Trời vừa rạng sáng, tôi đã vội vàng chạy thẳng đến bến xe.

Không biết từ lúc nào trời đã chuyển âm u, những tầng mây xám xịt lặng lẽ ngưng tụ trên đỉnh đầu, không khí tràn ngập vẻ ẩm ướt. Dựa vào kinh nghiệm lâu năm, xem ra một trận đại tuyết sắp đổ xuống —— quả nhiên, lúc sắp đến bến xe, cảm thấy trên mặt dường như đã rơi một hạt tuyết lạnh ngắt. Tâm trạng tôi trở nên nặng nề. Ngày mai chính là Tết rồi! Nếu lại đổ thêm một trận tuyết, xe khách ngừng chạy, việc về quê ăn Tết hoàn toàn là điều không thể. Tôi mang theo tâm trạng bất an bước vào phòng chờ của bến xe.

Lòng tôi lập tức lạnh ngắt. Tự cho rằng hôm nay đến sớm, thực tế đại khái lại là người đến muộn nhất. Chỉ thấy trong phòng chờ người đầu ngộn động, nhốn nháo ồn ào, lộn xộn giống như một cái chợ.

Trong sự thất vọng, tôi vội vàng hướng ánh mắt về phía quầy bán vé.

Tại ô bán vé chuyến 802, tôi thấy trên bảng chuyến xe dùng phấn viết: Tăng cường một chuyến xe.

Một loại hưng phấn khó tả trào dâng trong lòng, tôi cười. Tôi cảm thấy tôi đang cười với người thân và các con của mình. Tốt! Hôm nay đại khái có thể về nhà ăn Tết rồi.

Khi tôi chuẩn bị qua xếp hàng mua vé, bên cạnh bỗng truyền đến một âm thanh yếu ớt và già nua:

“Vị đồng chí nào làm ơn, mua cho tôi một vé đi Đào Huyện với…”

Âm thanh này đầy tuyệt vọng, dường như không phải hướng về một người cụ thể nào, mà là một tiếng kêu cứu phát ra với tất cả mọi người có mặt ở đó.

Lòng trắc ẩn khiến tôi không kìm được mà dừng bước chân. Chỉ thấy trên một chiếc ghế bên cạnh tôi có một cụ già đang co ro —— chính là cụ cứ lặp đi lặp lại lẩm bẩm câu nói mà vừa nãy tôi nghe được. Y phục của cụ tuy không đến mức rách rưới, nhưng đầu bù tóc rối, lại thêm vẻ bề ngoài có bệnh, khiến cho khuôn mặt vô cùng già nua và tiều tụy. Trông không giống ăn mày, bởi vì tôi thấy trong tay cụ đang nắm chặt tiền mua vé xe. Hay là nghệ nhân dân gian chuyên kể chuyện hát xẩm ư? Nhưng lại không thấy mang theo đàn tam huyền. Tôi nghĩ: Tóm lại, đây đại khái là một người không có sức để xếp hàng mua vé.

Khi tôi nhìn chăm chú vào mặt cụ, tôi mới nhận ra đây là một người mù!

Tôi nhất thời cảm thấy vô cùng bất bình. Đương nhiên trước hết tôi tức giận cái bến xe này —— vậy mà không thể giải quyết nổi những vấn đề hoàn toàn nên giải quyết như thế này. Nhưng tôi còn tức giận những con người trong phòng chờ này hơn. Trong số những con người kia, vậy mà không có lấy một ai chịu giúp đỡ cụ già bất hạnh này!

Kiểu suy ngẫm cao thượng này dĩ nhiên trước hết đã cảm động chính bản thân tôi. Tôi nghĩ tôi nên giúp đỡ cụ già này.

Tôi liếc nhanh về phía quầy bán vé đi Đào Huyện: Thật khéo! Ô bán vé chuyến 803 và chuyến 802 nằm sát cạnh nhau, lại thêm trên bảng chuyến xe có viết dòng chữ “Tăng cường hai chuyến xe”. Tôi vội vã chạy qua.

Đứng ở đuôi hai hàng người, tôi do dự một chút: Nên xếp hàng nào trước? Nếu bây giờ đi xếp hàng mua vé cho ông già mù kia, vé của chính tôi mười phần thì đến tám chín phần là không mua được. Tôi sẽ không thể không cúi đầu cụt hứng lết về cơ quan. Nhưng nếu tôi muốn tự mua vé cho mình trước, thì vé của ông cụ cũng khó mà nắm chắc được.

