Là nhà lý luận kiệt xuất nhất đầu thời Tây Hán, Giả Nghị đã chỉ rõ phương hướng cho cuộc cải cách thời Hán Vũ Đế, nhưng bản thân ông lại có hoạn lộ trắc trở, sớm lìa đời, nguyên nhân vì sao?

Nguyên nhân thì nhiều, nhưng có một điểm là nhận thức chung: hiểu rõ đại thế, nhưng lại mù mờ về lòng người. Hay nói đơn giản là, quá trẻ tuổi, mang nặng vẻ thư sinh. Ông chỉ nhìn thấy nguy cơ của đế quốc ở tầm vĩ mô, mà không nhìn thấy sự hướng về hay quay lưng của lòng người ở tầm vi mô, chạm đến lợi ích của những lão thần như Chu Bột.

Đến thời đại này, Tôn Sách luôn tự nhắc nhở bản thân không nên quá lý tưởng hóa, không nên quá theo đuổi sự hoàn hảo, nhưng thực tế chứng minh, quán tính tư duy không phải dễ dàng vượt qua đến vậy. Việc ông không mặn mà với chuyện xưng đế, việc ông cố ý kiểm soát tiến trình chiến sự, đều bắt nguồn từ tâm lý dự đoán để tránh vấp ngã.

Dẫu cho ông cũng hiểu rằng, sự hoàn hảo không tồn tại, và thất bại sớm muộn gì cũng sẽ đến.

Chuyện đăng cơ xưng đế đã bắt đầu thảo luận từ cuối năm ngoái, ngoảnh đi ngoảnh lại đã qua một năm, vẫn chưa có kết luận, ông không vội, nhưng người khác lại vội, đến mức Viên Hành vốn không bao giờ chủ động bàn luận chính sự cũng phải mở lời nhắc nhở. Dù là ý kiến cá nhân của nàng, hay là người khác mượn miệng nàng, hoặc là cả hai, đều đủ để cho thấy đám văn võ quần thần đã không thể chờ đợi được nữa, hy vọng ông tiến thêm một bước, không muốn chờ đợi thêm nữa.

Kẻ trái ý chúng sẽ chẳng lành. Ông một lòng muốn làm người dẫn dắt, chứ không phải một kẻ độc tài chỉ biết thỏa mãn với việc "nhất ngôn cửu đỉnh". Cho dù là kẻ độc tài, nếu coi thường lợi ích của thuộc hạ, cuối cùng cũng sẽ trở thành kẻ cô gia quả nhân, độc mà không tài.

Ông không muốn rơi vào hoàn cảnh đó.

Tôn Sách nhanh chóng triệu tập Trương Hoành, Ngu Phiên, Chu Tuấn, Thái Ung, Hoàng Uyển cùng những người khác đến nghị sự, chủ đề chính có hai việc: định đô nơi nào, thiết lập cấu trúc triều đình ra sao. Tuy ông không nhắc đến việc đăng cơ, nhưng Trương Hoành và những người khác đều rõ, Tôn Sách đây là đang chính thức cân nhắc vấn đề đăng cơ xưng đế.

Việc cấu trúc triều đình thì dễ xử lý, đã luôn chuẩn bị sẵn, tuyệt đại đa số nhân tuyển đều đã xác định, chỉ chờ công bố. Còn việc định đô ở đâu, lại có không ít sự phân vân.

Năm ngoái khi mới bắt đầu thảo luận vấn đề này, Quan Trung, Hà Đông, Hà Nội vẫn chưa nằm trong tay, không ai ngờ rằng lại nhanh như vậy, Lạc Dương vốn không phải lựa chọn tối ưu, lựa chọn mặc định hàng đầu vẫn là Kiến Nghiệp. Một năm trôi qua, cục diện phát triển quá nhanh, Quan Trung, Hà Nội, Hà Đông đã vào tay, Tinh Châu cũng sắp sửa bình định, Lạc Dương liền trở thành lựa chọn hàng đầu cho kinh đô. Dù là xét về địa hình hay quán tính tâm lý, Lạc Dương đều phù hợp hơn Kiến Nghiệp.

