Vào lúc cuộc sống trong thôn và trong nhà xảy ra những thay đổi trời đất đảo lộn, Tôn Thiếu Bình lại rơi vào cảnh cực kỳ phiền muộn.
Ba năm đời giáo viên đã khép lại, anh đành phải về nhà làm nông dân.
Anh không chỉ vì thế mà phiền muộn. Cho đến nay, anh vẫn chưa dám tưởng tượng đến việc thay đổi thân phận nông dân của mình. Làm nông dân thì làm nông dân, chuyện này chẳng có gì phải bàn. Vô số thanh niên giống như anh, há chẳng phải đều dùng đôi tay lao động để mưu sinh đó sao? Anh, con trai của người nông dân Tôn Ngọc Hậu, kế nghiệp cha có thể nói cũng là một chuyện hết sức tự nhiên. Nhưng anh không thể xua tan nỗi phiền muộn của chính mình.
Những nỗi phiền muộn ấy trước hết bắt nguồn từ sự thức tỉnh to lớn về ý thức tự lập của một người thanh niên.
Đúng vậy, chẳng mấy chốc mà anh sẽ tròn hai mươi hai tuổi — độ tuổi này, đối với thanh niên nông thôn, hoàn toàn đã có thể tự gánh vác mộtμ cửa một nhà.
Thế nhưng, hiện tại anh vẫn sống trong một đại gia đình giống như một đứa trẻ chẳng nên hồn. Cha mẹ và đại ca là những người chủ sự, anh chỉ làm phần việc của mình trong cái khuôn khổ cuộc sống do họ vạch sẵn. Là một người đã ý thức được nhân phẩm nam nhi của mình, Tôn Thiếu Bình cảm thấy đau đớn tận sâu trong cõi lòng. Điều này tuyệt đối không có nghĩa là anh muốn "nắm quyền" trong nhà. Không, trong đại gia đình này, cha và đại ca đương nhiên phải là những người làm chủ. Nói thật lòng, dẫu bây giờ có cho anh đứng ra chủ trì cái "tập thể" này, anh cũng chẳng làm nổi...
Cứ đà này, anh không tài nào rứt ra khỏi hiện thực ấy.
Nhưng anh thực sự khao khát được tự lập tìm kiếm cuộc sống cho riêng mình chứ! Điều này không có nghĩa là anh mơ tưởng hão huyền về việc thay đổi địa vị và hoàn cảnh của mình — không, thà có khổ hơn làm nông dân đi nữa, chỉ cần anh được sống trọn cuộc đời như một đấng nam nhi, là anh đã mãn nguyện rồi.
Dù là hạnh phúc hay khổ nạn, dù là vinh quang hay nhục nhã, cứ để chính anh phải trải qua và gánh chịu lấy!
Thứ mà anh hướng tới chính là điểm này.
Thực ra, chúng ta đều biết, ý thức này đã nảy sinh từ khi anh tốt nghiệp cấp ba, chỉ là theo tuổi tác ngày càng tăng và cuộc sống đổi dời, yêu cầu này trong thẳm tâm anh lại càng được thể hiện mãnh liệt hơn mà thôi.
Lẽ ra, để làm một người nông dân an phận thủ thường, xã hội hiện tại chính là thời điểm tốt để tạo dựng cơ nghiệp. Chỉ cần trong lòng có chí khí, dẫu có cày cuốc thuần túy trên đồng ruộng, cũng có thể sống một cuộc sống tốt đẹp. Huống chi, như gia đình họ hiện nay còn có khả năng mở một lò gạch nung, thì tương lai khỏi phải bàn là vô cùng xán lạn. Phát tài làm giàu, đây là chủ đề sống của tất cả nông dân hiện nay. Chỉ cần có cơm ăn, có áo mặc, có tiền tiêu, thân thể khỏe mạnh, con cái đủ đầy, đời người sống một kiếp còn mong cầu gì hơn nữa?
