Học vấn!

Thế nào là học vấn kinh thế trí dụng?

Đứng trong thư viện, lông mày một thiếu niên khẽ nhíu lại mang theo vài phần khó hiểu. Thỉnh thoảng, hắn lại đưa ánh mắt nhìn về phía những viên đá vụn rải trên mặt đất, những viên đá này đều bị nhựa đường dính kết thành một thể, cho dù có dùng chân đá mạnh cũng rất khó làm chúng văng ra.

Đây chính là đường nhựa.

Con đường nhựa đầu tiên của toàn Đại Minh. Con đường như thế này, xây dựng lên rẻ hơn nhiều so với đường đá phiến, nhưng lại không sợ mưa xối như đường đá, còn về phần đường đất thì tự nhiên không thể so sánh được với nó. Tương lai, trong ngoài thành Thanh Hà này đều sẽ xây dựng những con đường như thế.

Chẳng lẽ, con đường này chính là học vấn kinh thế trí dụng?

Nghĩ đến vài ngày trước khi thực tập trong nhà máy, chứng kiến sự tinh xảo của máy kéo sợi thủy lực, lông mày hắn lại càng nhíu chặt. Mặc dù đã đến nơi này hơn một tháng, nhưng hắn vẫn còn đang day dứt giữa Lý học và Thực học.

“Đôn Phục, ngươi đang nghĩ gì vậy?”

Đột nhiên, một giọng nói cắt ngang dòng suy nghĩ của Trương Anh. Hắn ngẩng đầu lên, thấy người bạn thân Lục Lũng Kỳ đang chạy tới, liền mỉm cười nói.

“Không có gì, chỉ là nhàn rỗi không có việc gì làm, nên ngẩn người ở đây thôi.”

Trương Anh không nói ra những điều trong lòng, chỉ thu lại cuốn sách trên tay, rồi nói với Lục Lũng Kỳ.

“Nghe nói lần này nha thự sẽ dựa theo thành tích thi cử mà chọn ra năm mươi người đứng đầu, trước tiên vào nha thự kiến tập một năm, sau đó mới phái ra địa phương. Với thành tích của Giá Thư, nghĩ chắc chắn trong năm mươi người này sẽ có tên của ngươi.”

Khi nhìn Lục Lũng Kỳ, đôi khi Trương Anh không tránh khỏi chút tò mò, tại sao một người Chiết Giang như hắn lại chạy tới thư viện Thanh Hà để đọc sách. Sở dĩ bản thân hắn đến thư viện Thanh Hà, nguyên nhân vô cùng đơn giản, bởi vì Đồng Thành nằm dưới sự cai trị của Giang Bắc, sở dĩ tới Thanh Hà là do tri huyện tiến cử.

Thậm chí trong đó ít nhiều vẫn mang theo chút miễn cưỡng, dù sao thì thời cuộc bây giờ không yên ổn. Thư viện Thanh Hà này mang danh là thư viện, nhưng sơn trưởng lại là thầy của Kinh lược sứ, gần như ngang với nửa quan học. Tương lai vạn nhất nếu triều đình đánh tới, hơn một ngàn học sinh trong thư viện này thì biết làm sao?

Ngay cả đến bây giờ, mỗi khi nghĩ tới việc hoàng đế Mãn Thanh thân dẫn mấy chục vạn đại quân, Trương Anh đều cảm thấy căng thẳng đến mức khó thở, dù sao người kia cũng là hoàng đế, là… Thiên tử.

Dẫu cho đối phương là quân Thanh lỗ.

Kinh lược sứ có thể ngăn cản được mấy chục vạn đại quân của quân Thanh lỗ không?

“Năm mươi người, nói nhiều thì không nhiều, nói ít thì không ít, muốn lọt vào năm mươi người này, không hạ chút khổ công thì không được!”

Lục Lũng Kỳ nghiêm mặt nói.

“Kinh lược chọn nhân tài khác với người khác, hoàn toàn không dùng văn bát cổ, lại càng không sùng bái Lý học, điều ngài ấy đề cao duy nhất chính là ‘Thực học’ do sơn trưởng truyền dạy.”

