Tàu buôn vũ trang không đồng nghĩa với tàu buôn! Đây là lẽ thường cơ bản nhất, trước hết nó bắt buộc phải được trang bị vũ khí, mà so với con tàu, đôi khi giá pháo còn đắt đỏ hơn!
Cũng chính vì lý do đó, không phải tất cả chủ tàu đều nguyện ý đóng tàu buôn vũ trang, cùng lắm họ chỉ chịu lắp thêm vài khẩu pháo hạng nhẹ trên tàu mà thôi.
"Quả đúng là vậy!"
Trương Địch gật đầu, khẳng định đáp.
"Chính vì không phải ai cũng nguyện ý đóng tàu buôn vũ trang, cho nên mới cần sự khuyến khích từ quan phủ!"
Lại một lần nữa nghe Trương Địch nhắc đến sự khuyến khích của chính quyền, Chu Minh Trung ra hiệu cho hắn nói tiếp.
"Cái gọi là khuyến khích, chẳng qua cũng chỉ có hai biện pháp. Một là quan phủ trợ cấp chi phí đóng tàu, nước Anh chính là làm như vậy, nhưng họ thực hiện thông qua hình thức miễn thuế đối với nguyên liệu như gỗ đóng tàu để làm trợ cấp..."
Khi Trương Địch đang kể về việc người Anh miễn thuế cho thương nhân nhập khẩu gỗ và nhựa đường làm nguyên liệu ra sao, thần sắc Chu Minh Trung thoáng lộ vẻ khác lạ. Hắn không ngờ tới, vào thời đại này, nước Anh lại có tư duy "khuyến khích hàng hải" vượt thời đại đến thế.
"Tất nhiên, khác với nước Anh, tàu thuyền Giang Bắc ngoài gỗ cần phải nhập khẩu ra, các loại vật liệu khác đều ưu tiên tự sản xuất. Ngay cả nhựa đường trám khe cũng không cần phải nhập từ Tây Ấn Độ như các nước châu Âu, mà lấy từ dầu mỡ còn dư lại của nhà máy luyện cốc..."
Khi nhắc đến "dầu mỡ luyện cốc", Trương Địch không khỏi ngẩng đầu nhìn Kinh lược. Việc thu gom và tái chế "dầu mỡ luyện cốc" chính là đề nghị của Kinh lược. Ai có thể ngờ những thứ "dầu mỡ luyện cốc" tưởng chừng vô dụng đó lại có nhiều công dụng đến vậy, thậm chí có thể chiết xuất ra sáp trắng. Giá của loại sáp trắng đó thấp hơn nhiều so với sáp trắng thông thường, cũng chính vì vậy mà nhà máy sáp ở Thanh Hà mới có thể sản xuất ra nến với giá rẻ hơn.
Còn đối với việc đóng tàu, công dụng lớn nhất của "dầu mỡ luyện cốc" chính là nhựa đường được chiết xuất từ nó. Trước đây, việc trám khe đóng tàu đều do thợ trám dùng dầu ma-tít và sợi gai để nhồi chặt mọi khe hở trên tàu, sau đó sơn toàn bộ thân tàu bằng dầu trẩu để đảm bảo tuyệt đối không rò rỉ nước. Dầu ma-tít được pha trộn từ dầu trẩu và bột vôi, còn sợi gai chính là dây thừng cũ được băm nhỏ.
"Trám khe" nói thì đơn giản, nhưng công đoạn lại vô cùng phức tạp. Việc đầu tiên của người thợ trám là làm sạch tất cả các khe ván trên tàu mới, tiếng lóng gọi là "lưu phùng". Sau khi "lưu phùng" xong, lại nhồi sợi gai vào khe ván, tiếng lóng gọi là "hạ ma". Dùng một loại đục gỗ không lưỡi nện đi nện lại dây gai dọc theo khe hở để nén cho chặt, rồi dùng hồ vôi miết phẳng. Sợi gai là để chống nứt, dầu trẩu là để kết dính. Nếu là một chiếc tàu lớn, cần đến mấy chục người thợ trám tốn mất vài ngày, thậm chí hơn mười ngày mới hoàn thành.
