Không những chẳng vì giải quyết chi tiêu mà tăng đinh thêm thuế, trái lại còn phải đại quy mô giảm thuế!

“Sau khi giảm thuế, thì chi tiêu của quan phủ giải quyết thế nào?”

Mặc dù tán thành việc giảm bớt gánh nặng cho bách tính, nhưng không có nghĩa là Hoàng Tông Hi không hiểu, bây giờ chính là thời khắc mấu chốt để khôi phục giang sơn Đại Minh, việc giảm thuế này tự nhiên sẽ có ảnh hưởng nhất định tới đại nghiệp phục quốc.

“Giải quyết chi tiêu, không nhất định phải chăm chăm nhìn vào ruộng đất, phải nghĩ cách giải quyết từ những nơi khác!”

Nhìn Hoàng Tông Hi dường như chưa hiểu, Chu Minh Trung giải thích.

“Giống như mùa đông năm nay, chỉ riêng tại Thanh Hà, lượng than sử dụng không dưới ức vạn cân. Quan phủ thu thuế tại các mỏ than không dưới mấy ngàn lạng. Mà khi than vận chuyển đến Thanh Hà, chế thành than tổ ong để bán, quan phủ lại thu thuế lần nữa. Cứ như thế, quan phủ thu được không dưới vạn lạng. Hiện nay, loại than tổ ong này bởi vì tiện dụng mà được bách tính đón nhận. Từ Châu và những nơi khác hiện có hơn mấy chục nơi xin cấp quan bằng khai thác mỏ than mới. Dự tính trong năm nay, mỏ than tại Từ Châu mỗi tháng sản lượng than sẽ không dưới mấy vạn vạn cân, theo thuế suất hiện tại mỗi tháng thu được không dưới mấy vạn lạng, hơn nữa sau này chỉ có càng ngày càng nhiều...”

Một lần nữa, khi Chu Minh Trung nhắc đến "mấy vạn vạn cân", trong lòng thầm suy tính, đơn vị đo lường này nhất định phải sửa, phải đưa "tấn" vào đơn vị đo lường mới được. Bằng không, chỉ riêng việc tính toán sản lượng này thôi cũng đã là một vấn đề.

“Mà quan phủ thu thuế từ đó tự nhiên cũng sẽ ngày càng tăng nhiều!”

Đối với nhu cầu thị trường về than đá trong tương lai, Chu Minh Trung có thể nói là tràn đầy tự tin. Dẫu sao, sau một mùa đông nuôi dưỡng, bách tính ở Thanh Hà và những nơi khác đã thích nghi với lò than tổ ong bằng gốm và than tổ ong. So với củi đun hay thậm chí than cục, than tổ ong rẻ hơn nhiều, một ngày ba đến năm viên than là đủ cho một gia đình sử dụng, tiết kiệm hơn nhiều so với đốt củi, than cục. Sau khi sang xuân, lò than gốm và than tổ ong này sẽ dọc theo Đại Vận Hà bán đi khắp nơi. Đến lúc đó, cùng với việc sử dụng lò than ngày càng phổ biến, nhu cầu về than sẽ ngày càng tăng, mà sản lượng mỏ than ở Từ Châu tự nhiên cũng sẽ tăng theo. Đợi đến khi sản lượng tăng ít nhất vài chục vạn thậm chí hàng triệu tấn, thuế thu của quan phủ có thể đạt tới vài chục vạn lượng đến cả triệu lượng, hơn nữa mỏ than ở Từ Châu cũng không thiếu quan mỏ.

“Thượng sách!”

Mặc dù còn chưa biết than tổ ong là vật gì, nhưng nếu có thể dựa vào sản xuất khoáng sản mà thu thuế, giảm bớt gánh nặng cho bách tính, Hoàng Tông Hi tự nhiên vui lòng thấy được. Hơn nữa trong mắt ông, thuế than đá này vốn dĩ cũng không nhiều.

“Kinh lược, cách này có thể gọi là cử chỉ vì dân!”

