Phù thủy và các thầy chữa bệnh tiên nhận năng lực của mình từ hai thế lực đối lập; phù thủy lấy sức mạnh từ các linh hồn tà ác và ý chí độc ác của chính ả; còn thầy chữa bệnh tiên lại nhận được từ các nàng tiên cùng một căn tính – một bản chất – được bẩm sinh mang theo từ khi chào đời. Phù thủy luôn là kẻ khiến người ta sợ hãi và căm ghét. Ngược lại, người ta tìm đến thầy chữa bệnh tiên để xin lời khuyên, và họ nhiều lắm cũng chỉ gây chút phiền toái chứ không hại người. Những thầy chữa bệnh tiên lừng lẫy nhất đôi khi chính là những người từng được tiên yêu mến, bắt đi và giữ lại trong suốt bảy năm; điều đó không có nghĩa là những ai được tiên yêu quý đều bị bắt đi – đôi khi họ chỉ trở nên trầm mặc, khác thường và thích lang thang một mình chốn "tiên cảnh". Về sau, những con người ấy sẽ trở thành những nhà thơ vĩ đại, những nhạc sĩ tài hoa, hoặc những thầy chữa bệnh tiên lỗi lạc; họ không được phép bị nhầm lẫn với những kẻ vướng vào mối tình với Lianhaun shee [leannán-sidhe], bởi Lianhaun shee sẽ hút cạn sinh lực của người tình để rồi họ héo mòn và chết đi. Ả thuộc về loài tiên cô độc và đáng sợ. Nơi Ả từng ngự trị chính là những bậc thầy thơ ca vĩ đại nhất của Ai-len, từ Oisin cho đến tận thế kỷ trước.

Những người mà chúng ta đang nhắc tới lại có những người bạn là các đoàn tiên – những cư dân vui vẻ, thích giao thiệp của các gò đất và hang động. Hiểu biết của họ về các loài thảo mộc và phép thuật thật uyên bác. Khi bơ mãi không thành sữa, hay sữa không chịu tiết ra từ bò mẹ, người ta sẽ sai người đi thỉnh những vị thầy này tới để xem nguyên nhân là do tự nhiên hay do tà thuật gây ra. Có lẽ một bà già mụ mị nào đó dưới hình hài con thỏ đã đi vắt sữa trộm của gia súc. Hoặc có kẻ nào đó sử dụng "bàn tay của người chết" để hút bơ về chiếc cối xay của riêng mình. Dù là gì đi nữa, luôn có sẵn những phép giải trừ. Họ cũng đưa ra lời khuyên trong các trường hợp nghi ngờ đổi trẻ (changelings), và chữa trị chứng "trúng gió tiên" (khi tiên đánh ai đó, một khối u sẽ mọc lên, hoặc người đó sẽ bị tê liệt. Hiện tượng này được gọi là "trúng gió tiên" hoặc "luồng đòn của tiên").

Tất nhiên, các nàng tiên hiện hình trước mắt họ, và đã có không ít ngôi nhà mới dựng bị họ yêu cầu chủ nhân dỡ bỏ vì nằm trên đường đi của tiên. Lady Wilde từng miêu tả về một người như thế sống ở Innis Sark:—"Hắn chưa từng chạm môi vào bia, rượu mạnh hay thịt trong suốt cuộc đời mình, mà chỉ sống hoàn toàn bằng bánh mì, trái cây và rau củ. Một người quen biết đã miêu tả về hắn như sau – 'Dù đông hay hè, y phục của hắn vẫn chỉ có ngần ấy – đơn giản là một chiếc áo sơ mi và áo khoác bằng vải flannel. Hắn có đóng góp phần mình trong các buổi yến tiệc, nhưng tuyệt nhiên không ăn hay uống bất cứ thứ gì được dọn ra trước mặt. Hắn không nói tiếng Anh, và chẳng tài nào học nổi thứ ngôn ngữ ấy, dù hắn bảo rằng nó có thể dùng rất hiệu quả để nguyền rủa kẻ thù. Hắn coi trọng đất thánh nơi nghĩa trang, đến mức không dám ngắt lấy dải lá thường xuân trên mộ. Và hắn vẫn giữ quan điểm rằng người ta hoàn toàn đúng khi tuân thủ những phong tục cổ xưa, chẳng hạn như không bao giờ đào huyệt vào ngày Thứ Hai, và phải khiêng quan tài đi vòng quanh huyệt ba lần theo chiều quay của mặt trời, bởi có thế thì người chết mới được an nghỉ chốn vĩnh hằng. Cũng như dân gian, hắn coi những kẻ tự sát là bị nguyền rủa; vì họ tin rằng tất cả những người chết sẽ lật úp mặt xuống đất nếu có một kẻ tự sát được chôn cất giữa họ.'

