"Ô —— anh! Ô —— anh!"

Lão Tôn Ngọc Hậu vừa chuyển chăn màn của mình sang hang đất nhỏ của Thiếu An ở bên cạnh, liền nghe thấy tiếng người em Ngọc Đình đang đứng dưới đường cái gọi mình.

Ngọc Hậu thấy lạ: Sao Ngọc Đình không lên nhà? Ngày thường dù có việc hay không, cứ ăn cơm xong là nó phải tới ngồi chơi một lúc —— đi đôi giày nát buộc bằng dây gai, tựa lưng vào đống chăn màn trên chiếc sạp trước, rồi cứ thế cắm đầu vào túi thuốc lào của anh mà hút lấy hút để một lúc lâu. Nó nhiệt tình với việc công, nhưng việc đồng áng lại kém, nên tự mình không trồng được thuốc lào, quanh năm suốt tháng đều dựa vào anh cung cấp. Mỗi khi Ngọc Đình tới, vợ anh cũng luôn hâm nóng lại bát cơm thừa, bưng lên cho chú một bát. Ngọc Đình miệng thì thoái thác nhưng hai tay đã chộp lấy ngay. Mẹ Thiếu An biết Ngọc Đình ở nhà không được ăn no, nên lúc nào cũng canh cánh muốn dành cho chú một chút. Cha mất sớm, từ năm Ngọc Đình lên năm tuổi, thực tế là hai vợ chồng anh đã một tay nuôi chú lớn khôn. Mặc dù sau khi Ngọc Đình lập gia đình, vợ chú là Hạ Phượng Anh đã nhiều năm bắt nạt mẹ Thiếu An hết lần này tới lần khác, Ngọc Đình sợ vợ nên chẳng dám hé răng nửa lời, nhưng mẹ Thiếu An không hề tính toán với chú. Bởi bà đã nuôi Ngọc Đình lớn từ bé, trong lòng dành cho chú một tình cảm thương yêu. Người ta thường nói, chị dâu già như mẹ, câu này quả thực không sai chút nào...

"Ô —— anh! Ô —— anh!"

Ngọc Đình vẫn từng tiếng một gọi vọng lên từ dưới đường cái.

Ngọc Hậu nghe thấy tiếng em mình gọi như vậy mà lại không chịu lên nhà, không biết đã xảy ra chuyện gì, bèn vừa đi ra khỏi sân, vừa đáp lời Ngọc Đình ở dưới. Khi bước xuống con dốc nhỏ ngoài sân, Ngọc Hậu trong lòng mới chợt vỡ lẽ: Đêm nay em trai không lên nhà mình, là vì con rể mình hôm nay đã bị "lao động cải tạo". Ngọc Đình hiện đang được công xã coi trọng, giao cho làm Phó tổng chỉ huy Ban chỉ huy hội chiến. Bây giờ trong nhà lại xuất hiện "kẻ thù giai cấp", Ngọc Đình sợ bị người ta nói là không phân rõ giới tuyến, từ đó liên lụy đến mình, nên mới không lên nhà anh nữa. Ngọc Hậu đi tới đường cái, phải mất nửa ngày mới nhìn rõ em trai đang đứng dưới bóng cây bên vệ đường. Anh bước tới, hỏi: "Có việc gì?"

"À, cũng không có việc gì. Muốn nói chuyện với anh một chút... Anh nên rộng lòng chút đi!"

Trên mặt Ngọc Đình lộ rõ vẻ cảm thông với anh trai. Sự cảm thông này là chân thành, vì dù sao đó cũng là anh ruột của chú mà!

Ngọc Hậu không nói gì, lặng lẽ móc thuốc từ trong túi ra, châm lửa rồi hút.

Ngọc Đình cũng lấy tẩu thuốc từ trên người ra, lấy một nhúm trong túi thuốc của anh, dùng bật lửa của anh châm thuốc, nói: "Mãn Ngân đầu óc toàn là chủ nghĩa tư bản. Lao động cải tạo hai ngày là chuyện nhỏ, nếu không học tập và sửa đổi, không chừng phải vào nhà giam đấy. Họ hàng thân thích đều sẽ bị thằng nhãi này làm ảnh hưởng về mặt chính trị..."

Ngọc Hậu vẫn không hé răng. Giờ anh đã lười nói tới chuyện dài ngắn của thằng con rể. Trong lòng anh chỉ thấy đau xót cho con gái và hai đứa cháu ngoại.

"Tối nay công xã định mở hội nghị phê đấu ở trường học, Thiếu An không có nhà, những người khác trong nhà anh không tham gia được, anh dù sao cũng nên đi một chuyến, đừng để người ta nói nhà các anh chống đối việc phê đấu khuynh hướng tư bản chủ nghĩa của người thân..." Ngọc Đình nói với anh trai. "Tôi không đi! Không lao động thì thôi, chẳng lẽ không đi họp cũng không được sao!"

