Điền Phúc Quân và vợ là Từ Ái Vân đang bận rộn xào nấu trong bếp. Vì là sinh nhật nhạc phụ, hôm nay Phúc Quân phá lệ đích thân xuống bếp cầm muôi xào.

Ông cụ Từ Quốc Cường chỉ có mỗi cô con gái là Ái Vân. Trước đây Phúc Quân và Ái Vân cứ làm việc ở xa, mấy năm nay về lại huyện nhà, họ muốn bù đắp cho những thiếu sót trước kia, nên đối với ông cụ vô cùng hiếu thuận. Ông cụ mới nghỉ hưu vài năm trước, ngay sau đó bà cụ cũng lâm bệnh qua đời, con gái con rể liền khuyên ông dọn đến nhà họ ở.

Nhạc phụ là một cán bộ cục mịch, ít chữ nghĩa, một khi không làm việc là nhàn rỗi đến mức cô đơn. Ông không đọc sách, cũng chẳng xem báo, cả ngày không có việc gì làm, cứ ở trong bồn hoa ngoài sân mà sửa sang. Cũng chẳng trồng hoa đứng đắn gì, chỉ trồng chút hoa bìm bìm và cái loại hoa nhỏ màu đỏ có thể nhuộm móng tay ấy. Trong bồn hoa phần lớn trồng hoa màu. Khoảnh đất tuy nhỏ, nhưng chủng loại lại không ít. Mấy cây ngô, mấy cây khoai lang và khoai tây, còn trồng thêm mấy cây ớt và cà tím. Bên cạnh ngô có trồng đậu đũa, xung quanh bồn hoa còn trồng một vòng bí đỏ. Bốn mùa trong năm, bồn hoa này cũng có một phong vị riêng. Giữa hạ và thu, dây bí đỏ bò lan khắp cả sân, làm người ta đi lại chẳng thuận tiện, Điền Phúc Quân có đôi khi đi làm về, nhìn thấy cảnh tượng này, đều nhịn không được mà bật cười.

Sinh nhật hằng năm của nhạc phụ là một việc trọng đại trong nhà Điền Phúc Quân. Ông cụ tuổi đã cao, lại rất cô đơn, cả gia đình nhờ dịp này mà làm cho ông vui vẻ một phen, trong lòng ông cụ cũng thấy vui. Điền Phúc Quân thường bận đến mức chẳng kịp ăn cơm, đừng nói là nấu cơm, bình thường không phải vợ anh nấu thì chính là cô cháu gái Nhuận Diệp. Nhưng món ăn ngày sinh nhật nhạc phụ, năm nào anh cũng đích thân ra tay. Anh từng học nấu vài món, cũng khá làm chủ được tay nghề, mặt khác, cũng biểu thị sự coi trọng của anh đối với sinh nhật nhạc phụ.

Anh hiện đang thắt tạp dề của vợ, đang bận rộn trộn món nguội. Từ Ái Vân đang chuẩn bị nguyên liệu xào nấu trên thớt cho anh, nhìn bộ dạng chồng mình không nhịn được mà mím môi cười. Anh vừa trộn thức ăn, vừa thỉnh thoảng lại hỏi Ái Vân gia vị nào đó để ở đâu. Ái Vân liền quay người chỉ điểm cho anh, hoặc dứt khoát dừng việc trong tay lại, đích thân lấy đến trước mặt anh.