Ngu Phiên không đồng ý, lý do cũng rất đầy đủ, từ sau khi Đổng Trác loạn chính đến nay, Lạc Dương bị hư hại nghiêm trọng, đã trở thành phế tích, tu sửa lại tuyệt không phải việc một ngày, cho dù tạm dừng tất cả công việc, tập trung tài lực, vật lực, nhân lực, ít nhất cũng phải mất một năm thời gian, thậm chí lâu hơn. Thành trì, cung điện sửa xong rồi, còn cần xung quanh có đủ hộ khẩu, nói ít nhất cũng phải ba năm mươi vạn hộ, bấy nhiêu người di cư cũng là một công trình lớn, trong tình trạng xung quanh Lạc Dương còn chưa khôi phục sản xuất bình thường, thì lấy đâu ra lương thực cung ứng?

Tóm lại, Lạc Dương làm kinh đô khi đăng cơ thì có khó khăn, không bằng Kiến Nghiệp.

Kiến Nghiệp là quốc đô của Ngô quốc, đã xây dựng được năm sáu năm, cơ sở hạ tầng hoàn thiện, đủ để đáp ứng đại điển đăng cơ. Gia quyến của văn võ quan viên cũng ở Kiến Nghiệp, không cần bôn ba di cư, hoàn toàn có thể đăng cơ tại Kiến Nghiệp, sau đó thong thả tu sửa Lạc Dương, ba năm cũng được, năm năm cũng xong, ảnh hưởng đều không lớn. Những ví dụ như vậy rất nhiều, lúc ban đầu Hán Cao Tổ cử hành đại điển đăng cơ tại Định Đào, sau đó mới dời đô đến Lạc Dương, rồi lại dời đô đến Quan Trung. Quang Vũ Đế đăng cơ tại Hạo Thành thuộc Chân Định, Ký Châu, sau đó mới dời đô đến Lạc Dương. So với Định Đào và Hạo Thành, điều kiện của Kiến Nghiệp rõ ràng tốt hơn nhiều.

Ngu Phiên vừa nói vừa trải ra hai tấm bản đồ: một tấm là Lạc Dương, khắp nơi đánh dấu những chữ như tàn phá, phế tích, một tấm là Kiến Nghiệp, đường phố dọc ngang, cửa tiệm san sát.

Tôn Sách hiểu tâm ý của Ngu Phiên, đây hẳn là kỳ vọng của toàn bộ Giang Đông hệ. Cho dù chỉ là dùng để đăng cơ một lần, có được cái danh xưng quốc đô này, đối với Kiến Nghiệp, đối với Giang Đông đều có lợi ích to lớn.

Thái Ung nhìn chằm chằm bản đồ Kiến Nghiệp một lát, có chút kỳ lạ, chỉ vào mấy nơi cung điện quy mô rất lớn mà nói: "Ngu tướng, đây là xây dựng khi nào vậy, đầu năm rời Kiến Nghiệp dường như vẫn chưa có mà."

"Năm nay mới xây." Ngu Phiên lộ ra vài phần gian xảo. "Nhưng vật liệu, quy hoạch đều hoàn thành từ năm ngoái, vì để kịp tiến độ Đại vương đăng cơ, các nghệ nhân nhiệt tình cao độ, tăng ca thêm giờ, tháng năm đã hoàn thành công trình chủ thể, tháng trước trang trí hoàn tất, bất cứ lúc nào cũng có thể dọn vào ở." Ông ta lại chỉ vào một trang viên khác. "Thái tế tửu, đây chính là nơi ở mới của Hàn Lâm Viện, bên trái tựa vào Tử Kim Sơn, bên phải bao quanh Tần Hoài thủy, quả là nơi tốt lành."

Thái Ung liếc Ngu Phiên một cái, vuốt chòm râu hoa râm cười nói: "Ngươi đây là đang hối lộ ta sao?"

Ngu Phiên vẻ mặt nghiêm chỉnh nói: "Tế tửu nói quá lời rồi, Hàn Lâm Viện là nơi văn mạch Đại Ngô ta, vừa không thể thoát ly dân chúng, lại không thể quá ồn ào, ta đã chọn lựa kỹ càng, mới chọn được một nơi tốt như vậy. Tế tửu nếu không thích, vậy ta đành chọn nơi khác, chỗ này nhường cho người khác vậy. Nói thật lòng, có núi có nước, náo trong có tĩnh, vừa có thể vào núi nhàn cư, lại vừa có thể ra chợ mua sắm, vô cùng thích hợp dưỡng lão, ta tin là sẽ có người yêu thích thôi."

Hoàng Uyển cũng ghé lại gần, gật đầu lia lịa. Thái Ung lườm ông ta một cái, chớp chớp mắt. Hoàng Uyển hiểu ý, nuốt lại những lời đang chực trào trên môi, lắc lắc cái đầu rồi rụt về phía sau.

