Thuở xưa có một người tên là Billy Dawson, vốn khét tiếng là tay lưu manh trác táng. Người ta bảo hắn là dòng dõi nhà Dawson, có lẽ vì thế mà hắn mang cái họ ấy trên mình.

Billy thuở thiếu thời là kẻ vô tích sự nhất toàn cõi châu Âu; chẳng một ma nào bì kịp hắn về khoản lười biếng. Nhờ dày công tôi luyện trong lĩnh vực ấy, hắn chắc chắn sẽ làm nên cơ nghiệp nếu thiên hạ có thể giàu lên vì sự lười.

Billy là con trai độc nhất của cha hắn, trên còn hai người chị gái, nhưng họ chẳng dính dáng gì đến câu chuyện tôi đang kể. Quả thực, cha và ông nội của Billy cũng khéo léo chẳng kém gì hắn trong chuyện bịp bợm lẫn lười biếng; bởi ai cũng biết dòng máu nhà ấy chưa từng làm việc gì lương thiện, trừ khi ẩn chứa một mưu đồ gian trá. Tóm lại, đó là một gia tộc đầy đặn "thành tích", làm rạng danh cho cái tên của họ. Riêng Billy, mọi thói hư tật xấu của cả dòng họ, từ loại nguyên bản đến loại trạm trổ, đều truyền lại cho hắn như một món gia tài; ngặt một nỗi là cha hắn, dẫu lắm mưu nhiều kế đến đâu, cũng chẳng có gì để lại cho hắn ngoài sự xảo trá.

Công bằng mà nói, Billy đã phát huy rất tốt khối gia tài mình nhận được: ngày qua ngày, hắn lún sâu hơn vào con đường bất lương và nghèo túng, cho đến cuối cùng, ai nấy đều công nhận hắn là tên bịp bợm hoàn hảo nhất và kẻ lang thang khốn cùng nhất toàn xứ.

Thời trẻ, cha của Billy từng nhiều lần phải muối mặt nhận ra bất lợi của việc không có một nghề nghiệp trong tay, nhất là khi vướng phải một điều luật oái oăm nào đó mang tên "Đạo luật về Kẻ lang thang". Vì lẽ đó, ông quyết định truyền cho Bill một nghề tay trái, bèn đem gửi hắn làm học việc cho một thợ rèn. Chẳng biết rồi đây Bill sẽ phất lên nhờ nghề rèn hay đi tù vì tội làm tiền giả, nhưng hàng xóm đều bảo khả năng thứ hai cao hơn nhiều. Dẫu sao đi nữa, hắn cũng được tống đi làm thợ học việc suốt bảy năm trời, và người thầy của hắn đã phải nếm trải đủ đòn roi tâm lý để quản lý tên này. Dù vậy, ông cũng đã chọn đúng phương pháp, bởi Bill vừa lười vừa láu cá đến mức có thể chọc giận cả thánh thần nếu muốn bắt hắn vào khuôn phép.

Một hôm, khi Bill mải phơi mình bên mấy con mương thay vì chăm chú làm việc, người chủ liền gọi lại bảo: "Bill này, con trai của ta, ta đau lòng lắm khi thấy tình trạng sức khỏe của ngươi tồi tệ đến thế. Ngươi đang mắc một chứng bệnh trầm kha gọi là hội chứng 'lười toàn tập'. Dù sao đi nữa," ông nói tiếp, "ta nghĩ mình có thể chữa khỏi cho ngươi. Chẳng có liều thuốc nào đặc hiệu hơn là mỗi ngày quất ba bốn bận bằng một loại thuốc mang tên 'côn dược chi cành phỉ'. Hãy nếm liều đầu tiên ngay đi," vừa dứt lời, ông liền lượm ngay một cây roi gỗ phỉ nện cho hắn một trận nhừ tử đến mức tuần sau xương cốt Billy vẫn còn đau âm ỉ.

"Nếu ngươi là con trai ta," người thợ rèn bảo, "ta cam đoan rằng chừng nào mấy bụi cây ven đường còn cung cấp roi vọt, ta sẽ dạy dỗ ngươi thành một con người khác hẳn. Này Bill, nếu lao động là tội ác, thì chẳng có đứa trẻ nào trong sạch hơn ngươi trên đời này. Ngươi tưởng người tốt hiếm lắm sao? Nhưng dẫu thế nào đi nữa, ta cũng xin báo trước rằng ngươi sẽ phải uống thứ thuốc này cho đến khi khỏi bệnh, bất cứ khi nào cái chứng lười biếng ấy tái phát."

Kể từ đó, ông kèm chặt Bill sát ván; và mỗi khi chứng bệnh của hắn tái phát, ông chưa từng quên bồi cho hắn một trận nên thân để mau chóng tiến bộ.

Tuy nhiên, rồi cũng đến ngày Bill tự lập và thành thợ cả; nhưng có lẽ thánh thần cũng phải đau đầu không biết giữa người thầy và kẻ học trò, ai là kẻ trân quý hơn trong mắt người đời.

Hắn lập tức cưới vợ, và quả thật, nếu hắn chu cấp cho nàng rượu whisky và đường, thì nàng ban cho hắn những chuỗi ngày sóng gió ngập đầu. Bill uống rượu và nàng cũng nện rượu; Bill thượng cẳng chân hạ cẳng tay và nàng cũng không vừa; Bill lười biếng thì nàng cũng chẳng chăm chỉ gì; Bill đấm nàng một cái thì nàng trả đũa ngay tắp lự để giữ gìn thể diện. Chưa từng có một cặp đôi nào tâm đầu ý hợp đến thế; và quả là một cảnh tượng nên thơ khi thấy hai người họ vào buổi điểm tâm, nheo mắt nhìn nhau qua cái giỏ đựng khoai tây, bên mắt phải của Bill thì thâm tím còn bên mắt trái của nàng cũng chung cảnh ngộ.

Tóm lại, họ trở thành đề tài bàn tán của cả thị trấn: buổi sáng, người ta thấy Bill lảo đảo bước về nhà trong cơn say khướt, tay áo xắn cao để lộ đôi cẳng tay nhọ nhem, ngực phanh rộng, chiếc tạp dề da rách rưới được giắt một góc lên thắt lưng, miệng vừa hát hò inh oải vừa đánh nhau với vợ; còn nàng thì loạng choạng bước bên cạnh với một bên mắt bầm tím như đã nói, chiếc mũ rách rưới bẩn thỉu lệch sang một bên đầu, chân xỏ đôi dép lê cũ của Bill, một đứa con đang gào khóc trên tay — lúc thì đánh đéo, lôi kéo Bill, lúc lại ôm hôn thắm thiết! Quả là một bức tranh tươi đẹp khi ngắm nhìn đôi uyên ương này trong hoàn cảnh đó!

Cảnh sống này có thể kéo dài một chốc, chứ chẳng thể bền lâu. Cả hai đều lười biếng, nát rượu và vô tích sự; đừng hòng mong ai cho họ dăm ba đồng tín chấp. Đương nhiên là họ rơi vào cảnh cùng đường; và quả thật, chẳng mấy chốc họ nhận ra rằng những trận đòn roi, những chén rượu say và sự lười biếng chỉ khiến họ trở thành trò cười cho hàng xóm, chứ chẳng thể mang lại miếng ăn cho lũ trẻ, dăm mảnh áo che lưng, hay làm hài lòng chủ nhà mỗi khi hắn đếnòi tiền thuê. Dẫu vậy, bản chất hài hước với người lạ của Bill vẫn không hề thay đổi, dẫu hắn vẫn là tên lưu manh khét tiếng chưa từng bén mảng tới gá treo cổ.

Một ngày nọ, hắn đang đứng tựa vào chiếc đe của mình, chìm đắm trong những nghĩ suy mông lung — bởi hắn đã cùng đường chẳng biết kiếm đâu ra bữa sáng cho gia đình. Người vợ đang la mắng, chửi rủa trong nhà, còn lũ trẻ nheo nhóc đói khổ thì gào khóc quanh chân mẹ đòi ăn. Billy thực sự lâm vào cảnh khốn đốn, chẳng biết xoay xở ra sao, thì bỗng có một lão ăn mày gầy guộc, già nua chống gậy bước vào lò rèn. Một bộ râu dài bạc phơ xõa xuống cằm, trông lão ta gầy gò và đói khát đến mức người ta tưởng chỉ cần thổi nhẹ là bay qua mái nhà. Giờ phút ấy, những khốn khổ thực tế đã đánh thức lý trí của Billy, dấy lên trong tim hắn chút trắc ẩn dành cho lão già; bởi khi nhìn lại lần nữa, hắn đọc được rõ mồn một sự đói khát và đau khổ trên gương mặt ấy.

"Xin Chúa phù hộ ông, người anh em thiện lành!" Bill cất tiếng.

Lão già thở dài, chật vật dùng gậy chống người đứng dậy, ánh mắt khẩn khoản nhìn Billy.

"Chaả, xin Chúa ban phước cho cậu! May ra cậu có thể bố thí cho một lão già nghèo khổ, đói khát này chút gì lót dạ? Cậu thấy đấy, tôi đã già yếu chẳng thể làm việc; nếu còn sức, tôi đã chẳng thèm ngửa tay xin xỏ ai."

