Tôi cố gắng để khỏi bị xúc động và tôi cũng chuẩn bị đồ đạc sẵn sàng đề phòng vạn nhất có bị đuổi, tôi có thể ra đi ngay lập tức. Sau đó tôi đọc tờ báo tường – không có bài nào nói về tôi, như vậy có nghĩa là vấn đề này chưa đến tai Ban thường vụ Đoàn thanh niên cộng sản của trường. Hay là trong thời gian nghỉ Đoàn không họp một buổi nào?

Một ý nghĩ làm cho tôi hoảng sợ nhất: không những tôi bị đuổi ra khỏi trường mà còn bị khai trừ ra khỏi Đoàn nữa. Có thể như thế thật không? Về chuyện này các cậu ấy biết gì đâu? Tại sao tôi vào phòng ngủ, đánh cho thằng Romashka một trận rồi chẳng nói gì với ai hết đã đi Ensk? Tất nhiên như thế là tôi bôi nhọ danh hiệu đoàn viên của mình. Đáng lẽ lúc đó tôi phải giải thích về hành vi của mình. Ôi muộn mất rồi!

Suốt ngày tôi cứ buồn rầu suy nghĩ về việc đó. Văn phòng đoàn thanh niên cộng sản đóng cửa. Chỉ có mình chị Ninka Sheneman ở trong ban thường vụ có nhà thôi. Tôi không thích chị mà tôi cũng không muốn nói chuyện với chị về những chuyện như thế này. Theo tôi thì chị ấy là người hơi đần.

Tôi đang chờ Valka. Nhưng thời gian qua rồi mà cậu ta vẫn không thấy đến… Tất nhiên cậu ta đang ở vườn bách thú! Tôi để lại cho cậu ta một mảnh giấy trách móc – đề phòng chúng tôi đi đường không gặp nhau, tôi đáp xe đến phố Presnya.

Lần này tôi không tìm được cậu ta ngay.

- Valka đang ở chỗ nhà giáo sư, – một chú bé tuổi trạc mười lăm nói với tôi. Trông chú hơi giống Valka, cũng hiền lành và khuôn mặt cũng hơi ngớ ngẩn.

- Thế giáo sư ở đâu?

- Trên đường đi khám bệnh.

Tôi hỏi lại:

- Ở trong vườn, trên đường đi khám bệnh!

Trước đây tôi cho rằng chỉ có ở trong bệnh viện các giáo sư mới đi khám cho bệnh nhân. Nhưng chú bé kiên nhẫn giải thích cho tôi rằng không phải chỉ ở trong nhà thương mà cả ở trong vườn bách thú và trong trường hợp này thì giáo sư không đi thăm người bệnh mà đi khám bệnh cho súc vật.

- Tất nhiên là các loài động vật cũng có khi bị ốm, – chú ta nghĩ rồi nói thêm. – Tuy là có ít hơn người.

Đó là giáo sư R. nổi tiếng mà Valka nói với tôi suốt ngày. Tôi hiểu ngay là chính ông ấy, bởi vì ông ấy cũng giống Valka, có điều là giống Valka bố: cũng cái mũi bè, cặp kính to, mặc áo bành-tô da rất dài và đội chiếc mũ da rất cao.

Giáo sư đứng bên chuồng khỉ và xung quanh ông có rất nhiều người khoác áo choàng trắng ở ngoài áo bành-tô. Tất cả những người đó, ai cũng muốn được đứng gần giáo sư, ai cũng muốn được nói với giáo sư một câu gì. Nhưng ông chỉ nghe có một mình Valka, chính thằng Valka, thậm chí ông ta còn vạch đôi tai nhăn nheo to tướng ra khỏi cái mũ da để nghe nó nói nữa.

Tôi đứng lại cách khá xa. Tôi nhìn thấy rõ Valka rất phấn khởi, mắt chớp chớp. “Thằng cha cừ thật!”, – tôi thầm nghĩ nhưng chẳng biết tại sao.

Valka nói rất lâu, thế mà ông giáo sư cũng nghe tất cả và cũng chớp mắt và chăm chú hít thở bằng mũi. Có một lần ông mở mồm và muốn, hình như muốn bác lại điều gì, nhưng Valka kiên quyết, hằm hằm bước đến cạnh giáo sư, thế là giáo sư lại nghe theo và ngậm mồm lại.

Cuối cùng Valka nói xong, giáo sư lại ấn tai vào trong mũ và suy nghĩ. Bỗng dưng vì sự vui mừng gì đó, ông vỗ vai Valka nói, tiếng ông rất giống tiếng ngựa hí. Mọi người sôi nổi bàn tán rồi đi tiếp. Chỉ còn lại có mình Valka đứng trơ ra ngơ ngẩn, phấn khởi ra mặt. Lúc đó tôi mới gọi nó:

- Valya!