Hai người họ bận rộn trong bếp, ông cụ Từ Quốc Cường một mình ngồi trên giường sưởi ấm trong hang, vừa hút tẩu thuốc, vừa dùng một tay thong thả vuốt ve con mèo đen già bên cạnh. Con mèo này toàn thân lông như gấm đen bóng mượt, hai con mắt vàng kim sáng lấp lánh. Nó không rời Từ Quốc Cường nửa bước, ban đêm cũng ngủ cùng một cái chăn. Hôm nay là sinh nhật ông cụ, ông cạo râu sạch sẽ, trên người cũng thay bộ quần áo con gái mới may cho, thỏa mãn ngồi trên giường sưởi, cả khuôn mặt toát ra vẻ phúc hậu. Trong nhà hiện tại chỉ có ba người lớn này. Hiểu Hà đi đến trường tiểu học Thành Quan gọi chị nó rồi. Con trai lớn của Điền Phúc Quân là Hiểu Thần đang học ở Đại học Tây Bắc, đã nghỉ lễ xong và đi rồi. Chỉ là lát nữa còn có một vị khách đến. Người này chính là cha của Hướng Tiền - Lý Đăng Vân. Đăng Vân trước đây luôn là cấp dưới cũ của Từ Quốc Cường, là do một tay ông cụ cất nhắc lên, vì thế Lý chủ nhiệm luôn rất kính trọng ông Từ. Kể từ sau khi ông cụ nghỉ hưu, năm nào đến sinh nhật ông cũng đều đến chúc thọ. Trưa nay sau khi cuộc họp thường vụ huyện kết thúc, Đăng Vân đã nói với Điền Phúc Quân rằng trưa nay nhất định anh ta sẽ đến nhà ông để thăm lão thủ trưởng.

Điền Phúc Quân và Lý Đăng Vân tuy đã quen biết từ lâu, nhưng cơ bản chưa từng làm việc cùng nhau. Đăng Vân luôn công tác tại huyện này. Điền Phúc Quân trước đây phần lớn thời gian đều ở địa ủy, chỉ là từ năm 1970 sau khi ra khỏi "chuồng bò", từng xuống nông thôn lao động ở một huyện khác nửa năm, mới được phân phối về huyện nhà làm phó chủ nhiệm - tính ra cũng sắp đủ năm năm rồi. Anh hiện là nhân vật số hai của huyện, Đăng Vân xếp sau anh.

Hơn bốn năm nay, mối quan hệ giữa anh và Đăng Vân có chút vi tế. Trong cái nhìn về nhiều vấn đề, Phúc Quân và nhân vật số một Phùng Thế Khoan có bất đồng, Đăng Vân rõ ràng ủng hộ Thế Khoan. Chỉ là do mối quan hệ với nhạc phụ của anh, mới không đối mặt xảy ra xung đột trên những vấn đề này như Thế Khoan và anh. Không, Đăng Vân và anh chưa bao giờ công khai đỏ mặt tía tai. Đăng Vân chỉ dùng hành động thực tế để ủng hộ Thế Khoan mà phản đối anh. Trước khi anh đến huyện này nhậm chức, Thế Khoan và Đăng Vân đã cùng làm việc ở huyện này nhiều năm rồi, hai người sớm đã là đối tác cũ. Nghe nói lúc bổ nhiệm anh, Thế Khoan còn tìm lãnh đạo quản lý tổ chức của Ủy ban cách mạng khu Hoàng Nguyên, yêu cầu tổ chức xếp Lý Đăng Vân lên trước anh. Chỉ vì khu không đồng ý nên mới thôi. Đăng Vân không thể nào không biết những tình hình này, vì thế anh ta mang ơn Thế Khoan - cứ như thể là Điền Phúc Quân anh đến chặn đường anh ta vậy!

