Đầu năm 1978, khi Tết Nguyên đán đang đến gần, Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Nguyên Tây, Phùng Thế Khoan, nhờ thành tích nổi bật trong phong trào học tập Đại Trại về nông nghiệp tại huyện, đã được đề bạt lên khu Hoàng Nguyên, giữ chức Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng khu.
Cùng lúc đó, Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Điền Phúc Quân cũng được điều về khu để chờ phân công công tác mới. Ban đầu, Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng khu Miêu Khải định điều người mà ông ta vốn rất bất mãn này về làm Phó chủ nhiệm trạm phòng dịch của khu. Thế nhưng, Phó chủ nhiệm phụ trách công tác tổ chức của khu là Hô Chính Văn lại đưa ra ý kiến khác. Phó chủ nhiệm Hô chỉ ra rằng, sử dụng một đồng chí có năng lực như vậy rõ ràng là không thỏa đáng, sẽ gây ra những phản ứng từ nhiều phía. Các ủy viên thường vụ khu khác cũng ủng hộ quan điểm của lão Hô. Miêu Khải đành không kiên trì việc tống khứ Điền Phúc Quân về trạm phòng dịch nữa. Nhưng ông ta cũng chưa muốn sắp xếp công việc cho Điền Phúc Quân ngay, mà chỉ thị cho bộ phận tổ chức điều ông về khu, để "phù tồn" một thời gian rồi mới tính đến chuyện sử dụng.
Như vậy, đồng chí đứng hàng thứ ba là Lý Đăng Vân đã được cất nhắc lên vị trí đứng đầu huyện Nguyên Tây. Việc bổ nhiệm này đã gây xôn xao trong giới cán bộ huyện Nguyên Tây. Tất nhiên, việc Phùng Thế Khoan được thăng chức là chuyện nằm trong dự đoán. Nhưng mọi người không ngờ rằng, người thay thế Phùng Thế Khoan làm Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Nguyên Tây lại là Lý Đăng Vân chứ không phải Điền Phúc Quân. Phần lớn cán bộ đều cho rằng, dù xét về năng lực, phong cách hay phẩm chất, dù xét về bất cứ mặt nào, Điền Phúc Quân đều vượt trội hơn Phùng Thế Khoan; ngay cả khi không được cất nhắc làm lãnh đạo khu, thì ít nhất ông cũng nên được làm người đứng đầu huyện Nguyên Tây. Dù thế nào thì Lý Đăng Vân cũng không thể sánh bằng Điền Phúc Quân. Điều khó hiểu hơn cả là Điền Phúc Quân sau khi điều về khu vẫn bị để "phù tồn", không được bố trí công việc!
Sau khi hai lãnh đạo chủ chốt của huyện được điều đi, Chủ nhiệm Công xã Thạch Ngật Tiết là Bạch Minh Xuyên và Chủ nhiệm Công xã Liễu Xá là Chu Văn Long được bổ sung và đề bạt lên làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Nguyên Tây. Việc cả hai người này cùng được thăng chức là kết quả của sự đấu tranh, hay nói đúng hơn là sự hòa giải giữa hai thế lực trong ban lãnh đạo huyện. Ngay sau đó, Phó chủ nhiệm cũ của hai công xã là Từ Trị Công và Lưu Chí Tường lần lượt đảm nhận vị trí Chủ nhiệm chính thức của công xã mình. Thư ký cũ của Công xã Thạch Ngật Tiết, bạn học của Tôn Thiếu An là Lưu Căn Dân cũng được đề bạt làm Phó chủ nhiệm công xã. Tóm lại, trước và sau Tết, huyện Nguyên Tây đã diễn ra một loạt các đợt điều chuyển nhân sự... Điền Phúc Quân hoàn toàn hiểu rõ tình cảnh hiện tại của bản thân.
Điều khiến ông khó chịu không phải là chức vụ cao thấp, mà là trong một thời gian tới, ông chẳng có việc gì để làm - ông là một người không thể ngồi yên một chỗ! Ông biết đồng chí Miêu Khải không có thiện cảm với mình, nên việc bao giờ mới được sắp xếp công việc vẫn là chuyện khó nói. Chẳng lẽ cứ nhàn rỗi vô công rồi nghề như thế này mãi sao?
Lúc này, ông nhớ đến người cấp trên cũ của mình là đồng chí Thạch Chung. Lão Thạch trước Cách mạng Văn hóa là Bộ trưởng Bộ Nông Công tỉnh, hiện đang giữ chức Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng tỉnh. Ông quen biết lão Thạch đã nhiều năm và hiểu rất rõ về người này.
