Thuở ấy, sát sườn một ngọn đồi thuộc dãy núi phân ranh hai hạt Tyrone và Monaghan, có một người đàn ông tên là M'Kenna sinh sống. M'Kenna có hai người con trai, trong đó có một cậu thường hay lên núi dò vết chân thỏ vào ngày Chủ nhật những khi có tuyết rơi. Cha cậu, theo lời đồn, vẫn thường xuyên quở trách cậu vì điều mà ông xem là sự phạm thượng đối với ngày Chúa nhật, cũng như thói lơ là việc dự lễ miết mai. Dẫu vậy, dẫu bản tính hiền lành và vô hại, chàng thanh niên lại tỏ ra hoàn toàn trơ lỳ trước những lời quở phạt của cha, và vẫn tiếp tục đi dò dấu thỏ bất cứ khi nào công việc đồng áng cho phép.

Chuyện xảy ra là vào một buổi sáng ngày lễ Giáng sinh, ngẫm lại hình như là vào năm 1814, tuyết rơi dày đặc. Thay vì đến nhà thờ dự lễ, cậu thanh niên M'Kenna liền với lấy chiếc gậy đánh thỏ của mình — đó là một thứ gậy to bản và nặng hơn ở một đầu — rồi sửa soạn lên đường tìm thứ trò tiêu khiển ưa thích. Trông thấy vậy, người cha nghiêm khắc quở trách cậu, nài ép cậu phải đi cầu nguyện. Thế nhưng, niềm đam mê trò chơi ấy lại mạnh mẽ hơn lòng kính Chúa, khiến cậu khước từ mọi lời khuyên bảo của cha. Trong cơn cãi vã, người ông nóng giận; và khi nhận ra đứa con trai cứng đầu khinh nhờn uy quyền của mình, ông liền quỳ xuống lầm rầm cầu khẩn rằng nếu thằng bé cứ khăng khăng làm theo ý mình, mong cho nó đừng bao giờ trở về từ chốn núi non ấy nếu không phải là một thây ma. Lời nguyền rủa ấy, quả thực vừa cay nghiệt, vừa bất kính lại vừa quái đản, hẳn đã có thể làm chùn bước bất cứ ai khỏi một mưu đồ ít ra cũng trái với đạo giáo và lòng hiếu kính đối với đấng sinh thành.

Tuy nhiên, nó chẳng mảy may tác động gì đến đứa con trai. Người ta kể rằng cậu đã đáp lại rằng dẫu có về hay không, cậu vẫn quyết chí đi; và quả nhiên cậu cứ thế lên đường. Dẫu vậy, cậu không đi một mình, bởi dường như có ba hoặc bốn thanh niên hàng xóm cùng đồng hành với cậu. Cuộc săn bắt của họ có thuận lợi hay không thì không thành vấn đề, mà bản thân tôi cũng chẳng tài nào nắm rõ; nhưng chuyện kể rằng đến quãng cuối ngày, họ bỗng đuổi được một con thỏ to và có bộ lông sẫm màu hơn bất cứ con nào họ từng thấy trước đó. Con vật cứ lừng khừng nhảy nhót ngay trước mặt họ từng bước một, khiến họ lầm tưởng rằng cú quăng gậy tiếp theo thế nào cũng tóm được nó. Về sau, người ta nhận thấy con vật còn dẫn dụ họ dấn sâu vào những chốn thâm sơn cùng cốc, và dù họ tìm mọi cách bẻ lái nó quay về hướng nhà, mọi nỗ lực đều hoài công vô ích. Khi màn đêm buông xuống, những người bạn đồng hành của M'Kenna bắt đầu nhận ra sự dại dột khi cứ tiếp tục rượt đuổi theo nó, đồng thời thấy rõ hiểm hoạ lạc lối giữa chốn núi rừng nếu đêm tối hoặc bão tuyết ập đến. Do đó, họ bèn đề nghị bỏ cuộc và quay về nhà; nhưng M'Kenna nhất quyết không nghe. "Nếu các anh muốn về thì cứ việc," cậu nói; "còn phần tôi, tôi sẽ không rời khỏi ngọn đồi này cho đến khi bắt được nó." Họ hết lời van xin nài nỉ cậu dừng chân quay gót, nhưng mọi lời khuyên can đều trôi sông bỏ biển: cậu trông có vẻ như điều mà người Xéc-ốt gọi là *fey* — nghĩa là hành xử tựa hồ như bị thôi thúc bởi một thế lực dẫn đưa đến cái chết, và một khi đã vướng vào sức mạnh ấy thì con người ta chẳng tài nào dứt ra nổi. Cuối cùng, nhận thấy cậu ngoan cố đến cùng cực, họ đành mặc kệ cậu tiếp tục bám theo con thỏ thẳng vào tận tim gan núi thẳm, rồi ai nấy quay về mái nhà nấy.