- A, cậu đấy à!

Chưa bao giờ tôi nhìn thấy nó hồi hộp đến thế. Thậm chí trong mắt nó còn đang có giọt nước mắt. Nó cười lúng túng.

- Cậu sao thế?

- Cái gì?

- Cậu khóc?

- Chỉ bậy! – Valka đáp.

Nó lấy cùi tay lau mắt và sung sướng thở một hơi dài.

- Valka, có chuyện gì xảy ra thể?

- Chẳng có gì đặc biệt. Thời gian gần đây mình nghiên cứu loài rắn. Mình đã chứng minh thành công một việc rất thú vị.

- Việc gì?

- Máu của loài rắn độc thay đổi theo lứa tuổi của nó.

Tôi nhìn Valka mà hết sức ngạc nhiên. Khóc vì sung sướng, vì phát hiện ra là máu của rắn độc thay đổi tùy theo lứa tuổi. Điều đó tôi không tài nào hiểu nổi.

- Xin chúc mừng, – tôi nói. – Mình có chuyện cần nói với cậu. Thế nào, có được không?

- Được.

Chúng tôi đi đến chỗ những con chuột.

- Cậu có biết người ta định đuổi mình ra khỏi trường không?

Hình như Valka có biết chuyện này, nhưng nó hoàn toàn quên mất bởi vì lúc đầu nó trợn tròn mắt lên, nhưng sau đó lại lấy tay vỗ trán và nói:

- A, ừ, mình biết!

- Việc này có bàn trong Ban thường vụ Đoàn không?

Lúc đó tôi hơi bị khản tiếng. Valka gật đầu.

- Quyết nghị là hãy chờ khi nào cậu về đã.

Tôi hơi yên tâm.

- Cậu đã viết báo cáo cho chi đoàn về thằng Romashka chưa?

Valka nhìn tránh đi chỗ khác.

- Cậu thấy đấy, – nó lắp bắp, – mình chưa viết mà chỉ nói với nó là nếu nó còn dính vào nữa thì lúc đó mình sẽ viết. Nó hứa là sẽ không làm như thế nữa.

- Thì ra như thế đấy! Như vậy có nghĩa là cậu không thèm đếm xỉa gì đến chuyện mình sẽ bị đuổi ra khỏi trường?

- Tại sao? – Valka sợ hãi hỏi.

- Tại vì chỉ có cậu là có thể chứng minh được rằng mình đánh nó không phải vì nguyên do cá nhân. Nhưng cậu là thằng nhát gan, mà hành vi hèn nhát ấy có thể trở thành hành vi đê tiện. Cậu sợ phải nói nói những điều để bênh vực mình!

Đối với Valya, nói như vậy thật là tàn nhẫn. Nhưng tôi rất giận nó. Tôi cho rằng thằng Romashka là điển hình độc hại của xã hội, ai cũng phải đấu tranh với những con người như vậy.

- Tối nay mình sẽ đưa, – Valka nói thấp giọng.

- Được, – tôi lạnh lùng đáp. – Có điều là cậu phải thấy, đây không phải mình yêu cầu cậu làm. Mình chỉ cho rằng là một đoàn viên thanh niên cộng sản, cậu phải làm đúng nghĩa vụ của mình. Còn bây giờ thì thầy Korablyov bảo cậu đến chỗ thầy ấy đấy.

- Khi nào?

- Ngay bây giờ.

Nó khẩn khoản đề nghị tôi chờ một lát, dù chỉ mười lăm phút thôi cũng được để nó cho con cốc hoa gì đó của nó ăn. Tôi không nghe, choàng áo bành-tô vào cho nó rồi kéo nó đi luôn đến chỗ thầy Korablyov…

Sau nửa tiếng đồng hồ, nó quay lại vẻ rất bực tức, nó lấy ngón tay day mũi, hít hít mãi. Thì ra thầy Korablyov hỏi nó có phải nó không thích người nhìn nó ban đêm thật không. Điều đó làm cho nó rất ngạc nhiên.

- Mình không hiểu vì sao mà thầy lại biết được! Cậu nói với thầy điều này phải không, đồ súc sinh?

- Không, không phải mình, – tôi nói dối.

- Cái chủ yếu là thầy hỏi mình: “Ngộ nhỡ người ta nhìn anh với một tình cảm yêu mến thì sao?”

- Thì sao?

- Mình nói rằng “Lúc đó thì em không biết…”

Lúc năm giờ rưỡi, người tùy phái của trường đến tìm tôi.

- Anh Grigoriev, mời anh đến họp Hội đồng nhà trường, – bác ta nói rất lịch sự.