Điền Phúc Quân vừa xào thức ăn trong bếp, đầu óc không khỏi nghĩ đến cuộc tranh cãi giữa anh và Thế Khoan trong cuộc họp thường vụ mấy ngày trước. Để phát động phong trào thi thơ, thi hát, thi diễn kịch mẫu cách mạng trên toàn huyện, Thế Khoan và bọn họ thế mà lại quyết định, yêu cầu mỗi đại đội trong toàn huyện ngoài việc tự đội mình tổ chức "ba thi" này ra, còn phải rút mười nam thanh niên, mười nữ thanh niên, mười ông lão và mười bà lão tập trung về công xã thi đấu. Sau khi công xã thi xong, mỗi công xã lại tuyển chọn bốn mươi nam thanh niên, bốn mươi nữ thanh niên, bốn mươi ông lão và bốn mươi bà lão lên huyện thi đấu. Anh chỉ ra tại cuộc họp: tuy nói phong trào chính trị không thể không làm, nhưng cách làm này quá đáng rồi! Ảnh hưởng đến nông nghiệp học Đại Trại thì không nói, chừng ấy người già hành hạ xuống, nói không chừng còn phải khiêng mai táng hai người đấy! Thế mà Thế Khoan lại phản bác anh, nói làm như vậy chính là để thúc đẩy nông nghiệp học Đại Trại! Và còn chỉ trích anh mắc "bệnh ngây thơ chính trị". Lúc đó anh liền cười. Ai mắc bệnh này? Là anh sao? Tất nhiên, do sự phản đối của anh, có làm như vậy hay không, cuộc họp cuối cùng cũng không quyết định. Nhưng hội vừa xong, Lý Đăng Vân phụ trách tuyên truyền chính trị liền hoàn toàn dựa theo ý kiến của Phùng Thế Khoan mà bố trí xuống các công xã. Anh không có cách nào ngăn cản cách làm hoang đường này. Đâu chỉ là việc này chứ! Hiện nay bao nhiêu việc khiến trong lòng anh tràn đầy đau khổ! Nhưng anh là đảng viên cộng sản, hơn nữa còn là một lãnh đạo của huyện, anh cũng không thể không làm nhiều việc mà anh phản cảm! Thế nào gọi là đau khổ? Đây chính là đau khổ... "Ái Vân, em nếm thử món này thế nào?" Điền Phúc Quân cầm một đôi đũa sạch, gắp một chút thịt nạc xào đã nấu xong, đưa đến bên miệng vợ mình.

Từ Ái Vân nếm thử, cười nói: "Rất ngon, chỉ là chưa bỏ muối!" "À?" Điền Phúc Quân vội vàng tự mình cũng nếm một chút, liền ngửa đầu cười ha hả. Anh đổ đĩa thịt nạc xào xong này vào lại muôi xào, nói: "Thành món thịt xào hai lửa rồi!"

Sau khi anh đổ chỗ thịt nạc đã thêm muối vào lại đĩa, Ái Vân đoạt lấy muôi xào từ tay anh, nói: "Dứt khoát để em xào đi! Anh tâm trí để trên mây, đừng có lát nữa lại đổ cả 'thuốc trừ sâu' vào nồi đấy!"

Phúc Quân cười cười, dùng khăn mặt lau tay, rồi đi ra khỏi bếp. Anh nghĩ: Đăng Vân chắc sắp đến rồi nhỉ?

Anh đứng trong sân, nhìn ra vịnh núi phía đối diện thành phố, một vườn đào đã nở hoa rực rỡ như mây như ráng. Phía trên thành phố, lờ lững trôi mấy làn khói bếp xanh nhạt. Không khí ẩm ướt, tràn đầy hơi thở sau khi sông ngòi và đất đai tan băng. Ánh mặt trời không quá chói mắt, ấm áp chiếu xuống mảnh đất vẫn chưa có màu xanh này.

Điền Phúc Quân thở dài một hơi thật dài, cởi cúc áo len, rồi chậm rãi bước vào hang động của mình.

Vào hang, anh lục tìm trong giá sách một cuốn "Sử Ký", mở ra từ trang đã gập, nhưng lại không muốn đọc, chắp tay sau lưng, bước đến trước tấm bản đồ thế giới khổ lớn trên tường.

