Đối với tôi đây không phải là lần đầu tiên khi cuộc sống đang tiến lên theo một con đường có thể nói là thẳng tắp, bỗng dưng có một bước ngoặt lớn và rồi bắt đầu những đường bay lắt léo “Bochka” và “Immelmann”[1].

Đó là khi tôi mới là một thằng bé lên tám tuổi đánh rơi con dao nhíp bên cạnh người lính gác bị giết trên cầu phao. Đó là khi tôi ở phòng tiếp nhận trẻ của Bộ Giáo dục nhân dân do buồn quá ngồi nặn ra những con giống. Đó là khi tôi tình cờ chứng kiến cái “âm mưu” định làm hại thầy Korablyov và sau đó bị đuổi ra khỏi nhà Tatarinov. Và lần này cũng vậy, khi tôi lại bị đuổi ra mà là đuổi vĩnh viễn.

Bước ngoặt lần này bắt đầu như sau. Tôi và Katya hẹn gặp nhau ở trước cửa một hiệu thợ thiếc ở ngõ Oruzheynyi, nhưng cô không đến.

Vào cái ngày buồn phiền đó chẳng có việc gì trôi chảy cả. Tôi chuồn bỏ tiết học thứ sáu. Việc làm này thật ngu xuẩn, bởi vì thầy giáo Likho đã hẹn là sau giờ học sẽ trả bài tập làm văn ở nhà. Tôi muốn suy nghĩ kỹ câu chuyện sẽ nói với Katya.

Song đứng đó thì làm sao mà suy nghĩ được. Chỉ một lát thôi tôi đã rét cóng như con chó, chỉ ra công mà giậm chân và xoa tai, xoa mũi.

Thế mà lại rất thú vị! Bắt đầu từ ngày hôm qua mọi sự đều thay đổi lạ thường! Ví dụ như hôm qua tôi còn có thể nói: Katya là đồ ngốc! Nhưng hôm nay thì không được. Hôm qua tôi có thể mắng cô đến chậm, còn hôm nay thì không được. Nhưng cứ nghĩ rằng đó chính là cô bé Katya đã hỏi tôi đọc “Elena Robinson” chưa, chính cô bé Katya đã bị tôi bạt tai và đánh vỡ cái nhũ kế thì lại càng thấy thú vị. Có phải là cô thật không?

“Chính cô ta!” Tôi vui sướng nghĩ.

Song giờ đây cô không còn là cô như trước, mà tôi cũng không phải là tôi trước kia nữa.

Một tiếng đồng hồ trôi qua. Trong ngõ rất tĩnh mịch, chỉ có người thợ thiếc bé nhỏ, mũi to từ trong cửa hàng đi ra mấy lượt, nhìn tôi với vẻ sợ sệt, nghi ngờ. Tôi quay lưng về phía ông ta, nhưng việc đó chỉ càng làm cho ông ta nghi ngờ thêm. Tôi đi sang mé bên kia đường, song ông ta vẫn đứng ở giữa đám hơi nước mù mịt ở ngưỡng cửa y như hình tượng Chúa trên trần nhà thờ ở Ensk ấy! Tôi đành xuống dốc đường đi về phố Tverskaya…

Khi tôi trở về đến trường thì mọi người đã ăn cơm trưa xong. Tôi đến nhà bếp để sưởi liền được bác bếp mắng cho một trận kèm theo một đĩa khoai tây nóng. Tôi lặng lẽ ăn hết đĩa khoai rồi đi tìm Valka. Nhưng Valka lại ở ngoài vườn bách thú. Lão Likho đã đưa bài luận của tôi cho Romashka.

Tôi đang rối cả ruột nên không để ý thấy Romashka hết sức hồi hộp khi gặp tôi. Khi tôi bước vào thư viện mà tôi và nó vẫn quen chuẩn bị bài ở đó thì nó cứ lăng xăng đứng ngồi không yên. Mấy lần nó cười lên vô cớ và vội vã đem trả tôi bài tập làm văn.

- Con lừa Likho đúng là con lừa Likho, – hắn nói ấp úng. – Nếu mình như cậu thì mình phải kiện lại.

Tôi mở quyển tập làm văn ra xem, trang nào cũng thấy một gạch đỏ dài suốt trang giấy, và dưới cùng ghi: “Duy tâm. Kém quá!”

Tôi thản nhiên thốt ra: “Đồ ngu”, gấp mạnh vở lại rồi đi ra. Romashka chạy theo tôi. Lạ thật, không hiểu sao hôm nay nó lại cứ lăng xăng như vậy: cứ chạy lên trước và nhòm vào mặt tôi. Chắc nó thấy khoái vì bài tập làm văn của tôi bị phê là kém. Lúc đó trong óc tôi không thể nghĩ ra nguyên nhân chính xui nên hành vi này của nó.

- Cái con lừa Likho ấy, – nó cứ lải nhải mãi. – Shura Kochnev đã nói về ông ta rất đạt như thế này: “Đầu ông như cái sọ dừa, bên ngoài rất cứng nhưng bên trong thì lỏng toẹt”.

Nó cười khả ố rồi lại chạy vượt lên trước.

- Cút cha mày đi! – Tôi nghiến răng lại nói.

Cuối cùng nó phải đứng lại…

Các bạn đi xem văn nghệ tập thể vẫn chưa về mà tôi đã lên giường ngủ. Song có lẽ tôi không nên đi nằm sớm như thế. Tôi vừa mới nhắm mắt lại, trở mình một cái thế là cơn buồn ngủ đã biến đi đâu mất.

Đây là lần đầu tiên tôi mất ngủ. Tôi nằm yên và suy nghĩ. Nghĩ gì? Hình như tôi đã nghĩ đến tất cả mọi sự trên đời.

Tôi nghĩ đến thầy Korablyov – ngày mai tôi sẽ mang bài tập làm văn của tôi đến đề nghị thầy xem cho. Tôi nghĩ đến người thợ thiếc đã tưởng tôi là một thằng ăn cắp. Tôi nghĩ về cuốn sách của bố Katya, cuốn “Những nguyên nhân thất bại của đội thám hiểm Greely”.

Nhưng bất kỳ nghĩ cái gì rồi cuối cùng tôi cũng nghĩ đến Katya! Tôi bắt đầu ngủ chập chờn rồi bỗng nhiên tôi lại nghĩ đến cô ta một cách âu yếm đến nỗi người ngây ngất và tim bắt đầu đập chậm đi, nhịp đập vang to hơn. Tôi hình dung thấy cô còn rõ hơn cả khi cô ngồi ngay bên cạnh tôi. Tôi cảm thấy bàn tay đặt trên mắt tôi.

“Thôi được, yêu thì yêu chứ sao. Giờ thì hãy đi ngủ đã, anh bạn ạ”, – tôi thầm nhủ.

Giờ đây tuy tôi có hơi buồn ngủ, nhưng trong lòng đang lâng lâng, ngủ đi thì thật là tiếc. Mãi đến rạng sáng, khi bác Petya càu nhàu mắng con mèo Mahmet của chúng tôi ở dưới bếp, tôi mới chợp mắt được.

❀ ❀ ❀

[1] Tên gọi những kiểu đường bay của thuật lái máy bay cao cấp. – Chú thích của tác giả.