Dùng đồng bạc thay thế bạc nén, đây là sự tất yếu của phát triển xã hội!

Sự hiểu biết về lịch sử cận đại khiến Chu Minh Trung rất rõ điểm này. Việc lấy "lạng" làm đơn vị đo lường dẫn đến sự hỗn loạn về thành phần bạc và tiêu chuẩn cân đo của nhiều loại lạng, kéo dài từ "Nhất Điều Tiên Pháp" lấy bạc làm thuế cho tới tận những năm ba mươi của thế kỷ 20, mãi đến sau khi "phế lạng cải nguyên" mới được loại bỏ.

Còn đối với bách tính mà nói, "hỏa hao ngân" mới thực sự là ác chính. Ngay cả ở Giang Bắc, "hỏa hao" cũng là một cách mà quan phủ dùng để kiếm lợi.

"...Trong quá trình nấu chảy bạc, khó tránh khỏi sẽ có hao hụt. Hỏa hao ban đầu chủ yếu là tiền công nấu chảy bạc, nhưng sự hao hụt đó còn lâu mới đạt đến mức một phần mười, cùng lắm chỉ có 3%-5% là cùng. Nhưng đối với quan lại địa phương, họ lại phát hiện đây là một con đường kiếm tiền béo bở, bèn nảy sinh ý đồ, thế là hỏa hao ngày càng nhiều, đại bộ phận đều chui vào túi riêng của quan lại địa phương. Còn việc hỏa hao này thêm bao nhiêu? Hoàn toàn dựa vào lương tâm của quan lại, phần dư ra đều là của hắn! Cho dù là vị quan thanh liêm, số tiền cộng thêm cũng chẳng dưới một phần rưỡi."

Diêu Tương, với tư cách là Hộ phòng chủ sự, khi nhắc đến "hỏa hao", trong lúc cảm thán đã hơi cao giọng, sau đó chắp tay nói.

"Kể từ khi Kinh lược nhập chủ Giang Bắc, cảm nhận được sự áp bức của quân Thanh đối với bách tính là quá mức, cho nên đã kiên quyết định mức 'hỏa hao quy công' là một phần mười. Bách tính Giang Bắc đều cảm cái đức của Kinh lược, có thể nói hiện tại hỏa hao này, đối với dân Giang Bắc chúng ta, thực sự không phải là gánh nặng quá lớn!"

Lời của Diêu Tương vừa dứt, Phó Sơn, với tư cách là Tổng biện Quân hưởng cục, liền nói thẳng.

"Không phải gánh nặng lớn, thì cuối cùng vẫn là gánh nặng!"

Là Tổng biện Quân hưởng cục, Phó Sơn hiểu rất rõ rằng việc Smith đề nghị phát hành "đồng bạc" sẽ giáng đòn hủy diệt vào ngành tiền trang vốn chuyên làm nghiệp vụ đổi bạc và tiền, mà đả kích ngành tiền trang cũng chính là mục tiêu của ông ta, dù sao kẻ có thể cạnh tranh với họ cũng chỉ có tiền trang mà thôi.

"Các phủ ở Giang Bắc mỗi năm thu ruộng thuế không dưới một triệu, một phần hỏa hao chính là gần mười vạn, thế sao có thể nói không phải là gánh nặng của bách tính? Nếu cộng thêm thuế muối, thuế thương tạp v.v., mỗi năm thu không dưới ba triệu, hỏa hao không ít hơn ba mươi vạn, sự vất vả của bách tính, chẳng lẽ không lọt vào mắt của Diêu chủ sự sao!"

Lời phản kích của Phó Sơn vô cùng mạnh mẽ. Đối mặt với sự phản kích của ông, Diêu Tương cũng không hề có chút tức giận nào, mà chỉ hỏi ngược lại.

"Lấy đồng bạc thay thế bạc nén thì tốt, nhưng Phó tổng biện đừng quên, ruộng thuế tạp quyên mà bách tính nộp, thường thường chỉ là vài tiền bạc, vài trăm đồng tiền. Như vậy quan phủ mới cần thu hỏa hao để đúc bạc vụn thành thỏi. Nếu theo kiến nghị của Phó tổng biện, dưới một lạng đều nộp bằng chế tiền, vậy đến lúc đó tiền thuế ruộng tạp quyên ở địa phương thu được chắc chắn sẽ toàn là chế tiền. Như vậy nha môn chẳng phải là không có bạc để dùng sao? Đến lúc đó, nha thự lấy đâu ra bạc để cấp quân hướng?"

Nói xong, Diêu Tương hướng về phía Kinh lược hành lễ.

"Thái Tây có đạo của Thái Tây, mà Trung Quốc ta có đạo của Trung Quốc. Hành theo bạc lạng cộng thêm phí hỏa hao, tuy phí hỏa hao làm hại dân, nhưng Kinh lược thúc đẩy pháp lệnh "hỏa hao quy công" đã khiến bách tính Giang Bắc không ai là không vỗ tay khen ngợi. Ngày khác khi đuổi sạch lũ thanh lỗ ra ngoài quan ải, Kinh lược tự có thể xin chỉ thị đem pháp lệnh "hỏa hao quy công" áp dụng ra thiên hạ, như vậy, tự nhiên có thể khiến bách tính thiên hạ không cần chịu hại từ 'hỏa hao' nữa."

