Từ những năm say sưa đọc Amundsen, trong óc tôi nảy ra một ý nghĩ hết sức đơn giản như thế này: nếu đáp máy bay thì Amundsen đến được Nam cực nhanh hơn rất nhiều. Hết ngày này qua ngày khác, ông ta chật vật nhích dần từng tí giữa vùng mênh mông tuyết trắng. Suốt hai tháng ròng, ông đi theo những con chó và cuối cùng những con chó ấy cũng ăn thịt nhau hết. Nếu ông đáp máy bay thì chỉ một ngày đêm là có thể đến được Nam cực. Ông ấy sẽ không có đủ bạn bè và những người thân thích để đặt tên cho những ngọn núi, những dải băng, những cao nguyên mà ông có thể phát hiện ra trong chuyến bay này.

Ngày nào tôi cũng ghi chép lại rất nhiều tài liệu trích từ các cuộc thám hiểm Bắc cực và Nam cực. Tôi cắt báo ra những đoạn tin nói về các chuyến bay đầu tiên lên Bắc cực trước đây rồi dán vào một quyển sổ kế toán cũ. Trên trang đầu của cuốn sổ này có viết tên chiếc tàu buồm của Amundsen “Tiến lên”. “Chiếc tàu buồm “Tiến lên” – ông nói – quả thật là cứ lao tới phía trước”. “Nansen viết về Amundsen”. Do đó “Tiến lên” đã trở thành phương châm của tôi hồi đó. Tôi tưởng rằng mình ngồi trên máy bay đi theo Scott, Shackleton, Robert Peary, tham gia tất cả mọi hành trình. Mà một khi trong tay tôi đã có máy bay thì cũng phải xem xét cấu tạo của nó.

Chiểu theo điều thứ ba trong bản quy tắc của tôi, – “đã quyết là làm”, – tôi đọc hết cuốn “Nguyên lý chế tạo máy bay”. Chà, thật là một cực hình! Những chỗ nào không hiểu thì tôi học thuộc lòng để làm vốn.

Ngày nào tôi cũng tháo lắp cái máy bay tưởng tượng của tôi. Tôi nghiên cứu cái động cơ máy nổ và cánh quạt của nó. Tôi trang bị cho nó những nghi khí tối tân nhất. Tôi thuộc lòng nó như năm đầu ngón tay của mình. Chỉ còn một điều chưa biết là làm thế nào để lái nó bay đi. Song chính vì vậy mà tôi muốn học cho được.

Tôi giữ bí mật quyết tâm này của tôi với tất cả mọi người. Ngay cả thầy Korablyov cũng không biết. Trong trường ai cũng cho rằng tôi hay thích nhiều thứ, còn tôi thì không muốn người ta nói đến ngành Hàng không của tôi là một “hứng thú mới”. Đây không phải là hứng thú. Tôi cho rằng tôi đã quyết định làm phi công từ hồi còn ở Ensk, từ hôm tôi và thằng Petya nằm ở vườn Nhà thờ, dang rộng hai tay ra và cố nhìn thấy trăng sao giữa ban ngày. Lúc đó có một chiếc máy bay màu xám giống hệt như con cá có cánh nhẹ nhàng lướt qua đám mây và biến mất ở phía bên kia sông Peschinka. Tất nhiên đó chỉ là tôi tưởng thế thôi. Dù sao thì cũng không phải vô cớ mà tôi đã ghi nhớ mãi chiếc máy bay ấy. Chắc hẳn lúc đó đúng là tôi đã bắt đầu suy nghĩ đến những chuyện mà bây giờ đang choán hết đầu óc tôi.

Thế là tôi giữ bí mật điều này với tất cả mọi người. Thế rồi bỗng nhiên có lần tôi đã tiết lộ ra. Tiết lộ với ai. Với Katya.

