Từ xưa đến nay tôi chưa bao giờ nghĩ rằng hơ đôi chân lạnh cóng vào lửa lại là một điều hạnh phúc. Mà đây quả là một hạnh phúc thật sự, không gì có thể so sánh được! Anh sẽ cảm thấy hơi ấm dâng lên người anh càng ngày càng cao và cuối cùng nó sưởi ấm trái tim anh lúc nào không biết.

Ngoài ra tôi không cảm thấy gì nữa, cũng chẳng nghĩ ngợi gì nữa. Bác sĩ lẩm bẩm gì đó sau lưng tôi, nhưng tôi không nghe bác nói, bác khuyên tôi uống cái rượu bác bảo người ta dùng để xoa chân cho tôi.

Hơi khói của các lùm cây vùng Đồng rêu bao quanh bếp lò, giống như khói của những cành thông tươi đốt cháy, tôi rất ghét loại khói làm nhức mũi ấy, nhưng chỉ cần ấm là được. Tôi cảm thấy ấm, đó là việc hầu như không thể tin được.

Những người Nenets ngồi vắt chân chữ ngũ xung quanh đống lửa nhìn chúng tôi. Mặt người nào cũng rất nghiêm trang. Bác sĩ đang giải thích cái gì đó cho họ nghe bằng tiếng Nenets. Họ chăm chú lắng nghe bác nói và có vẻ rất hiểu nên cứ gật đầu lia lịa. Về sau mới biết, thì ra họ chẳng hiểu tí gì, bác sĩ bực bội hoa tay, rồi bắt đầu bắt chước một người bị thương và chiếc máy bay, bay đến cấp cứu cho người ấy. Tình cảnh đó lẽ ra sẽ rất buồn cười, giá tôi không ngủ sớm một phút. Lúc thì bác ôm bụng nằm xuống, lúc bác lại giơ hai tay lên nhảy bổ về phía trước. Bỗng dưng bác quay lại chỗ tôi nói:

- Hay quá! Họ hiểu tất cả đấy. Thậm chí họ còn hiểu Ledkov bị thương ở đâu. Đây là một vụ mưu sát. Chúng nó đã bắn ông.

Bác lại nói bằng tiếng Nenets. Trong lúc mơ màng tôi nghe thấy bác hỏi họ có biết ai đã bắn chết Ledkov không.

- Họ nói: kẻ bắn đã chạy về nhà rồi. Hắn về nhà suy nghĩ. Suy nghĩ một ngày, hai ngày, nhưng nhất định hắn sẽ quay lại.

Giờ đây thì không thể không ngủ. Mọi vật bỗng hiện cả lên ngay trước mắt tôi, tôi cảm thấy buồn cười rằng mình vui mừng là cuối cùng mình đã ngủ say…

Khi tôi tỉnh dậy, trời đã sáng bạch. Tấm da trên lều bị ai bẻ ra một miếng, từ cái lỗ tam giác sáng chói mắt này có thể nhìn ra ngoài thấy bác sĩ đang đứng, còn những người Nenets thì ngồi xổm chung quanh ông. Xa một chút nữa thấy rõ một chiếc máy bay. Tất cả những cái đó kết hợp lại khiến cho tôi nhớ đến một đoạn phim quen thuộc, thậm chí tôi đã phải sợ nó sẽ thoáng hiện lên rồi biến mất. Nhưng đây không phải là phim ảnh. Đó là bác sĩ đang hỏi những người Nenets xem Vanokan ở đâu.

- Ở đằng kia à? – Ông gắt lên và chỉ tay về phương nam.

- Ở đằng kia à? – Ông chỉ tay về phía đông.

- Ừ!

Về sau người Nenets nhất trí chỉ tay về phía đông nam. Bác sĩ vẽ trên tuyết một cái bản đồ bờ biển Bắc Băng Dương rất lớn. Nhưng cũng vô ích, bởi vì người Nenets xem bản đồ cũng như là tác phẩm nghệ thuật. Trong bọn họ có một người thanh niên còn rất trẻ, để tỏ ra là người cũng biết vẽ, cậu liền vẽ luôn một con hươu ở bên cạnh tấm bản đồ…