Nhắc đến những điều này, lông mày Lục Lũng Kỳ hơi nhíu lại, trong lòng khó tránh khỏi chút không vui. Dù sao thì hắn vẫn luôn chuyên tâm vào văn chương Lý học, sau khi đến Giang Bắc lại có chút thất vọng, đặc biệt là trong thư viện Thanh Hà này, càng là như vậy.

Ban đầu sở dĩ hắn đến Giang Bắc là vì bị “Sùng Hiền quán” ở Giang Bắc thu hút, dù sao đối với một người hai mươi chín tuổi như hắn, đây là một cơ hội hiếm có. Khác với Trương Anh, những năm qua hắn gia cảnh nghèo khó, chỉ biết làm thầy dạy tư cho người ta để kiếm sống. Cho đến hai năm trước, tức là năm hai mươi bảy tuổi, hắn mới ứng thí bổ làm đệ tử viên của bản ấp. Giang Bắc thiết lập “Sùng Hiền quán” rộng rãi chiêu mộ nhân tài, bản thân điều đó đối với hắn mà nói, đã là một cơ hội hiếm có.

Tất nhiên, hắn chưa bao giờ tiết lộ tâm tư này với người khác, cho dù rất nhiều người cũng ôm tâm tư giống như hắn, nhưng ít nhất trên bề mặt, họ sẽ không để lộ ra suy nghĩ chân thật trong lòng.

“Sơn trưởng từng nói, hiện nay Chu Tử học đã rơi vào lý thuyết suông. Nguyên nhân căn bản khiến Đại Minh ta rơi vào tình cảnh gần như diệt vong, nằm ở sự mục nát của quan lại bên trong, đặc biệt là sự mục nát của giới trí thức, dẫn đến kỷ cương quốc gia mệt mỏi, đạo đức bách tính suy đồi. Nếu không phải như vậy, non sông nửa phần phía Nam sao có thể mất sạch trong một sớm một chiều…”

Mặc dù trước đó còn day dứt giữa Lý học và Thực học, nhưng khi nhắc đến Thực học, Trương Anh vẫn không nhịn được mà trích dẫn lời của sơn trưởng cùng các vị sư trưởng khác, chủ trương lý niệm của Thực học, ngay cả Lục Lũng Kỳ vốn chuyên tâm vào Chu Hi trong học thuật cũng không khỏi tán đồng.

“Lời này của sơn trưởng quả thực có đạo lý, nhưng Lý học rơi vào lý thuyết suông, chẳng qua là do người khác làm sai, chứ không phải bản gốc của Lý học. Nếu hoàn toàn bài trừ Lý học, chẳng phải có hiềm nghi ‘uốn cây nắn quá mức’ sao?”

Hai người họ cứ vừa đi dạo trong thư viện vừa trò chuyện, đi được một lúc, đột nhiên, tiếng hò hét giết chóc truyền ra từ phòng học bên cạnh khiến cả hai sững sờ, ngay sau đó vẻ mặt hai người lại có chút không tự nhiên. Tiếng hò hét đó, tự nhiên là do các học sinh đang tiến hành huấn luyện đâm thương phát ra.

Khác với bất kỳ thư viện nào khác, thư viện Thanh Hà từ sơn trưởng đến giáo viên bình thường, đều chủ trương đọc sách phải giảng cầu thực dụng. Cho rằng ngoài “Lục nghệ” ra, thì Thiên văn, Địa lý, Hà cừ, Binh pháp các loại, đều là những kiến thức hữu ích không thể thiếu để an quốc hưng bang. Mà Kinh lược cũng nhiều lần khuyến khích học tử trong thư viện phải có tài năng “thể dụng kiêm bị, văn võ kiêm tư”, để cứu vong cường quốc, chấn hưng quốc gia.

Mà học sinh trong thư viện luyện “đâm thương thuật”, chính là một phần của “thể dụng kiêm bị, văn võ kiêm tư”. Còn đối với hai người trói gà không chặt này mà nói, không chỉ “đâm thương thuật” này tương đương với cực hình, mà ngay cả môn thể dục cũng như vậy. Nghe nói “môn thể dục” này chính là do Kinh lược sáng chế ra, từ chạy đường dài đến nhảy xa, còn có các dự án như ném lựu đạn, mỗi lần đều khiến các học tử trong thư viện than trời trách đất.