"Dù thế nào tôi cũng không tham gia! Tôi chịu đủ sự tức giận rồi! Cho dù ngày mai có bắt tôi đi lao động cải tạo luôn cũng được!"

Ngọc Hậu nói xong, tức giận quay người bước trở về. Tâm trí anh rối bời, còn tâm trí đâu mà đứng trên đường cái thảo luận chuyện này cơ chứ!

Ngọc Đình thấy anh trai ương ngạnh như vậy cũng đành chịu. Nếu là người khác trong thôn dám "phản động" như thế, chú đã báo cáo lên Ban chỉ huy tổng hội chiến rồi; e rằng tối nay cũng phải lên đài phê đấu. Haizz! Ngọc Đình trong lòng phiền muộn tột độ, đúng vào lúc chú đang được công xã trọng dụng thì giữa người thân lại đột nhiên xuất hiện một chuyện khiến chú khó xử như thế này!

Ngọc Đình thất vọng nhìn anh trai sắp leo lên dốc đất, bèn khẽ gọi thêm một tiếng: "Anh, anh đợi một chút..."

Ngọc Hậu tưởng chú lại gọi mình đi tham gia hội nghị phê đấu, đứng khựng lại quát lớn: "Mày đi đường của mày đi! Đừng có quản tao!"

Ngọc Đình bước tới nói: "...Cho em nắm thuốc." Nói rồi, chú liền đưa tay vào túi thuốc của anh vốc một nắm thuốc lào, nhét vào túi thuốc của mình, rồi vội vàng hấp tấp rời đi —— tối nay chú còn có việc lớn!

Ngọc Hậu cúi đầu đứng một lúc, rồi nhìn theo bóng lưng em trai đang xa dần, thở dài một tiếng, chậm rãi leo lên con dốc nhỏ về nhà... Năm 1939, Tôn Ngọc Hậu mười sáu tuổi, Ngọc Đình mới chỉ vừa lên năm, cha hai người vì mắc bệnh lao mà chết, để lại hai anh em cùng mẹ già nương tựa vào nhau. Xã hội cũ, phụ nữ không được ra ngoài, mẹ lại là người bó chân, chỉ có thể lo toan trong nhà, mọi việc trên núi và ngoài cửa đều dồn cả lên người anh. Nhà họ lại không có đất, anh đành phải đi làm thuê cho những nhà khá giả ở các thôn lân cận để nuôi mẹ và em trai nhỏ. Năm hai mươi hai tuổi, anh kết hôn với một cô gái gầy yếu trong một gia đình nghèo. Vợ anh tuy mặt mũi vàng vọt hốc hác, nhưng lại đặc biệt tốt với mẹ và Ngọc Đình, vì vậy mấy năm đó dù cuộc sống nghèo xác xơ nhưng vẫn rất hòa thuận.

Để kiếm chút tiền mua muối mua dầu, vào mùa đông nông nhàn, anh đi chăn súc vật cho một thương hiệu ở Thạch Ngật Tiết, vượt núi băng đèo hàng chục ngày, từ Quân Độ qua sông Hoàng Hà, tới trấn Liễu Lâm ở Sơn Tây để thồ đồ sứ. Đồ sứ Liễu Lâm ở Sơn Tây nổi tiếng mấy tỉnh. Anh kiếm được không ít tiền cho ông chủ thương hiệu ở Thạch Ngật Tiết; bản thân anh cũng nhận được một chút tiền công.

Sau khi trong tay có mấy đồng "tiền bạc", anh đột nhiên nảy ra ý định muốn cho em trai đi học. Ở thời điểm đó, Ngọc Hậu được coi là người có chí khí trong đám nông dân. Anh mười sáu tuổi đã ra ngoài xông pha thế giới, tầm nhìn tất nhiên phải rộng hơn nông dân bình thường.

Tôn Ngọc Hậu lúc đó nghĩ: Gia đình anh bao đời nay chưa từng có lấy một ông thầy, kẻ mù chữ thì chịu bao nhiêu ấm ức! Từ xưa tới nay, thế giới nói đi nói lại, vẫn luôn là thiên hạ của những người biết chữ. Anh nghĩ đời mình thế là xong rồi, nhưng không chừng có thể đào tạo Ngọc Đình thành nhân vật của nhà họ Tôn. Nếu được vậy, Tôn Ngọc Hậu anh vất vả cả đời cũng đáng. Hơn nữa, anh thấy thằng bé Ngọc Đình này đầu óc còn sáng dạ —— nó đã học được khá nhiều chữ ở chỗ thầy giáo Kim dạy học mùa đông trong thôn.

