Nước tuyết tan chảy không ngừng nhỏ giọt xuống mặt đất theo mái hiên, dù là đang ở trong phòng, cũng có thể nghe thấy tiếng nước tí tách trong trẻo mà êm tai ấy. Trong thư phòng này, thỉnh thoảng lại truyền ra từng tràng cười sảng khoái. Tiếng cười này khiến cho Hoàng Bách Gia nhìn người cha đang cười vô cùng thoải mái của mình, dường như trong ký ức của hắn, chưa từng thấy cha cười vui vẻ đến thế bao giờ.

“Có lẽ vì nơi này là thiên hạ của Đại Minh chăng!”

Hoàng Bách Gia rõ ràng không hề hiểu thấu ý nghĩ của Hoàng Tông Hi. Sở dĩ ông nhận được thư của Chu Chi Du liền lập tức chạy tới Thanh Hà, không chỉ vì hai người từng là bạn cũ, đều từng hiệu mệnh cho Lỗ Vương, mà là vì một số sự việc ở Giang Bắc được Chu Chi Du nhắc tới trong thư đã khơi gợi sự hứng thú của ông, thậm chí sau khi tới Giang Bắc, ông còn cố ý đi kiểm tra dọc đường qua các huyện. Sau đó mới phát hiện Giang Bắc này nay đã hoàn toàn khác biệt so với Giang Nam.

Sau một hồi chuyện trò tâm đắc, Hoàng Tông Hi lấy ra một đồng bạc, rồi cười nói.

“Thực ra, bỉ nhân càng hứng thú với đồng bạc này. Kinh lược đẩy mạnh lưu thông bạc tại Giang Bắc, lại nhờ vậy mà miễn trừ hỏa hao, mấy triệu bách tính Giang Bắc đều được hưởng lợi vô cùng!”

Lần đầu tiên tiếp xúc với loại bạc này, Hoàng Tông Hi ban đầu không biết vì sao lại phải đẩy mạnh lưu thông, về sau trong quá trình đi thăm dò tại Giang Bắc, mới biết công dụng lớn nhất của loại đồng bạc được chế tác tinh xảo này chính là khi nộp thuế không cần phải nộp thêm phí hỏa hao.

“Phát hành đồng bạc……”

Nhìn đồng bạc trong tay Hoàng Tông Hi, đó không phải là dùng búa rèn thủy lực, mà dùng máy ép trục vít ép thành. Khác với máy ép trục vít chạy bằng sức người mà các nước châu Âu áp dụng, ở Giang Bắc sử dụng sức nước, mà so với búa rèn thủy lực, đồng bạc được ép ra từ máy ép trục vít càng tinh xảo hơn.

“Là vì để định chuẩn trọng lượng, thành phần, như vậy có thể mang lại ưu đãi tiện lợi cho thương nhân và bách tính. Đợi đến ngày thiên hạ Đại Minh phục hưng, liền có thể đẩy mạnh cách làm này ra khắp thiên hạ. Đến lúc đó, bách tính thiên hạ đều có thể hưởng lợi từ đồng bạc, gánh nặng của bách tính tự nhiên có thể giảm bớt khoảng hai thành.”

Chu Minh Trung tất nhiên không nói gì đến “thuế đúc tiền”, cũng không đề cập đến việc ngân viên phiếu trong tương lai, mà chỉ nói về việc bách tính làm sao để thu lợi từ đó. Đối với việc này, ông vốn dĩ đã quá quen thuộc, dù sao bản thân ông cũng không hề bài xích điểm này.

“Thật là đại thiện!”

Trong tiếng khen ngợi của Hoàng Tông Hi, Chu Minh Trung lại tiếp tục nói:

“Tuy nhiên đây chỉ là một hạng mục giúp giảm bớt gánh nặng cho bách tính. Hiện tại nha thự đã bắt đầu lập danh sách, chuẩn bị một lần nữa đẩy mạnh ‘Nhất Điều Tiên Pháp’!”

Một lần nữa đẩy mạnh “Nhất Điều Tiên Pháp”!

Kinh ngạc nhìn Chu Minh Trung, Hoàng Tông Hi vội vàng phản đối.

“Kinh lược, việc này tuyệt đối không thể!”

