Hai đồng bạc Thaler!

Nhìn từ đồng bạc có thể thấy, đây là hai đồng bạc đã lưu thông khá lâu. Dù có đôi chút mài mòn, nhưng bất kể nhìn từ mặt trước hay mặt sau, đều có thể thấy vòng răng cưa chống cắt gọt vẫn còn nguyên vẹn, căn bản không nhìn ra có chỗ nào bị cắt gọt.

Khi Phó Sơn nhận lấy đồng bạc, Diêu Tương đắc ý nhìn hắn, may mà sớm đã chuẩn bị sẵn sàng. Thấy hắn chập hai đồng bạc lại so sánh kích thước, Diêu Tương cười lạnh nói.

"Sao nào, hay là lệnh cho người chuẩn bị cho ông một cái cân tiểu ly? Nếu như vậy, thì đồng bạc này còn có sự tiện lợi của việc định lượng định giá hay sao?"

Sau đó Diêu Tương lại tiếp tục nói.

"Kinh lược, một đồng bạc này qua việc mài cạnh đã mất đi gần một tiền trọng lượng. Một trăm đồng có thể thu lợi gần một lạng bạc, nếu lấy mười ngàn đồng thì có thể thu lợi cả ngàn lạng bạc. Bị bạo lợi xúi giục như vậy, gian dân sao lại không mài đồng bạc để trục lợi? Đến cả Phó Tổng biện cũng không phân biệt nổi, thì bách tính trong dân gian làm sao phân biệt được? Đến lúc đó thứ lưu hành trong dân gian chẳng phải toàn là tiền đoản mạch hay sao?"

Đoản mạch là từ đối xứng với "túc mạch". Ý chỉ loại tiền không đủ số thực là một trăm nhưng vẫn dùng như một trăm văn. Giống như "Thuận Trị Thông Bảo" hiện nay, chín trăm văn có thể đổi được một lạng bạc, chính vì tiền khan hiếm mới dẫn đến đoản mạch. Áp dụng lên đồng bạc, tự nhiên chính là "tiền xấu đuổi tiền tốt".

Truy ngược về thời La Mã cổ đại, người ta đã có thói quen cắt một góc từ đồng tiền vàng bạc. Điều này đồng nghĩa với việc khi tiền tệ đóng vai trò là phương tiện mua bán, giá trị thực của tiền tệ đã giảm đi. Người La Mã không phải kẻ ngốc, họ nhanh chóng nhận ra tiền tệ ngày càng nhẹ đi. Khi biết sự thật về việc tiền bị nhẹ đi, họ liền tích trữ những đồng tiền vàng bạc đủ giá trị, chỉ dùng những đồng tiền không đủ giá trị. Ví dụ này chứng minh: tiền xấu đã đẩy tiền tốt ra khỏi lĩnh vực lưu thông. Để kiểm soát sự lan tràn của hiện tượng này, chính phủ đã phát hành tiền tệ có răng cưa, rìa của tiền tệ đủ giá trị đều có những rãnh nhỏ. Nếu rãnh ở rìa tiền bị mài phẳng, người ta sẽ biết đồng tiền này đã bị động tay chân.

Chu Minh Trung, kẻ từng học qua quy luật này trong giờ chính trị lý luận, nhìn Phó Sơn sắc mặt có chút không tự nhiên mà nói.

"Thanh Chủ, đưa đồng bạc cho ta xem!"

Nhận lấy hai đồng bạc, cẩn thận xem xét một phen, Chu Minh Trung mới chú ý tới rìa của đồng bạc trơn láng, mặt bên của nó không hề có rãnh nhỏ, chỉ có mặt trước là có một vòng rãnh nhỏ, mà phần bị mài đi chính là vành ngoài của vòng rãnh nhỏ đó.

Thì ra là vậy. Trong lòng khẽ gật đầu, Chu Minh Trung biết hỏa hầu đã không sai biệt lắm, bèn lên tiếng.

"Bảo Điền, nếu ta đoán không lầm, là dọc theo rìa của nó mà mài cắt đi phải không? Mài đi một vòng như thế này, quả thực có thể mài mất không ít!"

Sau khi vạch trần thủ đoạn của Diêu Tương, Chu Minh Trung cầm đồng bạc, chỉ vào phần mặt bên dày khoảng 3-4 milimet mà nói.

"Vòng rãnh chống cắt gọt ở mặt trước này, đặt ở đây coi như bằng không. Nếu muốn phòng chống việc cắt gọt, có thể trực tiếp lăn răng ở mặt bên của đồng bạc, lăn ép ra một vòng rãnh nhỏ như thế này. Như vậy tự nhiên có thể tránh được việc cắt gọt. Nếu còn cố tình cắt gọt, lại cần phải tự lăn lại viền răng, tốn công tốn sức, tự nhiên là được không bù mất!"

Mặc dù vẫn chưa quyết định, nhưng lời của Kinh lược vẫn khiến lòng Diêu Tương lập tức thắt lại, biết rằng có lẽ Kinh lược đã động tâm.

"Kinh lược, nếu đúc đồng bạc, chỉ sợ nha thự sẽ tổn thất không dưới mấy chục vạn lạng!"

Vì lo sợ Kinh lược ủng hộ việc đúc tiền, Diêu Tương vội vàng nói.

"Nha thự hiện nay tuy rằng thu thuế không đủ, nhưng tịch biên 49 nhà muối thương ở Dương Châu, số bạc thu được không dưới mười ba triệu lạng. Nếu thực hiện đúc tiền, tính theo hỏa hao mỗi lạng 3 phân 5, mười triệu lạng đã có hỏa hao không dưới 35 vạn lạng! Mười ba triệu lạng, hỏa hao gần như không dưới năm mươi vạn lạng! Xin Kinh lược hãy suy nghĩ kỹ!"

