Chị con gái đẫy đà ở Bộ Giáo dục nhân dân nom có phần giống dì Dasha để tôi đứng một mình trong căn phòng dài vốn là hành lang tranh tối tranh sáng rồi bỏ đi, dặn sẽ quay lại ngay. Đây là phòng treo mũ và áo ngoài. Những cái mắc áo trống không, trông giống như những anh chàng gầy gò có sừng mọc ở trên đầu, đặt trong những chiếc tủ để ngỏ. Dọc tường toàn cửa. Trong đó có một cái là cửa kính. Kể từ khi rời khỏi Ensk, đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy mình. Hình dáng như thế đấy! Một thằng bé mặt trắng bệch, cái đầu tròn cắt tóc ngắn, đang buồn bã nhìn tôi. Trông nó nhỏ bé quá, gầy còm hơn là tôi tưởng tượng rất nhiều. Cái mũi nhọn, mồm mím chặt. Người ta đã cọ mình tôi bằng đá kỳ ở nhà tắm của Bộ Giáo dục, thế mà trên người tôi vẫn còn những chỗ cáu ghét. Chiếc áo đồng phục dài rộng thùng thình có thể quấn thêm một vòng nữa quanh người tôi, hai ống quần dài trùm ra ngoài ủng da.

Chị con gái béo đã trở lại, thế là chúng tôi đến gặp Nikolai Antonych. Ông là một người đẫy đà nhưng nét mặt hơi xanh. Một ít tóc lơ thơ trên cái đầu hói chải lật về phía sau. Trong mồm có một chiếc răng vàng lấp lánh. Còn tôi, do cái thói quen ngu xuẩn, khi vừa nhìn thấy chiếc răng vàng này là tôi cứ nhìn chằm chằm vào đấy.

Chúng tôi phải chờ khá lâu: Nikolai Antonych đang bận. Ông đang nói chuyện với đám trẻ khoảng mười sáu tuổi vây quanh ông, tranh nhau nói những chuyện gì ấy. Ông nghe chúng nói và rung rung những ngón tay mẫm mạp, trông giống như những con sâu róm. Ông có vẻ khoan thai, từ tốn và trang trọng.

- Trật tự, các em, đừng nói nhao nhao cả lên như vậy, – Nikolai Antonych nói. – Nào, Igor, em nói trước đi.

Ông đứng dậy ôm lấy vai cậu bé đeo kính da ngăm đen, tóc quăn, hai má hồng hồng, trên má và dưới mũi cậu ta có những sợi lông tơ đen.

- Thưa thầy Nikolai Antonych! – Igor trịnh trọng nói, mặt đỏ lên. – Chúng tôi phản đối Trường trung học thực hành Lyadov. Chúng tôi quyết định tham gia Liên hợp xã thứ mười ba, đồng thời cũng tỏ lời phản đối nếu tiêu chuẩn thực phẩm không thay đổi mà thành viên cứ tăng lên thì còn gọi là công xã làm sao được? Thầy Korablyov nói rằng đó là một cuộc đấu tranh vì bát cháo… Còn chúng tôi thì cho rằng đây là vấn đề nguyên tắc. Nếu chúng tôi là công xã, thế thì chúng tôi phải tự quyết định xem có kết nạp xã viên mới nữa hay không? Chúng tôi không kết nạp Trường trung học thực hành Lyadov. Nếu cùng lắm thì chúng tôi sẽ kết nạp Trường nữ trung học Brzhozovskaya.

Cậu ta nói rất hăng, và chỉ khi mọi người cười ầm lên mới chịu ngừng lại trong giây lát.

- Tóm lại chúng tôi kiên quyết phản đối sự xúc phạm của thầy Korablyov và yêu cầu nêu vấn đề này ra trước Hội đồng nhà trường.

- Và sẽ chỉ là thiểu số thôi. – Nikolai Antonych bác lại và gật đầu với chúng tôi.

Chúng tôi tiến lại.

- Trẻ lêu lổng à?

- Không phải.

- Ở Bộ Giáo dục nhân dân gửi sang, – chị con gái béo giải thích rồi đặt giấy giới thiệu lên bàn.

- Em ở đâu đến, Grigoriev? – Nikolai Antonych đọc giấy giới thiệu và dõng dạc hỏi tôi.

- Từ Ensk.

- Thế làm sao lại đến đây, đến Moskva?

- Trên đường đi qua, – tôi đáp.

- Ra thế đấy, chú bé thân yêu! Vậy thì chú em định đi đâu?

Tôi hít một hơi đầy lồng ngực và chẳng nói năng gì nữa. Người ta đã từng hỏi tôi hàng trăm câu như thế này rồi. Em là ai? Em đi đâu?

- Thôi được, sau này chúng ta sẽ nói chuyện tiếp, – Nikolai Antonych viết mấy chữ vào đằng sau tờ giấy giới thiệu của Bộ Giáo dục nhân dân. – Chú em không chạy trốn chứ?

Tôi tin rằng tôi sẽ trốn. Nhưng tôi cũng cứ nói:

- Không.

Chúng tôi đi ra. Ra đến cửa tôi quay lại nhìn, Igor với vẻ mặt sốt ruột và khinh miệt chờ cho cuộc nói chuyện của chúng tôi kết thúc rồi liến thoắng nói ngay câu gì đó, nhưng Nikolai Antonych không nghe mà chỉ trầm ngâm nhìn theo tôi. Ông ấy đang nghĩ gì vậy? Chắc hẳn là ông ấy không thể ngờ rằng chính ngày hôm ấy số mệnh đã đến với ông trong hình ảnh một chú bé còi cọc, đầu có những mảng cáu ghét, chân lê đôi ủng to tướng, cái cổ khẳng khiu thò ra ngoài chiếc áo đồng phục.