Trong lòng tôi bất giác dâng lên một nỗi niềm áy náy: Chaả! Mày tự chuốc lấy một bài toán khó cho mình rồi. Rất nhanh, tôi lại trách mắng tâm trạng này của mình: Phải rồi, mày quả thực không hứa hẹn công khai điều gì với cụ già bất hạnh kia, nhưng chẳng lẽ trong tâm can mày không gánh vác một trách nhiệm nào đó sao? Vừa nãy chẳng phải mày bất bình thay người khác vì đã không quan tâm đến cụ già đó sao? Tốt! Bản thân mày đã quan tâm rồi, vậy mà lại hối hận. Nói thế có được không!

Thế nhưng, việc mua vé của mình là một vấn đề cần phải quyết định nhanh chóng, đồng thời ở phía sau cả hai hàng người vẫn tiếp tục có thêm những người đến xếp hàng mua vé. Nếu không nhanh chóng đưa ra quyết định, nhỡ đâu lỡ việc cả hai đầu.

Tôi không kịp nghĩ nhiều, nhanh chóng đứng vào phía sau hàng người của chuyến 802.

Khoảnh khắc ấy, tôi cảm thấy bản thân rất hổ thẹn. Nhưng đồng thời cũng tìm kiếm một số lý do để giải thoát cho lương tâm của mình. Tôi nghĩ chuyến 803 tăng cường hai chuyến xe, còn chuyến 802 chỉ tăng cường một chuyến khác. Cứ đà này, mua vé chuyến 802 trước rồi sau đó lại mua chuyến 803, sẽ có nhiều hy vọng vẹn toàn cả đôi đường hơn. Đương nhiên mua đồng thời hai vé thì tốt hơn, nhưng tôi lại không có phép phân thân! Cho nên xét thấy, làm việc theo cách này là hợp logic. Ngoài ra, tôi nghĩ tôi đã thực sự nỗ lực, cho dù không mua được vé xe chuyến 803 (tạ ơn trời đất mong là không thế này), trong thâm tâm tôi cũng có thể tự an ủi được: Trong số rất nhiều người ở đây, tôi tuy không thể giải quyết vấn đề thực tế cho ông già mù, nhưng tôi là người duy nhất từng quan tâm đến ông, lại còn dùng hành động để nỗ lực vì ông.

Vì một số lý do tự an ủi bản thân đó, tôi cảm thấy trong lòng mình hình như vững vàng hơn đôi chút. Nhưng đồng thời với điều đó, cũng lờ mờ cảm thấy sau gáy có chút không tự nhiên. Tôi dường như cảm thấy đôi mắt của ông cụ tuy mù, nhưng ông đang nhìn tôi từ góc khuất phía sau kia…

Cuối cùng tôi đã cầm được một tấm vé xe chuyến 802 trong tay! Miếng giấy cứng nhỏ bé này, lúc này mang lại niềm vui sướng cho tôi là không thể tả nổi, nó có nghĩa là ngày hôm nay tôi sắp được trở về bên những người thân của mình.

Tôi mang theo thành quả tràn trề ấy, đứng vào phía sau hàng người của chuyến 803. Tôi vô cùng sung sướng: Bản thân tôi đã được thỏa mãn lại còn bắt đầu khẩn trương làm một việc vô cùng cao cả.

Tôi đương nhiên là người cuối cùng của hàng người này. Đứng phía trước là một thanh niên cao lớn, tóc tai bù xù, giống như cố tình làm cho ra cái vẻ đó. Cậu ta mặc một chiếc quần sọc kẻ, gót đôi giày da lóe lên ánh sáng, có bàn chân đang gõ nhịp trên sàn nhà theo điệu trống chiêng.