Việc cần phải làm trước hết là đẩy máy bay ra khỏi tuyết. Nếu không có người Nenets giúp đỡ chúng tôi thì chúng tôi không bao giờ có thể làm được việc này. Từ thuở bé đến giờ tôi chưa hề trông thấy thứ tuyết chẳng giống gì tuyết cả như thế này! Chúng tôi phải dùng búa, rìu để chặt, dùng dao để cắt. Nhưng rốt cuộc mảnh tuyết cuối cùng cũng được cắt ra ném sang một bên, thế là cái công sự mà tôi giới thiệu với các nhà phi hành Bắc cực đã hoàn toàn tan vỡ. Tất cả nồi, siêu đều được đem ra đun nước để khởi động máy nổ. Cậu chàng Nenets trẻ tuổi, chính cái cậu đã vẽ con hươu bên cạnh tấm bản đồ trên mặt tuyết giờ đây được mời ra làm hoa tiêu cho chúng tôi, dẫn đường cho chúng tôi đến Vanokan. Cậu ta đang từ biệt người vợ khóc lóc thảm thiết. Chị vợ rất trẻ này cũng mặc quần da lông hươu, chỉ khác nam giới ở chỗ trên bím tóc có sợi dây vải nhiều màu sắc hơn một chút, đó cũng lại là việc rất thú vị. Mặt trời ló ra khỏi những đám mây cao – dấu hiệu thời tiết sẽ đẹp, – tôi nói với bác sĩ đang tra thuốc đau mắt cho một người nào đó, rằng “xong việc rồi”. Đúng lúc đó thì Luri đi đến chỗ tôi và nói, chúng tôi không thể bay được nữa.

Một chiếc càng máy bay bị gãy. Rõ ràng là lúc hạ cánh, tôi tránh cái nhà lều hiện ra bất thình lình và nó đã làm gãy cái càng ấy. Những người Nenets đã đào ở dưới tuyết lên cho chúng tôi cái càng này, thế mà trước đây tôi và Luri không phát hiện ra.

Từ hôm cất cánh bay ở Zapolyarye đến nay đã trọn bốn ngày đêm. Dứt khoát là người ta đang đi tìm chúng tôi và cuối cùng người ta có thể tìm thấy chúng tôi mặc dù bão tuyết đã thổi chúng tôi bay chệch đường bay dự định. Nhưng ai dám nói rằng người ta nhất định sẽ tìm thấy chúng tôi? Chưa biết chừng, bây giờ bay đến Vanokan thì đã muộn mất rồi, hoặc giả bay đến chỉ là để chở xác về?

Đây là “trận chiến đấu đầu tiên” của tôi ở miền Bắc. Tôi bỗng phát sợ vì tôi chẳng làm được gì cả và trở về với hai bàn tay trắng. Hoặc là – điều này còn đáng sợ hơn – người ta sẽ tìm thấy tôi đang bất lực như con chó con ở Đồng rêu bên cạnh chiếc máy bay cũng vô dụng nốt. Làm gì đây?

Tôi gọi bác sĩ và đề nghị ông tập hợp những người Nenets lại.

Đây là một cuộc họp lớn không thể quên được trong cái nhà lều chung quanh đống lửa, hay nói cho đúng hơn thì chung quanh đống khói, đang tỏa ra từ một ống tròn trên đầu chúng tôi. Thực không thể hiểu được, tại sao có thể chứa được nhiều người như thế này trong một căn nhà lều! Để chào mừng chúng tôi, người Nenets đã giết một con hươu. Họ ăn thịt sống, ngậm miếng thịt ở trong mồm, lấy tay kéo rồi cắn đứt miếng thịt một cách rất điêu luyện. Sau đó họ không cần dao mà cắt được cái mũi con hươu.

Tôi không kinh tởm, nhưng dù sao tôi cũng cố gắng không nhìn cách họ nhúng miếng thịt sống vào bát tiết rồi bỏ vào mồm một cách ngon lành…

- Sự việc rất xấu, – tôi bắt đầu nói như vậy, – chúng tôi phải đi cứu một người bị thương, một người rất được kính trọng, thế mà phải ngồi ở đây đã bốn ngày đêm và không thể giúp gì được cho ông ta. Bác Ivan Ivanych, bác dịch đi!

Bác sĩ dịch xong.

- Nhưng sự việc càng xấu hơn nữa vì đã mất nhiều thời gian rồi mà chúng tôi vẫn còn cách Vanokan quá xa, thậm chí cũng không biết rõ phải bay về hướng nào, lên phía bắc hay là xuống phía nam, bay sang phía đông hay là về phía tây.

Bác sĩ dịch xong.

- Nhưng sự việc càng xấu hơn nữa vì máy bay của chúng tôi bị hỏng. Nó đã bị hỏng, nếu không có sự giúp đỡ của các vị thì chúng tôi không tài nào có thể chữa được.

Những người Nenets nói nhao nhao lên, nhưng bác sĩ giơ tay, họ liền im lặng. Ngay từ lúc trời còn sáng tôi đã nhận thấy họ rất kính trọng bác sĩ.