"Thật lòng mà nói, bác ạ," Bill bảo, "nếu biết mình đang nói chuyện với ai, chắc bác thà đi hỏi xin gậy khuấy bơ ở một con khỉ còn hơn là đòi thức ăn hay tiền bạc ở tôi. Chẳng có tên vô lại nào trong cả ba vương quốc lại đang túng quẫn cả đôi đường như tôi lúc này đâu. Mụ vợ ở trong nhà đang trút những lời nguyền rủa xối xả lên đầu tôi, còn lũ trẻ thì đang hòa nhịp bản giao hưởng của loài mèo để tiếp sức cho mụ. Nói thật với bác, hỡi người khốn khổ, nếu có chút thức ăn hay tiền nong trong tay, tôi sẵn sàng giúp bác ngay, bởi tôi hiểu quá rõ cảm giác túng quẫn lúc này là thế nào; cái túi rỗng thì chẳng thể đứng vững được đâu, bác ạ."

Đến đây thì Bill nói thật lòng. Lóng lánh trong tim hắn là một ý nghĩ lương thiện, bởi hắn nhận ra mình chẳng khác gì một kẻ ăn mày; và chẳng có gì có thể dập tắt thói kiêu ngạo hay làm mềm lòng người ta bằng việc thấu hiểu nỗi khốn cùng.

"Ồ, thế ra anh còn ở trong hoàn cảnh tồi tệ hơn cả tôi," lão già nói; "anh còn phải lo cho một gia đình, trong khi tôi chỉ có một thân một mình."

"Cậu có thể thề độc về điều đó, thưa cụ già đáng kính," Bill đáp lời; "nhưng thôi, tôi có thể giúp gì được thì sẽ giúp; cứ đến ngồi sát lò sưởi đây, tôi sẽ quạt vài nhát bễ để sưởi ấm dòng máu già cỗi trong người bác. Trời hôm nay tuyết rơi lạnh lẽo khốn khổ thế này, có chút hơi ấm sẽ dễ chịu hơn nhiều."

"Cảm ơn lòng tốt của cậu nhé," lão già nói; "tôi lạnh thật, và được sưởi ấm bên đống lửa của cậu thì quá tốt rồi. Ồ, một ngày khắc nghiệt làm sao; xin Chúa ban phước cho nó!"

Lão liền ngồi xuống, và Bill rướn sức quạt một hơi thật mạnh khiến người lạ phải dịch ra xa vì nóng. Chẳng mấy chốc, lão cảm thấy vô cùng dễ chịu, và khi cái lạnh đã tan đi khỏi các khớp xương, lão bèn cài khuy áo chuẩn bị lên đường.

"Này nhé," lão bảo Bill, "cậu không có thức ăn để cho tôi, nhưng có gì giúp nấy. Hãy ước bất cứ điều gì cậu muốn, dù đó là gì đi nữa, tôi xin cam đoan chúng sẽ thành hiện sự thật."

Sự thật là Bill, dẫu tự cho mình là một tay thông thái lanh lợi, vẫn còn thiếu một khoảng xa mới đạt tới tầm chín chắn; bởi giữa một kẻ khôn ngoan và một tên xảo trá luôn có một khoảng cách rất lớn. Billy quỷ quyệt đến mức chẳng tài nào thốt lên nổi một điều ước lương thiện, hắn ngẩn ngơ đứng gãi đầu bứt tai.

"Ba điều ước ư?" hắn hỏi. "Để xem nào — vừa nãy ông nói là ba phải không?"

"Đúng vậy," người lạ đáp, "ba điều ước — đó là điều tôi vừa nói."

"Được rồi," Bill nói, "thế thì chơi tới bến luôn — á chà! — cứ để tôi lo, cụ già đáng kính ạ! — phen này ta sẽ qua mặt cả cái giáo xứ này cho mà xem, nếu những gì ông nói là sự thật. Ta sẽ lừa gạt tất cả, từ giàu đến nghèo, từ già đến trẻ: cứ để mặc tôi, lão già ạ — tôi tính xong cả rồi đây;" vừa nói hắn vừa vỗ trán cười đắc ý. "Thật chứ, ông đúng là người tuyệt vời để gặp vào một buổi sáng sương giá khi người ta đang đói bụng; tiếc là tôi chẳng có nổi một xu dính túi hay chút uy tín nào để mua một chai whisky, nếu không chúng ta đã có thể cạn chén chào buổi sáng cùng nhau rồi."

"Thôi được, hãy nói cho tôi nghe những điều ước đi," lão già giục; "thời gian của tôi có hạn, không thể nán lại lâu hơn được nữa."

"Ông có thấy cái búa tạ này không?" Bill nói; "Thứ nhất, tôi ước rằng bất cứ kẻ nào cầm nó lên tay sẽ không tài nào đặt xuống được cho đến khi tôi cho phép; và bất cứ ai bắt đầu dùng nó giáng búa thì sẽ không thể ngừng lại cho tới khi tôi thấy thoả mãn mới thôi."

"Thứ hai — tôi có một chiếc ghế bành, và tôi ước rằng bất cứ ai ngồi xuống đó sẽ chẳng thể đứng dậy nổi cho đến khi nhận được sự đồng ý của tôi!"

"Và thứ ba — bất kỳ đồng tiền nào tôi bỏ vào túi, sẽ chẳng một ai có quyền lấy ra ngoài trừ chính tôi!"

"Đồ quỷ sứ khốn kiếp!" lão già nổi giận đùng đùng, vừa nói vừa giơ gậy đe dọa sát mũi Bill, "sao mi không ước thứ gì có ích cho cả đời này lẫn đời sau? Rõ ràng ai ai trong vương quốc của Hoàng thượng cũng thừa biết mi là kẻ đáng thương cần được cứu vớt cả hai điều đó nhất."

"Ôi! Thề có các vị thánh," Bill kêu lên, "tôi quên bén mất chuyện đó! Hay là ông rộng lượng cho phép tôi đổi lại một điều ước được chứ? Chẳng có điều ước nào đẹp đẽ hơn điều tôi sắp nghĩ ra đâu, nếu ông cho tôi thêm một cơ hội nữa."

"Biến đi, đồ đốn mác," lão già vẫn tức tối quát lớn. "Ngày ân điển của mi đã hết. Mi chẳng hề biết nãy giờ mình đang nói chuyện với ai đâu. Ta chính là Thánh Moroky đây, đồ vô lại, ta đã cho mi cơ hội để tự cứu lấy bản thân và gia đình; nhưng mi đã bỏ lỡ nó, và giờ thì số phận của mi đã an bài, đồ đốn mác chuyên lội bùn ạ. Rõ ràng thiên hạ đều tường tận mi là ai rồi! Chẳng phải mi và mụ vợ đanh đá của mi là cái gai trong mắt mọi người hay sao? Thề có trời đất, nếu mi còn dám bén mảng gặp lại ta lần nữa, ta sẽ tống mi tới nơi chẳng bao giờ biết lạnh là gì, đồ khốn!"

Dứt lời, lão quất cho Bill một gót gậy lên đầu khiến hắn ngã dài ngã ngửa ngay cạnh ống bễ, tiện chân đá văng chiếc sọt than vỡ sang một bên rồi đằng đằng sát khí bỏ đi khỏi lò rèn.

Đến khi Billy tỉnh lại sau cú đánh và ngẫm ngợi sự việc vừa xảy ra, hắn chỉ muốn tự xé thây vì tức giận vì đã không ước một khối tài sản kếch xù cho ít nhất là một điều ước; nhưng sự đã rồi, hắn đành phải tận dụng tối đa ba điều ước mà mình đã chọn.

Hắn bắt đầu suy tính cách tận dụng chúng sao cho có lợi nhất, và lúc này sự xảo quyệt lại ra tay cứu nguy. Hắn mở màn bằng cách sai người gọi những tên láng giềng giàu có nhất đến với vỏ bọc bàn chuyện làm ăn; và khi bọn chúng đã bước chân vào nhà, hắn mời họ ngồi vào chiếc ghế bành. Thế là hắn đã tóm gọn họ trong tay, chẳng mưu mẹo nào trên đời có thể giải thoát cho họ trừ khi gã Bill tốt bụng chịu buông tha. Kế hoạch của Bill là ép giá thật nặng trước khi phóng thích các tù nhân của mình; và cứ để hắn lo khoản vắt kiệt túi tiền của họ. Chẳng có tên nhà giàu nào trong vùng mà hắn không vặt sạch lông. Mục sư trong giáo xứ bị vặt một vố đau đớn; viên luật sư cũng chẳng khá hơn; và một gã luật sư giàu có đã về hưu còn phải thề rằng Tòa án Chancery chẳng khác nào thiên đường nếu so với chiếc ghế của Bill.