Năm 1947, Ngọc Đình mười ba tuổi. Lúc đó khu vực này đang trong tình trạng chiến tranh. Ngọc Hậu tham gia đội vận chuyển lương thực cho Giải phóng quân ở trong thôn, đồng thời vẫn phải cày cấy, chạy đông chạy tây, bận rộn rối rít. Nhưng anh vẫn luôn nhớ tới chuyện Ngọc Đình đi học. Thế nhưng lúc đó chiến hỏa ngút trời, trường học đều đóng cửa. Thấy tuổi của Ngọc Đình cũng không còn nhỏ, nếu không học hành thì muộn mất. Anh chợt nhớ ra, mấy năm trước khi đi thồ đồ sứ ở trấn Liễu Lâm, có một lần nhà chủ lò nung họ Đào xảy ra sự cố, anh đã liều chết cứu mạng chủ lò Đào. Lão Đào cảm kích anh, đã kết nghĩa huynh đệ với anh. Huynh Đào nói đi nói lại, sau này anh có khó khăn gì cứ tới tìm lão, lão nhất định sẽ dốc sức giúp đỡ. Ngọc Hậu lúc đó nghĩ, sao mình không đưa Ngọc Đình tới trấn Liễu Lâm đi học nhỉ?

Anh lập tức tới cửa nhờ thầy giáo Kim biết chữ trong thôn viết một lá thư gửi cho người anh kết nghĩa ở trấn Liễu Lâm, xem lão có thể thu nhận em trai mình tới đó học tập hay không. Lão Đào nhanh chóng hồi âm, nói cứ đưa Ngọc Đình tới đây, bảo Ngọc Hậu không cần lo lắng gì cả, mọi việc của người em nhỏ này lão đều bao tất.

Cứ như vậy, Ngọc Hậu đã đưa Ngọc Đình tới trấn Liễu Lâm ở Sơn Tây.

Trong thời gian này, năm nào anh cũng phải tới Liễu Lâm thăm em trai một lần. Trước khi lên đường, vợ anh luôn chuẩn bị đầy đủ quần áo cho Ngọc Đình trong một năm, còn làm rất nhiều trà bánh cho anh mang đi cho Ngọc Đình. Đối với họ, Ngọc Đình không chỉ là người thân, mà còn là hy vọng tương lai của cả gia đình!

Năm 1954, Ngọc Đình tốt nghiệp trung học cơ sở, tới nhà máy thép Thái Nguyên làm công nhân. Cả nhà Tôn Ngọc Hậu vui mừng không biết làm sao cho phải! Tuy nói Ngọc Đình chỉ là một công nhân, nhưng đây là người đầu tiên của nhà họ Tôn bao nhiêu đời nay làm việc bên ngoài!

Thế nhưng trong thời kỳ khó khăn năm 1960, Ngọc Đình đột nhiên chạy về nhà, nói lương tháng của chú không đủ mua một bao khoai tây, sống chết cũng không chịu quay lại Thái Nguyên nữa; chú nói chú muốn tìm vợ ở quê nhà, tham gia sản xuất nông nghiệp.

Chuyện này làm Ngọc Hậu sốt sắng cả lên! Khuyên bảo thế nào cũng không lay chuyển được Ngọc Đình. Ngọc Hậu không còn cách nào khác, đành nghe ngóng tìm vợ cho chú. Năm đó, nhà anh nghèo đến mức tiền không có, lương thực không còn, bên cạnh anh đã có ba đứa con, tuổi chúng lại còn nhỏ, chẳng giúp được gì, chỉ toàn là gánh nặng, cả nhà thi thoảng lại đói đến mức phù nề. Nhưng em trai đã hai mươi sáu tuổi, cũng thực sự cần phải lấy vợ rồi. Mà Ngọc Đình vì chuyện này ngày nào cũng khóc lóc với mẹ, nói tuổi mình mà còn lớn thêm nữa, không lấy được vợ thì đời này coi như bỏ đi. Mẹ anh cũng ngồi khóc lóc cùng Ngọc Đình.

Ngọc Hậu nhìn Ngọc Đình không có tiền đồ như vậy, mới biết nửa đời vất vả của mình, hy vọng đào tạo ra một nhân vật rạng danh tổ tông cho nhà họ Tôn đã tan thành mây khói. Nhưng anh tâm bình khí tĩnh, không vì thế mà hối hận quá mức. Phải rồi, đây là số mệnh. Cũng giống như hoa màu vun trồng vất vả cả năm, chưa kịp thu hoạch đã bị mưa đá đánh tan, chẳng lẽ có thể hối hận vì công sức mình đã bỏ ra sao?

Được, vậy thì lấy vợ cho em trai thôi. Anh chạy đôn chạy đáo khắp nơi để tìm đối tượng cho Ngọc Đình. Nhưng, nhà nào cũng đòi sính lễ quá cao, anh có bán cả xương cốt của cả nhà đi cũng không trả nổi.

Trong lúc vô cùng lo lắng, anh lại nhớ tới người anh kết nghĩa ở trấn Liễu Lâm, bèn viết thư nhờ lão giúp đỡ.