- Nếu không có các cụ, các ông, các bà và các bạn thì chúng tôi rất nguy, – tôi nói tiếp. – Nếu không có các vị thì chúng tôi đã bị chết cóng. Nếu không có các vị thì chúng tôi không tài nào lôi được chiếc máy bay ra khỏi tuyết. Bác dịch đi, bác Ivan Ivanych!

Bác sĩ dịch xong.

- Và còn một đề nghị nữa. Chúng tôi cần một cây gỗ. Chúng tôi không cần cây gỗ to, nhưng cần phải thật chắc, dài độ một mét. Có thế chúng tôi mới chữa được máy bay và mới bay tiếp được để giúp đỡ con người đáng kính.

Tôi cố gắng nói kiểu na ná như trong óc đã dịch sẵn từ tiếng Nenets sang tiếng Nga.

- Tất nhiên, tôi hiểu rằng, gỗ là thứ rất hiếm và rất quý ở đây. Tôi rất muốn trả các vị rất nhiều tiền vì một khúc gỗ dài khoảng một mét này. Nhưng hiện nay tôi không có tiền. Vì vậy tôi xin biếu các vị cái bếp đèn cồn.

Luri – việc này chúng tôi đã hẹn trước với nhau – lôi chiếc bếp đèn cồn ở trong áo khoác da lông ra và giơ cao lên đầu.

- Tất nhiên, các vị cũng biết bếp đèn cồn là cái gì. Đây là một cái máy có thể đun nước, nấu thịt và đun nước trà. Muốn đốt một đống lửa thì cần bao nhiêu thời gian? Nửa tiếng đồng hồ… Nhưng với cái bếp đèn cồn, các vị có thể đốt trong một phút là cháy ngay. Các vị có thể nướng bánh trên bếp này, và nói tóm lại đây là một vật rất tuyệt, làm được rất nhiều việc trong gia đình.

Luri rót dầu hỏa vào bếp đèn cồn, đánh diêm châm, ngọn lửa liền phụt lên, tí nữa thì tới đỉnh lều. Song cái bếp đèn cồn chết tiệt này như cố tình không muốn cháy và chúng tôi phải làm ra vẻ cần phải như thế để nó khỏi cháy ngay. Song cái trò này cũng không phải dễ làm, bởi vì vừa rồi tôi đã nói là đốt bếp đèn cồn chẳng khó khăn gì.

- Xin các vị cho chúng tôi một khúc gỗ dài khoảng một mét, chúng tôi sẽ đổi tặng các vị cái bếp đèn cồn này.

Tôi hơi sợ những người Nenets lại giận vì món quà nhỏ nhặt quá, nhưng họ không giận. Họ im lặng, nhìn cái bếp đèn cồn một cách nghiêm trang. Luri ra sức bơm đèn, cái đèn xì bị đốt rất nóng. Ngọn lửa đỏ rực đảo đi đảo lại. Thực tình mà nói, trong khoảnh khắc đó, ở cái nơi Đồng rêu xa xôi vắng vẻ này, trong căn lều của người Nenets, tôi cảm thấy bỗng nhiên cái bếp đèn cồn ấy trở thành một vật kỳ diệu, sinh động, nóng bỏng, ồn ào! Mọi người im lặng nhìn cái bếp đèn cồn với lòng kính trọng chân thành.

Sau đó có một cụ già mồm ngậm tẩu thuốc rất dài, đầu quấn khăn vuông của phụ nữ, tuy vậy cũng không hề ảnh hưởng gì đến việc cụ giữ thái độ tôn nghiêm lạ thường, đứng dậy và nói gì đó bằng tiếng Nenets, tôi cảm thấy cụ nói một câu rất dài. Tuy lúc nói cụ quay về phía bác sĩ, nhưng lại là để trả lời tôi. Bác Ivan Ivanych đã dịch lời của cụ ra như sau:

- Có ba biện pháp để đối phó với khói: bịt lỗ ống khói phía có gió thổi và ngọn lửa sẽ càng mạnh lên. Có thể bỏ miếng da thú chắn làm cửa đi. Cũng có thể khoét một cái lỗ phía trên cửa để cho khói bay ra. Nhưng để tiếp khách, chúng tôi ở đây chỉ có một biện pháp: biếu họ tất cả những gì mà khách muốn… Bây giờ chúng ta sẽ ăn thịt hươu rồi đi ngủ. Sau đó chúng tôi sẽ đem cho anh tất cả gỗ chúng tôi có thể tìm được ở trong lều của chúng tôi. Còn cái bếp đèn cồn quý hóa ấy thì tùy anh, thích làm thế nào thì làm.