Trong khi đó, một trận bão tuyết khủng khiếp bậc nhất từng được ghi nhớ tại vùng quê ấy bỗng ập tới, và hệ quả là chàng thanh niên cứng đầu – kẻ đã giẫm đạp lên cả sự tôn nghiêm của tôn giáo lẫn uy quyền của cha mẹ – bị xem như đã cầm chắc cái chết. Ngay khi cơn bão vừa ngớt, xóm giang sơn tụ họp lại thành một đoàn rồi kéo nhau đi tìm kiếm tung tích cậu. Thế nhưng, tuyết rơi dày đặc đến mức chẳng tài nào dò nổi dù chỉ một dấu chân. Đập vào mắt họ tứ bề chỉ là một khoảng không gian trắng xoá, những đồi hoang nhấp nhô, và tuyệt nhiên chẳng có lấy một chút dấu vết nào của M'Kenna lộ diện hay tìm thấy. Người cha, giờ đây sực nhớ lại tính chất ngút trời vô đạo của lời nguyền rủa do chính mình thốt ra, suýt chút nữa phát điên; bởi dẫu thi thể hãy còn chưa được tìm thấy, thì bất cứ ai chứng kiến cơn thịnh nộ thình lình của trận bão và am tường địa thế vùng núi ấy đều cảm thấy việc trốn thoát hay sống sót là điều bất khả. Suốt một tuần lễ, ngày nào những đoàn người đông đảo cũng quần thảo khắp các dãy đồi để tìm kiếm, nhưng mọi cố gắng đều dã tràng xe cát. Cuối cùng, thời tiết ấm lên và băng tuyết tan đi. Thi thể cậu được tìm thấy vắt vẻo trên một vồng tuyết, nằm ngửa trong một vòng tròn mà chính cậu đã vạch sẵn bằng chiếc gậy đánh thỏ của mình. Cuốn sách cầu nguyện mở tung đặt trên miệng, và chiếc sụp mũ sụp xuống che khuất cả miệng lẫn khuôn mặt cậu. Thiết tưởng cũng không cần phải nói thêm rằng lời đồn đại về cái chết của cậu, cùng những uẩn khúc xung quanh ngày cậu rời nhà, đã gây nên một chấn động vô cùng hiếm có trong vùng — một chấn động càng thêm phần lớn lao do nỗi hoang mang từ việc tìm mãi mà chẳng thấy tung tích sống chết của cậu ra sao. Kẻ thì cả quyết rằng cậu đã vượt núi và được trông thấy ở Monaghan; người lại bảo đã gặp cậu ở Clones, ở Emyvale, ở Five-mile-town; thế nhưng bất chấp muôn vàn lời đồn thổi êm tai ấy, sự thật phũ phàng cuối cùng cũng được phơi bày rõ mồn một qua sự xuất hiện của cái xác đúng như vừa thuật lại.