So sánh lại, dùng nhựa đường để trám khe lại cực kỳ đơn giản, chỉ cần "rót" nhựa đường đang sôi vào khe hở là xong. Dùng nhựa đường trám khe vượt trội hơn hẳn so với dầu ma-tít, bởi vì dầu ma-tít giòn, khi bị pháo kích dễ vỡ vụn và bong tróc, không như nhựa đường tương đối mềm dẻo, khó bong tróc. Tất nhiên, Trương Địch không hề biết rằng độ bền của nhựa đường than đá kém xa nhựa đường tự nhiên, chỉ là một vật phẩm thay thế tạm thời mà thôi.
"Cho nên, về thuế quan nguyên liệu, vận phí đương nhiên cũng chẳng có ưu đãi gì, nhưng tàu buôn vũ trang cái gì đắt nhất? Pháo là đắt nhất! Nếu quan phủ có thể bán hỏa pháo với giá thấp, chủ tàu đương nhiên sẽ nguyện ý đóng tàu buôn vũ trang."
Thấy Kinh lược không nói gì, Trương Địch lại tiếp tục nói:
"Hiện tại đại Điểu thuyền do xưởng tàu Thanh Giang đóng, dài 10,4 trượng, rộng 2,2 trượng, mỗi chiếc chỉ tốn khoảng tám trăm lạng bạc. Nhưng nếu trang bị một khẩu pháo, không chỉ thân pháo tốn không dưới hai trăm năm mươi lạng bạc, mà còn cần trang bị ba trăm viên đạn sắt trị giá sáu mươi tám lạng, cộng thêm hỏa dược trị giá khoảng hai trăm đến ba trăm lạng nữa. Nếu trang bị hai khẩu pháo, giá pháo sẽ vượt quá giá tàu. Như vậy, thương nhân nếu không phải bất đắc dĩ thì tuyệt đối không muốn lắp thêm một khẩu pháo nào."
Điểu thuyền mà hắn nhắc đến là loại tàu biển phổ biến nhất hiện nay. Sở dĩ được gọi là "Điểu thuyền" là do tốc độ di chuyển trên biển rất nhanh, hình dáng tựa như loài chim biển bay lướt tốc độ cao trên mặt nước nên mới có tên như vậy. Điểu thuyền phát triển từ loại Khai Lãng thuyền thời Gia Tĩnh. Do tải trọng lớn, tốc độ nhanh, nên thường được các thương nhân Mân, Việt điều khiển để thực hiện các chuyến buôn viễn dương. Đồng thời, Điểu thuyền cũng thường xuyên nhận được sự "quan tâm" của hải tặc ven biển, sau khi cướp được Điểu thuyền của thương nhân trên biển, hải tặc cũng sử dụng loại tàu này làm tàu cướp biển của mình. So với các loại tàu kiểu cũ như Phúc thuyền, Sa thuyền, thì Điểu thuyền thích hợp hơn để lắp đặt hỏa pháo, nó có thể lắp thêm mười mấy cho đến hai mươi mấy khẩu pháo. Chủ lực thủy quân họ Trịnh chính là hơn năm mươi chiếc đại Điểu thuyền.
Nghe hắn nhắc đến việc tàu không đắt bằng hỏa pháo, Chu Minh Trung mỉm cười nói:
"Việt Lâm, ta hiểu ý của ngươi. Ý ngươi là bán pháo, bán hỏa pháo với giá thấp cho các chủ tàu đúng không?"
Nhờ vào kỹ thuật đúc pháo tiên tiến, pháo đúc của Giang Bắc so với những nơi khác gần như rẻ như cho, thậm chí giá hỏa dược cũng tương đối thấp nhờ giá nguyên liệu rẻ, cộng thêm việc tận dụng sản xuất bằng thủy lực.
"Kinh lược, theo chi phí mà hạ quan hiểu được, cho dù nha thự cung cấp hỏa pháo với giá một nửa, yêu cầu họ đóng tàu buôn vũ trang, thương nhân hàng hải tự nhiên sẽ không từ chối. Dù sao trước đây họ không lắp pháo, hoặc không lắp nhiều pháo, chẳng phải vì không cần, mà vì giá pháo thực sự quá đắt đỏ! Không lắp nổi. So với việc lắp pháo thường phải tốn tới hàng nghìn lạng bạc, hơn nữa mỗi lần vào cảng lại thường bị quan phủ gây khó dễ, nếu Kinh lược cho phép dân thuyền lắp pháo, ra lệnh cho quan viên các cảng không được gây khó dễ, lại nguyện ý bán hỏa pháo với giá thấp cho họ, thì chủ tàu sao có thể từ chối?"