Hôm đó từ sáng sớm, chúng tôi đã hẹn nhau đi trượt băng. Nhưng có nhiều việc cứ làm cản trở chúng tôi. Lúc thì Katya hoãn lại, lúc thì tôi lại có việc. Cuối cùng chúng tôi cũng gặp nhau và cùng đi. Song cuộc trượt băng lúc đầu cũng chuệch choạc. Thứ nhất là vì sân băng đã bị tuyết phủ đầy, người ta đang quét dọn sân băng, cho nên đành phải ngồi chờ nửa tiếng đồng hồ ngoài trời băng giá. Thứ hai là vì chúng tôi vừa trượt được vòng đầu tiên thì gót giày trượt băng của Katya bật ra, đành phải dùng sợi dây da tôi mang theo dự phòng để buộc con dao băng lại mà trượt. Song điều xúi quẩy không phải chỉ có thế mà thôi. Cái quai giày của tôi cứ tuột ra. Đành phải trở vào phòng gửi quần áo, đưa cái dây quai da cho ông thợ sửa chữa cáu kỉnh, mặt đỏ bừng đang mài con dao băng lên hòn đá quay cáu bẩn rít lên ken két. Ông ta vừa chữa xong cái khuy cài thì lại đứt mất dây quai. Đây là cái quai da lợn, các bạn cứ thử đứng ngoài băng giá mà cài cái quai bằng da lợn xem! Cuối cùng mọi việc rồi cũng đâu vào đấy. Tuyết lại rơi. Chúng tôi nắm tay nhau trượt rất lâu thành những hình bán nguyệt rộng, lúc sang phải rồi lại sang trái. Trượt như thế gọi là những bước đi kiểu Hà Lan.

Mưa tuyết gây trở ngại cho những nhà trượt băng giỏi, nhưng kể cũng thú khi bỗng dưng trên sân băng lại có tuyết rơi. Những bông tuyết không bao giờ rơi đều xuống ngay mặt băng. Chúng còn quay tít, vì mọi người lượn tròn trên sân băng gây ra những luồng gió xoáy, những bông tuyết cứ lơ lửng mãi lúc cao lúc thấp, trước khi rơi xuống mặt băng óng ánh. Nom cảnh đó rất đẹp và tôi cảm thấy rằng trên trái đất này cái gì cũng đều hay. Tôi biết rằng cả Katya cũng cảm thấy thế, mặc dù đã bị cái quai da lợn cứng như thép cứa đứt chân. Cô cũng đang vui thích vì có tuyết rơi, vì tôi và cô đang trượt đi những đường rộng theo kiểu Hà Lan.

Sau đó tôi đứng bên cạnh sợi dây chão chăng riêng khu vực trượt băng tạo hình xem Katya đi những hình thành hai con số tám. Lúc đầu cô không tài nào trượt được. Cô ta phát cáu và đổ cho cái đế giày hỏng. Nhưng sau bỗng nhiên cô đi được, trượt được những hình rất đẹp, làm cho một ông béo phục phịch đang cố lái thành những đường tròn ở bên cạnh cũng phải reo lên và khen cô:

- Hay quá!

Tôi nghe thấy cô phàn nàn với người kia về cái đế giày bị long ra.

Quả là hay thật. Tôi bị rét cóng như một con chó bị nhúng nước. Tôi bèn vẫy tay gọi Katya và trượt hai vòng rộng để cho người ấm lại. Sau đó chúng tôi lại trượt những hình kiểu Hà Lan, cuối cùng chúng tôi ngồi xuống ngay cạnh dàn nhạc, Katya bỗng ngồi sát lại bên tôi, khuôn mặt đỏ bừng, nóng hổi với đôi mắt đen láy sinh động. Tôi tưởng cô muốn nói thầm gì bên tai tôi nên hỏi to:

- Cái gì?

Cô cười khanh khách.

- Chẳng có gì cả, chỉ thế thôi. Nóng quá.

- Katya, – tôi nói. – Cậu có biết không?… Nhưng cậu không nói với ai chứ?

- Không nói với ai cả.

- Mình sẽ xin vào học trường Hàng không.

Cô chớp chớp đôi mắt rồi lặng lẽ nhìn tôi.