“Kỳ thực đâu chỉ có than đá, còn có gương thủy tinh, sợi vải và nhiều nhà máy khác cũng có thể đánh thuế. Công thương phồn vinh tự nhiên có thể thu thuế công thương. Như vậy chi tiêu quốc khố tự nhiên không cần phải nghĩ cách tính toán trên ruộng đất nữa!”

Khi lời Chu Minh Trung vừa dứt, Chu Chi Du càng vuốt râu gật đầu. Đây chính là điểm ông tán thưởng nhất ở Chu Minh Trung. So với những người khác, Chu Chi Du có tư tưởng kinh tế độc đáo của riêng mình, chính là "Trí dụng luận" mà ông không ngừng nhấn mạnh trong thư viện. Trong mười mấy năm qua, nhiều lần đông độ cầu viện không hề ngăn cản việc ông phản tư về sự diệt vong của Đại Minh. Kết quả của sự phản tư đau đớn đó chính là - Đại Minh sở dĩ diệt vong là do thất bại về giáo dục và phá sản về kinh tế. Trong tình cảnh triều đình tài lực không đủ, đối mặt với thiên tai binh hoả, lưu khấu, Thanh lỗ khiến các tỉnh phương Bắc đều thành vùng đất đỏ, quan lại vẫn chỉ biết tăng đinh thêm thuế, họ bàn suông về đạo đức nhưng lại không có năng lực giải quyết căn bản. Sau khi phản tư, Chu Chi Du đối với việc làm sao để phồn vinh kinh tế đã tổng kết ra ba cách: Một là người làm chính trị phải hiểu kinh tế, hai là phải khuyến khích kinh tế. Điều thứ ba là cải cách kỹ thuật, sự tiến bộ trong kỹ thuật làm ruộng của bách tính và kỹ nghệ của thợ thủ công. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến Thanh Hà Thư Viện là, sau khi Chu Chi Du làm Sơn trưởng, thư viện không chỉ dạy sách mà còn dạy sản xuất.

Việc Chu Chi Du dạy sản xuất ở Thanh Hà có thể nói là cực kỳ nổi tiếng, ông còn thường xuyên đưa học sinh đi thực tập, không phải chạy đến nông thôn dạy làm ruộng thì chính là đến cửa tiệm trong thành dạy kỹ nghệ. Có lần ở cửa hàng sơn, ông thị phạm quét sơn khiến quần chúng vây xem xem đến thán phục. Bao gồm cả làm ruộng, ủ rượu, giết mổ, chỉ cần ông biết, ông đều nhiệt tình truyền thụ. Theo cách nói của Chu Minh Trung là: Tiên sinh là một nhà kinh tế, giả sử hôm nay ở nơi hoang dã không bóng người, các nghiệp sĩ, nông, công, thương, tiên sinh đều có thể kiêm nhiệm.

Mà sự tán thưởng của Chu Chi Du đối với Chu Minh Trung chính là vì người này không những hiểu kinh tế, cũng khuyến khích kinh tế, càng coi trọng việc cải cách kỹ thuật, hơn nữa còn tinh thông kỹ nghệ bách công, luyện sắt, khai thác than, đóng tàu, đúc pháo hầu như không gì là không biết. Đặc biệt là khi ông tham quan xưởng kéo sợi, nhìn thấy chiếc máy kéo sợi có thể cùng lúc dệt ra mấy chục sợi chỉ, càng khiến ông thán phục không thôi.

Vài giờ sau, Chu Minh Trung hơi có men say rời khỏi nơi ở của Chu Chi Du. Dùng vài giờ đàm đạo với Hoàng Tông Hi và Chu Chi Du từ văn chương tới thuế khoá, lại từ thuế khoá tới giáo dục, có thể nói khiến ông thu hoạch rất nhiều, cũng chính vì thế mà ông mới lộ vẻ vô cùng cao hứng.

Khi đang đi bộ trong Thanh Hà Thư Viện này, thấp thoáng có thể nghe thấy một tràng tiếng đọc sách từ xa truyền lại, nghe được lại là những âm thanh có phần non nớt. Âm thanh phát ra từ một dãy nhà gạch đỏ, lúc này đi tới gần, có thể nghe rõ là tiếng trẻ nhỏ mười hai mười ba tuổi đọc sách.