Tuy nhiên, tuy là than trời trách đất, nhưng dù là Trương Anh hay Lục Lũng Kỳ, đều có thể cảm nhận được sự thay đổi của cơ thể mình, thậm chí ngay cả hơi thở cũng đã thay đổi. Vì vậy dù vẫn còn hơi không thích nghi, nhưng vẫn có thể cảm nhận được lợi ích của môn thể dục đối với cơ thể.

“Đúng rồi, Giá Thư, ngươi có nghe nói gì chưa? Nghe nói hiện tại Kinh lược đang đại lực phát triển thủy quân ở Uất Châu, nghe nói ở đó còn có trường thủy quân, giống như bọn học tử chúng ta đều có thể đăng ký thi tuyển.”

Khi hai người đi đến bên hồ, Trương Anh không tự chủ được mà dẫn câu chuyện sang việc nước.

“Việc này ta cũng nghe nói rồi.”

Lục Lũng Kỳ gật đầu nói.

“Chỉ là không biết, tại sao Kinh lược lại đại lực phát triển thủy quân? Dù sao thì Thanh Hà này nằm ở Hà Bắc, ngay cả khi dùng thủy quân để củng cố, thì thủy quân hiện tại chẳng lẽ không thể củng cố Giang Bắc sao?”

“Có lẽ là vì ngày sau Bắc phạt chăng, dù sao tương lai Bắc phạt, luôn không thể thiếu thủy quân. Nếu có mấy chục vạn đại quân, dọc theo vận hà tiến lên phía Bắc, đến lúc đó, chắc chắn cần thủy quân vận chuyển lương thảo, quân nhu. Nghĩ chắc ý đồ của Kinh lược chính là như vậy.”

Mặc dù trong thư viện có thể thông qua một số kênh để có được chút thông tin, nhưng rất nhiều quan niệm của Trương Anh vẫn bị giới hạn bởi những kiến thức hắn đã học. Dù sao, chưa bao giờ có chuyện mỗi người đều có thể hiểu được vai trò của thủy quân, hay nói cách khác là vai trò của hải quân.

“Bắc phạt…”

Trầm ngâm một lát, Lục Lũng Kỳ lập tức bày tỏ sự nghi ngờ của mình.

“Ít nhất trong năm nay, Bắc phạt là tuyệt đối không thể, dù sao quân Thanh lỗ đã tập kết quá nhiều quân đội ở Sơn Đông, Hà Nam. Bây giờ, ta lo lắng hơn là với sức của Giang Bắc liệu có chống đỡ nổi mấy chục vạn đại quân của quân Thanh lỗ hay không!”

“Chẳng phải còn có Trịnh Vương gia sao?”

Trương Anh buột miệng hỏi.

“Ban đầu khi diễn ra trận Túc Thiên, Trịnh Vương gia há chẳng từng phái binh đến trợ giúp sao?”

Đối với ấn tượng về “trận Túc Thiên”, Lục Lũng Kỳ có thể nói là vô cùng sâu sắc, cũng chính vì ấn tượng sâu sắc nên hắn mới từ Chiết Giang đến Giang Bắc. Dù sao trong thâm tâm hắn, hắn cũng coi Đại Minh là chính thống, ít nhất đối với Mãn Thanh, chẳng qua chỉ là man di mà thôi.

“Lúc đó là vì Kinh lược và tên Đạt Tố kia thế lực ngang nhau mà! Hiện giờ quân Thanh lỗ thế lực lớn mạnh, đến lúc đó Trịnh Vương gia chắc chắn sẽ phái binh.”

Trương Anh cười nói.

“Thực ra, chỉ cần quân thần đồng tâm, bách tính nỗ lực, thì còn có gì không làm được? Năm nay có Bắc phạt hay không, ta không biết, nhưng năm xưa Việt Vương Câu Tiễn nằm gai nếm mật, mười năm tích tụ, mười năm giáo huấn, hai mươi năm sau chẳng phải đã tiêu diệt nước Ngô rồi sao?”