- Cậu quyết định rồi à?

- Rồi.

- Dứt khoát chứ?

Tôi gật đầu.

Dàn nhạc bỗng lại nổi lên. Katya rũ tuyết trên chiếc áo ấm cộc tay, trên váy và nói gì tôi nghe không rõ.

- Mình chưa nghe thấy.

Cô kéo tay tôi, chúng tôi chạy sang mé bên kia sân băng, đến chỗ trượt băng của trẻ em. Ở đây tối và vắng lặng, trên sân băng đầy tuyết. Dọc theo cái dốc để trượt có hai hàng cây thông, chung quanh sân băng cũng có những cây thông con, tựa như chúng tôi đang ở trong rừng tại một nơi nào ngoài thành phố.

- Liệu người ta có nhận không?

- Vào Trường Hàng không ấy à?

- Ừ!

Đó là một câu hỏi tôi vẫn sợ. Sáng nào tôi cũng tập thể dục theo phương pháp Anokhin và chà xát nước lạnh theo phương pháp Müller. Tôi thường nắn những bắp thịt của mình và nghĩ: “Nhỡ người ta không nhận thì sao?” Tôi đã đi khám tai, mắt, tim, phổi. Bác sĩ của trường nói rằng tôi rất khỏe. Song nói là khỏe cũng có nhiều loại, mà ông ấy có biết tôi đang định vào học Trường Hàng không đâu. Nhỡ tôi lại yếu thần kinh thì sao? Hay chẳng may còn có vấn đề gì khác? Còn chiều cao nữa? Cái chiều cao chết tiệt! Trong suốt một năm vừa qua tôi chỉ cao thêm vẻn vẹn có một xăng-ti-mét rưỡi.

- Nhất định họ sẽ nhận, – tôi trả lời quả quyết.

Hình như Katya nhìn tôi tỏ vẻ thán phục…

Chúng tôi rời khỏi sân băng lúc đã tắt đèn rồi. Người coi sân băng đi đôi ủng dạ ở trên sân băng này nom rất lạ mắt, dáng đi trông cũng rất lề mề, mặc dầu vẫn bước bình thường. Ông ta thổi còi inh lên và cầm cái chổi đi về phía chúng tôi.

Chúng tôi tháo giày trượt băng trong phòng gửi áo ngoài lúc này đã vắng ngắt. Quầy hàng ăn đã đóng cửa. Nhưng Katya chạy đến chỗ bà bán hàng gọi “Cô ơi”, thế là bà ta mủi lòng bán cho chúng tôi mỗi đứa một cái bánh mì và một cốc nước chè nguội. Chúng tôi vừa ăn vừa nói chuyện.

- Cậu thật hạnh phúc, đã quyết định sẽ làm gì rồi! – Katya khẽ thở dài nói. – Còn mình vẫn chưa biết tương lai sẽ ra sao.

Sau khi tôi nói sẽ vào học trường Hàng không, chúng tôi chỉ toàn bàn những chuyện nghiêm túc, chủ yếu là về văn học. Cô ấy rất thích cuốn “Xi-măng” của Gladkov và cô đã cho tôi một trận vì tôi chưa đọc cuốn sách này. Nói chung Katya đọc sách nhiều hơn tôi, nhất là sách văn nghệ.

Sau đó chúng tôi nói đến tình yêu và nhất trí cho rằng yêu đương là chuyện vớ vẩn. Thoạt đầu tôi cũng chưa tin như vậy. Nhưng Katya cả quyết nói “Rõ ràng là chuyện vớ vẩn”, – và nêu ra một dẫn chứng trong cuốn sách của Gladkov. Thế là tôi cũng đồng ý. Chúng tôi đi theo những ngõ nhỏ tối om về nhà. những đường phố đầy vẻ bí ẩn và lặng lẽ tựa như đây không phải là ngõ Skatertnyi và ngõ Nozhovoy nữa mà là những đường phố khác thường của thế giới huyền bí trên mặt trăng.