Thanh niên thời trang! Đừng nhìn chính diện của cậu ta, chỉ riêng tấm lưng kia thôi cũng đã khiến tôi phản cảm, kỳ thực tấm lưng ấy cũng chẳng có khiếm khuyết gì mấy. Quả thực, bây giờ tôi đã có một sự thiếu tin tưởng đầy chấp nhất đối với thanh niên đương thời. Tôi cảm thấy, họ so với thế hệ chúng tôi, quả thực có rất nhiều điểm vượt trội, tỷ như sự nhạy bén này, thích suy nghĩ này, vân vân. Nhưng bàn về đạo đức này, lễ phép này, lòng trắc ẩn này, hừ, tôi dám cá, chưa chắc đã bì kịp chúng ta những ông già bà cả này! Cứ lấy chàng trai khôi ngô trước mắt này ra mà nói đi, nói không chừng cậu ta ngay cả một chút giáo dưỡng cũng không có. Tôi thậm chí còn thấy lạ vì cậu ta lại có thể đứng đàng hoàng ngay ngắn ở cuối hàng người này. Ân, cậu ta đại khái là thấy có khả năng mua được vé thì mới đứng như thế; nếu nhân viên bán vé hét lên một tiếng “Vé sắp hết rồi, những người phía sau đừng xếp hàng nữa”, cậu ta mà xem, đảm bảo sẽ lao như sói như hổ tới cho mà xem.

Đúng lúc này, tôi lại phát hiện bên cạnh hàng người ấy còn đứng một phụ nữ trẻ. Chị ta trông có vẻ như đang xếp hàng, lại như không ở trong hàng; mắt liếc xéo về phía ô cửa sổ, giống như đang làm gì đó, lại giống như đang đợi cái gì, hơn nữa còn làm ra vẻ như không có chuyện gì xảy ra. Tôi đoán chắc chị ta cũng là một kẻ lúc nào cũng chuẩn bị đục nước béo cò. Cầu mong là tôi đã đoán sai chị ta! Bên cạnh chị ta còn đứng một đứa con gái nhỏ chừng bốn năm tuổi, trông có vẻ là con của chị ta. Do có hai người trẻ tuổi nam nữ này đứng ở phía trước, tôi cảm thấy hơi cụt hứng. Tôi thừa biết họ sẽ làm ra những chuyện gì vào thời điểm then chốt.

Tôi mang theo một tâm trạng yên lòng tùy theo đội ngũ di chuyển.

Chuyện xui xẻo cuối cùng cũng xuất hiện: Khi chỉ còn lại ba chúng tôi thì vé chỉ còn trót lại đúng một tấm. Tôi đương nhiên không mua được. Mặc dù tôi cảm thấy vô cùng tiếc nuối, nhưng vẫn thấy an tâm hợp lẽ, bởi vì lần này tôi không mua được vé là chuyện bình thường.

Thế nhưng hai người thanh niên ở phía trước tôi lại như những gì tôi dự liệu, vì tấm vé đó mà cãi nhau rồi.

Khi nhân viên bán vé tuyên bố chỉ còn lại một tấm vé, người phụ nữ trẻ bỏ mặc đứa con, phắt một cái đưa tay thọc trước vào ô bán vé. Đợi khi nam thanh niên phản ứng lại thì vé đã nằm trong tay cô gái trẻ. Nam thanh niên vừa định tìm nhân viên bán vé tính sổ thì ô cửa nhỏ “cộp” một tiếng đóng lại, bốn chữ “Vé đã bán hết” trên tấm cửa nhỏ đối diện chế nhạo cậu ta (dương nhiên cũng đối diện với cả tôi).

Nam thanh niên lập tức chuyển toàn bộ sự phẫn nộ sang người phụ nữ trẻ. Hai tay cậu ta nắm chặt lại, bắt đầu dùng những lời lẽ rất khó nghe để quở trách chị ta, lại còn ép buộc chị ta phải giao tấm vé đó ra; nói nếu không giao ra thì hôm nay dù thế nào cậu ta cũng không đi nổi.

Nói thật lòng, lúc này về mặt tình cảm tôi hoàn toàn đứng về phía nam thanh niên. Điều này không có nghĩa là tôi bỗng nhiên thích cậu ta. Mặc dù tôi phản cảm với thanh niên đương thời, nhưng tôi càng phản cảm với những kẻ không giảng đạo lý hơn.

Tôi thấy người phụ nữ trẻ dưới sự công kích như vũ bão của nam thanh niên, mí mắt cụp xuống, môi khẽ run rẩy, nhưng lại không thốt nên lời.