Tôn Sách đứng một bên nghe, thầm buồn cười. Những người này đấu tâm cơ với nhau thật là náo nhiệt, Ngu Phiên có lẽ đã sớm đoán được ngày này, nên mới tăng ca tăng giờ, tạo thành sự đã rồi, lại còn sắp xếp chỗ tốt cho mấy vị trọng thần có tư cách phát ngôn, khiến họ không thể không có chút kiêng dè. Trong ba lão, Chu Tuấn là người Giang Đông, đương nhiên sẽ không phản đối việc đăng cơ tại Kiến Nghiệp, Thái Ung là người Trần Lưu, hy vọng nhất là đăng cơ tại Lạc Dương, Hoàng Uyển là người Giang Xá, ở Kiến Nghiệp hay Lạc Dương, đối với ông ta không có khác biệt gì.

Quả nhiên không ngoài dự liệu, sau khi Ngu Phiên tung ra nơi tốt này, Thái Ung liền không nói gì nữa. Chu Tuấn ủng hộ kiến nghị của Ngu Phiên, hy vọng cử hành đại điển đăng cơ tại Kiến Nghiệp, sau này chờ Lạc Dương tu sửa xong, dời đô cũng chưa muộn.

"Trương tướng, ý kiến của ông thì sao?" Tôn Sách quay sang hỏi Thừa tướng Trương Hoành.

Trương Hoành nói: "Đại vương, Lạc Dương cho dù chưa từng trải qua chiến hỏa, e rằng cũng không thể ngay lập tức làm kinh đô." Ông vừa nói vừa đặt hai tấm bản đồ song song. "Cung điện thành Lạc Dương quá lớn, gần như chiếm hết một nửa toàn bộ thành trì, điều này không phù hợp với ý chỉ tân chính của Đại vương. Nếu muốn làm kinh đô của triều đại mới, cần phải quy hoạch lại mới được. Công trình này quá lớn, gần như chẳng khác gì xây mới một tòa thành."

Tôn Sách chợt hiểu ra, Ngu Phiên lộ vẻ mừng rỡ, Thái Ung, Hoàng Uyển nhìn nhau một cái, cũng không hẹn mà cùng gật đầu.

Đặc sắc lớn nhất của thành Kiến Nghiệp là gì? Chính là phá vỡ chế độ "lý" vốn có, không còn dùng tường lý để ngăn cách bách tính thành từng khu một, cũng không xây tường chợ, tách biệt khu chợ búa riêng biệt, mà là thiết lập dọc theo các đường phố chính, đặc biệt là hai bờ Tần Hoài, cửa tiệm san sát, là nơi phồn hoa nhất của thành Kiến Nghiệp. So sánh mà nói, phạm vi vương cung rất nhỏ, chủ thể giới hạn trên Thạch Đầu Thành, diện tích không tới một phần mười thành Kiến Nghiệp.

Sở dĩ như vậy, là vì Tôn Sách trọng công thương, ức vương quyền. Đối với các đại thần ngồi đây mà nói, điểm quan trọng nhất chính là vế sau, Tôn Sách giữ giới hạn quân thần, chủ động cắt giảm quy mô vương thất, hạn chế số lượng hậu cung xuống mười hai người, điều này đã cắt giảm đáng kể chi tiêu vương thất, cũng thu nhỏ quy mô vương cung.

Thành Lạc Dương thì không như vậy, Nam Cung, Bắc Cung cộng lại chiếm hơn một phần ba toàn thành, hậu cung có thể chứa vạn người. Nếu không quy hoạch lại, cứ dùng theo thành cũ Lạc Dương, há chẳng phải là đi vào vết xe đổ sao? Cơ hội mà các bậc tiền hiền đã dùng máu để đấu tranh suốt mấy chục năm khó khăn lắm mới thành hiện thực, ai lại muốn đi vào con đường cũ đó.

Trương Hoành đưa ra lý do này, lập tức gây ra sự đồng cảm của tất cả mọi người, họ nhất trí đồng ý thành Lạc Dương hiện tại không thích hợp làm kinh đô, phải tiến hành cải tạo diện rộng mới được. Thế là, Kiến Nghiệp làm kinh đô khi đăng cơ liền trở thành kết luận. Dù sao cũng chỉ là mấy năm thời gian, không cần quá mức câu nệ.