Mặc dù trước kia từng nghe nói việc tịch biên muối thương Dương Châu khiến nha thự Kinh lược sứ thu được rất nhiều bạc, nhưng khi nghe con số không dưới mười ba triệu lạng, Phó Sơn vẫn giật mình một cái.

Mười ba triệu lạng!

Chỉ riêng hỏa hao thôi đã không dưới năm mươi vạn lạng!

Trách không được hắn Diêu Bảo Điền lại đau lòng như vậy, đừng nói là Diêu Bảo Điền, dù là chính hắn, e rằng cũng phải đau lòng một phen. Không đúng... tuyệt đối sẽ không lỗ vốn!

Vừa nghe tổn thất năm mươi vạn lạng, Chu Minh Trung cũng ngẩn ra, hắn cũng không ngờ tới lại có tổn thất lớn như vậy.

"Diêu chủ sự nói sai rồi. Chưa nói đến việc hỏa hao ba ly năm vốn là định giá của thương bao, ai cũng biết nếu đúc thỏi đúng cách, mỗi lạng hỏa hao thực tế chẳng qua chỉ khoảng một phân ba mà thôi. Do giao cho thương bao nên mới cấp cho họ hai phân hao lợi. Nếu đổi thành quan đúc, thì hỏa hao tự nhiên chỉ còn hơn mười vạn lạng mà thôi..."

Trong khi phản bác lý do của Diêu Tương, Phó Sơn lại nói tiếp.

"Hơn nữa, khố bình thập túc văn ngân có thành sắc cực cao. Nếu dùng để đúc tiền, tự nhiên có thể giảm bớt thành sắc của nó. Hiện nay đồng bạc các nước Thái Tây sử dụng hàm lượng bạc cũng chỉ khoảng chín phần. Nếu dùng khố bình thập túc văn ngân để đúc tiền, không những không có tệ hại về hỏa hao, ngược lại còn có thể tự dưng thu thêm mấy chục vạn lạng bạc..."

"Khố bình thập túc văn ngân" mà Phó Sơn nhắc đến chính là độ thuần khiết của bạc mà quan khố thu thuế. Nếu nói theo cách gọi hậu thế, dù không phải bạc thuần khiết 100%, hàm lượng bạc cũng không dưới 93%. Mà độ thuần khiết của bạc nguyên chỉ có 90%, như vậy tự nhiên đã có 3% lợi nhuận đúc tiền.

Thực ra đâu chỉ là 3% lợi nhuận đúc tiền đó. Từ tiền tệ không đủ giá trị, cho đến tiền giấy, quá trình này đều bắt đầu từ bạc nguyên. Còn về bạc nén... chẳng qua chỉ là thứ lạc hậu, định sẵn sẽ bị đào thải.

"Nhưng bạc nén còn có bạc vụn tán, nếu đẩy mạnh dùng đồng bạc, thì phải làm sao? Đến lúc đó bách tính đua nhau dùng tiền để nộp lương, thì phải làm sao?"

Câu hỏi ngược lại của Diêu Tương khiến Chu Minh Trung đang giữ im lặng phải lên tiếng.

"Vậy thì đúc đồng bạc nửa nguyên, còn có đồng bạc một hào, hai hào!"

Khi Diêu Tương còn cảm thấy có chút kinh ngạc, trong đầu Chu Minh Trung hiện lên những đồng bạc thời cuối Thanh đầu Dân quốc từng xem qua, rồi hắn tiếp tục nói.

"Một nguyên... ừm, cũng có thể dùng một lạng đúc thành một ngân viên. Nửa nguyên, tức là năm tiền; hai hào bạc chính là hai tiền năm phân; còn một hào chính là một tiền. Dưới một trăm văn thì sử dụng chế tiền, trên một trăm văn thì lấy đồng bạc làm chủ..."

Bởi vì từng xem qua ngân viên một lạng cũng chỉ lớn hơn ngân viên 7 tiền 2 phân khoảng hai milimet đường kính, cũng không tính là quá lớn, cho nên Chu Minh Trung tự nhiên có thể chấp nhận ngân viên một lạng, hơn nữa loại ngân viên như vậy cũng dễ dàng được người nước ta tiếp nhận hơn.

"Về phần việc đúc tiền này..."

Trầm ngâm một lát, Chu Minh Trung tiếp tục nói.

"Sau khi đúc đồng bạc, kẻ nào dùng đồng bạc nộp thuế, có thể miễn trừ hỏa hao,"

Không đợi Diêu Tương phản đối, Chu Minh Trung liền trực tiếp giơ tay ngăn hắn lại nói.

"Đã là hỏa hao là ác chính hại dân, vậy thì hãy bắt đầu từ Giang Bắc của ta mà phế bỏ nó!"

Ác chính đáng phải phế trừ, tất nhiên Chu Minh Trung cũng biết rõ, nên phế trừ nó như thế nào.

"Nếu thương dân muốn đổi đồng bạc, có thể tới Quân hưởng cục đổi lấy đồng bạc. Ngoài việc chiết đổi theo thành sắc của khố bình thập túc văn ngân ra, mỗi một lạng bạc thu thêm một thành hỏa hao. Kể từ nay, Giang Bắc ta chỉ thu hỏa hao lần này là lần cuối, để thuận tiện cho bách tính."