Nghe từng lý do Trương Địch đưa ra, Chu Minh Trung tự nhiên không tỏ ý phản đối. Thời đại Đại Hàng Hải, thứ hoành hành dữ dội nhất trên biển là gì? Chính là hải tặc, kẻ gây ảnh hưởng lớn nhất tới mậu dịch hải ngoại cũng chính là hải tặc, thậm chí hải quân các nước đôi khi cũng kiêm luôn vai trò hải tặc. Mà tàu buôn của thương nhân Trung Quốc lại càng là miếng mồi béo bở trong mắt bọn cướp biển, bởi vì trên tàu trang bị rất ít pháo, thậm chí là không có pháo.
"Ừm, việc cung cấp hỏa pháo cho thương nhân, cũng không phải là không được. Dù sao, quân hạm hải quân không thể ngày đêm hộ tống, khi đi trên biển, thương nhân đại khái vẫn phải dựa vào chính mình. Pháo có thể đưa cho họ, giá cả cũng có thể thấp hơn một chút..."
Đối với việc bán hỏa pháo, Chu Minh Trung không cảm thấy có vấn đề gì. Dù sao thì cùng với việc xưởng sắt Lợi Quốc đi vào sản xuất, vấn đề nguyên liệu vốn hạn chế việc sản xuất hỏa pháo về cơ bản đã được giải quyết. Hơn nữa, trong tương lai, quặng sắt chất lượng cao được vận chuyển từ Triều Tiên như vật dằn tàu khi chở gỗ cũng sẽ ngày càng nhiều. Đến lúc đó, cùng với việc phổ biến phương pháp đúc pháo kiểu mới, cả lục quân và hải quân đều sẽ loại thải một loạt pháo cũ, bán pháo cũ cho thương nhân với giá rẻ ngược lại còn có thể kiếm được một khoản. Tất nhiên, việc thương nhân mua hỏa pháo còn có thể kích thích năng lực sản xuất của nhà máy đúc pháo, giúp nhà máy thu được lợi nhuận hậu hĩnh.
Loại chuyện tốt vừa lợi nước vừa lợi dân này, Chu Minh Trung sao có thể từ chối?
"Nếu muốn đóng tàu buôn vũ trang, vấn đề là đóng loại tàu nào đây? Đóng Điểu thuyền sao?" Ánh mắt đặt trên người Trương Địch, Chu Minh Trung hỏi ngược lại.
"Tuy nói Điểu thuyền tốc độ nhanh, thích hợp đi trên biển, nhưng ván tàu lại mỏng manh, thậm chí có thể nói là không chịu nổi một đòn. Dù nói nó tương đối thích hợp lắp pháo, nhưng dùng loại tàu này làm tàu buôn thì tạm được, chứ làm tàu buôn vũ trang, e là hơi miễn cưỡng!"
Chẳng những "Điểu thuyền" miễn cưỡng, mà tất cả tàu kiểu Trung Quốc đều cực kỳ miễn cưỡng. Mặc dù trong các kiểu tàu của Trung Quốc hiện nay, "Điểu thuyền" là loại thích hợp nhất để lắp thêm hỏa pháo, thậm chí thủy sư quân họ Trịnh còn có mười mấy chiếc "Đại Điểu thuyền" lắp thêm hai mươi bốn, thậm chí ba mươi sáu khẩu pháo. Mặc dù phần lớn hỏa pháo của nó chỉ là pháo hạng nhẹ 5-6 cân, pháo trên 8 cân chỉ có vài khẩu, nhưng vẫn có thể coi là "đỉnh cao" của chiến hạm thuyền buồm kiểu Trung Quốc. Đáng tiếc dù là vậy, nó vẫn không thích hợp làm quân hạm, ngay cả khi dùng làm tàu buôn vũ trang cũng vẫn có chút miễn cưỡng.