'Dù gia cảnh khấm khá, nhưng ngay cả thời trẻ, hắn chưa từng nghĩ đến chuyện lấy vợ; cũng chẳng ai thấy hắn yêu một người phụ nữ nào. Hắn đứng hoàn toàn tách biệt khỏi cõi đời, và nhờ vậy mà nắm giữ được quyền năng thấu triet những điều huyền bí. Không khoản tiền nào có thể cám dỗ hắn truyền lại hiểu biết của mình cho kẻ khác, bởi hắn tin rằng nếu làm thế, hắn sẽ bị sét đánh chết ngay tức khắc. Hắn không bao giờ chạm vào một gậy gỗ phỉ, mà luôn mang theo một cây gậy gỗ tần bì; hắn cầm nó trên tay khi cầu nguyện hoặc đặt nó nằm ngang trên đầu gối; và toàn bộ cuộc đời hắn dành trọn cho những việc làm phúc đức và bác ái, dẫu nay đã cao tuổi nhưng hắn chưa từng một ngày ngã bệnh. Chưa ai từng thấy hắn nổi cơn thịnh nộ, hay nghe được một lời giận dữ thốt ra từ đôi môi ấy, ngoại trừ một lần duy nhất bị dồn vào đường cùng, hắn đã đọc ngược Kinh Lạy Cha như một lời nguyền rủa kẻ thù. Trước lúc lâm, hắn sẽ tiết lộ bí mật về nguồn sức mạnh của mình, nhưng tuyệt đối không hé lộ cho đến khi lưỡi hái tử thần chắc chắn đã đặt lên người hắn.'" Khi hắn thực sự thổ lộ, chúng ta có thể chắc chắn rằng điều đó chỉ dành cho một người duy nhất – kẻ kế vị của hắn. Có một vài vị thầy như thế ở hạt Sligo, theo mọi lời kể thì họ thực sự am hiểu tường tận về y học thảo mộc, và những người bạn của tôi cũng tìm thấy họ tại các hạt của mình.

Mọi chuyện cứ thế tiếp diễn một cách êm đềm. Tinh thần của thời đại dẫu có cười cợt thì cũng chỉ là công cốc, và bản thân nó rồi cũng sẽ trôi đi như một gợn sóng, hoặc vốn dĩ đã và đang phai mờ vào dĩ vãng.

Bùa chú của phù thủy lại hoàn toàn khác biệt; chúng mang hơi hướng của mồ mả vùi lấp. Một trong những bùa phép cường đại nhất chính là phép thuật bàn tay người chết. Với một bàn tay bị chặt từ thây ma, miệng lẩm bẩm những câu chú thâm trầm, chúng sẽ khuấy động một cái giếng rồi hớt lấy lớp bơ của nhà hàng xóm nổi trên mặt nước.

Một cây nến kẹp giữa những ngón tay của bàn tay người chết thì vĩnh viễn không bao giờ bị thổi tắt. Điều này rất hữu ích cho bọn trộm cắp, nhưng chúng đồng thời cũng kêu gọi sự ủng hộ từ những kẻ đang yêu, bởi chúng có thể chế tạo bùa yêu bằng cách phơi khô và nghiền thành bột lá gan của một con mèo đen. Trộn thức bột ấy vào trà và rót ra từ một chiếc ấm đen thì linh nghiệm tuyệt đối. Có rất nhiều câu chuyện về sự linh ứng của nó ngay trong những năm gần đây, nhưng ngặt nỗi là thứ bùa chú này phải được làm mới liên tục, bằng không mọi tình yêu có thể xoay chiều thành căm hận. Thế nhưng, cốt lõi của nghệ thuật phù thủy ở bất cứ đâu chính là khả năng biến hóa thành những hình thù kỳ dị, ở Ai-len thường là một con thỏ hoặc con mèo. Thuở trước, sói mới là vật nuôi yêu thích. Trước khi Giraldus Cambrensis đặt chân đến Ai-len, có một tu sĩ lang thang trong rừng vào ban đêm tình cờ bắt gặp hai con sói, trong đó một con đang hấp hối. Con còn lại khẩn nài ông làm phép bí tích cuối cùng cho người bạn đồng loại sắp chết. Ông tiến hành lễ thánh, và khựng lại khi đọc đến phần của lễ viaticum. Thấy vậy, con sói kia liền xé toạc lớp da trên ngực con sói sắp chết, để lộ ra hình hài của một bà lão. Ngay lúc đó, vị tu sĩ bèn ban thánh thể. Nhiều năm sau, ông thú nhận chuyện này, và khi Giraldus đến thăm xứ sở ấy, ông đang bị đem ra xét xử trước hội đồng giám mục. Việc ban thánh thể cho một con vật là tội lỗi tày trời. Rốt cuộc đó là con người hay con vật? Theo lời khuyên của Giraldus, họ đã cử vị tu sĩ ấy cùng các văn thư ghi chép sự việc đến yết kiến Đức Giáo Hoàng để xin phán quyết. Kết quả ra sao không được nhắc đến.

Bản thân Giraldus cho rằng hình hài con sói chỉ là một ảo ảnh, bởi theo lập luận của ông, chỉ có Chúa mới có khả năng thay đổi hình vóc vạn vật. Quan điểm của ông hoàn toàn trùng khớp với truyền thống, cả trong văn hóa Ai-len lẫn các nơi khác.

Nhiều người từng viết về những chủ đề này cho rằng ma thuật suy cho cùng chỉ là việc tạo ra những ảo ảnh như vậy. Patrick Kennedy kể lại câu chuyện về một cô gái nọ, trong lúc cầm trên tay một bãi cỏ mà vô tình có chứa một ngọn cỏ bốn lá, đã đứng xem một tay ảo thuật gia biểu diễn tại hội chợ. Số là cỏ bốn lá có khả năng bảo vệ chủ nhân khỏi mọi thứ bùa chú pishogues, thế nên trong lúc mọi người đang trợn tròn mắt ngắm một con gà ngậm một thanh xà nhà khổng lồ trên mỏ bay qua mái lều, cô liền hỏi họ rằng có gì đáng ngạc nhiên ở một con gà ngậm một cọng rơm đâu chứ. Tên ảo thuật gia bèn nài nỉ cô tặng lại cho hắn bãi cỏ đó, hắn nói là để cho ngựa ăn. Ngay lập tức, cô hoảng hốt hét lên rằng thanh xà nhà sắp rơi xuống và giết chết ai đó bây giờ.

Vì vậy, điều này cần phải được ghi nhớ – hình hài của một vật bị yểm bão thực chất chỉ là một sự ngụy tạo và một trò đùa phù phiếm.