Đây là Mông học phụ thuộc của Thanh Hà Thư Viện, mặc dù dưới sự chỉnh đốn của Chu Chi Du, Thanh Hà Thư Viện tuy đã trở thành trung tâm của Thực học, nhưng ngôi Mông học phụ thuộc này lại là do Chu Minh Trung có ý xây dựng. Kỳ thực theo suy nghĩ của ông, ông càng hy vọng có thể sáng lập tiểu học. Thậm chí tương lai sáng lập trung học, đại học, cuối cùng xây dựng thành một hệ thống giáo dục hiện đại.

Giáo dục là gốc rễ lập quốc!

Lắng nghe tiếng đọc sách non nớt đó, một lần nữa trong đầu Chu Minh Trung hiện lên cuộc đối thoại năm ngoái với Chu Chi Du.

“Đại Minh sở dĩ rơi vào tình cảnh ngày đó, trước tiên là vấn đề giáo dục, sau đó mới là vấn đề kinh tế. Nghĩ Đại Minh ta từ khi lập quốc, Cao Hoàng đế vẫn luôn coi trọng giáo dục, quốc gia nuôi sĩ hơn hai trăm năm, nhưng cuối cùng bồi dưỡng ra, hoặc là đạo đức giả, hoặc là mọt sách. Vì sao thiên hạ loại người này lại nhiều thế? Nói cho cùng vẫn là giáo dục có vấn đề.”

Lời nói chấn động lòng người, cho dù là hiện tại, vẫn khiến Chu Minh Trung đối với Chu Chi Du đánh giá cao thêm vài phần. Dẫu sao ở thời đại này, có thể chỉ ra quan điểm như vậy quả thật hiếm thấy.

“Vậy theo ý tiên sinh, vấn đề này giải quyết như thế nào?”

Chu Minh Trung nhìn Chu Chi Du hỏi.

Giải quyết vấn đề này thế nào? Đây chính là "Xã hội luận" của Chu Chi Du, ít nhất theo sự tổng kết của hậu thế thì là như vậy.

“Đầu tiên mục đích học tập phải thay đổi, không còn là những lời lẽ trục lợi như "Trong sách tự có nhà vàng, trong sách tự có ngọc đẹp" mà đời Tống đến nay vẫn thổi phồng, hủy hoại con người hàng trăm năm, càng là gốc rễ của sự thất bại trong giáo dục. Mục đích đọc sách không phải để thăng quan phát tài, mà là để tạo phúc cho xã hội mà học. Đồng thời nội dung học tập cũng phải thay đổi, không chỉ học văn chương đạo đức, càng phải học trí tuệ làm người và tri thức sản xuất, học được là phải dùng được; phương pháp học tập phải thay đổi, không thể đóng cửa đọc sách, học sinh càng phải thực tiễn đầy đủ; phương pháp dạy học cũng phải thay đổi, học vấn dù phức tạp đến đâu cũng nên dùng cách thức thông tục dễ hiểu để phổ cập, nhằm giáo hóa bách tính thiên hạ...”

Mà để thực hiện mục tiêu này, học vấn Tứ thư Ngũ kinh thậm chí bị Chu Chi Du biến thành đồng dao dễ đọc dễ nhớ, hiện nay ở Thanh Giang thậm chí ngay cả đứa trẻ ba tuổi đều có thể truyền tụng. Mà trong mắt Chu Minh Trung, nơi thành công nhất của Chu Chi Du e rằng chính là phổ cập giáo dục. Trong lịch sử, cũng chính dưới ảnh hưởng của Chu Chi Du mà Nhật Bản bắt đầu lộ trình phổ cập giáo dục, trong hai trăm năm sau đó, lý luận của Chu Chi Du luôn ảnh hưởng tới Nhật Bản.