Vốn dĩ anh có bệnh vái tứ phương, chẳng ôm mấy hy vọng, nhưng không lâu sau người bạn cũ đã nhiệt tình hồi âm, nói cách trấn Liễu Lâm hai dặm có một cô gái, nguyện ý theo Ngọc Đình. Lão Đào nói Ngọc Đình có lẽ cũng quen cô gái này, cô gái này từng học cùng lớp với Ngọc Đình ở trường tiểu học trấn Liễu Lâm, tên khai sinh là Hạ Phượng Anh.

Ngọc Đình quả thực có quen biết Phượng Anh, thế là đích thân làm một chuyến tới trấn Liễu Lâm, đón ngay Hạ Phượng Anh về. Ngọc Hậu lập tức xoay xở vay tiền vay lương thực, cố gắng tổ chức hôn sự cho em trai một cách tươm tất nhất có thể. Tiếp đó lại chuyển nhà nhường hang, tách ra làm ăn riêng... Loay hoay một hồi, chưa tính chuyện mượn hang để ở, còn nợ một đống nợ ngập đầu, khiến nhiều năm sau cuộc sống của anh vẫn không ngóc đầu lên nổi.

Về sau, Ngọc Đình vì không biết lao động, cộng thêm Hạ Phượng Anh không biết vun vén cuộc sống, ngày tháng trôi qua không đâu vào đâu, thậm chí còn không bằng cảnh ngộ của anh trai. Nhưng ngoài việc có thể cung cấp cho chú thuốc lào và bát cơm thừa ra, anh không còn khả năng nào để lo liệu cho chú nữa... Nhưng nói đi cũng phải nói lại, bản thân Tôn Ngọc Đình cảm thấy, chú bây giờ tuy nghèo thật, nhưng cũng có cái thú vui riêng của người sống.

Ngọc Đình là ủy viên chi bộ đảng đại đội, đội trưởng đội xây dựng cơ sở hạ tầng ruộng đồng, chủ nhiệm ủy ban quản lý trường học của bần hạ trung nông, kiêm nhiệm ba chức vụ, trong thôn cũng là một nhân vật. Cả thôn họp đại hội, tuy quần áo chú không được tươm tất lắm, nhưng cũng thường là người ngồi trên ghế chủ tịch. Chú lại có văn hóa, cấp trên có văn bản hay tài liệu gì xuống, bí thư Điền Phúc Đường và phó bí thư Kim Tuấn Sơn đều không biết chữ, lần nào cũng là chú đọc cho mọi người nghe. Những lúc này, ánh mắt của người lớn trẻ nhỏ cả thôn đều đổ dồn về phía chú, khiến chú cảm thấy vô cùng mãn nguyện, quên sạch sành sanh cơn đói cồn cào trong bụng.

Chỉ khi về đến nhà, ba đứa con đói đến gào khóc, vợ lại chạy ra ngoài hòa giải xích mích cho mấy người đàn bà trong thôn đang chửi nhau, bát đũa bữa trước vẫn chưa rửa vứt chỏng chơ trên bậu bếp, lúc này chú mới cảm thấy hơi nản lòng với cuộc sống.

Chú một mình ngồi bên bếp lò kéo ống bễ, cơm chưa chín, ba đứa con như lũ thổ phỉ bâu vào nồi, ba đấm hai đá là ăn gần hết sạch. Lúc này chú cũng không kìm được mà nhớ tới những món ngon vật lạ thời còn ở nhà máy thép Thái Nguyên những năm trước. Bữa nào cũng bánh bao trắng, thịt kho, thơm nức mũi! Thời đó mỗi bữa chú mới chỉ ăn ba cái bánh bao trắng? Thật không thể tin nổi! Nếu là bây giờ thì...

Chú ăn uống qua loa ở nhà, rồi lại lao mình vào phong trào cách mạng hừng hực khí thế. Chỉ có trong những con sóng lớn của xã hội này, chú mới để cơn đói sang một bên, về mặt tinh thần tận hưởng một niềm vui sướng vô tận.