Ai bảo mày đọc lắm sách thế, lại còn biết ngoài thôn Song Thuỷ còn có một thế giới rộng lớn... Nếu từ nhỏ mày đã bán mặt cho đất bán lưng cho trời trong mảnh đất này, thì giờ đây mày cũng sẽ có chung lý tưởng với đông đảo bà con chòm xóm: Trải qua mấy năm vất vả, giống như đại ca cưới một người vợ ưng ý, sinh một thằng con trai bụ bẫm, cộng thêm thể lực của mày, chẳng mấy chốc sẽ trở thành một người làm ruộng cự phách.
Bất hạnh thay, mày biết quá nhiều, suy nghĩ quá nhiều, cho nên mới sinh ra nỗi phiền muộn không được người xung quanh thấu hiểu này... Vì những người xung quanh không thể thấu hiểu nỗi phiền muộn của mình, Thiếu Bình cũng sẽ không bộc lộ nỗi phiền muộn ấy ra ngoài. Trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, anh cố gắng đòi hỏi bản thân phải dùng thái độ thực tế để đối đãi với mọi thứ.
Không còn nghi ngờ gì nữa, đối với Tôn Thiếu Bình mà nói, việc dạy học ở trường và lao động trên núi có sự chênh lệch rất lớn. Làm giáo viên thì không phải chịu đựng nỗi thống khổ của lao động chân tay, lại còn có thời gian đọc sách xem báo... Dù thân ở thôn Song Thủy, nhưng tinh thần của anh có thể tự do sống trong một bầu trời rộng lớn. Giờ đây, từ sáng đến tối ngày nào cũng phải lên núi, chẳng còn chút thời gian nhàn rỗi nào để đọc bất kỳ sách báo gì nữa. Cả ngày liều mạng trên núi, nỗi thống khổ về thể xác khiến tinh thần thường xuyên rơi vào trạng thái tê liệt — có lúc dứt khoát "tắt ngấm" hoàn toàn tư duy. Tối về đến nhà, mong ước duy nhất là đổ người lên chiếc giường đất mà ngủ, đến cả thời gian nghĩ vẩn vơ cũng không có. Một người có văn hóa, có tri thức lại thích suy nghĩ, một khi đã đánh mất đời sống tinh thần của chính mình, thì nỗi đau khổ ấy không sao diễn tả bằng lời.
Những chuyện này cũng đành đi. Điều khiến anh thấy bức bối nhất vẫn là không thể sắp xếp cuộc sống của mình theo ý nguyện bản thân. Anh vô cùng ngưỡng mộ những người nông dân trẻ tuổi sống độc thân trong thôn, mệt thì mệt đến mức nửa sống nửa chết, xong việc rồi, dù là đi chợ phiên họp chợ, hay làm bất cứ việc gì khác, đều do bản thân tự định đoạt, những điều này anh đều không thể làm được. Lý trí kìm hãm anh, khiến anh không thể để cha và anh trai thất vọng về hành vi của mình. Anh cố gắng làm cho họ hài lòng, cho dù có phải chịu chút uất ức, cũng phải hết sức kìm nén, khiến bản thân tuân theo nhịp sống chung của đại gia đình này.
Gia đình ở nông thôn cũng là một cỗ máy phức tạp nhỉ!
Những lúc anh một mình lao động và nghỉ ngơi trên núi, đầu gối lên lòng bàn tay nằm ngửa trên mảnh đất vàng, nhìn đăm đăm bầu trời xanh cao vời vợi và những đám mây trắng lững lờ trôi, trong mắt liền vô cớ ngấn đầy nước mắt, trong núi vắng lặng như tờ, thậm chí có thể nghe thấy tiếng mạch máu ở thái dương mình đập thình thịch. Những lúc như thế, cánh buồm ký ức của anh sẽ liên tục cập bến những năm tháng ngày xưa. Trung học Thạch Ngột Tiết, Trung học Nguyên Tây... Mặc dù khi ấy bụng đói cồn cào, có muôn vàn nỗi lo âu khổ sở, nhưng bây giờ nghĩ lại, đó lại là quãng thời gian tuyệt vời nhất trong cuộc đời anh. Anh cũng chốc chốc nhớ đến các bạn học cùng lớp thời cấp ba: Kim Ba, Cố Dưỡng Dân, Hác Hồng Mai, Điền Hiểu Hà, Hầu Ngọc Anh... Giờ đây những người này đều đã đi theo con đường của riêng mình. Kim Ba đang ở Hoàng Nguyên học lái ô tô cùng cha cậu ấy. Hồng Mai giống như anh, sau khi về thôn thì làm giáo viên tiểu học, nghe nói hiện tại vẫn đang làm. Hoàn cảnh của Hầu Ngọc Anh thì bây giờ anh không rõ lắm — anh và cô gái thọt ấy sớm đã cắt đứt "quan hệ" rồi.