Điền Phúc Quân liền viết ngay cho lão Thạch một lá thư, ý nhị kể cho ông nghe tình hình hiện tại của mình. Trong thư, ông đề nghị lão Thạch xem tỉnh có công việc tạm thời nào không, để ông có thể giúp đỡ trong thời gian đang "phù tồn" này.
Dương ca ở thôn Song Thủy là nổi tiếng nhất toàn công xã Thạch Ngật Tiết. Tại ngôi làng có truyền thống Dương ca thâm hậu này, từ người lớn đến trẻ con, ai cũng có thể ra sân múa vài điệu. Những năm trước, hễ bước vào mùa đông là cả làng lại bận rộn chuẩn bị cho việc náo Dương ca vào tháng Giêng. Mọi nhà đều chuẩn bị đồ ăn thức uống để đãi đội Dương ca đến "chuyển viện" cho nhà mình; nhà nào cũng muốn nhân cơ hội này mà khoe khoang "cánh cửa" nhà mình. Có những gia đình, chỉ vì đãi đội Dương ca một bữa chu đáo mà sang năm đã có bao nhiêu người đến làm mối con dâu. Cho nên, dù là gia đình khốn khó nhất cũng phải tằn tiện, chọn ra những quả táo đỏ, hạt dưa, quả óc chó ngon nhất để dành, chuẩn bị cho thể diện này. Một khi bước vào tháng Giêng, người dân thôn Song Thủy như bị ma ám, cuốn vào làn sóng vui vẻ ấy. Có những người cuồng Dương ca đến mức con sốt vẫn bỏ mặc, chỉ mải mê xem cho đỏ lửa náo nhiệt. Người ta làm lụng vất vả như trâu ngựa cả năm, hình như chỉ để chờ mấy ngày vui vẻ này.
Thế nhưng khi Cách mạng Văn hóa bắt đầu, việc náo Dương ca đã bị cấm như một trong "Tứ cựu". Việc đắp đập làm ruộng bậc thang đã thay thế cho ngày lễ truyền thống này. Những năm ấy, người ta đề xướng "ăn xong sủi cảo là bắt tay làm lớn", mọi người ngay mùng một Tết đã bị đuổi ra công trường xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Có thể tưởng tượng, những năm đó, suốt tháng Giêng ở thôn Song Thủy, tâm trạng của người dân ảm đạm biết nhường nào! Chân tay ngứa ngáy biết bao! "Tản đầu" (người dẫn đầu đội Dương ca) Điền Ngũ vì quá cuồng, thường xuyên lấy xẻng thay ô trên công trường mà hát vài đoạn, mọi người vừa làm vừa họa theo. Mười mấy cái Tết đã qua, đối với thôn Song Thủy mà nói, đó không phải là đón năm mới, mà là đón vận xui. Tốt rồi! Bây giờ chính sách đã nới lỏng, người dân thôn Song Thủy lập tức thổi bùng lại ngọn lửa đỏ lửa đã tắt nhiều năm; ngọn lửa ở thôn Song Thủy vừa cháy lên, tất cả các thôn làng trong công xã Thạch Ngật Tiết đều bùng cháy theo! Phía công xã và huyện không những không ngăn cản mà còn ủng hộ nông dân khôi phục sự náo nhiệt truyền thống này. Chỉ riêng điểm này thôi, người nông dân cũng cảm thấy như lời Điền Nhị đã khuất thường hay lầm bầm: Thế sự sắp đổi thay rồi...
Thôn Song Thủy không những khôi phục náo Dương ca, mà còn khôi phục truyền thống "chuyển đèn" vào tối rằm tháng Giêng như những năm trước. Đã hẹn ước rằng, ngày này, các đội Dương ca của năm sáu thôn như thôn Thạch Ngật Tiết, thôn Quán Tử, thôn Hạ Sơn... đều sẽ đến thôn Song Thủy "đả thái môn", chuyển Cửu Khúc...
Hiện tại, người dân thôn Song Thủy đang tập trung tại hai ba "trung tâm" của làng để bận rộn.