Kể từ khi công xã Thạch Ngật Tiết tập trung dân công của hơn mười đội tới thôn Song Thủy của họ để tiến hành đại hội chiến xây dựng cơ sở hạ tầng ruộng đồng, Tôn Ngọc Đình càng thêm phấn khích không thôi. Tổng chỉ huy hội chiến là phó chủ nhiệm công xã Từ Trị Công, phó tổng chỉ huy là chuyên viên vũ trang công xã Dương Cao Hổ. Sau đó công xã lại nghiên cứu, muốn rút một người trong số các đội trưởng cơ sở hạ tầng của các đội để đảm nhiệm chức phó tổng chỉ huy. Vì hội chiến ở thôn Song Thủy, công việc này tất nhiên rơi vào đầu Tôn Ngọc Đình. Ngay lập tức, chú chạy đông chạy tây trên công trường, hở một tí là phát các loại thông báo và mệnh lệnh trên loa phóng thanh; anh trai năm xưa không đào tạo chú thành nhân vật, thì cách mạng đã thực sự khiến chú trở thành một nhân vật rồi. Ngay cả vợ chú dạo này cũng bắt đầu kính trọng gọi chú là "Ngọc Đình", không còn thêm chữ "Tôn" vào phía trước nữa. Mà điều khiến chú mãn nguyện nhất là, chú hiện tại còn có thể ăn cơm ở bếp ăn tập thể của dân công, ôn lại cảm giác tận hưởng của nhà máy thép Thái Nguyên năm nào —— do chú là phó tổng chỉ huy, người nấu cơm đều lấy lòng chú, miếng thịt mỡ trong bát rõ ràng nhiều hơn người khác. Cứ hai ba ngày, chú lại có thể cùng Trị Công và Cao Hổ chui vào hang đất nhỏ sau bếp, cùng nhau ăn vài đĩa thức ăn xào, uống vài chén rượu trắng nữa chứ! Tối nay, Ban chỉ huy lại muốn mở hội nghị phê đấu ở trong sân trường. Không cần nói cũng biết, hội nghị này vẫn cần chú chủ trì. Trị Công là tổng chỉ huy, ông ta sẽ phát biểu lúc đầu và lúc kết thúc; Cao Hổ tuy cũng là phó tổng chỉ huy, nhưng còn trẻ, chỉ phụ trách việc của phân đội dân binh, mở kiểu hội nghị này thường chỉ chịu trách nhiệm duy trì trật tự hội trường, đề phòng kẻ thù giai cấp gây rối phá hoại.

Ngọc Đình vốn dĩ định sau khi ăn cơm xong sẽ cùng Phượng Anh sang bên Kim Gia Loan. Nhưng chú nhớ ra phải "chào hỏi chính trị" với anh trai một tiếng. Vì Mãn Ngân bị "lao động cải tạo", anh trai tối nay nhất định phải tới hội nghị phê đấu, để lãnh đạo công xã nhìn thấy anh ủng hộ việc thực thi chuyên chính vô sản đối với con rể.

Chú cứ hễ nghĩ tới chuyện Vương Mãn Ngân là trong lòng lại không vui. Dù sao thằng nhãi này cũng coi như có chút thân thích với chú, điều này khiến chú, một vị phó tổng chỉ huy, ít nhiều có chút không vẻ vang. Nếu anh trai chú có thể đối xử đúng đắn với chuyện này, có lẽ chú đứng trên đài cũng có thể vững vàng hơn một chút. Thế nhưng, chú đích thân tới nhắc nhở anh trai phải biết thời thế, anh trai lại cứng như bò húc tường, không nể mặt chú. Haizz, Tôn Ngọc Đình chú làm sao có thể thực thi chuyên chính vô sản với chính anh trai mình cơ chứ...

Hiện tại, Ngọc Đình đang hút điếu thuốc lào vừa xin được từ túi thuốc của anh trai, đã qua sông Đông Lạp, đi tới con đường đất nhỏ trong rừng táo ở Miếu Bình. Chú hiện tại vẫn chưa thể đi thẳng tới trường tiểu học. Chú phải đi tìm phó bí thư đại đội của họ là Kim Tuấn Sơn một lần, bàn bạc một chút chuyện. Vốn dĩ chuyện này nếu bí thư Điền Phúc Đường có mặt, chú sẽ không đi tìm Kim Tuấn Sơn. Bí thư đi công xã họp, không ở trong thôn, bây giờ chú chỉ có thể đi tìm Kim Tuấn Sơn bàn bạc.

Chuyện này nói ra thì cũng không lớn, nhưng là việc gây tổn thương cho người khác, tốt nhất đừng để mình Tôn Ngọc Đình này làm kẻ làm quỷ!

Chuyện là thế này: Chiều nay lúc thu công, tổng chỉ huy Từ Trị Công nói với chú, hội nghị phê đấu tối nay, các thôn đều có đối tượng phê đấu, chỉ riêng thôn Song Thủy là không có. Lẽ nào thôn Song Thủy ngay cả một kẻ thù giai cấp cũng không có sao? Chủ nhiệm Từ nói cũng phải. Chủ tịch Mao nói đấu tranh giai cấp ở đâu cũng có, nơi nơi đều có, thôn Song Thủy của họ sao có thể không có được? Nhưng thôn Song Thủy ai là kẻ thù giai cấp, chú nhất thời lại không nghĩ ra.

"Hừ, bảo Kim Tuấn Sơn đi mà nghĩ đi!" Ngọc Đình thầm nghĩ trong lòng.

Chú hiện tại vừa đi vừa tính toán chuyện này. Chú nghĩ mình phải nắm chắc trong lòng trước. Ngộ nhỡ con cáo già Kim Tuấn Sơn giở trò lươn lẹo, thì chuyện này cuối cùng vẫn phải để chú lo. Chú là phó tổng chỉ huy, Kim Tuấn Sơn lại không tham gia hội chiến cơ sở hạ tầng của công xã.

