Trong căn phòng ở khách sạn, đèn đã sáng tỏ từ lâu, nhưng tôi quên không tắt đèn cho nên trông tôi ở trong gương hơi xanh xao. Tôi cảm thấy rất lạnh, sau lưng cảm thấy như nổi da gà. Tôi nhấc ống nghe điện thoại. Mãi chẳng thấy trả lời. Cuối cùng có tiếng trả lời, tôi biết ngay là tiếng Katya.

- Katya. Mình đây. Sớm thế này, không can gì chứ?

Cô nói không hề gì, mặc dù vừa mới tám giờ thôi.

- Không làm mất giấc ngủ chứ?

- Không.

Tôi không ngủ đêm đó và tin rằng cô cũng không ngủ lấy một phút.

- Katya, mình có thể đến được không?

Cô im lặng một lát.

- Đến đi.

Một cô gái hoàn toàn không quen biết, người mập mạp, tóc vàng tết bím quấn quanh đầu ra mở cửa cho tôi và đỏ mặt lên khi tôi hỏi:

- Katya có nhà không?

- Có nhà.

Tôi lao vào và chính mình cũng không biết là đi đâu, tóm lại là đi tìm Katya, nhưng cô gái này đóng sập cửa ngay trước mũi tôi và nói đùa:

- Sao thế, đồng chí chỉ huy! Đừng có vội thế.

Rồi cô cười sằng sặc, cười đến đinh tai nhức óc, cười một cách rất bất ngờ, lúc đó không thể không nhận ra cô được nữa.

- Kiren!

Katya từ phòng ăn đi ra đúng lúc chúng tôi bước qua những cái va-li, nhảy bổ vào nhau, tí nữa thì ôm chầm lấy nhau, nhưng Kiren ngượng quá lùi ngay lại cho nên tôi đành phải bắt tay cô thôi.

- Kiren, có đúng cậu đấy không? Ở đâu về thế?

- Chính mình đây. – Kiren nói, cười khanh khách. – Có điều, xin đừng có gọi mình là Kiren nữa. Bây giờ mình không còn là một con ngốc như xưa nữa.

Chúng tôi lại thân ái nắm tay nhau lắc mạnh… Hình như cô ta ngủ ở nhà Katya cho nên cô ta mặc áo ngủ của Katya. Khi chúng tôi thu dọn đồ đạc, cái áo này bị đứt mấy cái cúc liền. Ở phòng ngoài có hai cái va-li mở nắp, rồi ở trong phòng ăn cũng có. Chúng tôi xếp vào va-li quần áo, sách vở, dụng cụ gì đó, tóm lại tất cả những thứ gì Katya có ở trong ngôi nhà này. Cô ấy đi. Đi đâu? Tôi không hỏi. Cô ấy ra đi. Tất cả đã quyết định rồi. Cô ấy ra đi.

Tôi không hỏi, bởi vì tôi đã biết từng câu trong cuộc nói chuyện với thầy Korablyov và từng câu cô ấy nói với Nikolai Antonych khi cô ấy về nhà. Nikolai Antonych không có mặt trong thành phố, hình như ông ta đi đâu lên tỉnh, lên Volokolamsk. Nhưng dù sao thì cũng vậy, nếu sau khi ở chỗ thầy Korablyov về mà cô tìm được Nikolai Antonych, tôi biết từng lời cô sẽ nói với ông ta.

Cử chỉ của cô thật cương quyết, sắc mặt xanh xao, cô đi đi lại lại, nói chuyện tiếng rất to, sắp xếp mọi đồ đạc. Nhưng đây là sự trấn tĩnh của con người sau khi đã bị kích thích, tôi cảm thấy giờ đây không nên nói gì về điều đó. Tôi chỉ bắt tay cô thật chặt và hôn lên tay cô. Cô lặng lẽ siết chặt những ngón tay tôi để trả lời.

Nhưng người hoang mang nhất là bà cụ. Lúc gặp tôi cụ rất nghiêm trang, chỉ gật đầu và kiêu hãnh đi qua bên cạnh tôi. Sau đó cụ đột nhiên quay lại, với vẻ căm thù, cụ nhét vào va-li cái áo cánh.

- Như thế cũng rất tốt. Còn cách nào nữa? Cần phải như thế.

Cụ ngồi trong nhà ăn rất lâu, chẳng làm gì cả, chỉ phê bình chúng tôi xếp va-li. Sau đó cụ bỗng đi ra, hình như chẳng có việc gì, cụ chạy xuống bếp mắng chị giúp việc, vì chị ta mua cái gì đó ít quá.