So với việc dưới sự nô dịch của Mãn Thanh, Nho học có xu hướng bảo thủ, sĩ nhân Nhật Bản dưới ảnh hưởng của Chu Chi Du khi đối mặt với khoa học Tây Dương lại trình hiện ra một hình thái khác. Mặc dù học tập kẻ mạnh là thiên tính của người Nhật, nhưng trong đó Nho học do Chu Chi Du truyền thụ cũng có công lao rất lớn, bởi vì Thực học là cởi mở, là học tập.

Có lẽ cũng chính vì thế mà Trung Quốc và Nhật Bản mới đi tới hai hướng hoàn toàn khác biệt trong thời cận đại. Thứ được Trung Quốc tổng kết ra bằng cái giá là sự diệt vong của một triều đại, cuộc cải cách căn bản cuối cùng của Nho học, đã đơm hoa kết trái ở Nhật Bản, còn Trung Quốc lại dưới sự nô dịch của Mãn Thanh mà ngày càng chệch khỏi quỹ đạo lịch sử.

Mà hiện tại, Chu Minh Trung đang cố gắng kéo tất cả những điều này trở lại quỹ đạo bình thường, để học thuật mà dân tộc này tổng kết ra bằng cái giá là quốc gia diệt vong được lan truyền đi, từ đó thay đổi vận mệnh của dân tộc này từ gốc rễ.

“Chỉ đơn thuần dùng hoả súng thắng được chiến tranh, cho dù đuổi được Mãn Thanh thì có ích gì?”

Lắng nghe âm thanh truyền ra từ nhà gạch đỏ, Chu Minh Trung lẩm bẩm.

Cho dù dùng hoả súng, hoả pháo thắng được chiến tranh, nếu không tiến hành một cuộc cải cách triệt để về tư tưởng, chỉ sợ đây chẳng qua cũng chỉ là một cuộc "Dương Vụ vận động" thế kỷ 17. Hai trăm năm sau, Trung Quốc sẽ giống như Tây Ban Nha trong lịch sử, lại một lần nữa rơi vào suy bại, nhiều nhất cũng chỉ là một Tây Ban Nha bản lớn, hư danh sở hữu diện tích thuộc địa rộng lớn.

“Hy vọng còn ở trên người bọn họ!”

Hy vọng chính là ở trên người những đứa trẻ này, bọn họ sẽ là thế hệ đầu tiên của Trung Quốc trong suốt quá trình đời người tiếp nhận "Thực học giáo dục". Có lẽ, lối thoát của sự thay đổi chính là ở trên người bọn họ. Mặc dù không thể nhìn thấy những đứa trẻ trong lớp học, nhưng lắng nghe tiếng đọc sách truyền vào tai, Chu Minh Trung hiểu rõ rằng, lối thoát chính là ở trên người bọn họ.

“Mười năm, nhiều nhất mười lăm năm!”

Sau khi rời khỏi Thanh Hà Thư Viện, nhìn qua cửa sổ kính của xe ngựa nhìn đường phố mới bên ngoài, mặc dù vì cửa sổ kính dùng là hàng thứ phẩm nên tầm nhìn hơi méo mó, nhưng Chu Minh Trung vẫn tỏ vẻ khá đắc ý.

“Mười lăm năm, nhiều nhất mười lăm năm, tất cả mọi thứ đều sẽ thay đổi.”

Chu Minh Trung ngồi trên xe ngựa, cứ như vậy nhìn đường phố ngoài cửa sổ, ông có thể nghe thấy tiếng tim đập của chính mình, trong ánh mắt tràn đầy sự mong đợi đối với tương lai.

Vài lần, ông thậm chí quay đầu nhìn lại Thanh Giang Thư Viện ẩn mình trong cây cối, ngôi thư viện đó rốt cuộc gánh vác điều gì, chỉ có Chu Minh Trung tự mình mới biết, bởi vì ông rất rõ sức mạnh của tư tưởng.

“Tư tưởng sẽ không chảy máu, sẽ không cảm thấy đau đớn. Tư tưởng sẽ không chết...”

Tư tưởng không có trọng lượng, nhưng một khi mọi người thừa nhận và đi theo nó, nó liền sở hữu sức mạnh đánh gục tất cả. Mà hiện tại, sức mạnh này đang tụ tập lại...