Chú nghĩ tới nghĩ lui, trong thôn chẳng tìm ra nổi một kẻ thù giai cấp nào. Mấy gia đình thành phần không tốt, đều quy củ, căn bản không bắt bẻ được một chút lỗi nào. Nếu là bình xét tiên tiến và kiểu mẫu, những người này còn đủ tiêu chuẩn ấy chứ!

Chú phiền não mất nửa ngày, vẫn không sao nghĩ ra được, khi đi qua cây cầu nhỏ trên sông Khốc Yết, chú tự giễu trong lòng rằng: Tối nay có lẽ ngoài anh trai mình ra, trong thôn rất khó tìm ra kẻ thù giai cấp thứ hai. Những lời phản động vừa rồi của anh trai, lại đủ tư cách đứng trên đài để nhận phê đấu. Chú không kìm được lại tự bật cười thành tiếng vì cái ý nghĩ hoang đường này của mình. Không, anh trai dù sao cũng là anh trai! Đừng nói anh ấy nói những lời như thế, cho dù có phản động hơn nữa, chú cũng sẽ không bán đứng anh. Hừ, cách mạng là cách mạng, người thân là người thân!

Đồng chí Ngọc Đình đang phiền não vì không tìm được kẻ thù, giờ đã qua sông Khốc Yết.

Khi leo lên con dốc đất tới nhà Kim Tuấn Sơn, Tôn Ngọc Đình đột nhiên nhớ tới một người có thể phê đấu. Chú thầm nghĩ: Đúng rồi! Có lẽ chỉ có Điền Nhị là có thể đảm đương vai diễn này. Tuy lão già này thần thần quỷ quỷ, nhưng lại chưa qua giám định pháp y xem lão có phải bị tâm thần hay không. Hơn nữa, ngoài người trong thôn ra, lãnh đạo công xã và phần lớn người thôn khác đối với tình hình của Điền Nhị cũng không nắm rõ ngọn ngành; chỉ biết lão già có một thằng con trai ngốc, bản thân đầu óc có chút bệnh tật mà thôi. Thế nhưng, chú nhanh chóng lại nghĩ, phê đấu Điền Nhị cái gì đây? Phải rồi, cứ phê đấu cái câu lão hay lẩm bẩm: "Thế sự sắp thay đổi rồi...". Thế sự của Chủ tịch Mao, thế sự của giai cấp vô sản, muốn thay đổi thành cái thế sự gì? Trên thế giới chỉ có hai loại thế sự, không phải thế sự của giai cấp vô sản, thì là thế sự của giai cấp tư sản, thế sự mà Điền Nhị muốn thay đổi, chính là muốn biến thế sự của giai cấp vô sản thành thế sự của giai cấp tư sản... Tôn Ngọc Đình đã thử phê đấu Điền Nhị một lượt trong đầu, cảm thấy phê như vậy cũng thông suốt. Lúc này chú đã leo lên tới sân nhà Kim Tuấn Sơn.

Kim Tuấn Sơn sinh cùng năm với anh trai Ngọc Đình, đã năm mươi hai tuổi. Thành phần gia đình ông là trung nông. Trong năm tháng hiện tại này, trung nông ở nông thôn cùng lắm chỉ là đối tượng đoàn kết, Tuấn Sơn sao có thể làm phó bí thư chi bộ đảng cơ chứ?

Kim Tuấn Sơn có lịch sử vẻ vang của riêng mình. Năm 1948, khi Giải phóng quân phản công mạnh mẽ vào quân đội Quốc dân đảng, Tuấn Sơn tham gia đội cáng thương dân công, cuối cùng đi theo bộ đội đánh tới tận Lan Châu. Trong một trận chiến, chân ông bị trúng đạn, sau đó trở về thôn, được chính phủ xếp hạng thương binh hạng ba.

Năm 51 ông vào Đảng. Từ đó về sau, ông và Điền Phúc Đường hai người luôn đảm nhiệm vai trò lãnh đạo trong thôn. Tuy nhiên, ông thường giữ chức phó, chức chính đều là Điền Phúc Đường.

Trong tộc họ Kim này, có nhiều nhà có thành phần khá cao. Xã hội cũ, họ Kim ở bờ Đông làm chủ sự trong thôn. Còn xã hội mới, nhà họ Điền có thành phần tốt ở bờ Tây, rõ ràng chiếm ưu thế trong thôn. Đúng là câu "Ba mươi năm Hà Đông, ba mươi năm Hà Tây". Mấy chục năm xã hội mới, tuy quan hệ nhân tế ở nông thôn đã xảy ra những thay đổi đan xen phức tạp, nhưng mâu thuẫn giữa các dòng họ, bình thường vẫn luôn mơ hồ tồn tại. Có những lúc, mâu thuẫn này còn khá gay gắt. Trong những lúc như vậy, Điền Phúc Đường và Kim Tuấn Sơn sẽ biểu hiện ra một tư tưởng thân tộc nào đó. Và thông thường mà nói, tri kỷ thân cận nhất bên cạnh hai người, cũng thường là người cùng tộc. Tất nhiên, nhiều người trong họ Kim thành phần không tốt, bình thường cố gắng kiềm chế, cũng không làm càn quá mức. Thế nhưng trong dòng họ này, cũng không thiếu vài gã hán tử, không phục Điền Phúc Đường, thường xuyên vòng vo thách thức ông ta.

