cũng chỉ sai người sao chép đôi chút sách vở cung cấp cho sĩ tử bản địa đọc mà thôi. Còn như lầu tàng thư kia, nơi đó từng cho phép người khác họ bước vào đâu, đừng nói chi là người khác họ, ngay cả người trong bản tộc e rằng cũng khó lòng bước vào nổi, thậm chí lầu tàng thư của các nhà đều có quy củ "sách không ra khỏi gác".

“Sách trong Văn Nguyên Các này có bao nhiêu quyển?”

“Nhờ có các nhà tàng thư ở Giang Bắc dâng hiến bản gốc, hiện tại trong các có sẵn hơn 3.000 bộ sách, hơn 50.000 quyển, hiện nay mỗi ngày đều có sách mới bổ sung……”

Là một trong những người quản lý gác sách, Vương Quyền khi trả lời câu hỏi của người ngoài, ngữ khí ấy tỏ ra vô cùng đắc ý.

“Bản gốc? Thế nào gọi là bản gốc?”

“Sách trong Văn Nguyên Các này khác với sách cũ, để thuận tiện mượn đọc nên đều dùng giấy mới để in ấn, tất cả sách vở đều lấy bản gốc làm khuôn mẫu……”

Sau một hồi giải thích, Vương Quyền mới hỏi:

“Vị tiên sinh này, nếu như ngài định ở lại Thanh Hà lâu dài chi bằng làm một tấm thẻ mượn sách cho tiện việc mượn sách. Đương nhiên, nếu ngài đến Thanh Hà thư viện thì tự nhiên không cần mượn đọc, trong thư viện cũng có lầu tàng thư, hễ ở đây có gì thì trong thư viện tự nhiên cũng có cái đó, hơn nữa sau này mỗi phủ mỗi huyện đều sẽ xây dựng thư viện để cung cấp cho sĩ tử bản địa mượn đọc……”

Trần Vĩnh Hoa, người vừa tốn hai đồng bạc để làm một chiếc thẻ mượn sách, thậm chí còn không biết vì sao mình lại đi làm chiếc thẻ mượn sách này, dẫu sao chẳng mấy chốc hắn sẽ rời khỏi Thanh Hà. Có lẽ là vì muốn dùng hai lượng bạc này để hỗ trợ Văn Nguyên Các mở cửa cho bách tính bình dân này, có lẽ là vì tâm trạng nhất thời kích động.

Cho dù đã làm xong thẻ mượn sách này, cho đến khi ngồi bên cửa sổ sáng sủa — những khung cửa sổ kính đồng loạt hướng về phía nam đón ánh nắng, ánh nắng xuyên qua cửa sổ kính chiếu rọi vào trong nhà, khiến căn phòng này vô cùng sáng sủa, không hề có chút tối tăm nào, dẫu là công đường của vương phủ cũng chưa chắc đã sáng sủa nhường này.

“Giấy sách này……”

Khoảnh khắc mở trang giấy ra, Trần Vĩnh Hoa liền phát hiện loại giấy in sách này hoàn toàn khác biệt với giấy sách thông thường, không hề có vẻ mềm mại của giấy thường, ngược lại vô cùng phẳng phiu, trơn bóng.

“Dường như có chút khác biệt với giấy thông thường?”

Trong nỗi nghi hoặc, Trần Vĩnh Hoa cầm cuốn sách trên tay, phát hiện cuốn sách này nặng trịch, không hề mềm mại như sách vở thông thường, rõ ràng là do chất giấy. Nhìn sang giá sách bên kia, hắn mới chú ý tới những cuốn sách trên giá đều được đặt đứng trên giá sách, hoàn toàn khác biệt với kiểu đặt sách nằm phẳng trong gác sách ở nhà.

“Chẳng lẽ là do giấy sao?”

Trần Vĩnh Hoa nghi hoặc suy ngẫm.

Thế nhưng hắn không hề biết rằng, để in sách, Chu Minh Trung đã tốn trọn tám tháng trời, trên cơ sở tham khảo giấy nhạn bì và giấy Nhật Bản, cuối cùng mới lựa chọn công nghệ giấy Tây phương, "phát minh" ra kỹ thuật làm giấy phù hợp để in sách.