Đại khái là chính chị ta cũng nhận thức được mình đã làm một chuyện không mấy vẻ vang gì chăng? Nỗi phản cảm trong thâm tâm tôi đối với việc chị ta mặt dày chen hàng mua vé tuy có thật, nhưng lúc này đối với biểu hiện nhận sai này của chị ta lại sinh ra một loại cảm hảo nào đó. Hơn nữa, tôi thấy đứa bé gái nhỏ đang nép chặt vào lòng người mẹ tóc ngắn ngang vai của nó, đôi mắt nhìn “chú” đáng sợ nọ, sợ đến mức khóc thét lên. Tôi nhanh chóng chuyển toàn bộ lòng trắc ẩn của mình sang phía hai mẹ con ấy, ngược lại sinh ra tức giận với thái độ ép người quá đáng của nam thanh niên: Cậu có lý thì có lý, nhưng lại đi bắt nạt trước mặt phụ nữ và trẻ em thế này, không thấy xấu hổ sao?

Người phụ nữ trẻ cắn chặt môi, có vẻ như không chịu đựng nổi, chị ta thì thầm lầm bầm cái gì đó. Kết quả là, nam thanh niên càng thêm phẫn nộ. Cậu ta hung ác quở trách chị ta, hơn nữa cánh tay cũng bắt đầu vung vẩy từng vòng trong không trung. Hỏng rồi! Xem ra cậu ta e là sắp động thủ rồi!

Đúng lúc này, tôi thấy cô bé nhỏ ấy lại rất dũng cảm đứng trước mặt nam thanh niên đang cau mày trợn mắt, hai cánh tay nhỏ bé dang ra như đôi cánh chim nhỏ, che chở cho người mẹ tóc ngắn ngang vai của con bé, trên má đọng lại hai hạt nước mắt to lớn, cái miệng nhỏ cứ há ra há vào nói:

“Chú ơi, cháu cầu xin chú, đừng đánh mẹ!”

Hành động phi thường của đứa trẻ nhỏ này, khiến nam thanh niên giống như một cỗ máy đang quay cuồng bỗng nhiên bị ngắt nguồn điện; khuôn mặt trẻ tuổi đầy giận dữ dần dần dịu lại. Cậu ta có chút kinh ngạc trân trân nhìn cô bé mập mạp, cau mày một cái, sau đó, vậy mà giơ một bàn tay cứng ngắc lên, nhẹ nhàng xoa xoa trên đầu đứa bé gái, lại dùng một điệu giọng vô cùng dịu dàng ngắt quãng nói: “Cháu… đừng sợ! Chú… không đánh người…”

Nói xong câu đó, cậu ta lúng túng quay đầu sang một bên, trầm mặc.

Tôi nhìn vở kịch chân thật bất ngờ xuất hiện này, vô cùng kinh ngạc, tiểu tử này ơi, hóa ra đằng sau lồng ngực thô kệch của cậu, lại cũng có những tình cảm tốt đẹp nhường này!

Tiểu tử trầm mặc một lát đã quay đầu lại, cậu ta dùng một điệu giọng thành khẩn nói với người phụ nữ trẻ:

“Đồng chí, xin lỗi. Chị đừng giận. Vừa rồi, tôi, quá đáng quá rồi…” Người phụ nữ trẻ thoạt đầu không nói gì, chỉ lặng lẽ ôm lấy đứa con bên cạnh, sau đó dạy con nói: “Ngoan, nói cảm ơn chú tốt đi.”

“Cảm ơn chú tốt!” Trên mặt đứa trẻ vẫn vương hai chuỗi giọt nước mắt lấp lánh, đưa bàn tay mập mạp của mình lên trán.

Tôi thấy hai bên má của tiểu tử ấy chuyển động nhẹ vài giọt, hạt lệ hoa xoay vòng trong mắt. Cậu ta đột nhiên mò từ trong túi áo trên ra một tấm vé xe, đưa nó đến trước mặt người phụ nữ trẻ.

Hành động này của cậu ta khiến tôi ngẩn ngơ: Đây là thế nào nhỉ?

Tôi thấy người phụ nữ trẻ cũng ngẩn ngơ: Nhìn nam thanh niên nọ, lại nhìn tấm vé kia, ngơ ngác chớp chớp mắt.