Trong nhiều trường hợp, họ Kim không đấu lại được họ Điền, vì quyền lực trong thôn nằm trong tay Điền Phúc Đường. Bản lĩnh của bản thân Điền Phúc Đường là một chuyện, ông ta còn có một người em trai làm quan bên ngoài. Người trong thôn thường tránh xung đột trực tiếp với ông ta. Nhưng nhiều người họ Kim lại ghét cay ghét đắng Tôn Ngọc Đình, kẻ luôn bám theo Điền Phúc Đường. Thế nhưng cả nhà anh trai Tôn Ngọc Đình lại có uy tín rất lớn trong dòng họ nhà Kim. Hai ông bà Ngọc Hậu và bốn đứa con của họ, giữ mối quan hệ hữu hảo đan xen rất sâu sắc với người lớn trẻ nhỏ của nhiều gia đình họ Kim. Đặc biệt là người con trai làm đội trưởng đội một của họ, Tôn Thiếu An, lại là một trong số ít những người trong thôn khiến Điền Phúc Đường đau đầu. Vì vậy cả nhà Tôn Ngọc Hậu nhận được sự tôn trọng phổ biến của nhiều gia đình họ Kim. Do nguyên nhân này, mọi người đối với những việc làm của Tôn Ngọc Đình thường cũng đành nhẫn nhịn —— dù sao thì chú ta cũng coi như là em trai của Tôn Ngọc Hậu.

Về phần Kim Tuấn Sơn, làm việc lại rất chú ý chừng mực, bất kể là ai, ông cũng không bao giờ chủ động tìm lỗi của người ta. Ông cảm thấy mình cũng đã lớn tuổi, việc gì phải tranh chấp hơn thua với người ta; ngoài những lúc thực sự chướng mắt, đối với nhiều hành động quá đà của Điền Phúc Đường và Tôn Ngọc Đình, ông cũng nhắm một mắt mở một mắt. Hơn nữa, thế sự hiện nay chính là chuộng kiểu làm quá đà này mà! Kim Tuấn Sơn ông có bản lĩnh đối kháng với trào lưu lớn của xã hội không? Vì vậy tâm trí bình thường của ông phần lớn đều dồn vào việc nhà. Cuộc sống hiện tại của ông trong thôn cũng khá dư dả. Con trai Kim Thành tốt nghiệp trung học phổ thông, dạy học ở trường tiểu học trong thôn, đã cưới vợ từ sớm, đã sinh hạ cho ông hai đứa cháu nội, một trai một gái. Con gái Kim Phương đã gả tới trấn Mễ Gia, con rể là người làm nghề thủ công, cuộc sống rất khấm khá. Hai năm trước, ông xây thêm hai gian hang mới bên cạnh hang cũ, hiện tại con trai đang ở, một cái sân lớn, một dãy năm gian hang đá, quanh năm suốt tháng cả nhà có ăn có mặc có tiền tiêu, người sống một đời, đã đủ mãn nguyện rồi...

Khi Tôn Ngọc Đình bước vào cửa lớn nhà Kim Tuấn Sơn, con chó đen lớn bị xích bằng xích sắt chồm lên, sủa dữ dội vài tiếng. Chó vừa nhìn thấy là người quen, sủa vài tiếng liền im bặt.

Kim Tuấn Sơn lập tức ra khỏi hang giữa. Vừa nhìn thấy là Tôn Ngọc Đình, ông liền mời chú vào hang ngay. Vợ Tuấn Sơn vội vàng pha một ca nước trà cho vị phụ trách đại đội này.

Ngọc Đình bình thường đói cồn cào, thường không dám uống trà ở nhà người ta; nghe nói nước trà tính kiềm mạnh, uống vào càng đói dữ hơn. Hôm nay chú đã ăn một bát đầy ắp thịt mỡ ở bếp tập thể dân công, ngược lại cần uống chút nước trà để giúp tiêu hóa.

Chú bưng ca trà lên uống, đồng thời liếc nhìn hang đất của nhà Tuấn Sơn. Chú cảm nhận được một sự giàu có và sung túc. Lúc này, trong lòng chú đột nhiên trào dâng một nỗi buồn phiền khó hiểu. Chú nghĩ bản thân chạy gãy cả chân làm cách mạng, vậy mà nghèo đến nỗi một đôi giày mới cũng không mua nổi. Tất nhiên, cảm xúc này tuyệt đối không thể làm lung lay niềm tin cách mạng của chú, mà chỉ có thể khơi dậy sự khinh bỉ của chú đối với Kim Tuấn Sơn. Hừ, cái thứ đảng viên cộng sản gì chứ! Không chịu dốc sức vì cách mạng, chỉ chăm chăm làm giàu, điển hình là tư tưởng kinh tế tiểu nông chủ nghĩa tư bản!

