Chẳng là ngày xửa ngày xưa, từ thủa đời nào rồi, có một vị tiểu thư vô cùng xinh đẹp sống trong một lâu đài bên kia hồ. Người ta bảo nàng đã hứa hôn với một hoàng tử, và đôi trẻ sắp sửa nên duyên vợ chồng thì bỗng nhiên chàng bị sát hại—tội nghiệp thay (xin chúa phù hộ), rồi xác bị ném xuống cái hồ ngoài kia. Thế là, dĩ nhiên rồi, chàng chẳng thể giữ lời hứa với nàng tiểu thư xinh đẹp nữa—thật là đáng tiếc biết bao.

Chà, chuyện kể rằng nàng đã hóa dại vì mất đi hoàng tử—bởi nàng vốn là người nhân hậu, Chúa phù hộ cho nàng cũng như tất cả chúng ta!—và cứ thế héo mòn vì nhớ thương, cho đến tận khi chẳng ai còn nhìn thấy tăm tích nàng đâu nữa, dù là bóng dáng hay tin tức; rồi người ta đồn rằng các nàng tiên đã mang nàng đi mất.

Thế rồi, thưa ngài, trải qua bao năm tháng, người ta lại nhìn thấy con Cá hồi trắng, cầu Chúa ban phước cho nó, bơi lội dưới con suối bên kia. Dĩ nhiên dân làng chẳng biết phải nghĩ sao về sinh linh kỳ lạ ấy, bởi từ trước tới nay chưa ai từng nghe nói đến một con cá hồi trắng nào, dù là trong quá khứ hay hiện tại. Hết năm này qua năm khác, con cá vẫn ở đó, ngay tại chỗ ngài vừa trông thấy phút này đây, từ lâu lắm rồi vượt quá cả trí nhớ của tôi—phải đấy thưa ngài, là vượt xa cả ký ức của những người cao tuổi nhất trong làng.

Cuối cùng thì mọi người bắt đầu cho rằng đó hẳn phải là một nàng tiên; vì nếu không thì là gì được chứ?—Và chẳng có chút tổn hại hay tai ương nào từng giáng xuống con cá hồi trắng cả, cho đến khi mấy tên lính vô đạo đức kéo đến vùng này. Chúng chế giễu tất cả mọi người, nhạo báng và cười cợt vì dân làng lại tin vào những chuyện nhảm nhí ấy. Có một tên trong số chúng (xác rớt vào nó; Chúa hãy tha thứ cho tôi vì đã nói điều này!) thề rằng hắn sẽ bắt con cá hồi ấy và đem rán ăn tối—đúng là cái đồ vô lại!

Thế ngài thử nghĩ xem cái sự độc ác của tên lính đó xem? Quả nhiên hắn bắt được con cá hồi, mang thẳng về nhà, bắc chảo lên bếp rồi thả thẳng sinh vật xinh xắn ấy vào trong. Con cá hồi kêu ré lên y hệt như một con người, và trời ạ, ngài cứ tưởng tên lính sẽ rách cả miệng ra vì cười—bởi hắn vốn là kẻ trơ trẽn tột cùng. Khi hắn tưởng một bên đã chín, hắn bèn lật lại để rán mặt bên kia. Thế mà ngài đoán xem thế nào, chẳng hề có lấy một vết cháy xém nào xuất hiện trên mình con cá cả! Tên lính thầm nghĩ quả là một con cá hồi kỳ quái không sao nướng nổi. "Nhưng," hắn lẩm bẩm, "lát nữa tao sẽ cho mày một lèo nữa," mà chẳng hề mảy may hay biết chuyện gì đang chờ đợi mình, cái đồ ngoại đạo ấy.

Chà, khi hắn tưởng mặt bên kia đã chín, hắn bèn lật lại một lần nữa, và hỡi ôi, chẳng có lấy một chút xíu nào gọi là chín hơn mặt trước cả. "Xác rớt vào tao," tên lính kêu lên, "đúng là chuyện lạ có một không hai trên đời; nhưng tao sẽ thử lại mày lần nữa, cưng ạ, dù mày có tinh ranh đến đâu đi chăng nữa." Nói rồi hắn cứ thế lật đi lật lại, thế nhưng chẳng hề có lấy một chút dấu hiệu nào của lửa bám lên con cá hồi xinh đẹp. "Thôi được," tên khốn kiếp nghiến răng tự nhủ—(bởi quả thật, thưa ngài, nếu không phải là một kẻ tột cùng vô lương tâm, thì hẳn hắn đã biết mình đang làm điều trái quấy, khi mà mọi nỗ lực của hắn đều vô ích)—"Thôi được," hắn nói, "con cá hồi nhỏ nhắn vui tính của mày, có lẽ mày đã chín nhừ rồi đấy, dẫu trông mày chẳng được ngon mắt cho lắm; nhưng mày có thể ngon hơn vẻ bề ngoài, cứ như mèo bị thui lông ấy, suy cho cùng thì cũng là một miếng mồi ngon," hắn lẩm bẩy. Nói đoạn hắn vơ lấy dao và nĩa định nếm thử một miếng cá. Nhưng hỡi ơi, vừa lúc hắn cắm mũi dao vào thân cá, một tiếng thét xé ruột xé gan vang lên khiến ngài có nghe thấy chắc cũng hồn xiêu phách lạc, và con cá hồi từ trong chảo nhảy phốc một cái ra ngay giữa nhà! Và đúng ngay chỗ nó rơi xuống, một vị tiểu thư kiều diễm bỗng đứng sừng sững—một sinh vật đẹp tuyệt trần mà mắt trần từng thấy, mặc váy trắng, đầu cài dải băng vàng, và một dòng máu đang rướm chảy dọc trên cánh tay.