Chuyện lại xảy ra là ngôi nhà nằm sát bên vũng đất nơi thi thể cậu nằm vốn do một người đàn ông tên là Daly – tôi nghĩ thế, nhưng cũng không chắc lắm về cái tên này – sinh sống. Ông làm nghề chăn dắt hoặc canh giữ cho Tiến sĩ Porter, lúc bấy giờ là Giám mục hạt Clogher. Khung cảnh xung quanh ngôi nhà ấy quạnh hiu và tiêu điều bậc nhất tưởng tượng nổi. Nó cách xa bất cứ chòm xóm con người nào ít nhất cũng phải hai dặm, xung quanh bị bao bọc bởi một vùng hoang mạc đầm lầy đen đúa rộng lớn và cô quạnh. Con đường mà đoàn người tìm thấy thi thể phải đi qua ngang ngõ ngôi nhà này, và tôi mang máng rằng người ta đã mượn cánh cửa của nó để chở thi thể cậu về nhà. Dẫu sự tình có ra sao đi nữa, gia đình nọ đã tận mắt chứng kiến đoàn người tang tóc chậm rãi bước qua chốn núi non; và khi cân nhắc kỹ lưỡng về địa hình lẫn hoàn cảnh khi ấy, chúng ta có thể hiểu được rằng đối với những con người quê mùa và nhẹ dạ, những người mà tâm trí dẫu trong đời sống thường nhật cũng dễ bị chi phối mạnh mẽ bởi những chuyện thế này, thì đó là một cảnh tượng đủ sức hằn sâu một ấn tượng sâu sắc, nếu không muốn nói là kinh hoàng.

Chẳng mấy chốc, thời gian đã chứng minh rằng quả thật nó đã để lại hệ quả như vậy.

Người ta kể rằng đã có một sự kiện diễn ra ngay tại đám tang, vô cùng ăn khớp với tinh thần hoang dại của toàn bộ chuỗi sự kiện đầy tang tóc ấy. Khi đoàn tang tiến đến một nơi gọi là Mullaghtinny, một con thỏ lớn lông sẫm màu – thứ mà những kẻ từng cùng cậu săn bắn trên đồi lập tức nhận ra chính là con vật định mệnh đã dẫn dụ cậu bước vào cõi chết – được cho là đã băng qua con đường cách chiếc quan tài chừng hai mươi bước chân. Chuyện kể rằng có kẻ đã vung đá ném trúng sườn nó, và cú đánh ấy, vốn thừa sức hạ gục bất kỳ con thỏ bình thường nào, chẳng những không làm nó tổn hại mảy may, mà còn phát ra từ thân thể nó một thứ âm thanh ù ù trống rỗng tựa như tiếng vọng của chiếc thùng phuy rỗng bị đập mạnh vào.

Trong khi đó, nghi thức an táng cũng được cử hành xong xuôi, và nỗi chấn động ấy, theo dòng chảy tự nhiên của thời gian, cũng dần phai nhạt như muôn vàn câu chuyện khác. Thế nhưng kìa, bỗng đâu một lời đồn thổi lan nhanh như cháy rừng rằng, mượn lại cách nói của người dân bản địa: "Frank M'Kenna đang hiện về!"

Vào một đêm nọ, chừng nửa tháng sau đám tang của anh, cô con gái của Daly người giữ đàn, một thiếu nữ độ chừng mười bốn tuổi, khi đang nằm trên giường bỗng nhìn thấy một hình thù mang dáng dấp của M'Kenna – người xấu số đã khuất núi. Con bé thét lên, trùm kín chăn qua đầu và quả quyết với bố mẹ rằng Frank M'Kenna đang ở trong nhà. Tin tức đầy kinh hãi này dĩ nhiên tạo nên một nỗi sợ hãi tột cùng; tuy nhiên, Daly, dù vẫn tin vào những chuyện quỷ thần như vậy, lại sở hữu một thứ bản lĩnh tinh thần kha khá nên vẫn đủ bình tĩnh đứng dậy kiểm tra ngôi nhà, vốn chỉ vẹn vẹn có một gian phòng duy nhất. Điều này phần nào tiếp thêm dũng khí cho cô con gái, khi thấy bố mình chẳng trông thấy ai liền đánh bạo ngó đầu ra, và rồi tự bản thân con bé cũng chẳng nhìn thấy bóng dáng ai nữa. Chẳng mấy chốc cô bé đã chìm vào giấc ngủ, còn người cha thì quy những gì con mình nhìn thấy là do nỗi sợ hãi, hoặc do một sự tình cờ chơi đùa của bóng tối hắt ra từ những món đồ đạc trong nhà, bởi đó là một đêm trăng thanh gió mát. Ánh nắng của ngày hôm sau đã xua đi phần lớn nỗi hoang điều hãi hùng của họ, và chẳng mấy ai bận tâm đến chuyện đó nữa cho đến khi màn đêm lại buông xuống, và nỗi khiếp đảm của cô con gái bắt đầu trỗi dậy. Chúng tựa như những lời tiên tri, bởi khi đêm về, con bé quả quyết rằng nó biết chắc anh ta sẽ hiện về lần nữa; và quả nhiên, đúng vào thời khắc ấy, chuyện đó lại tái diễn. Sự việc này cứ lặp đi lặp lại suốt mấy đêm liền, cho đến khi cô bé, từ cái gan lì của sự sợ hãi, bắt đầu trở nên quen thuộc với bóng ma đến mức dám đánh bạo lên tiếng bắt chuyện với nó.