- Tôi đã bảo nó có tới hàng nghìn lần: hễ thấy gan thì mua, về nhà nó bảo tôi rằng, nó thấy khuỷu sau ngon, nó mua. “Như thế đấy. Vắng mặt bà, tôi không biết có nên mua hay không”. Ai mà biết được? Chẳng dứt khoát gì cả. Tôi không chịu được những người như thế.

- Bà ơi, chẳng cần gì cả, – Katya nói.

- Chẳng cần? Sao lại như thế được? Cầm lấy.

Về sau cô không chú ý tới những đồ dùng sinh hoạt nữa, cô bắt đầu thở dài, và lén đến tủ buýp-phê uống mấy giọt nước nguyệt quế anh đào. Chốc chốc cô lại chạy ra chỗ vắng người và thầm nhủ không được xúc động. Nhưng những lời thầm nhủ ấy chẳng có tác dụng với cô được bao lâu – cô lại phải chạy đến cái tủ, lại len lén uống thuốc nước nguyệt quế anh đào…

Sắp xếp đồ đạc cho Katya chẳng mất mấy thời gian. Cô có rất ít đồ đạc, mặc dù cô đi khỏi nhà, ngôi nhà mà hình như cô đã sống gần cả đời mình. Tất cả mọi cái ở đây đều là của Nikolai Antonych. Nhưng những cái của riêng mình, cô cũng không để lại một tí gì, cô không muốn để lại bất cứ một thứ gì có thể gợi cho cô nhớ lại mình đã từng sống ở căn nhà này.

Cô đem đi khỏi nơi đây tất cả – cả thời thơ ấu, cả những thư từ, cả những bức họa đầu tiên của cô, những bức tranh này bà Maria Vasilievna đã giữ lại được, cả cuốn “Elena Robinson” và cuốn “Những phát hiện mới của thế kỷ” mà tôi đã mượn của cô hồi học lớp ba.

Hồi ở lớp chín, tôi đã mượn cô những cuốn sách khác và khi chúng tôi xếp đến những cuốn sách này, cô gọi tôi đến và hơi khép cửa lại.

- Sanya, mình muốn tặng cậu những cuốn sách này, – cô nói giọng hơi run run. – Những cuốn sách này của ba, mình bao giờ cũng rất quý nó. Nhưng bây giờ mình muốn tặng nó cho cậu. Ở đây có sách của Nansen, có nhiều sổ tay hàng hải và cả sách do ba viết.

Sau đó cô dẫn tôi vào phòng làm việc của Nikolai Antonych và lấy bức chân dung của thuyền trưởng treo trên tường xuống, đó là chân dung một nhà hàng hải trán rộng, hàm răng chặt và đôi mắt sinh động long lanh.

- Mình không muốn để lại cho lão, – cô cương quyết nói, tôi mang tấm ảnh sang phòng ăn và thận trọng đặt vào trong một cái gói để giữa gối và chăn.

Đó là vật duy nhất của Nikolai Antonych mà Katya mang đi theo. Nếu có thể được cô đã đem cả cái kỷ niệm về thuyền trưởng khỏi cái nhà bẩn thỉu này.

Tôi không biết cái la bàn hàng hải bé tí xíu thuộc về ai, cái la bàn trước đây đã làm tôi sửng sốt. Tôi liền nhét nó vào va-li mà không cho Katya biết. Dù sao nó cũng thuộc về thuyền trưởng.

Thế là hết. Sau khi chúng tôi thu dọn hết đồ đạc, lấy áo bành-tô và chào cụ Nina Kapitonovna ở phòng ngoài thì nơi đây trở thành một nơi trống rỗng nhất trên trái đất. Cụ Nina Kapitonovna ở lại không đi, nhưng cũng không lâu, chờ khi nào Katya dọn sang phòng do trường đại học phân cho cô thì cụ cũng sẽ đi.

- Không lâu đâu, – bà cụ trịnh trọng nói, khóc và hôn Katya.

Kira bị trượt chân ở cầu thang, cô ngồi lên chiếc va-li để khỏi trượt xuống và cười khanh khách. Katya nổi cáu nói: “Kira, ngốc lắm”. Tôi đi sau họ, hình như tôi trông thấy Nikolai Antonych đang đi trên cầu thang này, bấm chuông và im lặng nghe xem bà cụ nói gì với ông. Bàn tay run run, ông ta sờ cái đầu hói và đi về phòng làm việc, đôi chân bước đi một cách máy móc, hình như chỉ sợ ngã. Trong ngôi nhà trống trải này chỉ có một mình ông ta.

Nhưng ông ta cũng đoán biết rằng, Katya sẽ không bao giờ trở về đây nữa.