Chu Minh Trung đến từ hậu thế hiểu rất rõ, nguyên nhân căn bản nhất khiến người xưa không muốn cho mượn sách chính là giấy — để thích ứng với bút lông viết thư pháp, giấy của Trung Quốc ngay từ đầu đã phát triển theo hướng "mềm mại của lụa là", dẫu có giấy cứng thì cũng chỉ giới hạn trong việc gói ghém, hơn nữa chi phí tương đối cao. Giấy xuyến chỉ mềm mại tuy có thể thành tựu nghệ thuật thư pháp, nhưng dùng nó để in sách thì trang giấy mềm mại lại không chịu được việc lật giở, cho nên những người tàng thư tư nhân mới tiếc sách như vàng, không dễ dàng cho người ngoài mượn đọc.

Ngược lại, giấy của phương Tây lại lấy da cừu làm hướng đi, thậm chí đây cũng là nguyên nhân khiến giấy tam nhã của Nhật Bản hiện nay có thể xuất khẩu số lượng lớn sang phương Tây — ở phương Tây, giấy tam nhã của Nhật Bản được coi là "giấy da cừu thực vật". Chỉ là loại giấy tam nhã phẳng phiu, dày dặn và trơn bóng sau này dùng để in tiền có chi phí tương đối cao, tự nhiên không thích hợp để in ấn hàng loạt. Do đó, cuối cùng sau khi đối chiếu đầy đủ, trên cơ sở tham khảo đầy đủ công nghệ của cả hai bên, lấy giấy cứng truyền thống của Trung Quốc làm nền tảng, xưởng giấy Thanh Hà đã chế tạo ra loại giấy kiểu mới.

Mà loại giấy có phần cứng cáp này tương tự như giấy làm sách ở hậu thế, hơn nữa giá cả tương đối rẻ, thích ứng với việc in sách hơn so với giấy truyền thống. Thậm chí chính nhờ loại giấy này, Chu Minh Trung mới có thể thực sự nắm bắt được cốt lõi của học thuật — thông qua việc in ấn giáo trình để truyền bá thực học, từ đó thay đổi hiện tượng lý học một mình một cõi kể từ sau thời Tống Minh.

Đương nhiên, thứ thay đổi tất cả những điều này không chỉ có giấy, mà còn có in ấn chữ kim loại di động, chính là thuật in chữ chì. Dùng phương pháp này, xưởng in của Thanh Hà có thể tiến hành sản xuất nhanh chóng, số lượng lớn. Đương nhiên đây không phải là phát minh của Chu Minh Trung, dẫu sao từ hai trăm năm trước, Gutenberg đã phát minh ra tất cả những thứ này rồi, ông ta còn phát minh ra hộp đúc chữ, khuôn chữ dập, hợp kim chì để đúc chữ di động, máy in bằng gỗ, mực in cùng toàn bộ quy trình in ấn. Mà thứ Chu Minh Trung cần chỉ là đưa nó vào Trung Quốc và tiến hành phổ biến.

Sự suôn sẻ trong việc phổ biến vượt xa tưởng tượng của Chu Minh Trung. Gần như ngay tại xưởng quân khí, Cục đúc chữ vừa mới thành lập thì chữ chì cùng máy in đã được xưởng in tiếp nhận ngay lập tức. Dẫu sao, loại chữ chì này cứng hơn khắc gỗ, lại tiết kiệm hơn khắc đồng. Và điều quan trọng nhất chính là — không cần thợ khắc!