Mặc dù trong lòng lo lắng liệu Kinh lược có thể chống đỡ được quân Thanh lỗ hay không, nhưng mặt khác, Trương Anh lại tỏ ra khá lạc quan về quốc sự. Thực ra tâm trạng này rất phức tạp, một mặt, là người Hán, hắn đương nhiên hy vọng Đại Minh có thể thắng, nhưng mặt khác, lý trí lại nói cho hắn biết, tình thế hiện tại không hề lạc quan như hắn tưởng tượng.

Hắn vừa nói như vậy, Lục Lũng Kỳ lập tức cười lạnh:

“Nằm gai nếm mật, nói thì dễ làm mới khó!”

Lắc đầu thở dài, Lục Lũng Kỳ nhìn về phía xa nói.

“Quân Thanh lỗ có thể điều động binh lực của cả nước, nhưng Đại Minh ta thì sao?”

Câu hỏi ngược lại của Lục Lũng Kỳ khiến Trương Anh im lặng một hồi.

“Đại Minh ta nhìn như đã khôi phục non sông nửa phần, nhưng… dù sao hiện nay triều đình ở xa tận Tây Nam, hành tung sớm đã không ai biết được, trong tình huống này, làm sao có thể điều động binh lực cả nước?”

“Triều đình ở xa tận Tây Nam, chẳng phải đã mấy năm rồi sao?”

Hướng mắt về phía Tây Nam, Trương Anh nói.

“Thực ra, tuy nói hiện tại Nam Kinh đã thu phục được, nếu bây giờ triều đình có thể hoàn triều, thì đối với Đại Minh ta, cũng chưa chắc đã là chuyện tốt!”

“Ồ? Tại sao vậy?”

Lục Lũng Kỳ ngạc nhiên nhìn Trương Anh, trong mắt mang theo chút khó hiểu.

“Có triều đình làm trung tâm tọa trấn, chẳng lẽ không phải chuyện tốt sao? Đến lúc đó, Trịnh Vương gia, Trương Thượng thư, Kinh lược, đều phụng hoàng mệnh, có thể tập hợp binh lực thiên hạ, trục xuất quân Thanh lỗ, chẳng phải là chuyện đại hỷ sao?”

“Nhưng ngươi thử nghĩ xem, nếu triều đình trở lại Nam Kinh, hoàng thượng nắm đại quyền, đến lúc đó, Trịnh Vương gia, Trương Thượng thư, Kinh lược, binh quyền này là giao hay không giao? Giao rồi thì đối với bọn họ có lợi ích gì chứ?”

Trương Anh hạ thấp giọng nói.

“Đừng quên, chưa nói đến Nhạc Vũ Mục, ngay cả năm xưa thời Hoằng Quang, trong triều đình toàn là đấu đá nội bộ liên miên. Nếu bây giờ triều đình trở lại, ngươi thực sự nghĩ là chuyện tốt sao?”

“Đôn Phục, nghe giọng điệu này của ngươi, dường như không tin tưởng triều đình lắm nhỉ.”

“Giá Thư, ngươi ở trong thư viện thời gian lâu hơn ta, chẳng lẽ chưa từng nghe các tiên sinh nhắc đến chuyện cũ thời Thiên Khải, Sùng Trinh, còn có cả Hoằng Quang sao? Lúc đó triều đình trông như thế nào? Nếu nói đến lúc đó quan viên đấu đá không ngừng, thì Bắc phạt này còn chút hy vọng nào không?”

Mặc dù Trương Anh không phải công tử thế gia quan lại, nhưng chuyện đấu đá chốn quan trường cũng nghe được đôi chút. Mà ở trong thư viện này, nghe sơn trưởng, các tiên sinh bàn luận về chuyện cũ triều đại trước, cũng luôn có những cảm thán.

“Vậy theo ý của Đôn Phục, chẳng lẽ triều đình không hoàn triều, đối với Đại Minh lại là chuyện tốt?”

Lục Lũng Kỳ nhìn Trương Anh hỏi ngược lại.

“Có phải chuyện tốt hay không, ta không biết!”

Trương Anh lắc đầu, nhìn về hướng thành cũ nói.

“Nhưng ta nghĩ, Kinh lược bọn họ chắc chắn có đối sách của riêng mình…”