"Nhân danh Thiên Chúa!" cô bé hỏi, "điều gì đang làm phiền anh, hay cớ sao anh lại hiện về trước mặt tôi thay vì tìm đến những người thân thích hay họ hàng của chính mình?"

Chính câu trả lời của con ma cũng đủ để định đoạt vấn đề xoay quanh tính xác thực về sự hiện hình của nó, bởi lẽ đó lại là một lời bộc bạch về một trong những sứ mệnh nực cười bậc nhất mà một linh hồn từng được phái phó.

"Ta không được phép," nó đáp, "nói chuyện với bất kỳ ai trong đám thân thích của mình, bởi ta đã từ giã họ trong cơn thịnh nộ; nhưng ta quay về để bảo với cháu rằng họ đang cãi vã nhau về cái quần của ta — một chiếc quần mới tinh mà ta vừa sắm để mặc vào ngày lễ Giáng sinh; và vì khi ta đang trèo lên núi dò dấu thỏ, ta nghĩ chiếc quần cũ có khi lại tiện hơn, thế là rốt cuộc ta đã chẳng thèm mặc chiếc quần mới vào người. Lý do ta hiện hình," nó nói thêm, "là để cháu nhắn lại với người nhà của ta rằng không ai được phép mặc chúng cả — chúng phải được đem đi bố thí."

Lời nhắn nhủ nghiêm túc và trang trọng xuất phát từ cõi âm ấy đã được chuyển đạt đầy đủ đến gia đình, và người ta bấy giờ mới vỡ lẽ ra rằng mọi sự tình hoàn toàn khớp đúng y như những gì nó đã miêu tả. Đương nhiên, điều này được xem là bằng chứng xác thực cho sứ mệnh của linh hồn kia. Từ bấy giờ, các cuộc trò chuyện giữa họ không những diễn ra thường xuyên hơn mà còn trở nên vô cùng cởi mở, thân mật và gần gũi. Cô bé trở thành nhân vật cưng chiều của bóng ma, và ngược lại, bản thân bóng ma chẳng mấy chốc cũng phai sạch mọi vẻ đáng sợ trong đôi mắt cô bé. Nó kể cho con bé nghe rằng trong lúc người nhà đang khiêng thi thể nó về nhà, những chiếc đòn khiêng dùng để đặt quan tài đã cứa vào lưng nó, khiến nó đau đớn khôn cùng! Chuyện tấm lưng bị trầy xước ấy sau đó cũng được xác thực là có thật, và điều đó dĩ nhiên lại càng củng cố thêm tính chân thực cùng độ xác thực cho những cuộc trò chuyện giữa hai người.

