"Ôi, than ôi! than ôi! thế gian rộng lớn nhường này, nhưng chúng ta sẽ sống ra sao, hay rồi sẽ đi về đâu đây?" Bill Doody lầm bầm khi ngồi trên một mỏm đá bên hồ Killarney. "Rồi chúng ta sẽ ra sao chứ? Ngày mai là hạn nộp tiền thuê nhà rồi, mà gã Tim Xâu Xé thì thề rằng nếu chúng ta không trả tiền, hắn sẽ tịch thu sạch sành sanh từng xu nhỏ chúng ta có; và thế thì, chắc chắn rồi, vợ chồng tôi cùng mấy đứa con thơ dại, [43] sẽ bị đuổi ra đường lớn mà chịu cảnh đói rét, bởi vì tôi chẳng còn nổi nửa xu dính túi! — Ôi trời ơi, sao tôi lại có thể sống để chứng kiến ngày này cơ chứ!"

Cứ thế, Bill Doody than van cho số phận cay đắng của mình, trút nỗi sầu muộn vào những con sóng vô tình của hồ nước đẹp nhất vùng, như thể chúng đang chế giễu nỗi khốn khổ của anh khi đang hân hoan dưới bầu trời không mây của một buổi sáng tháng Năm. Mặt hồ ấy, lấp lánh dưới ánh nắng, rải rác những hòn đảo nhỏ thần tiên phủ đầy đá và cây xanh, được bao bọc bởi những ngọn đồi khổng lồ với muôn vàn sắc thái biến đổi không ngừng, vốn dĩ với vẻ đẹp ma mị của nó, có thể làm say lòng mọi nỗi buồn trừ sự tuyệt vọng; bởi vì hỡi ôi,

"Cảnh tượng chào mời chốn nghỉ ngơi

Nào kham nổi một trái tim chẳng thể nghỉ ngơi!"

Thế nhưng, Bill Doody không hề cô độc và khốn khổ như anh tưởng; có một người đang lắng nghe anh mà anh chẳng hề hay biết, và sự giúp đỡ đã ở ngay gần từ một hướng mà anh không thể ngờ tới.

"Chuyện gì xảy ra với anh thế, người anh em tội nghiệp?" một quý ông cao lớn, dáng vẻ đường bệ cất lời, đồng thời bước ra từ một bụi kim tước. Vừa rồi Bill ngồi trên một mỏm đá bao quát tầm nhìn ra cả một cánh đồng rộng lớn. Chẳng có gì trên cánh đồng có thể che khuất tầm nhìn của anh, ngoại trừ bụi kim tước này, mọc ở một vùng lõm gần mép hồ. Do đó, anh không khỏi vô cùng ngạc nhiên trước sự xuất hiện bất ngờ của người đàn ông, và bắt đầu tự hỏi liệu nhân vật trước mặt mình có phải người trần mắt thịt hay không. Tuy nhiên, anh nhanh chóng lấy lại đủ can đảm để kể cho ông nghe về việc mùa màng thất bát ra sao, có kẻ ác nào đó đã yểm bùa lấy đi bơ của gia đình anh thế nào, và gã Tim Xâu Xé đã đe dọa đuổi anh ra khỏi trang trại nếu anh không nộp đủ từng xu tiền thuê nhà trước mười hai giờ ngày mai ra sao.

"Quả là một câu chuyện đáng buồn," người lạ mặt nói; "nhưng chắc chắn rằng, nếu anh trình bày hoàn cảnh của mình với viên quản lý của chủ đất, hắn sẽ không nhẫn tâm tống cổ anh ra đường đâu."

Bill kêu lên: "Nhẫn tâm sao, thưa ngài; quản lý thì lấy đâu ra trái tim! Tôi thấy ngài rõ ràng không biết gì về hắn ta; vả lại, từ lâu hắn đã nhắm trúng trang trại này để dành cho một người họ hàng của hắn rồi; thế nên tôi chẳng mong mỏi chút lòng thương xót nào hết, chỉ cầm chắc con đường bị đuổi cổ mà thôi."

"Hãy cầm lấy cái này, anh bạn tội nghiệp, hãy cầm lấy," người lạ nói, trút cả một túi vàng đầy vào chiếc mũ cũ rách mà vì quá đau khổ, Bill đã ném xuống đất. "Hãy trả tiền thuê nhà cho gã đó, nhưng ta sẽ lo để hắn chẳng thể húp được chút lợi lộc nào từ số tiền này. Ta còn nhớ thời mà mọi thứ ở đất nước này không diễn ra như thế, thời mà ta sẽ treo cổ một kẻ như vậy lên chỉ trong chớp mắt!"