Thấy Kinh lược có vẻ không hiểu, ông lại vội vàng giải thích:

“Nhà Minh ngoài hai loại thuế đinh khẩu, còn có lực sai, ngân sai…… Nhất Điều Tiên Pháp…… chính là gộp ngân sai và lực sai vào trong hai loại thuế. Chẳng được bao lâu, mà trị niên (người đến phiên) của lý giáp vẫn cứ bừa bãi như cũ, về sau lại an bài như thế. Gọi là: ‘Nhất Điều Tiên, tức là hai loại thuế, tạp dịch, tức là sai dịch của người đến phiên.’…… Cho nên cái lợi của Nhất Điều Tiên trong nhất thời thì ít, mà cái hại cho đời sau lại quá lớn.”

Lên tiếng phản đối việc áp dụng lại “Nhất Điều Tiên Pháp”, Hoàng Tông Hi lại tiếp tục nói.

“Quan sát chế độ thuế khóa trong sử sách, có ‘tam hại’: ‘Có hại tích lũy không thể quay đầu’, tức là mỗi lần chế độ thuế cải cách đều dẫn đến việc thuế khóa càng thêm nặng nề; ‘Có hại thuế không phải sản vật gốc’, điền phú thu bằng bạc, bạc không phải sản vật từ ruộng đồng, bách tính vì chiết đổi bạc mà gánh nặng càng thêm nặng; ‘Có hại ruộng đất không phân hạng bậc’, chỉ việc không phân biệt độ phì nhiêu của đất đai mà đánh thuế theo một tiêu chuẩn, gây ra gánh nặng không công bằng.”

Khi Hoàng Tông Hi đưa ra quan điểm “có hại tích lũy không thể quay đầu”, Chu Minh Trung chỉ hơi gật đầu. Đối với “Định luật Hoàng Tông Hi”, ông không hề xa lạ. Quan điểm chính của nó là: các cuộc cải cách thuế khóa qua các đời, mỗi lần cải cách thì thuế lại nặng thêm một lần, hơn nữa lần sau lại nặng hơn lần trước; nông dân trồng lương thực nhưng phải đợi sau khi bán sản phẩm mới dùng tiền tệ để nộp thuế, ở giữa còn bị thương nhân bóc lột một tầng; không phân biệt đất tốt xấu mà thống nhất đánh thuế.

Ngay cả cho đến thế kỷ hai mươi mốt, cải cách thuế chế vẫn chưa thoát khỏi vòng luẩn quẩn của “Định luật Hoàng Tông Hi” này. Huống hồ là hiện tại, mà việc áp dụng lại “Nhất Điều Tiên Pháp” lại có ý tưởng riêng của Chu Minh Trung.

“……Nếu như Kinh lược có ý định định lại thuế khóa Giang Bắc, tiêu chuẩn định thuế nên ‘lấy hạng thấp nhất làm chuẩn’; thứ hai, thu điền phú ‘tất phải thuận theo thổ nhưỡng, ra ngũ cốc thì nộp ngũ cốc, ra dâu gai thì nộp vải lụa, cho đến tạp vật đều phải nộp theo sản vật’, sản xuất cái gì thì nộp cái đó, không cưỡng cầu đồng nhất; thứ ba, đo đạc lại ruộng đất, tính diện tích theo độ tốt xấu của đất đai……”

Lời của Hoàng Tông Hi vừa dứt, phía Chu Chi Du lập tức phản đối.

“Lê Châu nói vậy là sai khác rồi. Nếu sản xuất cái gì nộp cái đó, thì quan phủ lấy đâu ra bạc tiền để sung quân lương? Chẳng lẽ đều dùng ngũ cốc dâu gai để sung quân lương sao?”

Sau khi chỉ thẳng ra điểm thiếu sót trong đề nghị của đối phương, Chu Chi Du lại nói.

“Đánh thuế ruộng đất dựa theo hạng bậc, xóa bỏ sự không công bằng về gánh nặng thuế khóa do chất lượng đất đai khác nhau mang lại, vốn dĩ nên như vậy. Nhưng tuyệt đối không thể nộp bằng thực vật!”

“Nhưng hiện nay điền phú thu bằng bạc, bạc không phải sản vật từ ruộng đồng, bách tính vì chiết đổi bạc mà gánh nặng càng nặng thêm, giá thóc đều bị gian thương thao túng, gian thương bóc lột nông dân vốn dĩ đã khiến người người căm phẫn. Nếu Kinh lược có ý định giảm bớt gánh nặng cho bách tính, sao không thu điền phú bằng thực vật?”