Mọi chuyện trôi qua suôn sẻ được một thời gian. Tuy nhiên, tiếng tăm về chiếc ghế của hắn nhanh chóng lan xa; và cái búa tạ cũng vậy. Chẳng mấy chốc, chẳng còn một người đàn ông, phụ nữ hay đứa trẻ nào dám bén mảng tới ngưỡng cửa nhà hắn; tất cả đều tránh xa hắn và những "đồ đạc" trong nhà như lánh mìn hoặc bẫy thú. Billy, chừng nào còn vặt lông được hàng xóm, thì chẳng màng động tay động chân làm việc gì; thế nên khi tiền hết, hắn lại rơi vào cảnh túng quẫn như xưa. Tệ hại hơn, tiếng tăm của hắn giờ đây còn tồi tệ hơn gấp năm mươi lần trước; bởi người ta đồn đại râm ran rằng hắn đã bán mình cho quỷ sứ. Chẳng gì sánh được với sự khốn khổ, túng quẫn và cáu bẳn của hắn lúc này. Vợ chồng hắn cùng lũ trẻ lôi nhau ra cãi cọ đánh đập không ngớt. Mọi người đều căm ghét, nguyền rủa và lánh xa họ. Người ta nghĩ rằng vợ chồng hắn thông dâm với những thế lực vượt xa khuôn khổ người theo đạo Cơ Đốc. Chuyện này đương nhiên lọt đến tai Bill, khiến hắn vô cùng tức tối.

Một ngày nọ, hắn lang thang ngoài đồng nội, vắt óc suy nghĩ cách kiếm chút tiền tiêu vặt; trời âm u, và chẳng mấy chốc hắn bước vào tận cùng của một thung lũng cô tịch, xung quanh che phủ bởi những bụi cây lớn mọc um tùm hai bên. "Ừ thì," hắn thầm nghĩ khi mọi ngả đường kiếm tiền đều bít lối, "người ta vẫn đồn mình cấu kết với quỷ dữ, mà đã mang tiếng ác thì phải có miếng ngon đi kèm chứ, ta sẵn sàng giao kèo với hắn bất cứ lúc nào; — thế nên," hắn cất cao giọng, "này Nick tội lỗi, nếu ngài thấy tiện và có nhã ý, thì hãy bước ra đây; trình diện xem nào — có mối ngon cho ngài đây."

Lời vừa dứt thì một quý ông lớn tuổi với vẻ ngoài điềm đạm, nom chẳng khác nào một luật sư, bước tới chỗ hắn. Bill cúi nhìn đôi chân và nhận ra đó là một đôi guốc móng ngựa. — "Chào buổi sáng, Nick," Bill cất tiếng.

"Chào buổi sáng, Bill," Nick đáp. "Nào, Bill, dạo này có tin tức gì mới không?"

"Tôi có hóng hớt được gì mấy đâu," Bill đáp; "dưới âm phủ có gì mới không ngài?"

"Tôi cũng chẳng rõ nữa, Bill; dạo này tôi ít khi xuống dưới đó lắm; bọn Tory đang nắm quyền, thế nên trên này bận rộn ngập đầu chẳng có thời gian để ý đến chuyện khác."

"Một nơi tuyệt vời để đi dạo hít thở không khí trong lành đấy chứ, thưa ngài," Bill nói; "những lúc muốn kích thích vị giác tôi hay lang thang lối này lắm — hèm! Ăn uống sang trọng quá mà không vận động thì hại lắm đấy."

"Ăn uống sang trọng! Thôi đi, Bill, chính ngươi thừa biết là suốt hai mươi tư tiếng nay ngươi chẳng nuốt nổi một hột cơm nào cơ mà."

"Ngài thừa biết đó là lời nói phét mà, Nick. Sáng nay tôi vừa đánh chén một bữa sáng đủ sức đắp thêm một cân thịt vào người ngài, chỉ cần ngửi thấy mùi thôi cũng đủ rồi."

"Mặc kệ chuyện đó; chúng ta không bàn chuyện này. Vừa nãy ngươi lầm bầm cái gì thế? Nếu muốn giải quyết dứt điểm, ta sẵn sàng chiều ngươi đây."

"Nick này," Bill nói, "ngài quả là hoàn hảo; chỉ thiếu mỗi chiếc quần của Brian O'Lynn nữa thôi."

Thực chất, Bill đang tìm mọi cách để đối phương phải mở lời trước, bởi hắn từng nghe nói rằng nếu làm vậy, chỉ cần cẩn trọng một chút là hắn có thể qua mặt gã ở chặng đường cuối. Tuy nhiên, đối thủ của hắn cũng chẳng phải dạng vừa.

"Trang phục của Brian có gì lạ thế?" Nick tò mò hỏi. "Ơ hay, ngài thừa biết bài hát rồi còn gì," Bill đáp —

"Brian O'Lynn chẳng có quần che thân,

Lập tức lột da cừu may một chiếc quần;

Mặt thịt quay ra, mặt len lộn vào,

Thật mát mẻ và dễ chịu làm sao, hỡi Brian O'Lynn."

"Chắc một chiếc quần mát mẻ như thế hợp với ngài lắm đấy, Nick ạ."

"Hôm nay anh giở giọng châm chọc gớm nhỉ, ngài Dawson."

"Tôi có quyền tự hào chứ," Bill đáp; "tôi là một người an nhàn, sung túc trên đời này; tiền tiêu rủng rỉnh, ăn uống ê hề, con người ta còn mong gì hơn thế nữa?"

"Đúng vậy," gã kia đáp; "nhưng ngặt một nỗi là một quý ông đáng kính như thế lại chẳng có lấy nổi sáu tấc vải nguyên vẹn trên người. William ạ, ngươi chẳng khác nào một tên rách rưới trần truồng nhất mà ta từng thấy, đúng chuẩn trang phục dự tiệc của loài bù nhìn."

"Đó là sở thích cá nhân của tôi thôi, Nick; tôi không làm thợ rèn kiểu quý tộc. Đây là trang phục trong lò rèn của tôi mà."

Thế nhưng mục đích ngươi gọi ta tới đây là gì?" gã kia hỏi tiếp; "cứ nói thẳng ra đi, ta nói cho ngươi biết nhé; vì nếu ngươi không mở lời, ta cũng chẳng thèm đâu. Ngửi thấy mùi gì chưa?"

"Tôi ngửi thấy nhiều hơn thế nữa kìa," Bill đáp; "và nhân tiện, xin phiền ngài đứng về phía đầu chiều gió giùm — khiếp cái mùi lưu huỳnh này. Đấy, thế mới gọi là cải thiện điều kiện sống chứ. Nhưng vì ngài cứ ra vẻ ta đây," Bill tiếp lời, "thì tóm lại là thế này — hèm — ngài thấy đấy tôi đang — ừm — chắc ngài biết rõ tôi có một nghề nghiệp đang phất lên, và — nếu muốn thì tôi chẳng việc gì phải xoắn; nhưng ngặt một nỗi dạo này tình hình của tôi cứ thế nào ấy — ngài hiểu ý tôi chứ?"

Và Bill nháy mắt ra hiệu thâm trầm, nuôi hy vọng lừa đối phương tự mở lời đề nghị trước.

"Ngươi phải nói năng rõ ràng rành mạch chứ, bạn tôi," gã kia đáp. "Ta là kẻ ít lời, bộc trực và thành thật. Có gì thì cứ nói thẳng ra. Đừng có hòng mất thời gian với một tên khốn nạn thảm hại như ngươi."

"Thôi được," Bill nói, "vậy thì tôi đang cần tiền, và sẵn sàng thỏa thuận đây. Ngài tính sao về chuyện đó, Nick?"

"Để xem nào — để ta ngắm kỹ ngươi đã," gã đồng hành vừa nói vừa quay vòng hắn lại. "Nào Bill, trước hết, chẳng phải ngươi là tên bù nhìn hoàn hảo nhất từng đứng trên hai chân đó sao?"

"Khoản này thì tôi lại xin phép nhường ngôi vị trí quán quân cho ngài," Bill đáp.

"Nhìn ngươi kìa, với cái gia huy của đám lưu lưu manh đắp ngay dưới mắt, và——"

"Đừng có hạ thấp bọn lưu manh," Bill ngắt lời, "cũng đừng có nói lời phỉ báng chính cái gia huy của ngài chứ."

"Thế nếu đem ra đấu giá công khai, cái thây ma trơ trẽn như ngươi đáng giá bao nhiêu hả?"

"Thề có Chúa, tôi sẽ thu hút nhiều khách trả giá hơn ngài," Bill đáp, "nếu ngày mai đem ngài ra bán đấu giá đấy. Tôi nói thật, họ sẽ phải trả giá theo chiều lùi mới chạm tới giá trị thực của ngài nổi cơ, Nicholas ạ. Chúng ta chẳng có đồng xu nào nhỏ đến mức đủ để mua nổi ngài đâu."

"Thôi gác chuyện đó lại," Nick nói. "Nếu ngươi đồng ý thuộc về ta sau thời hạn bảy năm, ta sẽ cho ngươi nhiều tiền hơn cả cái dòng dõi khốn kiếp của ngươi tích lũy được từ trước tới nay."

"Chốt đơn!" Bill đáp; "nhưng trong thời gian đó, cấm được phỉ báng gia đình tôi nhé; thế nên hãy vung tiền mặt ra đây ngay, đừng có mà keo kiệt."

Tiền được giao ngay lập tức! Nhưng vì chẳng có ai chứng kiến ngoại trừ kẻ cho và người nhận, nên chẳng ai hay biết chính xác số tiền Bill nhận được là bao nhiêu.

Thế không tính tiền vía may mắn cho tôi à?" lão già cợt nhả hỏi.