Mặc dù Trung Quốc đã phát minh ra kỹ thuật in ấn cũng như thuật in chữ di động, nhưng thứ sau lại không được phổ biến thực sự. Suốt hàng ngàn năm qua, chủ yếu vẫn dựa vào bản khắc gỗ, còn thuật in chữ di động đối với giới xuất bản Trung Quốc không hề quan trọng. Bởi vì sách vở xuất bản thời đại này chủ yếu có thể chia làm bốn loại kinh sử tử tập, kinh và sử có số lượng phát hành lớn nhất, thế nhưng đều là những thứ được lưu truyền qua lịch sử, rất ít khi thay đổi, những điển tích như Tứ thư Ngũ kinh lại càng được truyền tụng qua mấy ngàn năm. Xuất bản những cuốn sách này, tốn bao công sức khắc một bộ bản in, chỉ cần xác nhận không có sai sót thì có thể rập khuôn nguyên vẹn dùng đến mấy chục thậm chí trăm năm. Mà sử dụng sắp chữ di động ngược lại còn phải thường xuyên sắp xếp lại, đối với người thợ sắp chữ có văn hóa không cao, xác suất xảy ra sai sót ngược lại còn lớn hơn khắc bản, chi phí cũng chẳng thấy kinh tế hơn; còn những tạp thư như tử, tập tuy số lượng phát hành ít, chủng loại nhiều, vốn dĩ rất thích hợp dùng chữ di động, nhưng những người viết ra chúng thường không phải là quan lại giàu có thì cũng là tài tử học sĩ. Đối với họ mà nói, in khắc bản có thể chú trọng đến kỹ thuật dao khắc và đặc điểm phong cách kiểu chữ, còn in chữ di động thì chỉ có thể dùng kiểu chữ in đơ cứng. Sau khi Hồ Chính Ngôn nhà Minh phát minh ra kỹ thuật in màu khắc bản nhiều bản màu thì sức hút của khắc bản đối với những người này lại càng lớn hơn, hơn nữa tài lực của họ thường cũng có thể gánh vác được những khoản chi phí như vậy. Cứ như vậy, in khắc bản ngược lại càng trở nên thịnh hành hơn.

Đương nhiên, còn có một nguyên nhân nữa, đó là thuật in chữ di động của phương Tây vốn là chữ cái, phương pháp chế tạo chữ di động của nó là dùng khuôn thép để dập khuôn chữ, rồi chế tạo chữ di động dùng để in ấn. Còn thuật in chữ di động của Trung Quốc vẫn áp dụng việc khắc chữ kim loại di động, chi phí tự nhiên vô cùng đắt đỏ.

Mà nguyên nhân chữ chì ở Thanh Hà có thể được nhanh chóng tiếp nhận chính là vì cục sách không cần phải giống như trước kia, đi thuê thợ khắc khắc chữ đồng, mà chỉ cần mua chữ di động từ cục đúc chữ là được. Đương nhiên nguyên nhân quan trọng hơn là vì tiểu thuyết thoại bản thịnh hành trong dân gian, những cuốn sách này tự nhiên rất thích hợp với thuật in chữ di động.

Mô hình lấy xuất bản kinh sử tử tập làm chủ đạo không thay đổi suốt ngàn năm qua đã khiến khắc bản — vốn dễ dàng bảo quản mẫu đầu tiên, thích hợp in lặp lại cùng một thứ chữ — trở thành bá chủ trong giới in ấn Trung Quốc. Thế nhưng hiện nay, cùng với sự thịnh hành của thực học ở Giang Bắc, cộng thêm việc in ấn các loại sách chuyên ngành đa dạng, chữ di động linh hoạt thuận tiện thay thế cho khắc bản đắt đỏ cồng kềnh đã trở thành một tất yếu.

Nhìn những cuốn sách được in ấn vô cùng tinh mỹ trên tay, Trần Vĩnh Hoa tự nhiên không biết rằng, chữ chì và giấy thoạt nhìn có vẻ đơn giản, dẫu sao còn có "âm mưu lớn" ẩn giấu đằng sau các quan quản lý thư viện — thông qua việc quảng bá sách vở để truyền bá thực học, thông qua sự truyền bá của thực học để thay đổi nho học, từ đó thay đổi toàn bộ xã hội. Hắn thậm chí còn không biết rằng trong Thanh Hà thư viện, Chu Chi Du với tư cách là sơn trưởng, ngoại trừ việc không biết mệt mỏi kể cho các học trò nghe về việc "lấy sự thiết thực làm trọng, lấy việc vờ vức làm điều răn", đồng thời cũng không chỉ một lần nói với các học trò của mình rằng "giáo dục là gốc rễ lập quốc".