“Chị đừng thấy làm lạ.” Cậu ta nói: “Tôi là mua được một tấm vé chuyến 803, nhưng đây không phải mua cho chính mình. Lần thứ hai xếp hàng tôi mới chuẩn bị mua cho mình một tấm, nhưng bị chị mua mất rồi. Tuy nhiên điều này không quan trọng, chị dẫn theo đứa trẻ, ở lại đây bất tiện lắm. Tôi không đi nữa, nhưng xin chị giúp cho một việc, giúp tôi trên đường chăm sóc người đó.”

“Ai?” Chị ta hỏi.

Cậu ta hất cằm về phía góc khuất phía sau: “Côn ông già mù kia.” “Hắn là cái gì của cậu chứ?”

Khi vở kịch đời thực này tiến hành đến đây, tôi đột nhiên bị chấn động đến mức trợn mắt há mốc mồm! Mà khi tôi còn chưa kịp phản ứng lại, chỉ thấy người phụ nữ trẻ thét lên một tiếng, cũng lấy ra tấm vé xe của chính mình đưa đến trước mặt nam thanh niên, kinh hỉ kêu lên rằng: “Áp, thật là khéo quá! Tấm vé này của tôi cũng là mua cho ông ấy đấy chứ!” “Hắn là người thế nào của chị?”

Chị ta lắc đầu: “Không quen…”

Khoảnh khắc ấy, cả hai người bọn họ đều không nói gì nữa. Họ lặng lẽ nhìn nhau, hai gương mặt trẻ tuổi thuần khiết, đẹp đẽ như được điêu khắc bằng đá cẩm thạch. Lúc này, người đứng bên cạnh họ như tôi đây, giống như một tên ngốc chính củ; lại giống như một học sinh tiểu học làm sai chuyện, hổ thẹn đứng trước mặt chủ nhiệm lớp. Tôi ngả người sang bên cạnh dựa vào chiếc ghế rách bẩn thỉu, đầu óc ong ong vang lên, chiếc khuy cài trên cổ họng như một cái gai mắc ở cuống họng, đến thở cũng không thông nổi.

Bây giờ tôi nghe thấy nam thanh niên khăng khăng bắt người phụ nữ trẻ và ông già mù đi cùng một chỗ. Thế nhưng, cô gái lại nói: “Đồng chí, tôi vốn dĩ không phải đi Thiêu Huyện! Tôi vốn là muốn mua vé chuyến 802. Nhưng thấy ông lão đó đáng thương quá, tôi cảm thấy có trách nhiệm giúp đỡ ông ấy, nên đã từ bỏ ý định mua vé cho mình trước. Nhưng tôi lại thấy hàng người xếp chuyến 803 dài quá, sợ không mua được vé cho ông lão, nên mới mặt dày chen vào trước mặt anh. Tôi nghĩ bây giờ anh sẽ tin tôi chứ? Sắp vào bến rồi, anh mau chóng cùng ông cụ lên xe đi thôi!”

Chỉ thấy nam thanh niên vẻ mặt trang nghiêm cầm lấy tấm vé từ tay cô ấy, lại lấy tiền vé ra đặt vào tay người phụ nữ trẻ; sau đó khom lưng, cẩn thận hôn nhẹ lên má đứa bé gái, rồi xoay người bước đi.

Tôi bỗng nhiên trèo dậy từ chiếc ghế rách đó, bước những bước chân khó thể kìm nén sự kích động, đi đến trước mặt người phụ nữ trẻ ấy. Tôi lấy tấm vé của mình ra, nói với chị ta: “Chị có muốn vé chuyến 802 không? Tôi có việc không thể đi được, trả vé đây.” Chị ta kinh hỉ vừa lấy tiền vừa nói: “Đúng là may mắn quá! Cảm ơn anh nhiều lắm nhé!” Tôi nhận lấy tiền, kéo vành mũ sụp xuống một chút, lặng lẽ bước qua đám đông hỗn tạp, ra khỏi phòng chờ.

Bên ngoài đã biến thành một thế giới trắng xóa. Những bông hoa tuyết bay lượn xoay vòng, lất phất phiêu lạc. Trên đường phố một mảnh tịch mịch. Tôi bước lên mặt đường trắng tinh, vội vã đi về phía cơ quan.