Đập cho thằng Romashka một trận! Tôi không một chút nghi ngờ gì nữa: chính nó đã gây ra. Không nó thì còn ai? Nó ngồi ở trong phòng nghỉ và đã trông thấy tôi hôn Katya.

Tôi căm thù nhìn cái giường và cái bàn đêm của nó. Tôi chờ nó nửa tiếng đồng hồ ở phòng ngủ rồi viết cho nó một mảnh giấy yêu cầu nó phải giải thích và tôi dọa nó rằng nếu không làm như vậy tôi sẽ gọi nó là thằng đểu trước mặt học sinh toàn trường. Rồi tôi lại xé bỏ tờ giấy, đoạn đi ra vườn bách thú tìm Valka. Tất nhiên là nó ở chỗ loài gặm nhấm của nó. Nó mặc chiếc áo choàng bẩn thỉu, chiếc bút chì giắt trên tai, nách cặp cuốn sổ tay lớn, đứng bên cạnh một cái lồng và đang cho dơi ăn. Nó cho dơi ăn sâu và có vẻ rất khoái chí.

Tôi gọi nó. Nó ngỡ ngàng quay đầu lại, cáu kỉnh hất tay một cái rồi nói:

- Chờ một tí!

- Valya! Ra đây một phút thôi!

- Thong thả, cậu làm mình đếm nhầm rồi. Tám, chín, mười…

Nó đang đếm những con sâu.

- Thật là những đứa háu ăn! Mười bảy, mười tám, hai mươi…

- Valya! – Tôi khẩn khoản gọi.

- Mình đuổi cậu ra bây giờ! – Valya nói nhanh.

Tôi căm tức nhìn lũ dơi. Chúng treo mình, đầu lộn xuống dưới đôi tai rất to, và những cái mặt rất lạ lùng giống hệt mặt người. Thật gớm ghiếc!

Chẳng còn cách nào khác, tôi đành phải chờ cho chúng ăn no.

Hết! Nhưng Valya vừa lấy ngón tay bẩn thỉu sờ lên mũi vừa ghi chép gì đó vào quyển sổ hàng nửa tiếng đồng hồ. Bây giờ mới thật là hết tội!

- Đồ khỉ gió! – Tôi nói với nó. – Cậu để hết tâm tư vào những con vật. Cậu có tiền không?

- Có hai mươi bảy rúp. – Valya hãnh diện trả lời.

- Đưa tất cả đây.

Điều đó thực là tàn nhẫn. Tôi biết Valya dành dụm tiền để mua những con rắn nào đó, Nhưng biết làm thế nào được? Tôi chỉ có mười bảy rúp mà giá vé thì lại đúng gấp đôi.

Valya hơi chớp mắt rồi sau nhìn tôi một cách nghiêm khắc và rút tiền ra.

- Mình phải đi đây.

- Đi đâu?

- Về Ensk.

- Làm gì?

- Chờ mình về sẽ nói. Còn bây giờ thì tạm cho cậu biết thằng Romashka là một thằng đểu. Cậu chơi với nó vì cậu không biết nó là một thằng đểu đến mức nào. Mà nếu cậu đã biết điều này từ trước rồi thì chính cậu cũng là một thằng đểu. Chỉ có thế thôi. Chào cậu.

Tôi đã bước một chân ra khỏi cửa thì Valya gọi tôi. Giọng nó thật lạ lùng làm cho tôi phải quay lại ngay tức khắc.

- Sanya, – nó nói lùng bùng. – Mình không chơi thân với nó nói chung…

Nó im lặng một rồi lại lấy tay day mũi.

- Đó là sai lầm của mình, – nó tuyên bố dứt khoát. – Đáng lẽ mình phải nói với cậu từ lâu. Cậu có nhớ câu chuyện với thầy Korablyov không?

- Chuyện ấy mà lại không nhớ thế nào được!

- Đấy chính là tại nó đấy!

- Nó làm sao?

- Nó đến gặp Nikolai Antonych và nói với ông ta tất cả.

- Nói láo!

Tôi vụt nhớ lại ngay buổi tối hôm ấy, khi ở nhà Tatarinov về, tôi đã kể lại cho Valya nghe về âm mưu họ định làm hại thầy Korablyov.

- Nhưng mình nói với cậu cơ mà.

- Đúng thế, nhưng thằng Romashka đã nghe trộm.

- Thế sao cậu lại im?

Valya cúi đầu xuống.

- Nó bắt mình thề, – Valya lúng búng. – Ngoài ra nó còn dọa là đến đêm nó sẽ đến nhìn thẳng vào mắt mình. Cậu có biết không, mình không thể chịu nổi khi ban đêm có người nhìn vào mặt. Bây giờ thì mình hiểu, đó chỉ là chuyện vớ vẩn. Việc này bắt đầu từ lần mình sực tỉnh dậy thấy nó đang nhìn mình.

- Cậu là một thằng ngốc, có thế thôi.

- Nó ghi vào sổ rồi đi tâu với Nikolai Antonych, – Valya buồn rầu nói tiếp. – Nó cố tình hành hạ mình. Sau khi tâu xong nó về nói lại với mình. Mình đã bịt tai rồi mà nó vẫn cứ nói.