Tại trụ sở đại đội phía Điền Gia Khang, vài người đứng đầu là Điền Phúc Đường đang tiến hành chỉ đạo tổng thể việc náo Dương ca. Phúc Đường đã khoác lên mình chiếc áo choàng cổ lông cáo, đội mũ bông lái tàu có lớp lót, đang sắp xếp công việc cụ thể để đón tiếp đội Dương ca của các thôn khác. Những người tụ tập ở đây, ngoài Phúc Đường ra, không còn lãnh đạo nào khác của đội, mà là những dân làng lớn tuổi. Trong những chuyện thế này, những lão già ăn mặc chỉnh tề này trở thành người lãnh đạo và có thẩm quyền. Mấy đội Dương ca tụ họp lại với nhau, lễ tiết cũng rườm rà như các nguyên thủ quốc gia thăm viếng lẫn nhau; chỉ cần sơ suất một chút là có thể dẫn đến chiến tranh. Vì thế, những ông già uy nghiêm này giống như các thẩm phán tối cao của Tòa án Liên bang Mỹ, luôn sẵn sàng chịu trách nhiệm trọng tài và giải thích "pháp quy".
Tại một bãi đất trống rộng phía trước rừng táo ở Miếu Bình, Kim Tuấn Sơn, Tôn Thiếu An, Kim Tuấn Vũ, Điền Phúc Cao và Kim Quang Lượng đang phụ trách việc dựng đèn. Dưới đất bày la liệt những chiếc đèn làm từ thân cây cao lương và củ cải.
Trung tâm đông người nhất nằm ở sân tiểu học phía Kim Gia Loan - đội Dương ca lớn đang diễn tập tại đây. Tất cả những người có tài và biết múa Dương ca trong làng đều tập trung ở chỗ này. Phụ nữ con gái ăn mặc xanh đỏ tím vàng; già trẻ trai tráng ăn mặc chỉnh tề. Đội Dương ca gồm hai hàng nam nữ, phụ nữ mặc áo hồng quần xanh, thắt dải lụa dài ngang eo, tay cầm hai chiếc quạt; đàn ông thống nhất mặc áo đen quần xanh, trên đầu quấn khăn trắng. Theo nhịp chiêng trống, những người này nhảy múa uyển chuyển khắp sân. "Tản đầu" tất nhiên là Điền Ngũ, người này nổi tiếng hát Dương ca khắp huyện Nguyên Tây, những năm năm mươi còn từng đến Hoàng Nguyên tham gia hội diễn; ông ta xuất khẩu thành thơ, lời hay ý đẹp, thường khiến mọi người thỏa mãn "đã tai". Thế nhưng các thôn khác trong công xã Thạch Ngật Tiết cũng không thiếu những "Tản đầu" sánh ngang với ông ta. "Tản đầu" cực kỳ quan trọng, thường có thể phản ánh trình độ Dương ca của một thôn.
Lúc này, trong lớp học của trường tiểu học, một nhóm người khác đang tập vở kịch nhỏ. Diễn viên gồm có Thiếu Bình, Kim Thành, Diêu Thục Phương, Nhuận Sinh, Ngân Hoa, Hải Dân, Kim Phú, Kim Cường, Điền Bình Oa, Lan Hương, Kim Tú và những người khác. Kim Ba đã từ Hoàng Nguyên trở về, đang phụ trách ban nhạc "ngũ âm". Kim Ba thổi sáo, đàn nhị, đàn accordion đều chơi được. Tôn Ngọc Đình và Kim Quang Huy thổi kèn; anh thứ hai của Quang Huy là Kim Quang Minh kéo đàn hồ. Kịch nhỏ coi như là món "dương xuân bạch tuyết", sau khi múa Dương ca lớn xong thì trông chờ vào những tiết mục này để giữ sân khấu.
Lúc này, đồng chí Ngọc Đình của chúng ta cũng tạm thời vứt bỏ lập trường giai cấp, ngồi chung trên một băng ghế với hai đứa con trai của địa chủ để náo "ngũ âm". Khi nghỉ giải lao giữa lúc tập kịch, kế toán đại đội Điền Hải Dân cười cợt nói với Tôn Ngọc Đình: "Chú Ngọc Đình, tóc của chú sau này không cần cháu cắt nữa chứ?"
Câu nói này khiến mọi người cười ồ lên. Hóa ra trong đó có ẩn ý: cách đây không lâu, Vương Thải Nga dưới sự chủ trì của mẹ mình, đã tái giá về Thạch Ngật Tiết, kết hôn với gã thợ cắt tóc béo Hồ Đắc Lộc.
Giữa tiếng cười đùa của mọi người, anh em Kim Phú và người nhà họ Tôn đều vô cùng khó xử.