"Thôi đi," Billy đáp, "một kẻ giàu có phè phỡn như ngài chắc chẳng thèm chấp mấy đồng bạc lẻ; dẫu sao thì, chúc ngài gặp vận rủi ngập đầu nhé! Nói thế chẳng khác nào đem mỡ bôi cho lợn béo. Biến đi cho khuất mắt tôi mau, nếu không tôi tự sát tại chỗ bây giờ. Sự vắng mặt của ngài là liều thuốc tinh thần cho đại đa số mọi người đấy, đồ ác ôn hạ cấp ạ. Mới chỉ ở cạnh ngài một chốc mà đạo đức của tôi đã tổn hại trầm trọng rồi, chẳng thấy mình còn lương thiện như trước nữa."

Đó là lòng biết ơn của ngươi đấy à, Billy?"

Anh đang nhắc đến lòng biết ơn đấy phỏng? Lạ thật, sao anh không thấy đỏ mặt khi thốt ra từ đó nhỉ. Tuy nhiên, lần tới quay lại, nếu mọc thêm con mắt thứ ba trên trán, ngài sẽ hiểu tôi đang nói gì đấy, Nicholas ahagur thân mến ạ.

Vừa nói, gã quý ông nọ vừa nhảy tót qua con mương, hướng thẳng về Phố Downing — nơi người ta đồn rằng dạo này gã có sức ảnh hưởng rất lớn.

Billy bắt đầu phô trương của cải một cách từ tốn; nhưng vẫn lén lút làm thêm vài nhát búa để che mắt hàng xóm. Tuy nhiên, chẳng mấy chốc hắn đã trở thành một nhân vật máu mặt. Thật vậy, chừng nào hãy còn là một tên khốn túng quẫn, chẳng một người tử tế nào thèm hé răng chào hỏi hắn; thậm chí mấy gã người hầu kiêu kỳ ở "Biệt Phủ" còn ngoảnh mặt khinh khỉnh. Hắn hoàn toàn đáng bị thiên hạ khinh miệt, bởi bản thân hắn quá đỗi ti tiện khi tự hạ thấp chính mình. Nhưng một khi thiên hạ đã tường tận chuyện hắn đang sở hữu núi tiền, thật kỳ diệu làm sao, dẫu hắn giờ đây còn tệ hại hơn cả trước, những kẻ từng khinh bỉ hắn bỗng quay ngoắt lại ve vãn, kết thân. Tuy nhiên, Bill chẳng có lấy một chút ý thức hay bản lĩnh để giữ khoảng cách với cái đám bạn bè thấy sang bắt quàng làm họ ấy; chẳng đời nào — trái lại, hắn vô cùng hãnh diện khi được sóng vai cùng tầng lớp tử tế, và chừng nào tiền còn rủng rỉnh trong túi, thì hắn và mọi gã ăn bám mặt hoa da phấn nào cưỡi ngựa, mặc áo đẹp, có cái bụng đói chực chờ ăn chực nằm chờ đều trở thành "bằng hữu tâm giao". Dẫu giàu sang phú quý, bản chất Bill vẫn hoàn Bill; nhưng ngặt một nỗi, giữa một kẻ ăn chơi giàu có và một kẻ nghèo hèn có khoảng cách một trời một vực, và Bill đã phải trả giá đắt cho bài học ấy.

Chưa đi hết nửa chặng đường bảy năm, Bill đã tậu cho mình xe ngựa sang trọng; thân thiết như anh em cột chéo với Lãnh chúa Thế này và Lãnh chúa Thế nọ; nuôi chó săn lẫn ngựa đua; là tay thể thao sừng sỏ nhất tại trường đua Curragh; bảo trợ mọi tên võ sĩ du côn hắn gặp dọc đường; và ngày đêm cá cược trên từng ván bài, xúc xắc lẫn trường đua. Tóm lại, Bill phải hóa thân thành một tay chơi sành điệu, và nếu không làm thế, hắn chẳng dám đường hoàng bước vào giới thượng lưu thời bấy giờ.

Người xưa có câu: "Của thiên lại trả địa thôi"; và trường hợp của Bill hoàn toàn ứng nghiệm điều đó. Tóm lại, đến cả quỷ sứ cũng chẳng tài nào chu cấp tiền cho hắn vung tay quá trán nhanh đến thế; tiền vào cửa trước ra cửa sau, và kết cục nhãn tiền là chẳng mấy chốc, khi chỉ còn cách thời hạn hai năm, hắn phát hiện ra cái túi của mình đã trống rỗng.

Và đó là lúc giá trị của đám "bạn ngày nắng" lộ nguyên hình. Khi thiên hạ phát hiện ra túi tiền của hắn không còn rủng rỉnh nữa — rằng bầy ngựa đua, xe ngựa cùng đàn chó săn chuẩn bị đem ra bán đấu giá — vút! Bọn chúng cao chạy xa bay hết thảy, từ bạn bè, họ hàng, chiến hữu nhậu nhẹt, kẻ chực chờ ăn chực cho đến lũ bịp bợm, chẳng sót một ai, hệt như một đàn quạ ngửi thấy mùi thuốc súng. Thế là Bill trượt dài ngày qua tuần tới, cho đến cuối cùng hắn buộc phải xỏ chiếc tạp dề da và cầm lại búa tạ. Không những thế, vì chẳng bài học nào khôn nổi lên được, hắn lại ngựa quen đường cũ chứng nào tật nấy, quay lại những trận bạo lực quán rượu, cãi cọ với Judy, và tái khởi động chế độ "ăn uống sang trọng" với khoai tây luộc và muối. Và giờ đây, những lời lẽ sắc mỏng như dao cạo của tất cả những kẻ từng quen biết bắt đầu dội ngược lên người hắn. Những kẻ từng bị hắn khinh miệt vì nghèo đói nay hả hê trút lại cho hắn gấp bội; còn những kẻ từng được hắn coi ngang hàng vì giàu có, những kẻ chỉ nịnh bợ vì hắn lắm tiền, nay ném vào mặt hắn những lời cay độc nhất. Đáng đời cái đồ khốn! Hắn hoàn toàn xứng đáng nhận lấy kết cục đó, thậm chí còn hơn thế nếu có thể.

Tuy nhiên, là một kẻ tội đồ chai lì, Bill chẳng buồn bã hao mòn đi lạng thịt nào vì những lời châm chọc ấy. Chẳng đời nào; hắn vẫn chửi rủa, đánh đập, thề thốt và mưu mô như mọi khi, giăng bẫy lừa lọc bất cứ ai hắn gặp; và quả thực chẳng ai đọ lại hắn khoản mưu mô đủ mọi kích cỡ.

Cuối cùng, hạn bảy năm cũng chấm dứt. Một buổi sáng nọ, Bill đang ngồi trong lò rèn trong trạng thái tỉnh táo nhưng bụng đói cồn cào, mụ vợ thì đang chửi rủa còn lũ trẻ gào khóc inh ỏi như mọi khi; hắn đang vắt óc tìm cách lừa một người láng giềng lương thiện nào đó bữa sáng để lấp đầy cái miệng của gia đình lẫn bản thân, thì ai bước vào ngoài lão Nick xuất hiện đòi giao kèo.

"Chào buổi sáng, Bill!" gã nhếch mép cười khẩy.

"Quỷ tha ma bắt nhà ngươi!" Bill đáp; "nhưng trí nhớ của ngươi tốt phết nhỉ."

"Giao kèo là giao kèo giữa hai người tử tế với nhau, bất cứ lúc nào," Satan nói; "khi nhắc đến người tử tế, ý ta là chính ngươi và ta đấy, Bill ạ;" và hắn lè lưỡi trêu chọc gã lưu manh bất hạnh mà hắn đến để đòi nợ.

"Nick, người anh em đáng kính của tôi ơi," Bill mở lời, "hãy rộng lượng đi; ngươi chắc không nỡ làm chuyện thất đức thế chứ; ngươi sẽ không tự bôi nhọ danh dự của mình bằng cách đè nặng thêm lên một kẻ đang sa cơ lỡ vận đâu nhỉ. Chính ngươi cũng từng nếm trải cảm giác ngã ngựa mà, bạn hiền; thế nên hãy cứ co giò xéo đi chỗ khác chơi đi. Một vòng dạo mát sẽ giúp ích cho ngươi nhiều hơn là ở đây bầu bạn với ta đấy, Nicholas ạ."

"Bill à, trốn tránh vô ích thôi," bạn hắn đáp; "những ngón nghề lừa đảo của ngươi có thể qua mặt người khác, nhưng đừng hòng lừa được ta. Ngươi chỉ thiếu mỗi một chuyến đi xa để hoàn thiện bộ sưu tập tài năng của mình thôi, và ngươi sẽ phải lên đường dưới sự dẫn dắt của ta, Billy. Không, không — ta không dễ bị lừa đâu, bạn hiền. Ta đánh giá bản thân cao hơn — a — một bậc, ngài Dawson ạ, chứ không nghĩ rằng ngươi có thể qua mặt một Nicholas Clutie đáng kính — hửm!"

"Ngươi cứ việc chế nhạo đi, đồ tội lỗi," Bill đáp; "nhưng ta nói cho ngươi hay, ta đã từng qua mặt cả những kẻ có đủ khả năng mua bán và lật mặt ngươi ngay tại trận đấy. Hãy tuyệt vọng đi, đồ khốn, khi ta tuyên bố rằng chẳng có tên luật sư nào dám đứng trước mặt ta đâu."