Cách đây khoảng ba năm, trong trường vẫn bàn tán rằng thằng Romashka ngủ không nhắm mắt. Điều đó có thật. Có một lần chính tôi đã trông thấy nó ngủ, giữa hai vành mi lộ rõ một vạch tròng mắt đục lờ lờ đến sợ… Cái kiểu ngủ mà không ra ngủ như thế nom rất khó chịu. Romashka nói rằng nó không hề ngủ bao giờ cả. Rõ ràng là nó nói khoác – chỉ là mi mắt nó ngắn quá mà thôi. Thế mà cũng có nhiều đứa tin nó. Chúng nó tôn kính nó vì nó có thể “không ngủ” và cũng hơi sợ. Chắc hẳn cái bệnh sợ sệt của thằng Valya cũng là từ đấy mà ra. Valya đã nằm ngủ năm năm trời trên chiếc giường ngay cạnh giường thằng Romashka.

Tất cả những điều đó giờ hiện lên trong đầu óc tôi. “Thằng đần, – tôi nghĩ. – Thế mà cũng đòi là một nhà khoa học tự nhiên!”.

- Này, cái đồ giẻ rách! – Tôi nói. – Bây giờ mình không có thì giờ nói chuyện nhiều, nhưng theo mình thì cậu phải viết một bản báo cáo cho Chi đoàn thanh niên cộng sản về cái quyển sổ kia. Thực tình mà nói mình không ngờ là cậu lại để nó cưỡi cổ đến như thế. Cậu đã từng thề với nó bao nhiêu bận rồi?

- Mình chẳng biết nữa, – Valya ấp úng.

- Thử tính xem.

Nó buồn bã nhìn tôi…

Ở vườn bách thú ra, tôi đi vào ga để mua vé xe lửa, rồi từ ga trở về trường. Tôi có một hộp com-pa và bút vẽ kỹ thuật rất tốt, tôi quyết định mang theo để phòng khi bấn quá thì bán.

Và thế là lại thêm một việc nữa cộng vào các hành động ngu xuẩn của tôi mà sau đó tôi đã phải trả giá rất đắt.

Khi tôi bước vào phòng ngủ thì trong phòng đã có độ mươi người, trong đó có Tanya Velichko một nữ sinh cùng lớp.

Mọi người đều bận rộn, người thì đọc sách, kẻ nói chuyện.

Shura Kochnev đang bắt chước thầy giáo dạy toán mới của chúng tôi. Nó giơ hai tay lau lên cái bảng đen tưởng tượng rồi thong thả ngồi xuống đàng hoàng. Mọi người chung quanh cười vang lên. Tóm lại là chẳng có ai chú ý đến thằng Romashka đang quỳ bên chiếc giường của tôi và lục lọi cái hòm của tôi.

Hành vi đê tiện đó làm cho tôi sửng sốt. Tôi đã điên tiết nhưng vẫn bước đều chân đến chỗ nó và bình tĩnh hỏi nó:

- Tìm gì đấy Romashka?

Nó sợ hãi ngước mắt lên nhìn tôi. Tuy tôi đã rất cáu nhưng tôi vẫn nhận thấy lúc đó nó giống hệt một con cú mèo. Mặt nó trắng bệch ra. Hai tai to bè và đỏ lựng.

- Tìm thư của Katya phải không? – Tôi hỏi tiếp. – Muốn nộp những bức thư ấy cho Nikolai Antonych chứ gì? Đây này, cầm lấy.

Và tôi thuận chân đá luôn vào mặt nó.

Câu vừa rồi tôi nói rất khẽ nên không ai ngờ là tôi lại đá nó. Hình như tôi còn đá nó hai ba cái nữa. Nếu Tanya Velichko không có mặt ở đấy, có lẽ tôi đã đá nó vỡ mặt ra rồi. Lúc đó bọn con trai cứ đứng há hốc mồm ra mà nhìn. Chỉ có mình cô ta là dám xông vào giữa hai chúng tôi, túm chặt lấy tôi và đẩy mạnh ra, làm tôi phải ngồi bệt xuống giường.

- Cậu điên à?

Tôi nhìn mặt cô ta như nhìn qua một lớp sương mù và thấy cô đang nhìn tôi đầy vẻ ghê tởm. Tôi bỗng tỉnh người ra.

- Các bạn, tôi sẽ giải thích mọi chuyện cho các bạn nghe, – tôi rụt rè nói.

Nhưng tất cả đều im lặng. Romashka nằm trên sàn, đầu nó vật ra và cũng không nói năng gì. Trên má nó có một vệt tím bầm. Tôi xách chiếc hòm con đi ra…

Với tâm hồn nặng trĩu, tôi lang thang ở ngoài ga ba tiếng đồng hồ. Tôi đọc báo, xem bảng giờ tàu chạy, uống nước chè ở quầy điểm tâm của vé hạng ba mà lòng buồn rười rượi. Tôi muốn ăn một tí gì, nhưng uống nước chè chẳng ngon lành gì, miếng bánh mì cặp thịt cứ tắc nghẹn lại nuốt không trôi. Tôi thấy ghê trong miệng, cứ như mình đã nuốt những con sâu như lũ dơi của thằng Valka. Sau tấn kịch này tôi cảm thấy mình thật là kinh tởm. Chà! Biết thế đừng trở lại trường làm gì! Cái hộp đồ vẽ kỹ thuật này, mình cần nó đến thế à? Chả lẽ mình lại không xin dì Dasha được ít tiền để mua vé trở về hay sao?