"Hãy nhìn chỗ anh đã cắt tôi này, đồ khốn," nàng cất lời và giơ cánh tay về phía hắn—và trời ạ, hắn cứ ngỡ mắt mình sắp mù đi đến nơi.

"Sao anh không để tôi được yên tĩnh và thoải mái ở dòng sông nơi anh đã giăng bẫy bắt tôi, mà lại đến quấy rầy tôi làm nhiệm vụ chứ?" nàng nói.

Chà, hắn run lẩy bẩy như con chó bị nhốt trong bao tải ướt, cuối cùng cũng ấp úng được dăm câu, van xin tha mạng và cầu xin sự dung tha của phu nhân. Hắn phân bua rằng mình không biết nàng đang làm nhiệm vụ, bằng không thì với tư cách là một người lính giỏi, hắn đã chẳng dại gì mà đi dây dưa với nàng.

"Thế mà lúc đó tôi đang làm nhiệm vụ đấy," vị tiểu thư nói; "tôi đang ngóng chờ người tình chân chính của mình đang vượt nước đến tìm tôi. Nếu chàng đến lúc tôi vắng mặt và tôi lỡ mất chàng, tôi sẽ biến anh thành một con cá tai tượng, và tôi sẽ săn đuổi anh hết đời này qua kiếp khác, chừng nào cỏ còn mọc và nước còn chảy."

Chà, nghe đến viễn cảnh mình sẽ bị biến thành một con cá tai tượng, tên lính sợ chết khiếp và liên tục cầu xin khoan hồng. Bấy giờ vị tiểu thư mới phán rằng—

"Hãy từ bỏ con đường tội lỗi của anh đi, đồ khốn kiếp, bằng không anh sẽ phải hối hận khi đã quá muộn; từ nay hãy làm một người lương thiện và đi làm nhiệm vụ cho đều đặn. Còn bây giờ," nàng bảo, "hãy đưa tôi trở lại và thả tôi xuống dòng sông nơi anh đã tìm thấy tôi."

"Ôi thưa phu nhân," tên lính van lơn, "làm sao tôi nỡ nhẫn tâm dìm chết một vị tiểu thư xinh đẹp như ngài cơ chứ?"

Nhưng chưa kịp để hắn nói thêm lời nào nữa, vị tiểu thư đã biến mất tăm, và trước mặt hắn giờ chỉ còn là con cá hồi nhỏ nằm trên mặt đất. Chà, hắn vội đặt nó lên một chiếc đĩa sạch rồi ba chân bốn cẳng chạy trốn bán sống bán chết, sợ rằng người tình của nàng sẽ xuất hiện trong lúc nàng vắng mặt. Hắn cứ thế cắm cổ chạy, chạy một mạch cho đến tận cái hang cũ, rồi quăng con cá hồi xuống sông. Ngay khoảnh khắc ấy, dòng nước bỗng đỏ như máu trong chốc lát, chắc là do vết cắt để lại, cho đến khi dòng suối cuốn trôi đi vết tích ấy; và cho đến tận ngày nay, trên mình con cá hồi vẫn còn một vết đỏ nhỏ ở chỗ từng bị cắt.

Chà, thưa ngài, kể từ ngày hôm đó trở đi, tên lính đã trở thành một con người khác hẳn. Hắn cải tàchính, đi làm nhiệm vụ đều đặn, và ăn chay tuần ba buổi—dẫu rằng những ngày ăn chay hắn chẳng bao giờ ăn cá, bởi sau phen khiếp vía ấy, hễ cứ ăn cá là bao tử hắn lại lộn tùng phèo lên—xin lỗi ngài vì phải nói từ này.

Nhưng dù sao đi nữa, hắn đã thực sự đổi thay như tôi vừa nói, và rồi theo thời gian hắn rời quân ngũ, cuối cùng lui về ở ẩn làm một tu sĩ. Người ta bảo rằng từ đó về sau, hắn mãi mãi cầu nguyện cho linh hồn của con Cá hồi trắng.

Những câu chuyện về loài cá hồi này rất phổ biến khắp đất nước Ireland. Rất nhiều giếng thánh thường bị ám bởi những con cá hồi được ban phước như vậy. Có một con cá hồi sống trong cái giếng bên rìa Lough Gill, hạt Sligo, từng bị một kẻ ngoại đạo nào đó bỏ lên vỉ nướng. Cho đến tận ngày nay nó vẫn mang những vết tích ấy. Từ thuở xa xưa, vị thánh ban phép lành cho cái giếng đã thả con cá hồi đó vào đấy. Ngày nay, nó chỉ hiện hình trước những người sùng đạo và đã thực hiện đầy đủ các nghi thức sám hối.

Chú thích

Nông dân Ireland gọi việc họ đến nhà xưng tội là "đi làm nhiệm vụ".

Con cá quả thực có một vết đỏ bên mình.