Những lời ấy trôi tuột đi trước tai Bill, kẻ vốn chẳng màng tới bất cứ thứ gì ngoài đống vàng trước mắt, và trước khi anh kịp định thần để ngước đầu lên trút những lời chúc tụng vạn phúc, người lạ mặt đã biến mất. Người nông dân ngơ ngác đảo mắt tìm kiếm vị ân nhân của mình, và cuối cùng anh tưởng như nhìn thấy ông đang cưỡi một con ngựa trắng ở đằng xa tít ngoài mặt hồ.

"O'Donoghue, O'Donoghue!" Bill hét lớn; "Ngài O'Donoghue nhân từ và phù hộ chúng con!" rồi anh nhảy cẫng lên như một kẻ phát cuồng để chạy về khoe với Judy số vàng, đồng thời làm vui lòng vợ mình với viễn cảnh giàu sang và hạnh phúc.

Ngày hôm sau, Bill tiến thẳng đến văn phòng của viên quản lý; không hề rụt rè luồn cúi, tay cầm mũ, mắt dán xuống đất và chân bước lẩy bẩy; mà hiên ngang, thẳng thắn, tựa như một người thấu hiểu rõ phẩm giá độc lập của mình.

"Sao anh lại dám không ngả mũ chào, đồ khốn? Anh không biết mình đang nói chuyện với một vị thẩm phán sao?" viên quản lý lên tiếng chất vấn.

Bill đáp: "Tôi biết mình không nói chuyện với nhà vua, thưa ngài; và tôi chưa bao giờ cởi mũ trước ai ngoại trừ những người tôi có thể kính trọng và yêu mến. Đấng Tối Cao thấu suốt vạn vật biết rõ tôi chẳng có lý do gì để mà kính trọng hay yêu mến một tên quản lý cả!"

"Đồ tiểu nhân hỗn xược!" kẻ nắm quyền lùi lại, cắn chặt môi vì giận dữ trước thái độ phản kháng kỳ lạ và chưa từng thấy ấy, "Ta sẽ dạy cho ngươi biết thế nào là thói xấc láo; hãy nhớ là ta có quyền lực trong tay đấy."

Bill, người vẫn đội mũ vững vàng trên đầu như thể chính mình là Lãnh chúa xứ Kingsale, liền nói: "Chính sự đau khổ của cả xứ sở này đã cho tôi biết ngài có quyền đó."

Nhưng viên thẩm phán liền gạt đi: "Thôi đi; anh đã đem tiền đến cho ta chưa? Hôm nay là hạn đóng tiền thuê nhà đấy. Nếu thiếu dù chỉ một xu, hay khoản tiền nợ đọng chưa thanh toán, thì hãy chuẩn bị dọn đồ đi trước khi trời tối, vì anh sẽ không còn được ở lại đây thêm một tiếng đồng hồ nào nữa đâu."

Với giọng điệu và nét mặt hoàn toàn bình thản, Bill thảy tiền lên bàn: "Tiền thuê nhà của ngài đây; tốt hơn là ngài nên đếm lại cho kỹ, và viết cho tôi một tờ biên lai thanh toán đầy đủ cả tiền nợ cũ lẫn tiền kỳ này đi."

Viên quản lý trân trân nhìn đống vàng với vẻ kinh ngạc tột độ; bởi đó đúng là vàng thật — những đồng guineas bằng xương bằng thịt! chứ chẳng phải dăm mảnh giấy bạc nhỏ nhàu nát bẩn thỉu chỉ đáng dùng để nhóm lửa hút thuốc. Dù cho gã quản lý có khao khát đến mức nào việc hủy hoại kẻ thuê nhà bất hạnh theo ý hắn nghĩ đi chăng nữa, hắn vẫn phải cầm lấy số vàng và trao biên lai cho Bill, kẻ đang vênh mặt bước đi tự hào chẳng khác nào con mèo khoe dâu mép.

Không lâu sau, khi bước đến bàn làm việc của mình, viên quản lý tá hỏa khi chứng kiến một đống bánh gừng xuất hiện thay vì số tiền mà hắn vừa cất ở đó. Hắn ta gào thét và chửi rủa, nhưng mọi nỗ lực đều vô ích; số vàng nay đã biến thành những chiếc bánh gừng, được dập nổi hình đầu vua y hệt như những đồng guineas thật; trong khi biên lai thì đã nằm chắc trong túi của Bill. Nhận ra việc làm ấy chẳng mang lại ích gì ngoài việc chuốc lấy tiếng cười chê ngu ngốc cho bản thân, hắn đành nuốt giận chẳng dám hó hé nửa lời về vụ việc.

Từ ngày đó, cuộc sống của Bill Doody trở nên khấm khá; mọi công việc làm ăn của anh đều suôn sẻ, phát đạt; và anh vẫn thường cầu phước cho ngày định mệnh mà anh đã gặp gỡ O'Donoghue, vị vương công vĩ đại đang trị vì dưới đáy hồ Killarney.

Chú thích

[43] Trẻ em.