"Kinh lược nói rất chí phải, Điểu thuyền này quả thực không thích hợp làm quân hạm, dù là dùng làm tàu buôn vũ trang, vỏ tàu cũng quá mỏng. Tuy nhiên Điểu thuyền cũng có ưu điểm riêng, mặc dù độ kiên cố không bằng tàu phương Tây, nhưng độ rộng, độ lớn lại vượt xa tàu phương Tây cùng kích cỡ. Cho nên, hạ quan cho rằng, có thể lấy Điểu thuyền làm mẫu, tham khảo phương pháp đóng tàu của phương Tây để cải tạo Điểu thuyền: thêm sống tàu, lát sườn tàu, đặt ván dày, kết hợp sở trường của cả hai, là có thể có được con tàu mới. Tàu mới này có thể lắp hơn mười, thậm chí đến hai mươi khẩu pháo..."
Trên đường trở về Thanh Hà, Trương Địch đã phác họa ra hình dáng con tàu mới trong đầu. Bây giờ hắn chỉ là đem những ý tưởng của mình trình bày từng chút một. Thậm chí trong lúc giải thích, hắn còn lấy từ trong túi áo ra một cuốn sổ ghi chép, chỉ vào bản vẽ phác thảo bằng bút chì trên sổ, giới thiệu ý tưởng của mình với Kinh lược.
Và đây chính là lợi ích lớn nhất của bút chì, cho dù là đang ngồi trên xe trượt tuyết do ngựa kéo cũng không cản trở hắn phác thảo bản vẽ kiểu mới, ghi lại ý tưởng trên giấy. Không cần phải mài mực như dùng bút lông, cũng không bị mềm yếu dễ gãy như bút than.
Nhìn những bản phác thảo đó, khi Trương Địch giải thích, Chu Minh Trung với tư cách là một sinh viên ngành kỹ thuật có thể nhanh chóng hiểu rõ ý tưởng cũng như tư duy của hắn. Vì từng vẽ bản thiết kế tàu Hiến Pháp, lại đang mô phỏng bản thiết kế tàu "Chiến Thắng", mặc dù những bản vẽ đó chỉ là một phần, nhưng đối với ưu điểm trong kết cấu tàu thuyền phương Tây, hắn sớm đã nắm rõ trong lòng bàn tay. Tuy nhiên, dù là vậy, hắn cũng chưa từng nghĩ đến việc hợp hai làm một, kết hợp ưu điểm của cả hai để đóng loại thương thuyền kiểu mới.
"...Như vậy, thương thuyền kiểu mới này tuy ván tàu dày hơn, nhưng tải trọng lại được nâng cao so với trước đây. Tất nhiên, quan trọng nhất là thân tàu kiên cố hơn nhiều so với tàu cũ, không những có thể chống đỡ lực giật lùi của hỏa pháo, mà ngay cả khi bị đạn pháo bắn thủng trong hải chiến, cũng sẽ không gây ra tổn hại chí mạng cho thân tàu."
Tuy nhiên, dù là kết hợp ưu điểm của cả hai, nhưng dưới góc nhìn của Chu Minh Trung, loại thương thuyền kiểu mới này vẫn giữ lại nhiều đặc điểm của tàu Trung Quốc. Ví dụ như tàu biển kiểu Trung Quốc hầu hết đều là tàu đáy nhọn, càng xuống dưới càng hẹp, mà trọng pháo thì đáng lẽ nên đặt ở tầng đáy để hạ thấp trọng tâm, đạt được sự ổn định, do đó khó có thể trang bị nhiều hỏa pháo. Dùng trên quân hạm, có lẽ đây là thiếu sót, nhưng dùng trên tàu buôn vũ trang thì lại chẳng có vấn đề gì. Dù sao thì bản thân nó cũng không cần trang bị nhiều hỏa pháo. Chỉ là tàu kiểu Âu mặt cắt ngang hình chữ U, càng xuống dưới bụng càng to, cho nên sức chở sẽ vượt trội hơn tàu buôn Trung Quốc, nhưng về tốc độ, tàu biển Trung Quốc dường như lại chiếm ưu thế nhất định.
Nhìn những bản phác thảo đơn giản của Trương Địch, khi đang so sánh những ưu điểm và thiếu sót trong lòng, dần dần trong tâm trí Chu Minh Trung chợt hiện lên một ý nghĩ khác.
"Việt Lâm, thực ra chúng ta có thể..."