Tôn Sách đồng ý đăng cơ xưng đế, cuộc đàm phán ở Tinh Châu liền trở nên thuận lợi. Vương Nhu và những người khác cũng không có yêu cầu đặc biệt gì, họ nguyện ý giao ra đất đai, tiếp nhận tân chính, chỉ cần có thể theo lệ Ký Châu, đảm bảo sau năm năm, lợi ích của họ không giảm mà còn tăng, là họ đã mãn nguyện rồi.

Tinh Châu được mệnh danh là tám núi một nước một ruộng, thu nhập từ đất đai vốn dĩ chẳng bao nhiêu, chỉ đủ để đắp đổi qua ngày mà thôi, Tôn Sách thu hồi đất đai, vẫn là để tránh thế gia tích trữ, đảm bảo nguồn cung lương thực, thế gia giao ra đất đai, đổi lấy lợi ích công thương, đối với họ lại có lợi hơn.

Đàm phán do người cụ thể phụ trách, Tôn Sách không tham gia, chỉ quyết định ở khâu cuối. Đàm phán ban đầu do Tưởng Cán phụ trách, sau này liên quan đến phân chia lợi ích công thương, Ngu Phiên liền phụng mệnh can thiệp. Hai bên đều có thành ý, rất nhanh đã thảo ra dự thảo.

Giữa chừng chỉ xảy ra một chút xung đột nhỏ.

Vương Nhu trước tiên nhắm vào trà. Ông ta biết các tộc Hồ trên thảo nguyên ngày nay thích uống trà, lợi nhuận phong phú, việc buôn bán trà ở hướng Ký Châu do các thương nhân Trung Sơn nắm giữ, thương nhân Trung Sơn nhờ vậy mà phát tài lớn, nếu ông ta có thể chiếm được một phần thị phần trong việc buôn bán trà ở hướng Tinh Châu, Thái Nguyên Vương gia rất nhanh sẽ có thể tích lũy tài phú khổng lồ.

Chân Tượng ở bên cạnh Tôn Sách, tin tức nhạy bén, biết được Vương Nhu muốn nhúng tay vào việc buôn bán trà, lập tức thông báo cho Chân Nghiêu và Chân Mật. Lúc ban đầu mới bắt đầu trồng trà ở Cối Kê, Chân Mật từng tham gia đầu tư, thương nhân Trung Sơn lúc mở rộng thị trường thảo nguyên cũng đã bỏ ra công sức rất lớn, người Tinh Châu muốn chia một chén canh, họ chắc chắn sẽ không vui.

Chân Mật cáo trạng lên trước mặt Tôn Sách, Tôn Sách cũng thấy đau đầu, bèn triệu Ngu Phiên tới hỏi. Ngu Phiên lại sớm đã có kế hoạch, ông kiến nghị đối với trà diệp thi hành hạn ngạch, cung ứng có hạn. Thương nhân Trung Sơn kỳ trước bỏ ra nhiều, chiếm hạn ngạch có thể nhiều một chút, người Tinh Châu vừa mới xưng thần, không có cống hiến gì, hạn ngạch không nên quá nhiều, sau này căn cứ tình hình thực tế mà hàng năm điều chỉnh, vừa có thể bình ổn tranh chấp, lại vừa có thể kiểm soát quyền chủ động trong tay.

Còn về Chân gia, họ đã kiếm được đầy bồn đầy bát, không thể quá đáng quá. Việc buôn bán trà ở hướng Ký Châu, U Châu phần lớn đều quy về họ, không thể đem cả hướng Tinh Châu cũng chiếm nốt. Một nhánh độc đại không phải việc tốt, bất lợi cho việc kiểm soát tổng thể, hộ trồng trà ở Cối Kê, Đan Dương đã có ý kiến rồi, nói thương nhân Trung Sơn ép thấp giá thu mua, ảnh hưởng đến thu nhập của họ.

Tôn Sách nghe ra ý tứ của Ngu Phiên. Trải qua mấy năm phát triển, đặc biệt là triển khai nghiệp vụ đánh cá trên biển, tài phú của Chân gia tăng vọt, đã khiến không ít người ghen ghét, chính bản thân họ cũng có chút bành trướng, cái gì cũng muốn nhúng tay vào. Loại phong khí này không thể cổ súy, nếu không sẽ gây ra dị nghị.

Tôn Sách quyết định triệu Chân Nghiễm nhập triều, an ủi Chân Mật.