Gân mặt Satan bỗng chốc cứng đờ khi nghe những lời này; hắn cựa quậy, thấp thỏm không yên và tỏ ra vô cùng bứt rứt.

"Nếu vậy thì," gã nói, "ta càng phải nhanh chóng lừa ngươi cho xong chuyện; thế nên hãy chuẩn bị khăn gói sang Vùng Thấp đi."

"Đã đến mức này thật rồi sao," Bill nói, "và cuối cùng ngươi định lật lọng chơi trò tiểu nhân thật đấy à?"

"Xin thề danh dự đấy, Bill."

"Vậy thì hãy kiên nhẫn đợi chút nào, đồ tội lỗi, để ta đánh xong nốt chiếc móng ngựa này — đây là chiếc cuối cùng trong bộ ta làm cho con ngựa của gã bạn luật sư của ngươi đấy. Và này Nick, ta ghét nhất sự lười biếng, ngươi thừa biết nó là mẹ đẻ của mọi tội ác; hãy cầm lấy cái búa tạ này, giáng xuống chục nhát xem nào trong lúc ta dọn dẹp xong đống đồ đạc này, rồi chúng ta sẽ lên đường cùng nhau, đằng nào thì chuyện đó cũng phải xảy ra."

Dứt lời, hắn bồi một nhát bễ thổi bay nửa đấu bụi vào thẳng mặt gã Chân Vẹo, tiện tay rút thanh sắt đỏ hồng ra và tống ngay Satan vào công việc nện búa phụ trợ để giữ mạng sống.

"Thề có Chúa," Bill bảo gã khi chiếc móng ngựa đã hoàn thành, "thật là tiếc đứt ruột khi chiếc búa tạ này lại rời khỏi tay ngươi; huyền thoại Parra Gow vĩ đại cũng chỉ đáng xách dép cho ngươi khoản giáng búa thôi, ngươi đúng là một tay lực điền cừ khôi. Giờ thì cứ tiếp tục vận động đi trong lúc ta vào chào từ biệt vợ con cái đã, rồi chúng ta cao chạy xa bay."

Đương nhiên là Bill chuồn thẳng ra ngoài mà chẳng có mảy may ý định quay lại; cũng giống như việc Nick không tài nào ngừng tay giáng búa được, và quả thật hắn bị bắt buộc phải làm việc hệt như đang thi đấu cá cược. Đây chính xác là điều Bill mong muốn. Gã đành phải cặm cụi giáng búa cho đến khi nào Billy thấy đủ lòng trắc ẩn để buông tha; và cứ thế, chúng ta để mặc hắn mải miết lao động hăng say để đi tìm kẻ đã lừa gạt hắn.

Trong khi đó, Bill cao chạy xa bay đi khắp chốn; nhận làm thuê bất cứ việc gì kiếm được dọc đường, cứ thế đi từ nơi này sang nơi khác, cho đến khi tròn một tháng sau, hắn thản nhiên bước trở lại lò rèn của mình để xem tình hình ra sao trong lúc vắng mặt. Tại đó, hắn bắt gặp Satan đang lôi đình tức giận, mồ hôi nhễ nhại như tắm, điên cuồng nện búa hết sức lực lên chiếc đe trống không. Bill bình tĩnh tựa lưng vào tường, kéo lệch chiếc vành mũ sang một bên, đút hai tay vào túi quần và bắt đầu huýt sáo bài điệu sừng sáo của Shaun Gow. Cuối cùng, hắn cất tiếng với giọng điệu vô cùng điềm đạm và dễ mến —

"Chào buổi sáng, Nick!"

"Ôi!" Nick vừa nghiến răng giáng búa vừa gào lên — "Ôi, đồ khốn kiếp chưng cất hai lần (hộc!), cầu mong cho toàn bộ những lời nguyền tinh tế nhất, trạm trổ nhất (hộc!), chưng cất kép, siêu cấp và nguyên bản nhất (hộc!) từng được tụ hội (hộc!) thành một bó hoa thảm họa duy nhất (hộc!), sẽ nở rộ trên khuy áo của lương tâm ngươi (hộc!) chừng nào ngươi còn mang tên Bill Dawson! Ta tuyên bố mi là (hộc!) một tên khốn nạn cốt kép, một tay bịp bợm lọc lõi mạ kẽm nóng (hộc!), kẻ mà so với mi thì tất cả những tên bịp bợm ta từng biết (hộc!), kể cả tụi luật sư, đều là người lương thiện. Ta đóng mác mi là (hộc!) đỉnh cao của sự lừa lọc, một trùm sò bịp bợm (hộc!). Ta tuyên bố lại lần nữa, vì sự đối xử tàn độc (hộc!) mà ta phải chịu đựng từ tay mi trong vụ giao dịch vô ơn (hộc!) và bất hạnh này; bởi vì (hộc!) vô cùng bất hạnh cho bất cứ ai dính dáng tới (hộc!) một kẻ giả mạo thượng thặng và hoàn hảo như mi."

"Nóng tính thế, Nicky," Bill chọc ghẹo; "sao lại nổi trận lôi đình thế hả đồ tội lỗi kia? Nếu ngài tự nguyện dùng đống cơ bắp của mình rèn luyện bên chiếc đe của tôi, thì tôi đâu có lỗi để mà bị chì chiết. Thề có uy tín của tôi, Nicky, ngài nên thấy đỏ mặt vì thốt ra những lời lẽ chợ búa không tương xứng với tư cách đạo mạo của mình chứ. Đâu có ai bắt ngài phải cầm búa nện chiếc đe trống không đâu, đồ đốn mác. Tuy nhiên, vì ngài chăm chỉ thế, tôi chỉ muốn nói rằng thật là uổng phí nếu bắt ngài dừng tay. Nick này, tự đáy lòng tôi rất tôn vinh sự lao động hăng say và luôn khích lệ nó; thế nên cứ tiếp tục đi, chẳng mấy khi ngài dành thời gian một cách hữu ích thế đâu. Tôi sợ nếu không làm việc này thì ngài lại dính vào mấy trò tệ hại hơn ấy chứ."

Bill ơi, hãy mở lòng nhân từ đi," gã thợ rèn bất đắc dĩ van nài; "ngươi đâu nỡ đè nặng thêm lên một kẻ đang sa cơ lỡ vận, biết không; ngươi đâu nỡ bôi nhọ thanh danh của mình bằng hành vi bất lương là giam cầm một quý ông vô hại tuổi đã cao vào cái công việc bỉ ổ và vô lại thế này chứ. Sự hào phóng là đức tính cao đẹp nhất của Bill ạ; không phải là ngươi không còn đức tính tuyệt vời nào khác ngoài nó, trong đó, như chính ngươi từng nói, ta đánh giá cao sự chăm chỉ; nhưng ngươi tỏa sáng nhất ở lòng hào phóng. Nào Bill, chơi đẹp đi, hãy thả ta ra."

"Ra điều kiện đi, đồ đốn mác."

"Ngươi vượt xa mọi điều kiện rồi, William; một gã hào phóng như ngươi chẳng bao giờ màng đến điều kiện."

"Chào nhé, cụ già!" Bill lạnh lùng đáp; "thỉnh thoảng tôi sẽ ghé thăm ngài mỗi tháng một lần."

"Không, không, Bill, đồ khốn ki—a—à—đồ tuyệt vời, xứng đáng, đáng yêu ơi, đừng vội thế; đừng vội thế chứ. Nào, ra giá đi, đồ vu kh—à—bạn Bill dấu yêu của tôi, cứ ra điều kiện đi."

"Thêm bảy năm nữa."

"Ta đồng ý; nhưng mà——"

"Và lượng tiền mặt y như lần trước, giao dịch dứt điểm ngay tại đây."

"Rất tốt; rất tốt. Ngươi hơi khờ khạo đấy, Bill; phải công nhận là hơi cả tin. Thôi không sao. Ta thế nào cũng lật ngược v—a—hèm! Ngươi quả là một gã cực kỳ khờ khạo, Bill ạ; dẫu vậy rồi sẽ đến ngày, Bill yêu quý của ta — rồi sẽ có ngày——"

"Cằn nhằn gì đấy, đồ lang thang? Thêm một câu nữa là ta nhân đôi thời hạn đấy."

"Im mồm, William — im mồm; im lặng là vàng."

"Thêm bảy năm ân điển nữa, và đúng số lượng tiền cần thiết như tôi đã nhận trước đó. Chịu hay không?"

"Ân điển sao, Bill! Chịu! Chịu! Chịu! Tiền đây. Ta chấp nhận điều kiện. Ôi trời ơi, đúng là đồ bịp bợm — ân điển cơ đấy!! Bill ơi!"

"Rồi, giờ thì vứt búa xuống và biến đi," Billy bảo; "nhưng ngài nghĩ sao nếu tranh thủ lúc ở đây cầm chiếc búa này quất thêm vài—— ơ kìa! Sao mà vội vàng thế?" hắn nói thêm khi thấy Satan chuồn thẳng với tốc độ tên lửa.

"Này! Nicholas!" hắn hét lên, "quay lại đây; quên đồ kìa!" và khi lão già ngoái đầu nhìn lại, Billy giơ chiếc búa đe dọa, khiến gã biến mất tăm mất tích hoàn toàn.