Cách bài trí trong nhà này mang phong cách tri thức. Ba giá sách lớn, hai cái là của anh - phần lớn là sách lịch sử, chính trị kinh tế học, cũng có một số danh tác văn học trong và ngoài nước. Một giá còn lại là sách y học của Ái Vân. Điền Phúc Quân năm 1943, khi mới mười ba tuổi, đã vào Trường Sư phạm Hoàng Nguyên của vùng biên khu, sau đó lại tốt nghiệp cấp ba Hoàng Nguyên, mới tham gia công tác - lúc đó làm thư ký khoa thư ký trường Đảng Tây Bắc. Năm 1950 chuyển sang Ủy ban Tài chính Kinh tế hành thự Hoàng Nguyên làm cán sự, không lâu sau lại được cất nhắc làm Trưởng khoa Thống kê chuyên thự. Năm 1955 vào Đại học Nhân dân Trung Quốc học chuyên ngành thống kê nông nghiệp. Sau khi học xong đại học, vốn dĩ Bộ Nông nghiệp trung ương lúc bấy giờ muốn giữ anh lại, nhưng anh vẫn yêu cầu trở về địa khu Hoàng Nguyên. Tại địa khu, anh lần lượt giữ các chức vụ Trưởng văn phòng chuyên thự, Trưởng phòng Nông công địa ủy, Tổng thư ký địa ủy kiêm Trưởng phòng nghiên cứu chính sách nông thôn địa ủy. Từ năm 1966 đến năm 1970, anh cơ bản là bị phê đấu, nhốt trong chuồng bò. Do trải nghiệm của mình, khiến anh hình thành thói quen đọc sách và yêu thích suy nghĩ vấn đề. Ngay cả khi xuống nông thôn, anh cũng phải đeo một cái túi đầy sách. Anh thường nghĩ, đọc nhiều sách, suy nghĩ nhiều việc, phiền não tự nhiên cũng nhiều. Chi bằng giống như nhạc phụ của mình, không đọc sách, không xem báo, trong lòng không để tâm nhiều việc; sau khi nghỉ hưu, lại nuôi một con mèo, trồng mấy luống hoa màu... Anh nhịn không được bật cười: anh mà thực sự như vậy, chỉ sợ là một ngày cũng không sống nổi...

Lúc này anh đứng trước bản đồ, trong đầu đột nhiên nảy ra mấy từ tiếng Nga. Khi còn học ở Đại học Nhân dân Trung Quốc, anh từng học một chút tiếng Nga, sau này không kiên trì nữa, cũng gần như quên sạch. Nhưng đôi khi trong cuộc sống gặp phải cái gì đó, trong đầu lại không kìm được mà nảy ra cách đọc tiếng Nga - năm xưa đọc sai quá nhiều. Anh hiện giờ nhìn thấy bản đồ Trung Quốc trên bản đồ thế giới, trong miệng thế mà lại lẩm bẩm trọn vẹn câu mà năm xưa anh nhớ kỹ nhất:

ABCDBEFGDHIDJKLIDJMFINóLBGD，OCDIDPDQMLBGDHJKRBID. (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là tổ quốc vĩ đại của chúng ta)...

"Ha da, Ái Vân, cô không chỉ biết chữa bệnh, còn có tài này nữa cơ đấy!" Ngoài cửa truyền đến giọng oang oang của Lý Đăng Vân.

Điền Phúc Quân vội vàng đặt cuốn "Sử Ký" lên giá sách, từ trong cửa đón ra. Anh nhìn thấy Lý Đăng Vân tay xách một hộp tròn lớn bánh kem bao bì tinh xảo, đang thò đầu từ cửa bếp vào nói chuyện với Ái Vân.

"Mau vào trong hang ngồi đi!" Anh bước tới chào hỏi.

Lý Đăng Vân liền quay người lại nói với anh: "Mấy năm nay Từ lão qua sinh nhật, chẳng phải đều do đích thân anh xào nấu sao? Năm nay sao không trổ tài nữa?" Điền Phúc Quân nói: "Tay nghề thoái bộ rồi, Ái Vân đoạt quyền rồi!"