Cũng may vào lúc náo nhiệt thế này, chẳng ai bận tâm đến những lời đùa cợt thô thiển đó.
Tổng đạo diễn của đội Dương ca lớn và kịch nhỏ thôn Song Thủy là Tôn Thiếu Bình. Khi còn học cấp ba, cậu đã là "cao thủ" nổi tiếng khắp huyện, còn từng đến Hoàng Nguyên kể chuyện, vì vậy đương nhiên cậu là người chỉ đạo mọi người. Thiếu Bình lúc này chạy đôn chạy đáo, lúc thì ở trong lớp học tập kịch, lúc lại ra sân chỉ đạo Dương ca lớn, quả thực đã phô diễn hết tài nghệ... Buổi chiều, đội Dương ca của thôn Quán Tử, nơi có quãng đường gần nhất, đã tiến đến dưới cổng chào đầu làng. Trên con đường dưới dốc đất nhà Tôn Thiếu An, chiếc cổng chào được dựng lên từ mấy ngày trước rực rỡ sắc màu, lại còn đính đầy những cành bách xanh tươi - để náo nhiệt, nhà họ Kim đã phá lệ cho phép người ta ngắt một số cành bách trong mộ tổ để trang trí cho thể diện này.
Dương ca của thôn Quán Tử vừa đến, đội của thôn Song Thủy liền lập tức ra đón. Hai đội Dương ca gặp nhau dưới cổng chào, bầu không khí náo nhiệt hỗn loạn lập tức đạt đến cao trào, tiếng chiêng trống trên con đường hai bên cổng chào vang dội, tiếng pháo nổ khiến người ta ù cả tai.
Đội Dương ca lớn của hai nhà lần lượt bắt đầu múa, con đường lập tức trở thành một dải sông bảy sắc cầu vồng. Trong đội Dương ca của thôn Quán Tử, Vương Mãn Ngân bôi một vệt màu trắng trên mũi, người đeo chéo những chiếc lục lạc lừa, tay vung chiếc phất trần dây thừng, chân bước nhảy nhót đóng vai "gã hề mở đường", trêu chọc đám trẻ con đuổi theo xem gã làm trò hề. Vợ gã là Lan Hoa hôm qua đã cùng Miêu Đản, Cẩu Đản về nhà mẹ đẻ, hiện đang chen chúc trong đám đông xem náo nhiệt. Mấy ngày nay, hầu như tất cả cán bộ đang làm việc bên ngoài và những người phụ nữ đã đi lấy chồng của thôn Song Thủy đều trở về quê hương thân yêu - họ có người không kìm lòng được mà ra sân múa vài đường; người không ra sân thì chen chúc trong đám đông xem đến mức si mê, đắm chìm. Trong số những người này, chúng ta chỉ không thấy Điền Nhuận Diệp. Đúng vậy, cô không về thôn. Lúc này cô chẳng còn tâm trí đâu mà xem sự náo nhiệt đỏ lửa này. Cô đã đến chỗ bạn học Đỗ Lị Lị ở Hoàng Nguyên rồi.
Vợ chồng Điền Phúc Quân đang được Phúc Đường và một số người lớn tuổi trong thôn tháp tùng, đứng trên một đài đất phía trên cổng chào, đang hào hứng quan sát. Con gái Hiểu Hà không đi cùng họ về, mà ở lại trong thành phố chăm sóc ông ngoại Từ Quốc Cường... Hiện tại, các đội Dương ca hai bên cổng chào đã lần lượt xếp thành hai "bím tỏi" - điều này có nghĩa là "Tản đầu" của hai bên chuẩn bị đối Dương ca!
Tản đầu của thôn Quán Tử là Vương Minh Thanh, cũng là "cái miệng sắt" nổi tiếng gần xa, theo quy tắc thì ông ta sẽ là người gây khó trước cho Điền Ngũ, kẻ vốn không coi ai ra gì. Điền Ngũ bên phía cổng chào, eo lắc như rắn nước, tản đầu xoay thành một đóa hoa sen, đang chuẩn bị đón nhận lời thách đấu của Vương Minh Thanh. Chỉ thấy Vương Minh Thanh điểm nhẹ cán ô, tiếng chiêng trống của hai bên liền dừng bặt. Vương Minh Thanh mở giọng hát - Chiêng trống ngừng vang ta mở lời, bạn bè thân hữu nghe cho kỹ: Chuyển Cửu Khúc đến thôn Song Thủy, không biết các người trồng loại đèn gì?