Billy lại ngựa quen đường cũ sống cảnh ăn chơi; và để chứng minh bản chất của cái thế giới này được nhào nặn từ gì, hắn cũng quay lại giao du với đám bạn cũ. Khi thấy hắn tái xuất với núi tiền trong tay và vung vãi khắp mọi hướng, bọn chúng lập tức tìm đủ mọi lý do để biện minh cho thói hoang phí trước kia của hắn.

"Nói gì thì nói," một kẻ cất lời, "Bill Dawson là một tay chơi phóng khoáng, vung tiền như hoàng tử."

"Hắn là người hào phóng bậc nhất thiên hạ, dù ở trong nhà hay ngoài phố," kẻ thứ hai ca tụng.

"Điểm yếu duy nhất của hắn," kẻ thứ ba nhận xét, "có chăng là quá hào phóng, chẳng biết tiếc tiền của; dẫu sao thì tính xấu ấy lại nằm ở hướng tích cực."

"Hắn có khí chất đàn ông," kẻ thứ tư phụ họa; "nhà lúc nào cũng tiệc tùng thịnh soạn, rượu ngon thượng hạng, và luôn rộng cửa chào đón bạn bè."

"Này nhé," kẻ thứ năm chốt hạ, "nếu không biết hưởng thụ tiền bạc lúc sinh thời thì chết đi cũng chẳng mang theo được; thế nên cứ chúc cho hắn ăn chơi bét nhè và cái túi ngày càng phình to."

Thực chất, chính những kẻ đang tọng đầy thức ăn bằng tiền của hắn lại khinh bỉ hắn tận xương tủy. Tuy nhiên, chúng thừa biết cách đánh vào điểm yếu của hắn. Chỉ cần ca ngợi sự hào phóng, hắn sẵn sàng làm mọi thứ; gọi hắn là một đấng trượng phu, bạn có thể vặt sạch lông hắn ngay trước mắt. Thỉnh thoảng hắn lại ném một túi đồng ghine cho tên bịp bợm này, túi khác cho kẻ nịnh hót kia, túi thứ ba cho gã du côn, và túi thứ tư cho tên phá gia chi tử — tất cả chỉ để chứng minh bản thân là một người bạn cốt cán — một đấng nam nhi trượng phu và hào phóng. Nhưng chưa ai từng thấy hắn giúp đỡ một gia đình lương thiện đang chật vật — cứu trợ góa phụ hay trẻ mồ côi, hay làm bất cứ việc gì thực sự hữu ích. Có lẽ lý do là vì phần lớn số tiền hắn tiêu xài, cũng như phần lớn thế giới này, đều cống hiến cho ma quỷ — thế lực đã ban cho hắn — nên hắn bị ngăn cản không thể dùng nó vào mục đích lương thiện. Thú thật với bạn đọc thân mến, số người hành xử theo kiểu của Bill trên thế giới này còn nhiều hơn bạn tưởng đấy.

Khi tiền cạn sạch, đám bạn bè lại giở chứng lật lọng chơi khăm hắn thêm lần nữa. Ngay khi sự nghèo túng lộ rõ, lũ khốn bắt đầu mắc chứng "mắc cỡ nhẹ", điển hình là sự ngượng ngùng không thèm đặt chân đến nhà hắn nữa khi chẳng còn gì vớt vát. Một thứ sự thẹn thùng trinh nguyên nào đó ngăn cản chúng trò chuyện khi thấy hắn diện những bộ đồ rách rưới. Khối kẻ quay ngoắt đi với vẻ thanh cao và lịch sự nhất khi tưởng hắn định mở lời vay tiền — tất cả chỉ vì sợ làm hắn phải đỏ mặt khi cất lời xin xỏ. Ngược lại, số khác khi thấy hắn lai vãng qua nhà vào giờ cơm bỗng trở nên bối rối tột độ vì quá biết ơn đến mức tưởng mình đang ở nơi khác; và đám gia nhân, dường như bị lây nhiễm cùng thứ cảm xúc ấy, sẽ bẩm báo với Bill rằng các ông chủ của họ "không có nhà".

Cuối cùng, sau khi trải qua vòng quay đốn mác y hệt trước, Bill đành phải quay trở lại với lò rèn như một phương thuốc cứu cánh cuối cùng; nói cách khác, hắn nhận ra rằng trên đời này chẳng có gì con người ta có thể bấu víu vững chắc và chắc chắn bằng chính sức lao động của mình. Tuy nhiên, Billy lại thiếu đi giác quan nhận thức thông thường; bởi mọi trải nghiệm — dẫu đau đớn đủ để khắc sâu tâm trí — lại trôi tuột khỏi người hắn như nước đổ đầu vịt.

Hắn miễn cưỡng quay lại công việc; nhưng giờ đây chẳng còn sự lựa chọn nào khác. Hoặc là lao động, hoặc là chết đói, và đói khát cũng giống như một vị bác sĩ lớn — chẳng ai thèm tìm đến cho đến khi mọi phương thuốc khác đều vô hiệu. Bill đã từng giàu có hai lần; hai lần làm quý ông giữa đám lưu manh, nhưng mãi mãi là tên du côn giữa đám quý ông; bởi chẳng khối tài sản hay mối quan hệ thượng lưu nào có thể tẩy sạch được lớp gỉ sét thô tục bẩm sinh trên người hắn. Giờ đây, hắn lại trở thành một gã nát rượu nheo nhóc trong lò rèn; một tên côn đồ say xỉn ở quán rượu, chửi rủa và hách dịch với tất cả mọi người cũng như mụ vợ; khoe khoang về số tiền từng vung tay tiêu xài trong đời; ba hoa về những chiến tích ăn chơi lẫy lừng; kể lể về bản thân và Lãnh chúa Thế này tại trường đua Curragh; những bữa tiệc từng thết đãi — tốn kém bao nhiêu, và cố gắng đòi mua thiếu dựa trên uy tín của sự giàu có ngày trước. Hắn quá u mê để nhận ra rằng bản thân đang bêu rếu sự ô nhục của chính mình, và việc tỏ ra tự hào về những thứ đáng lẽ phải khiến hắn đỏ mặt tía tai qua vách gỗ dày chín tấc là một hành động hèn hạ nhường nào.

Một buổi sáng nọ, hắn đang hăng say cãi cọ với vợ, mụ tay cầm chiếc đẩu ba chân dường như đang nhầm đầu chồng thành chiếc đe của hắn, còn hắn thì phản công bằng chiếc tạp dề da của mình, thì ai bước vào để gợi nhắc hắn về giao kèo nhỏ giữa đôi bên ngoài lão Nick. Mụ vợ, hình như dẫu cố gắng vùng vẫy thế nào cũng đang ở thế yếu, và ngài Nicholas, với mong muốn thể hiện bản thân là một quý ông thượng đỉnh galant, nghĩ rằng mình không thể đứng ngoài cuộc mà phải xía vào trận chiến của người đẹp, nhất là khi Bill vừa đánh ngã mụ nằm vật ra đất. Satan thấy thế là quá quắt; và vì mang ơn phái đẹp rất nhiều, hắn quyết định bênh vực một người trong số họ lần này; thế là khi Judy lồm cồm bò dậy, hắn quay sang tấn công Bill và đốn ngã gã bằng một cú đấm chính diện chuẩn xác.

"Đồ đốn mác hèn hạ," hắn mắng, "mày đối xử với vợ mình thế này à? Thề có danh dự, Bill, ta sẽ trừng trị mi tại chỗ. Ta không thể đứng nhìn một hành động phi quý ông như thế mà không vứt bỏ mọi danh hiệu galant——" Bốp! Lời nói bị chặn ngang họng bởi cú đánh bằng gậy khuấy bơ từ Judy, mụ ta vừa thấy Bill bị đánh liền lao vào tóm cổ Satan khiến gã "ngã nhào" một lần nữa.

"Á chà, đồ khốn! Ăn đòn vì tội đánh chồng ta lén lút như sát thủ này," Judy vừa gào lên vừa nện túi bụi, "đó là quà vì tội xía vào chuyện vợ chồng nhà người ta. Mày định giết người chồng tội nghiệp trước mặt tao à? Hả? Nếu nó đánh tao, đồ tồi tệ, thì ai có quyền hơn tao chứ? Tao dám cá chẳng tui rách túi mày đâu. Sao chuyện gì mày cũng phải thò ngón tay vào húp chè thế hả?"

Đó hoàn toàn không phải lời nói suông; bởi sau mỗi từ là một nhát giáng nóng bỏng và nặng trịch xuống người gã. Nicholas lùi bước, nhảy múa và nhảy lò cò; mụ tiến lên, liên tục nện búa tạ với sự kiên trì đáng nể cho đến khi gã ngã nhào vào chiếc ghế bành lừng danh nằm ngay phía sau. Bill, nãy giờ đánh trả hai nhát để bù cho cú của Judy, thấy kẻ thù đã sập bẫy liền chen vào giữa ác quỷ và vợ mình — một vị trí chẳng mấy ai thèm ganh tị với hắn lúc này.

"Nhẹ tay thôi, Judy," người chồng can ngăn, "anh ghét sự tàn nhẫn lắm. Ra bếp lấy cái kẹp than nung đỏ lên xem nào. Nicholas, ngươi có một cái mũi đấy," hắn nói.

Satan bắt đầu vùng dậy nhưng vô cùng ngạc nhiên khi thấy mình chẳng thể nhúc nhích nổi.