Hai người họ vừa nói cười vừa bước vào hang bên để ăn cơm. Phúc Quân đưa cho Đăng Vân một điếu thuốc "Mẫu Đơn", lại bắt đầu pha trà cho anh ta.

Lúc này, Từ Quốc Cường có lẽ cũng nghe thấy tiếng Lý Đăng Vân, liền đi sang hang bên này, con mèo đen lớn đó cũng từng bước từng bước bám sát theo sau ông.

Lý Đăng Vân thấy Từ Quốc Cường đi vào, vội vàng đứng dậy, nắm lấy tay ông cụ, nhiệt tình hỏi thăm: "Dạo này sức khỏe cụ vẫn tốt chứ?"

"Vẫn tốt! Vẫn tốt!" Từ Quốc Cường gật đầu, "Có điều, cũng không được nữa rồi, thắt lưng chân cẳng có chút bệnh, đi lại không tiện lắm. Tuổi tác không tha cho ai mà!"

"Phải bảo Ái Vân khám cho cụ đi!" Đăng Vân ân cần nói.

"Bác sĩ không chữa được bệnh cho người nhà... cậu uống trà đi!" Từ Quốc Cường ngồi trên ghế, chỉ vào hộp bánh ngọt bên cạnh nói: "Cậu đến là tôi vui rồi, còn mang quà cáp gì nữa!"

"Cụ xem cụ nói kìa! Cụ dìu dắt tôi nửa đời người, tôi thường bận đến mức chẳng kịp đến thăm cụ. Cụ qua sinh nhật, tôi bày tỏ chút tấm lòng của mình mà! Bánh kem này là tôi đặc biệt dặn Hướng Tiền mua từ tỉnh thành về đấy. Nghe nói người nước ngoài qua sinh nhật thì chuộng ăn món này, còn thắp nến trên đó nữa..."

Vì Hiểu Hà và Nhuận Diệp vẫn chưa về, nên Từ Ái Vân chưa dọn món lên, ba người trong hang ngồi xuống uống trà chuyện trò.

"Dạo này lại bận việc gì đấy?" Từ Quốc Cường không có chuyện gì để nói liền hỏi Lý Đăng Vân. "Ha da... bận chạy ngược chạy xuôi ở bệnh viện đây! Mấy hôm nay chân răng lại sưng lên, đau đến mức lòng người bất an!" Lý Đăng Vân vì mối quan hệ với Điền Phúc Quân, không muốn nói chuyện công việc, liền nói với ông cụ về bệnh đau răng của mình.

"Người ta thường nói, đau răng không phải là bệnh, đau lên là muốn lấy mạng người!" Từ Quốc Cường lập tức tiếp lời. Dù sao ông cũng không có chủ đề gì đặc biệt, tán gẫu cái gì cũng được.

Để chứng thực Từ lão nói đúng, Lý Đăng Vân lập tức "xùy" một tiếng hít hơi lạnh, dùng lòng bàn tay ấn ấn lên má.

Lúc này, nghe thấy tiếng Hiểu Hà và Nhuận Diệp cười nói đi về. Ái Vân gọi hai đứa nó giúp mang thức ăn vào hang.

Ba người phụ nữ bận rộn ra ra vào vào, chẳng mấy chốc rượu và món ăn trên bàn đã đầy đủ.

Thế là, gia đình Điền Phúc Quân và Lý Đăng Vân ngồi xuống - bữa tiệc mừng thọ sáu mươi lăm tuổi của ông cụ Từ Quốc Cường xem như bắt đầu.

Lý Đăng Vân nâng ly rượu lên đứng dậy trước, nói: "Vốn dĩ tôi đau răng, không thể uống rượu. Nhưng hôm nay là sinh nhật sáu mươi lăm tuổi của Từ lão, trong lòng tôi vui mừng, vì sức khỏe trường thọ của Từ lão, chúng ta cạn một ly!"