Đối mặt với đề nghị của Hoàng Tông Hi, Chu Minh Trung lắc đầu cười nói.

“Thu điền phú bằng thực vật, tuy lợi cho dân, nhưng lại bất lợi cho quan phủ. Nếu áp dụng cách này, tổn thất trong số thực vật mà quan phủ thu hằng năm e rằng không dưới mấy chục vạn, quan lại để bù đắp tổn thất chắc chắn sẽ thu thêm, cũng giống như tào lương, ngoài chính lương trên mỗi thạch sẽ thu thêm từ hai đến bốn thành, thậm chí năm thành để bù đắp tổn thất. Như vậy gánh nặng của bách tính sao có thể giảm bớt?”

Dù biết rõ đề nghị của Hoàng Tông Hi là vì nghĩ cho bách tính, nhưng Chu Minh Trung biết, do sự hạn chế của thời đại, đề nghị của ông ấy chẳng những không phải là nghĩ cho bách tính, mà còn giống như một sự thụt lùi của thời đại.

Lời nhắc nhở của Chu Minh Trung khiến Hoàng Tông Hi lập tức nhớ đến việc thu thêm lương thực trong tào lương, người vốn đang chuẩn bị tranh luận thêm với Chu Chi Du, nhất thời im bặt.

“Tuy nhiên, điều Lê Châu vừa nói, bạc tiền này không phải do đất đai sản sinh ra, bách tính muốn đổi bạc tiền tất phải bán lương thực, nhưng giá lương thực lại bị gian thương thao túng. Như vậy, gian thương ép giá lương thực, tất sẽ hại nông, làm khổ nông. Thế nên việc thu điền phú bằng bạc này chắc chắn có hại cho bách tính, nhưng không phải là không có cách giải quyết!”

“Kinh lược có cách giải quyết việc này?”

Hoàng Tông Hi vội hỏi, Chu Chi Du cũng nhìn ông, hoàn toàn không biết ông có cách gì để giải quyết vấn đề trăm năm nay chưa từng giải quyết được này.

“Cách giải quyết vấn đề cũng đơn giản thôi!”

Trong ánh mắt dõi theo của mọi người, uống một ngụm trà, Chu Minh Trung mới nói.

“Đó là thiết lập giá bảo hộ!”

“Giá bảo hộ?”

“Giá bảo hộ là gì?”

Hoàng Tông Hi và Chu Chi Du lần lượt hỏi với vẻ không hiểu.

“Giá bảo hộ chính là giá lương thực do quan phủ định mức, quy định giá lương thực không được thấp hơn mức giá này!”

Đây là phương pháp đơn giản nhất của hậu thế, cũng là một phương pháp hữu hiệu. Mặc dù không hiểu rõ lắm về chính sách này, nhưng nguyên lý cơ bản thì Chu Minh Trung không hề xa lạ.

“Thiết lập giá thu mua lương thực thấp nhất chính là để bảo vệ lợi ích của bách tính, mượn sức mạnh của quan phủ để điều tiết giá lương thực, từ đó tránh đi vào vết xe đổ của ‘cốc tiện thương nông’ (lúa rẻ hại nông).”

“Giá thu mua thấp nhất?”

Lông mày Hoàng Tông Hi hơi nhíu lại, rồi hỏi ngược lại.

“Thương nhân đó liệu có vì quan phủ định giá mà tuân theo?”

So với sự nghi hoặc của Hoàng Tông Hi, Chu Chi Du lại mỉm cười nhìn Chu Minh Trung, đối với người học trò này ông hiểu rất rõ, trong đầu cậu ta luôn có rất nhiều ý tưởng kỳ lạ.

“Thương nhân không tuân theo cũng không sao, chỉ cần quan phủ bỏ bạc tiền ra, thu mua theo giá thu mua thấp nhất là được. Chỉ cần quan phủ ra giá thu mua, thương nhân tự nhiên không thể thu mua với giá thấp hơn quan phủ! Có sự định giá của quan phủ, bách tính tự nhiên sẽ không bán lương thực giá rẻ cho thương lái lương thực!”