Tuy nhiên, Kim Tuấn Sơn này dù sao cũng từng ăn một viên đạn của Quốc dân đảng vào chân, gốc rễ chính trị đỏ rực ấy chứ! Hơn nữa, ông ta lại là phó bí thư, chức vụ cao hơn chú, chú có thể làm gì người ta cơ chứ? Phúc Đường không có nhà, đội có việc lớn gì, chẳng phải vẫn phải chạy tới xin chỉ thị ông ta sao?

Lúc này, Kim Tuấn Sơn đã đưa cho Tôn Ngọc Đình một điếu thuốc giấy, đồng thời hỏi: "Ngọc Đình, chú tới có chuyện gì vậy?"

Tôn Ngọc Đình châm thuốc trên bật lửa của Kim Tuấn Sơn, liền đem ý của chủ nhiệm Từ bên công xã kể lại cho ông một lượt. Sau đó hỏi: "Anh Tuấn Sơn, anh xem chuyện này nên làm thế nào?" Kim Tuấn Sơn nhìn Tôn Ngọc Đình đầy vẻ mỉa mai, hỏi ngược lại: "Chú xem trong thôn mình ai là kẻ thù giai cấp?"

Điều này ngược lại đã làm khó Tôn Ngọc Đình. Chú vốn dĩ muốn bảo Kim Tuấn Sơn nói ra một người, không ngờ lão già này lại quay sang hỏi ngược lại chú.

Ngọc Đình suy nghĩ một chút, cảm thấy vẫn nên ép ông ta một chút. Bèn nói: "Em nhất thời cũng chưa quyết định được, cho nên mới tới hỏi anh đây. Anh Phúc Đường không có nhà, chuyện trong thôn đều trông chờ vào anh quyết định đấy!"

Kim Tuấn Sơn lập tức nói: "Ngọc Đình, chú sao có thể nói như vậy được? Đây không phải hội nghị phê đấu của thôn, đây là hội nghị phê đấu của Ban chỉ huy hội chiến công xã! Chú là người lãnh đạo của Ban chỉ huy, chuyện này tất nhiên phải do chú quyết định chứ! Tình hình thôn mình chú còn lạ gì nữa? Chú hiện tại không chỉ đại diện cho thôn mình, mà còn đại diện cho công xã đấy! Chuyện do công xã đứng ra tổ chức, Kim Tuấn Sơn tôi hiện tại cũng phải nghe chú đây!"

Tôn Ngọc Đình cảm thấy thực sự không có trí tuệ để trị được lão già này, mà thời gian hội nghị phê đấu cũng sắp tới rồi, đành ấp úng nói: "...Anh xem Điền Nhị thì thế nào?" Kim Tuấn Sơn ngửa đầu cười lớn, nói: "Phê đấu Điền Nhị cái gì chứ? Người đó ai mà không biết là kẻ nửa cái đầu!"

"Lão ấy chẳng hay nói, thế sự sắp thay đổi rồi đó sao. Cứ phê đấu câu này!" Ngọc Đình nói. "Câu đó lão nói mấy chục năm rồi, hoàn toàn là lời nói nhảm của kẻ tâm thần, có thể phê đấu ra cái trò trống gì chứ?"

Kim Tuấn Sơn hút hai hơi thuốc, lại đổi giọng nói: "Tuy nhiên, chú thấy phê được thì cứ phê đi. Tôi không có ý kiến gì với quyết định của chú..."

Kim Tuấn Sơn thầm nghĩ, tối nay thôn Song Thủy nếu không có người đi chịu tội, xem ra Ngọc Đình cũng khó lòng ăn nói với chủ nhiệm Từ. Đã đành Tôn Ngọc Đình để lão khờ Điền Nhị đi thế chỗ, thì cũng đành để lão đi lấp chỗ trống vậy.

"Vậy thì cứ thế đi! Em còn phải chủ trì hội nghị phê đấu, đi trước đây..." Ngọc Đình uống một ngụm nước trà, đứng dậy từ trên ghế rồi rời đi.

Kim Tuấn Sơn tiễn chú ra tới cổng lớn, nói: "Chú đi trước đi, tối trời lạnh, tôi quay vào khoác thêm cái áo rồi tới ngay..."

Tôn Ngọc Đình vội vàng đi xuống từ con dốc đất nhà Kim Tuấn Sơn, dọc theo con đường nhỏ bên bờ sông Khốc Yết, vội vã chạy về phía trường tiểu học sau lưng Kim Gia Loan. Chú nhìn thấy từ đằng xa, nơi đó đã le lói ánh đèn, và tụ tập một đám đông người đang nhốn nháo...