Bấy giờ, cả vùng quê đang náo động vì câu chuyện về bóng ma hiện hình, và những kẻ bị sự tò mò kích động bắt đầu kéo đến căn lều hoang vu chốn núi non để tự mình kiểm chứng tính xác thực của những điều họ từng nghe. Thế nhưng, mọi thứ đều được minh chứng là chính xác, và đứa trẻ, chẳng hề mảy may lộ chút biểu hiện lo âu hay hoảng sợ nào, cứ hồn nhiên kể lại những mẩu đối thoại của nó với linh hồn nọ. Cho đến lúc này, tất cả các cuộc gặp gỡ của họ đều diễn ra trong bóng đêm, nhưng giờ đây khi bóng ma thấy chỗ đứng của mình đã vững vàng, nó liền mạnh dạn vứt bỏ mọi e dè để xuất hiện ngay giữa ban ngày. Cô bé cũng bắt đầu lâm vào những trạng thái ngất xỉu, và trong suốt khoảng thời gian cơn ngất kéo dài, giữa hai người lại diễn ra những cuộc trò chuyện dài đằng đẵng xoay quanh các chủ đề về Thiên Chúa, Đức Mẹ đồng trinh và Thiên đàng. Quả thực nó là một nhà luân lý học xuất sắc và đưa ra những lời khuyên răn tuyệt vời nhất. Những thói hư tật xấu như thề thốt, say sưa, trộm cắp, cùng mọi bản năng tồi tệ khác trong bản chất con người đều bị nó đả kích bằng một thứ hùng biện mang màu sắc u minh khiến người ta vô cùng kinh ngạc. Tiếng tăm đồn đại bấy giờ đã vớ được một đề tài ngon nghẻ hợp với sở thích của mình, và chưa từng có một bóng ma nào lại được những thân hữu cưng chiều hết mực như cách mà thị đối đãi với nó. Khắp chốn làng quê náo động, và tôi vẫn nhớ rõ những đoàn người nườm nượp kéo đến căn lều nhỏ quạnh hiu chốn núi non, nơi giờ đây trở thành tâm điểm của những sự vụ đầy lý thú và trọng đại. Chẳng có lấy một ngày trôi qua mà tôi nhẩm tính lại không có từ mười đến hai mươi, ba mươi hay năm mươi con người tề tựu tại những buổi gặp gỡ kỳ lạ ấy. Chẳng ai còn bàn tán, suy tưởng, và như tôi có thể đoan chắc, chẳng ai còn mơ mộng về điều gì khác ngoài nó. Giá như không vì một nỗi hoang mang chết tiệt ám ảnh rằng nhỡ đâu bóng ma ấy lại hứng chí hiện về với tôi hệt như cách nó chọn vun đắp tình thân với cô con gái nhỏ, thì chính tôi cũng đã lặn lội đến tận nhà Daly rồi; ngặt một nỗi là cứ mỗi khi nhìn thấy gương mặt của một kẻ nào đó bị đóng đinh trong cỗ quan tài — một việc làm đầy ớn lạnh và tang tóc! — thì tôi chẳng hề có lấy một chút ham muốn nào muốn ngắm nhìn nó thêm một lần nào nữa.

Chốn vũng đất nơi thi thể M'Kenna được tìm thấy giờ đây được đánh dấu bằng một đống đá nhỏ, được vun vén từ sau sự kiện bi thảm về cái chết của anh. Bất kỳ ai đi ngang qua đó đều ném một viên đá lên đống đá ấy; nhưng chẳng biết cớ sao người ta lại duy trì cổ tục này, hay ý nghĩa của nó thực chất là gì, ngoại trừ việc làm đơn thuần để đánh dấu chốn ấy như một vật chứng hữu hình nhằm lưu giữ ký ức về câu chuyện này.

Ngôi nhà của Daly, bối cảnh diễn ra màn hiện hình thủa nào, giờ đây chỉ còn là một đống đổ nát hình hài xiêu vẹo, kẻ qua đường khó lòng nhận ra nếu không nhờ vào khoảng không gian xanh mướt từng là mảnh vườn dạo nào, nay vẫn ánh lên từ đằng xa tựa một viên ngọc lục bảo, nhưng hoàn toàn chẳng gợi lên chút liên tưởng dễ chịu hay vui thú nào. Đó là một chốn mà chẳng một cậu học trò cô độc nào dám bén mảng tới, và quả thực, ngay cả những kẻ tin sái cổ vào những lời nhảm nhí tầm phào về ma quỷ cũng chẳng mún bước qua nơi ấy mà không có lấy một kẻ đồng hành. Dưới bất kỳ hoàn cảnh nào, đó cũng là một nơi hoang vu và cằn cỗi; nhưng khi nhìn nó trong mối liên kết với những gì chúng ta vừa tường thuật, thì nó trở nên quạnh hiu, tiêu điều và đầy tử khí.