"Nicholas," Bill cất tiếng, "mạch đập của ngươi thế nào rồi? Trông ngươi có vẻ không khỏe lắm; ý ta là trông thảm hại hơn bình thường đấy."

Gã kia cố vùng vẫy đứng lên nhưng nhận ra mình đã tính nhầm.

"Ta làm phiền ngươi đi cùng ta một chuyến nhé," Bill nói. "Ta rất hứng thú được du hành dưới sự dẫn dắt của ngươi, và chúng ta sẽ ghé qua Vùng Thấp trên đường đi, phải không nào? Đứng dậy đi, đồ tội lỗi; ngươi thừa biết giao kèo là giao kèo giữa hai người tử tế với nhau, Nicholas ạ; ý ta là chính ngươi và ta. Judy, kẹp than đã đỏ chưa?"

Gương mặt Satan lúc đó rất đáng đồng tiền bát gạo khi đảo mắt từ người chồng sang người vợ, rồi dán chặt vào cặp kẹp than đang đỏ rực trong lò sưởi, đồng thời nhận thức rõ ràng rằng bản thân không thể nhấc mông khỏi chiếc ghế.

"Billy," gã cất giọng, "ngươi đừng quên lần trước ta đã thưởng cho lòng hào phóng của ngươi trong chuyện làm ăn đấy nhé." "Thề có Chúa, Nicholas, ta chẳng tài nào nhớ nổi chút hào phóng nào từng dành cho ngươi cả. Đừng có tỏ ra yếu đuối thế chứ. Ta chỉ muốn xem cái mũi của ngươi được làm bằng chất liệu gì, và nó có co giãn như lương tâm của một tên lưu manh không thôi. Nếu có, chúng ta sẽ kéo nó lên ống khói bằng kẹp than nung đỏ, và khi chiếc mũ cũ này được gắn lên đỉnh đầu nó, thì chẳng ai địch nổi ngươi trong khoản làm cột cờ chỉ hướng gió đâu." "Hãy có sự đồng cảm với nhau đi, ngài Dawson; ngươi biết chúng ta không nên tranh cãi làm gì. Bỏ qua chuyện này đi, ta sẽ ban cho ngươi thêm bảy năm nữa." "Chúng ta rõ hết rồi đấy," Billy thản nhiên vừa nói vừa mở cặp kẹp than nung đỏ. "Ngài Dawson," Satan van nài, "nếu ngươi không nhớ tình nghĩa ta dành cho ngươi, thì đừng quên ta đã từng giúp đỡ cha ngươi, ông nội ngươi, và tất cả họ hàng nhà ngươi lên đến đời thứ mười bao nhiêu lần. Ta cũng định sẽ bảo bọc con cái ngươi sau này, chừng nào cái họ Dawson — một cái họ rất đáng kính — còn tồn tại." "Đừng đỏ mặt thế chứ, Nick," Bill trêu chọc, "ngươi khiêm tốn quá đấy; đó vẫn là điểm yếu của ngươi; ngẩng cao đầu lên nào, có người đang trả giá mua ngươi kìa. Ta sẽ ban cho ngươi một chiếc mũi hoành tráng đến mức ngươi phải thuê một kẻ tiên trạm đi trước để vác đầu mũi hộ trên vai cơ đấy." "Ngài Dawson, ta xin lấy danh dự bảo đảm sẽ nâng bước con cái ngươi thăng tiến tột bậc trên đường đời; dù chúng có muốn hay không." "Ngươi tốt bụng quá nhỉ," người kia đáp, "và ta cũng sẽ làm điều tương tự với cái mũi của ngươi."

Vừa nói hắn vừa tóm chặt lấy chiếc mũi và gã yêu râu xanh lập tức cất tiếng hú hét; Bill giật mạnh và chiếc mũi tuột ra theo hắn hệt như một mẩu sáp ấm. Hắn liền chuyển cặp kẹp than sang cho Judy, lấy một chiếc thang, cầm lại kẹp, trèo lên ống khói và giật mạnh chiếc mũi lên cao năm thước trên mái nhà. Sau đó, hắn cắm chiếc mũ lên đỉnh mũi rồi leo xuống.

Thế mới là cột cờ chứ," Billy tuyên bố; "ta thách cả Ireland tìm được kiệt tác thứ hai đấy. Thề có Chúa, Nick, nó sẽ làm cái tháp chuông đẹp nhất toàn châu Âu, và chiếc mũ cũ vừa vặn với nó đến từng milimét."

Ở tư thế đó, với chiếc mũi bị kéo ngược lên ống khói, Satan ngồi im lìm một lúc, trải nghiệm cảm giác mới lạ của thứ được gọi là sự kích thích kỳ lạ. Cuối cùng, đôi vợ chồng đáng kính cũng bắt đầu động lòng trắc ẩn.

"Tôi nghĩ," Bill nói, "chúng ta đã vắt kiệt giá trị của chiếc mũi cũng như trò đùa này rồi; Judy, tôi tin là nó đủ dài rồi đấy." "Cái gì đủ dài?" Judy hỏi.

"Thì trò đùa ấy mà," người chồng đáp.

"Thề có Chúa, tôi thấy chiếc mũi cũng đủ dài rồi đấy," Judy tiếp lời.

"Còn ý kiến của ngươi thế nào, Satan?" Bill hỏi.

"Tôi chẳng có ý kiến gì đâu, William," gã kia đáp; "chỉ là — ha! ha! — đó là một trò đùa hay — một trò đùa xuất sắc, và chiếc mũi cũng rất đẹp, xét theo hiện trạng của nó. Ngươi vốn là một quý ông lịch thiệp, Bill, và luôn làm mọi việc rất tao nhã; tuy nhiên, nếu ta được phép đóng góp ý kiến về một chuyện vặt vãnh thế này——"

"Chẳng có gì là vặt vãnh cả," Bill ngắt lời, "nếu ngươi đang bàn về cái mũi." "Phải, không vặt vãnh chút nào," gã kia đáp; "tuy nhiên, ta kiên quyết cho rằng nếu ngươi có thể rút ngắn cả trò đùa lẫn cái mũi lại mà không dùng thêm bạo lực nào nữa, ngươi sẽ ban ơn trạch vô cùng lớn cho ta, và ta sẵn sàng ghi nhận cũng như đền đáp xứng đáng." "Nào," Bill nói, "lại móc hầu bao ra một lần nữa rồi biến đi cho khuất mắt. Số tiền y hệt lần trước, rồi biến mất."

Lời vừa dứt, tiền đã xuất hiện thành một đống lấp lánh dưới chân Bill, và Satan biến mất không tăm tích. Không gì có thể tả nổi sự vui mừng tột độ của Bill và vợ trước kết quả của cuộc phiêu lưu này.

Thật vô ích khi cứ dẫm lại vết xe đổ cũ. Bill vẫn chứng nào tật nấy, chẳng tài nào sửa đổi. Tiền bạc cứ thế bay đi như tiền quỷ dữ. Bill chè chén hoang phí nhưng chẳng bao giờ xoay sở dùng được một xu vào việc thiện. Cứ thế, năm tháng trôi qua cho đến khi năm thứ bảy kết thúc và giờ G của Bill đã đến. Hắn lúc bấy giờ, cũng như suốt thời gian qua, vẫn là một tên khốn khốn cùng nhất đời. Chẳng còn lấy nổi một xu dính túi, hay thứ gì có giá trị tương đương ngoại trừ lò rèn, căn lều tranh và dăm món đồ đạc tơi tả. Trong tình cảnh đó, hắn đang đứng thẫn thờ trong lò rèn như mọi khi, vắt óc suy nghĩ cách kiếm bữa sáng, thì Satan xuất hiện để đòi nợ. Lão già vô cùng đau đầu tìm cách tiếp cận hắn. Lão cứ lảng vảng rình rập quanh lò rèn một lúc cho đến khi thấy Bill chẳng còn nổi một xu dính túi để phó mặc số phận. Lão lập tức biến thành một đồng ghine vàng nằm chình ình ở một góc thoáng mà lão thừa biết Bill sẽ nhìn thấy. "Nếu," lão tự nhủ, "ta lọt được vào tay hắn, ta sẽ trị được hắn." Hợp thức hóa cái bẫy, gã thợ rèn cắn câu vì nó được mạ vàng quá đẹp; hắn chộp lấy đồng ghine, đút vào túi và bấm chặt khóa lại. "Hô! Hô!" tiếng quỷ vương vọng ra từ trong túi, "mắc bẫy rồi nhé Bill; cuối cùng ta cũng tóm được mi rồi, đồ khốn. Sao mi không tuyệt vọng đi, đồ tồi, khi nghĩ đến những gì đang chờ đợi trước mắt?" "Ơ hay, đồ chó già xui xẻo," Bill đáp, "ngươi chui vào đấy làm gì thế? Lúc nào cũng đâm đầu vào mấy cái lỗ châu mai giăng sẵn thế à? Thề có Nick achora, chưa bao giờ ta thấy ngươi bị tóm gọn như lúc này đâu."

Satan bắt đầu vùng vẫy và giãy giụa với hy vọng thoát khỏi chiếc túi, nhưng vô ích.