Diêu Tương, với tư cách là Hộ phòng chủ sự, sở dĩ phản đối việc thúc đẩy đồng bạc, tất nhiên cũng có những cân nhắc riêng của mình. Mà một nguyên nhân căn bản nhất ngoài việc vì công ra, cũng là vì tư. Hiện tại ông đã cảm nhận được áp lực từ Quân hưởng cục — Quân hưởng cục hiện nay không chỉ nắm quyền phát tiền lương cho quan lại, binh lính, mà còn nắm cả quyền quyết toán vốn thuộc về Hộ phòng, thậm chí ngay cả bạc trong ngân khố của Hộ phòng cũng bị nhòm ngó. Nay thấy đối phương chủ trương thúc đẩy đồng bạc, chỉ sợ đối phương mượn cớ đoạt mất ngân khố của Hộ phòng, ông làm sao có thể không lên tiếng phản đối.

"Hơn nữa, người nước ta đã quen dùng bạc nén, nếu dùng đồng bạc, đến lúc đó, nếu bách tính cũng như bây giờ, cắt xén rìa bạc, thì phải làm sao? Chẳng lẽ đến lúc đó vẫn cứ theo giá trị đủ để đổi tiền với nó? Nếu không theo giá trị đủ để đổi tiền, mà lại tính theo trọng lượng, thì khác gì so với bạc nén?"

Khi những lý do liên tiếp được Diêu Tương thốt ra, Phó Sơn chỉ thỉnh thoảng cau mày, thỉnh thoảng ông lại hướng ánh mắt về phía Kinh lược, bây giờ quan trọng nhất chính là thái độ của Kinh lược. Thấy Kinh lược không nói lời nào, còn về phần Smith, vì chưa thể thông thạo sử dụng tiếng Trung để đối đáp, nên trong tình huống này, Phó Sơn chỉ có thể tự lực cánh sinh.

"Đồng bạc bị cắt xén, tự nhiên chỉ có thể chiết khấu theo trọng lượng, giống như chế tiền nếu vỡ vụn, chẳng phải cũng chỉ có thể bán làm đồng vụn sao? Chế tiền còn như vậy, tại sao đồng bạc lại không thể?"

"Ít nhất không ai cố ý cắt mài chế tiền, nhưng đồng bạc thì khác, gian dân lấy đồng bạc cắt mài đều có thể kiếm lợi! Đến lúc đó làm sao ngăn cản bách tính cắt mài?"

"Cắt mài đồng bạc, chỉ có thể bán làm bạc vụn theo cân tại ngân hiệu hoặc Quân hưởng cục để chiết đổi, thương quán có thể từ chối nhận! Thuế lại cũng có thể từ chối nhận! Đã thương quán có thể từ chối nhận chế tiền vỡ vụn, tại sao không thể từ chối nhận đồng bạc đã bị cắt xén?"

Liên quan đến lợi ích, một Hộ phòng chủ sự, một Quân hưởng cục Tổng biện, hai người vì lợi ích của bộ phận mình mà đấu khẩu, không ai chịu nhường ai. Mà Chu Minh Trung, với tư cách là người ra quyết định cuối cùng, chỉ nhìn hai người họ. Dựa vào sự hiểu biết vượt xa ba thế kỷ rưỡi, ông rất rõ những nhược điểm cố hữu của bạc nén, tất nhiên cũng biết những thiếu sót của chế độ đồng bạc mà Quân hưởng cục đề xuất. Tuy nhiên, ông không chuẩn bị đưa ra quyết định ngay lập tức, ông cần để họ tự giải quyết vấn đề thông qua tranh luận. Chỉ có như vậy, họ mới có thể thực sự đứng vững một phương, chứ không phải hễ gặp vấn đề là lại ném vấn đề cho ông.

Mặc dù ở một mức độ nào đó, với tư cách là người ra quyết định, Chu Minh Trung đôi khi thà ở trong xưởng thủ công ở sân sau vài tiếng đồng hồ, cũng không muốn ở đây nghe họ tranh luận về những vấn đề mà ông đã sớm biết đáp án, biết rõ lợi hại, nhưng... chân lý càng tranh luận càng sáng.

"...Bách tính bình thường làm sao phân biệt được đồng bạc này chỉ bị cắt mài một chút? Nếu mỗi đồng bạc chỉ mài đi một chút, tích tiểu thành đại, có thể thu được lợi ích cực lớn!"

Diêu Tương không khách khí chỉ ra một số thiếu sót của đồng bạc. Kể từ khi biết được phương án đồng bạc của Quân hưởng cục, ông đã nghiên cứu cách ngăn chặn đồng bạc, ngăn chặn sự xâm lấn quyền lực của Quân hưởng cục đối với Hộ phòng. Tất nhiên, ngoài ra, sự thiếu hụt tự nhiên của đồng bạc cũng là nguyên nhân căn bản khiến ông phản đối.

"...Hơn nữa, đồng bạc này cũng có biện pháp chống cắt mài, giống như răng cưa ở rìa hai mặt đồng bạc này chính là để tránh cắt xén. Nếu phát hiện răng cưa ở rìa có tổn hại, tự nhiên có thể trực tiếp từ chối, như vậy, ngay cả bách tính bình thường cũng có thể nhận biết..."

Phản hồi của Phó Sơn khiến Diêu Tương vốn đã chuẩn bị sẵn sàng lấy ra hai đồng bạc, đưa cho Phó Sơn rồi nói.

"Phó tổng biện, nếu ông nói bách tính bình thường có thể từ rìa của nó mà phân biệt được đồng bạc có bị cắt mài hay không, vậy thì hai đồng bạc này, đồng nào là đồng bị cắt mài?"