Và cách phát triển giáo dục, hưng biện học đường, in ấn sách vở chính là phương thức đơn giản nhất. Cuối cùng, những cuốn sách thoạt nhìn có vẻ không mấy nổi bật này cùng với các thư viện do quan phủ xây dựng phân bố ở khắp nơi sẽ thay đổi tất cả từ tận gốc rễ.

Dẫu sao, trong thời đại này, sách vở vốn dĩ bị lũng đoạn bởi một bộ phận ít người, mà khi Chu Minh Trung cố ý xây dựng thư viện, mở cửa thư viện cho thế nhân đồng thời, hàng ngàn hàng vạn quyển sách "lấy sự thiết thực làm trọng, lấy việc vờ vức làm điều răn" trong thư viện sẽ thay đổi tâm thế của con người ta trong âm thầm lặng lẽ.

Thậm chí ngay cả lúc này, Trần Vĩnh Hoa — người đang ở trong "Văn Nguyên Các" thoạt nhìn giống như lầu tàng thư bình thường — cũng không hề ý thức được rằng, chính bản thân hắn cũng đang âm thầm tiếp nhận sự thay đổi, mà thứ thay đổi hắn không phải thứ gì khác, chính là cuốn "Chức Phương Ngoại Kỷ" trong tay. Đây là một cuốn sách viết về kiến thức địa lý trung cổ châu Âu và kiến thức địa lý từ những cuộc phát hiện hàng hải thế giới thế kỷ 16-17. Trước đây cuốn sách do Hạp Nhược Minh Vọng, Dương Đình Quân dịch giả viết này chỉ giới hạn trong phủ trạch của một số ít người, ảnh hưởng của nó tự nhiên vô cùng hạn chế. Còn bây giờ thông qua thư viện, bất kỳ ai cũng có thể mượn đọc, đều có thể từ trong sách nhìn ngắm sự bao la của thế giới, từ đó phá vỡ tâm thế ế ngồi đáy giếng của đại đa số người nước ta.

Mà Trần Vĩnh Hoa — người đang lật giật cuốn sách này — lại càng dùng một tâm thái ngỡ ngàng để nhìn cuốn sách này. Dẫu rằng khi ở Hạ Môn, hắn từng tiếp xúc với người phương Tây, nhưng chưa từng nghĩ rằng thế giới lại rộng lớn nhường này, mà bên ngoài Trung Hoa, lại còn có một vùng trời rộng lớn đến thế.

Trọn vẹn một ngày, toàn bộ Trần Vĩnh Hoa đều đắm chìm trong sách vở này, đương nhiên không chỉ có mỗi một cuốn "Chức Phương Ngoại Kỷ", mà còn có nhiều cuốn sách bao gồm cả "Tây Phương Vấn Đáp", hắn cũng đều mượn để lật xem từng cuốn một. Cho đến khi mặt trời lặn núi, trong sự đốc thúc của người quản lý, có chút lưu luyến không nỡ rời khỏi "Văn Nguyên Các" này, ngoảnh đầu nhìn lại "Văn Nguyên Các" sau lưng, hắn mới cảm thán nói:

“Hôm nay mới thực sự biết thế nào là ế ngồi đáy giếng! Thế nào là chẳng khác nào con nhái trong giيng.”

Bên mép vừa cảm thán, Trần Vĩnh Hoa lại nhìn thấy Điền Tam bên cạnh cũng mang theo vẻ mặt tiếc nuối y hệt:

“Chỉ tiếc là trời đã tối rồi, nếu như có thể xem thêm mấy canh giờ nữa thì tốt biết mấy……”

Lúc này hắn mới chợt nhớ ra Điền Tam vốn chỉ biết dăm ba chữ nghĩa cũng giống như hắn, cùng nhau xem sách trong gác sách. Và cho đến lúc này, Trần Vĩnh Hoa mới chú ý tới, lúc này rời khỏi gác sách không chỉ có những người đọc sách, thậm chí trong đó còn không thiếu một số phường buôn bán và phu phen lao dịch mặc áo vải thô……