Vương Minh Thanh vừa dứt lời, tiếng chiêng trống và tiếng tán thưởng của đám đông nổi lên như lũ lụt. Một vài chuyên gia trong đám đông bình luận: "Khẩu tài tốt thật!"
Điền Ngũ cũng không chịu kém cạnh, gần như nhanh như chớp bổ chiếc ô lên không trung, tiếng chiêng trống lập tức ngừng lại. Anh ta đáp lời hát - Bạn bè thân hữu thôn Quán Tử nghe cho kỹ, chào mừng các người đến thôn Song Thủy.
Các người hỏi chúng tôi trồng loại đèn gì?
Năm nay khác hẳn mọi năm - Đèn dưa hấu, đỏ rực rỡ, đèn cải thảo, xanh mướt mượt, đèn hẹ, xanh biếc biếc, đèn rau mùi, lấm tấm vụn, đèn cà tím, tím mơn mởn, bảy nghiêng tám vẹo là đèn dưa chuột!
Đèn rồng, đầy vảy, đèn phượng, hoa xòe bông, đèn hổ, đầy uy phong, lắc đầu vẫy đuôi là đèn sư tử!
Đèn bướm bạc ve vàng đèn hoa sen, còn có cả pháo hoa nổ đì đùng đoàng đoàng đoàng, thế mới là y da hi!
Điền Ngũ lạ đời, đem Dương ca và "miệng lưỡi trơn tru" xâu chuỗi lại với nhau, hát lên như một tràng pháo nổ vang, đám đông lập tức bị cuốn theo, tạo thành một làn sóng vui mừng phấn khởi!
Hai "Tản đầu" người qua kẻ lại, mười đội Dương ca đối đáp xong, thôn Song Thủy liền mở rộng cổng chào, chào đón đội Dương ca của thôn Quán Tử tiến vào thôn. Đội Dương ca của hai nhà lập tức trộn lẫn đội hình, hai "Tản đầu" đi sóng đôi phía trước dẫn đường, đội Dương ca hùng hậu liền nhảy múa dọc đường đi vào trong thôn. Đám đông xem náo nhiệt theo sát đội Dương ca di chuyển ào ạt hai bên đường. Phía nam và bắc thôn lần lượt bị chặn bởi mấy chục chiếc xe ô tô, các tài xế cũng hào hứng nhảy xuống xe, hòa vào dòng người vui vẻ ấy... Trong đám đông, Điền Phúc Quân đột nhiên nhìn thấy Tôn Thiếu An.
Ông lập tức chen tới, nắm lấy tay Thiếu An.
Phúc Quân kéo Thiếu An ra khỏi đám đông, hai người cùng đi đến một đồi đất nhỏ bên cạnh con đường. Phúc Quân hỏi cậu: "Lần trước đội của các cậu vì chuyện phân nhóm, sau đó cậu còn bị chỉnh đốn gì không?"
Thiếu An kính trọng đáp lời chủ nhiệm Điền: "Không ạ!"
Ngay sau đó, Phúc Quân bắt đầu trò chuyện nhiệt tình với Thiếu An về nhiều tình hình hiện tại ở nông thôn. Hai người trò chuyện rất lâu, rất tâm đầu ý hợp. Khi sắp chia tay, Điền Phúc Quân thân thiết vỗ vỗ vai Thiếu An, nói: "Chàng trai, đừng nản lòng! Tin rằng mọi thứ rồi sẽ bắt đầu thay đổi. Tôi tin chắc nông thôn chẳng bao lâu nữa sẽ xuất hiện một cục diện hoàn toàn mới. Tất cả mọi thứ e rằng đều là xu thế tất yếu rồi!"
Điền Phúc Quân nói xong, bắt tay chặt với Thiếu An rồi đi về phía đám đông. Lúc này, đội Dương ca của hai thôn đã nhảy đến Miếu Bình, đang ùa về phía sân tiểu học Kim Gia Loan. Hai bờ sông Đông Lạp và sông Khốc Yến đâu đâu cũng chật kín người dân đang cuồng hoan...
Tôn Thiếu An đứng trên đồi đất nhỏ, dùng tay nhanh chóng cuốn một điếu thuốc lào. Cậu hút thuốc, hồi lâu nhìn ngắm ngôi làng đang náo nhiệt và núi rừng trong tiết đông giá rét - chỉ nửa tháng nữa là đến Kinh Trập; khi ấy một tiếng sấm vang lên, mặt đất sẽ giải đông rồi!