"Ngài Dawson," gã van nài, "chúng ta hiểu rõ nhau mà. Ta sẽ cho thêm bảy năm nữa và tiền mặt giao ngay lập tức." "Bình tĩnh nào, Nicholas. Ngươi biết trọng lượng của chiếc búa rồi đấy, thế là đủ. Dù sao thì ngươi cũng không phải chịu trận đòn roi bằng lông vũ đâu. Cứ bình tĩnh." "Ngài Dawson, ta thừa nhận mình không phải đối thủ của ngươi. Hãy thả ta ra, ta sẽ nhân đôi số tiền mặt. Ta chỉ đang thử thách sự kiên nhẫn của ngươi khi biến thành đồng ghine thôi."

"Thế thì ta sẽ thử thách sự kiên nhẫn của ngươi trước khi thả, ta có nhã hứng thế đấy." Hắn lập tức tóm lấy búa tạ và Satan cất tiếng gào rú với mức độ thiếu kiên định trầm trọng. "Ta giáng mạnh quá à?" Bill hỏi.

"Nhẹ tay thôi, nhẹ tay thôi William, nếu ngươi còn thương ta. Dạo này ta không được khỏe, ngài Dawson — ta mỏng manh lắm — tóm lại sức khỏe của ta đang trong tình trạng vô cùng bấp bênh, ngài Dawson ạ." "Ta tin chứ," Bill đáp, "và tình hình sẽ còn bấp bênh hơn nữa trước khi ta buông tha cho ngươi đấy. Ta làm thế này chuẩn chưa?" "Bill này," Nick rên rỉ, "đây có phải là cách đối xử lịch sự của một quý ông trong tiệm rèn đáng kính của ngươi không? Ngươi nghĩ nếu ghé ngang tiệm nhỏ của ta, ta lại cư xử bỉ ổ với ngươi thế này chắc? Ngươi không có chút cắn rứt lương tâm nào à?" "Ta thừa biết," Bill vừa nói vừa điên cuồng giáng búa, "ngươi nổi tiếng với việc dành cho bạn bè một sự đón tiếp nồng hậu cơ mà. Chẳng có gã trẻ tuổi nào qua mặt được ngươi khoản đó; nhưng ng cứ thích dùng tiền giả cơ à? Tuy nhiên, dù thật hay giả, phen này ngươi cũng phải đổ mồ hôi hột rồi đấy, đồ tội lỗi. Ta quất đẹp chứ?"

"Tuyệt vời, William — nhưng nếu được, hãy nhẹ nhàng tinh tế hơn chút nữa đi."

"Ồ, cậu quý ông tinh tế quá nhỉ! Hay làm một tách trà nhé, hoặc chút cháo loãng để ổn định dạ dày."

"Ngài Dawson," giọng gã quý ông trong túi vọng ra, "hãy dừng tay lại và chúng ta thương lượng đi. Ta có một đề nghị thế này." "Nghe thử tên tội lỗi xem nào," mụ vợ lên tiếng. "Tự ra giá đi," Satan nói, "miễn là thả ta ra." "Không, mặc thây cha mày, đố mày nhích nổi một li nếu chưa thả Bill ra," mụ vợ đanh đá quát; "giữ chặt nó vào, Bill, trừ khi nó xóa bỏ hoàn toàn giao kèo." "Chuẩn không cần chỉnh, hoa hậu của anh ơi," Bill nói; "điều kiện là thế đấy. Nếu không chịu buông tha, ta lại quất ngươi tiếp đấy — và phải nhân đôi số tiền mặt đã đưa lần trước nữa chứ. Thế nên nếu đồng ý, thì hô lớn — ném tiền xuống rồi biến đi."

Tiền lại xuất hiện thành một đống lấp lánh trước mặt Bill, khiến hắn thốt lên — "Phe đồng ý thắng thế nhé, đồ cún con. Xỏ giày vào và cút đi cho đẹp trời, đồ lang thang; nhưng Nicholas — Nick — này, này——" Gã kia ngoái đầu nhìn lại và thấy Billy đang cười toe toét, lắc lư chiếc túi trước mặt — "Nicholas quay lại xem nào," hắn gọi. "Tôi thiếu một đồng ghine rồi." Nick giậm chân hậm hực rồi biến mất tăm.

Thật vô ích nếu cứ dừng lại chỉ để thông báo cho bạn đọc rằng Bill là kẻ hết thuốc chữa. Tóm lại, hắn lại quay về với thói quen cũ và sống y hệt như trước. Hắn sinh được hai người con — một đứa hư hỏng chẳng kém gì bố và cũng được đặt tên theo hắn; đứa còn lại là một thanh niên ngoan ngoãn, đức hạnh tên là James, người đã rời bỏ cha mình, tự lực cánh sinh dựa vào sự chăm chỉ và kiên trì lương thiện trong đời, sau này trở nên vô cùng giàu có và lập nên thị trấn mang tên Castle Dawson — cái tên được lưu truyền từ vị sáng lập cho đến tận ngày nay.

Cuối cùng, bất chấp mọi tài sản phú quý, Bill cũng buộc phải lên đường "du lịch" như cách hắn từng nói — nói cách khác, hắn lăn ra ngủ một giấc vào một ngày nọ và quên mất việc tỉnh dậy; hay nói theo ngôn ngữ bình dân hơn là hắn đã qui tiên.

Theo thông lệ, khi một người qua đời, người ta sẽ khép lại câu chuyện cuộc đời và những cuộc phiêu lưu của hắn ngay lập tức; nhưng với anh hùng của chúng ta thì không thể như thế được. Ngay khoảnh khắc Bill quẻ giò, hắn rất tự nhiên bước thẳng đến dinh thự của Thánh Moroky, bởi theo nhận định của hắn, đó là bến đỗ êm ái nhất mà hắn có thể tìm kiếm. Khi đến nơi, hắn gõ cửa vô cùng nhún nhường và Thánh Moroky xuất hiện.

"Xin Chúa ban phước cho Đức Cha!" Bill cúi đầu cung kính.

"Biến đi; ở đây không tiếp đón một kẻ nghèo túng như ngươi đâu," Thánh Moroky phán.

Lúc này hắn lạnh cót và mệt rã rời nên chẳng màng tới việc mình sẽ đi đâu, miễn là như hắn tự lẩm bẩm "được nghỉ ngơi xương cốt và hít hà chút hơi ấm của đống lửa." Thế là sau khi bước đến một cánh cổng đen xì khổng lồ, hắn gõ cửa như trước và được bảo rằng sẽ được cho phép vào ngay lập tức nếu khai tính danh.

"Billy Dawson," hắn đáp.

"Lập tức cút đi," gã lính gác thét lên với đồng bọn, "và báo cho Hoàng thượng biết rằng cái tên khốn khiếp mà ngài hằng kinh hoàng đang đứng ở cổng kìa."

Chưa từng có một sự hỗn loạn và náo động nào kinh khủng như cái tên Billy Dawson vừa mới được cất lên.

Trong khi đó, người quen cũ của hắn hớt hơ hớt hải chạy thục mạng về phía cổng đến mức chiếc đuôi suýt làm hắn vấp ngã mấy bận.

"Đừng cho tên khốn đó vào," hắn hét lớn — "khóa chặt cổng lại — chốt mọi xích, ổ khóa và then cài cho thật chắc — ta không an toàn đâu — và ta sẽ không ở đây, chẳng ai trong chúng ta ở lại đây nổi nếu hắn lọt vào — xương cốt ta vẫn còn đau nhức vì hắn đây này. Không, không — biến đi, đồ khốn — ngươi không được phép bén mảng vào đây đâu — ta lạ gì bộ mặt của ngươi nữa."

Bill không kìm được mà nhếch mép cười ha hả đầy ác ý với Satan, rồi thò cái mũi qua các thanh song cửa, hét lên: — "Hả! Đồ chó già, cuối cùng tao cũng khiến mày phải sợ tao rồi phải không?"

Hắn vừa dứt lời thì kẻ thù đứng phía trong lập tức tóm lấy mũi hắn, và Billy có cảm giác như bị kẹp bởi chính cặp kẹp than nung đỏ mà hắn từng dùng để tra tấn cái mũi của Nicholas ngày trước.

Bill sau đó bỏ đi, nhưng nhanh chóng phát hiện ra rằng do những vật liệu dễ cháy mà hơi men rượu mạnh đã ném vào mũi, chiếc mũi của hắn lập tức bén lửa, và quả thực, nói ra thì không ai tin, nó cứ cháy rực ngày đêm, đông sang hè, chưa từng tắt dù chỉ một lần từ giờ phút đó cho đến tận bây giờ.

Đó chính là số phận bi thảm của Billy Dawson, kẻ từ đó đến nay cứ lang thang không ngừng nghỉ từ nơi này sang nơi khác; và bởi vì ngọn lửa bùng cháy trên mũi cùng bộ râu rối bù như một nắm rơm, hắn được dân gian đặt cho cái tên Will-o'-the-Wisp, đồng thời, như để vạch trần bản tính tinh quái, gã lưu manh lưu động này — thừa biết bản thân phải tìm đến những vũng lầy và đầm lầy lạnh giá nhất để làm mát cái mũi — nhân cơ hội đó chuyên đi lừa gạt, dẫn dụ những du khách say xỉn và thiếu suy nghĩ lạc đường, chỉ để thỏa mãn cơn thèm khát tiếp tục lừa lọc càng nhiều người càng tốt.