Đây là một đạo lý đơn giản nhất, nghe ông nói như vậy, Hoàng Tông Hi, Chu Chi Du và những người khác ban đầu trầm tư một lát, rồi trên mặt lại lộ ra vài tia vui mừng. Nếu như vậy, những thương lái lương thực kia tự nhiên không thể ép giá lương thực, bách tính cũng sẽ không phải chịu khổ vì ‘bạc quý lúa rẻ’ nữa.

“Nhưng, lương thực quan phủ thu mua thì có tác dụng gì? Quan phủ bỏ tiền ra thu mua với việc bách tính nộp lương thực để trừ thuế thì có gì khác biệt?”

Hoàng Bách Gia ngồi ở một bên không hiểu liền hỏi.

“Tất nhiên là có sự khác biệt! Nếu quan phủ thiết lập giá thu mua, nhiều nhất chỉ cần thu mua một đến hai thành lương thực là có thể ổn định giá lương thực. Xét tổng thể, bách tính vẫn dùng bạc tiền để nộp thuế, hơn nữa ngay cả khi điền phú thu bằng bạc, quan phủ cũng cần phải thu mua lương thực để làm đầy kho lương. Mà trước kia, lương thực trong kho của các phủ huyện đều là thu mua thông qua thương lái lương thực, thay vì để thương lái trục lợi từ đó, chi bằng quan phủ tự mình thu mua. Tất nhiên, như vậy e rằng cần quan phủ mở rộng kho lương. Thiết lập kho lương tuy có chi phí, nhưng nếu gặp năm tai ương, quan phủ có thể trực tiếp phát chẩn, mà ngày thường cũng có thể thông qua việc bán lương thực trong kho để bình ổn giá lương thực trong thành……”

Vận dụng một số tư tưởng của hậu thế, Chu Minh Trung nói ra quan điểm của mình về việc làm thế nào để ổn định giá lương thực, tránh cục diện ‘bạc quý lúa rẻ’, rồi lại tiếp tục nói.

“Còn như Nhất Điều Tiên Pháp tuy có chỗ thiếu sót, nhưng vẫn còn dư địa để cải thiện, hơn nữa so với vô số loại thuế khóa khắt khe hiện nay, áp dụng lại Nhất Điều Tiên Pháp có thể giảm bớt gánh nặng cho bách tính ở mức tối đa.”

“Vậy…… Kinh lược, nếu như vậy, thì chi phí của quan phủ phải giải quyết thế nào?”

Hoàng Tông Hi không hiểu nhìn Kinh lược. Nếu mượn việc áp dụng lại “Nhất Điều Tiên Pháp” để từ đó bãi bỏ các loại thuế khóa khắt khe, thì đến lúc đó người chịu tổn thất lớn nhất chính là quan phủ.

“Nha thự đã tính toán qua, nếu áp dụng lại Nhất Điều Tiên Pháp, cộng thêm hỏa hao, tổn thất thuế thu của Giang Bắc sẽ không dưới một trăm vạn lượng! Tức là bốn thành thuế thu!”

Nhìn Hoàng Tông Hi, Chu Minh Trung chỉ thẳng ra tổn thất của Giang Bắc sau khi đẩy mạnh Nhất Điều Tiên Pháp. Thuế khóa khắt khe của Mãn Thanh quá nặng, đối với bách tính mà nói, quả thực là một gánh nặng.

“Nhưng, điều này là xứng đáng!”

Dùng giọng điệu khẳng định nói ra câu này, Chu Minh Trung lại tiếp tục nói.

“Giải quyết chi phí cho quan phủ, tuyệt đối không chỉ có một con đường là tăng đinh tăng thuế! Nhớ triều ta từ thời Thiên Khải đã rơi vào cục diện nước sôi lửa bỏng, mà quan lại thời đó chỉ biết tăng đinh tăng thuế, bất kỳ quan lại nào cũng chỉ toàn nói suông đạo đức mà không có bản lĩnh thực tế làm lợi cho dân, cuối cùng đã khiến triều ta hoàn toàn bại hoại. Ngày nay, Chu mỗ có ý định đẩy mạnh tân pháp, không thể không đi ngược lại với con đường đó! Chẳng những sẽ không vì giải quyết chi phí mà tăng đinh tăng thuế, trái lại còn phải giảm thuế mạnh mẽ!”