Cả nhà Điền Phúc Quân đều đứng dậy, nam uống rượu trắng, nữ uống rượu vang, đều lần lượt chạm ly với Từ Quốc Cường, rồi uống cạn. Từ Quốc Cường mặt mày hồng hào, cười tươi rói vuốt ve cái miệng đã được cạo cạo sạch sẽ sáng bóng của mình.

"Gắp thức ăn đi!" Từ Ái Vân nói, rồi gắp cho Lý Đăng Vân mấy miếng thịt gà vào đĩa. Mùa này chưa có nhiều rau xanh, trên bàn phần lớn là món thịt.

Lý Đăng Vân nói anh ta đau răng, không nhai được thịt, Nhuận Diệp bên cạnh liền múc cho anh ta ít đậu phụ và viên thịt.

Lý Đăng Vân nói với Nhuận Diệp: "Cháu bé này sao không đến nhà bác chơi?" "Cháu thường bận lắm..." Nhuận Diệp đỏ mặt nói.

Từ Ái Vân và Lý Đăng Vân trao đổi ánh mắt với nhau, hai người liền cười đầy thâm ý.

Lý Đăng Vân ăn một lúc, liền lấy cớ muốn đi bệnh viện khám răng, đứng dậy cáo từ. Anh ta nắm chặt tay Từ Quốc Cường hồi lâu, nói rất nhiều lời chúc ông cụ giữ gìn sức khỏe và những lời tốt lành khác, rồi rời đi.

Sau khi Lý Đăng Vân đi, bốn người trong gia đình này lại bắt đầu lần lượt mời rượu Từ Quốc Cường. Hiểu Hà đùa vui công khai: "Người già cũng giống như trẻ con vậy, rất coi trọng việc qua sinh nhật! Người trẻ thường không nhớ tự mình qua sinh nhật!"

Từ Quốc Cường cười, âu yếm nhìn cô cháu ngoại bận rộn xông xáo này, nói: "Trẻ con qua sinh nhật là mong mình mau lớn! Người già qua một cái sinh nhật, là bước gần đến mộ phần một bước..."

Ái Vân trừng mắt nhìn con gái. Hiểu Hà nghiêng mặt lè lưỡi với chị họ. Nhuận Diệp nhanh chóng đứng dậy, rót cho Từ đại gia một ly rượu, nói: "Ông ơi, cháu kính ông một ly, chúc ông sống lâu trăm tuổi!"

Từ Quốc Cường vui vẻ bưng ly rượu lên, nói với mọi người: "Chúng ta cùng uống chén cuối cùng đi! Chúc mọi người đều bình an khang thái!"

Thế là, cả nhà lại đều vui vẻ đứng dậy, uống chén rượu cuối cùng này...

Sau bữa tiệc rượu, Nhuận Diệp liền nói với mọi người trong nhà rằng trường nó có việc, phải vội vàng quay lại.

Nó lòng đầy tâm sự rời khỏi nhà dì hai, ra khỏi cổng Ủy ban cách mạng huyện, đi về phía trường học.

Trên đường tới trường, nó vẫn nghĩ tại sao Thiếu An không đến thành phố. Bây giờ đã qua trưa rồi, xem ra hôm nay anh cũng không chắc đã đến. Haiz... nó vừa đi, vừa buồn bực đá một viên đá nhỏ, cứ đá viên đá này từ cổng Ủy ban cách mạng huyện đến tận cổng trường tiểu học.

Nó vào cổng trường, bỗng nhiên sững sờ!

Nó nhìn thấy: Thiếu An đang cúi đầu đi quanh quẩn trước cửa ký túc xá của nó - a, người yêu dấu, cuối cùng anh cũng đến rồi!

Nó gọi một tiếng tên anh, liền cất bước chạy tới với đôi chân mềm nhũn...