Cố Dưỡng Dân và Điền Hiểu Hà đúng như dự đoán của các bạn học, mùa thu năm ngoái đều thi đỗ đại học. Dưỡng Dân như ý nguyện thi vào Học viện Y khoa tỉnh, Hiểu Hà vào khoa Trung văn Trường Sư phạm Hoàng Nguyên.
Mỗi khi nhớ đến Điền Hiểu Hà, anh luôn cảm thấy một nỗi niềm bâng khuâng và cay đắng. Từ khi cô bước chân vào đại học, anh chưa từng viết thư cho cô nữa, chủ động cắt đứt quan hệ. Còn có lý do gì để liên lạc nữa chứ? Suy cho cùng, họ đi trên hai con đường, hơn nữa lại là hai con đường mãi mãi không bao giờ giao cắt. Bức thư cuối cùng Hiểu Hà gửi cho anh xuất phát từ Trường Sư phạm Hoàng Nguyên, anh không đáp thư lại, từ đó cũng không nhận được thư của cô nữa. Mối quan hệ của họ theo đó mà chấm dứt. Đối với anh, đây cũng là sự kết thúc của một giai đoạn trong cuộc đời... Một mình anh cô độc ở chốn núi non hoang vu tột cùng này, một khát vọng mãnh liệt không ngừng dâng lên từ tận đáy lòng: Anh không thể cam chịu sống lặng lẽ ở thôn Song Thủy suốt cả đời! Anh cứ cảm thấy ở phương xa có một thứ gì đó đang gọi mời mình, anh không ngừng ấp ủ những giấc mơ về những chuyến đi xa.
Cuộc sống đang chờ đợi anh ở bên ngoài sẽ ra sao? Anh khó mà tưởng tượng nổi. Đương nhiên, có một điều chắc chắn — tất cả sẽ vô cùng gian nan; anh tay trắng lập nghiệp, chẳng khác nào một cánh bèo trôi.
Haiz! Có lúc anh lại dao động, hay là cứ thuận theo sự sắp đặt của số phận đi! Sống ở nhà tuy tinh thần không thoải mái, nhưng ba bữa một ngày dẫu sao cũng không cần bản thân phải bận tâm; nói cách khác, có nhức đầu sổ mũi, cũng có người thân quan tâm và chăm sóc. Giả như lưu lạc nơi xứ người, mọi thứ trong cuộc sống sẽ đều mất đi sự bảo đảm, phải dựa vào một mình bản thân để đối phó với hiện thực lạnh lùng và khắc nghiệt...
Thế nhưng, ý nghĩ ra ngoài bươn chải khắp thế giới, vẫn mãi không thể xóa bỏ khỏi tâm hồn anh. Cùng với sự chán nản của anh ở thôn Song Thủy ngày càng sâu sắc, thì nguyện vọng này của anh lại càng trở nên mãnh liệt hơn. Lồng ngực anh vì thế mà nóng bỏng cháy rực, có lúc kích động đến mức run rẩy như bị sốt rét. Anh nhận thức được rằng, muốn đi thì phải đi ngay lập tức! Kẻo không, anh có thể sẽ đánh mất thời cơ và dũng khí, giấc mơ đó sẽ mãi mãi chỉ là giấc mơ. Bây giờ đang độ tuổi thanh xuân phơi phới, hà cớ gì anh lại không đi thực hiện giấc mơ của mình? Cho dù anh có bươn chải một chuyến, có vỡ đầu chảy máu rồi mới quay trở về thôn Song Thủy, thì anh cũng có thể tự an ủi cuộc đời mình rồi; nếu như dăm năm nữa, vì ép buộc mà phải lập gia đình, vậy thì tay chân anh sẽ mãi mãi bị trói buộc vào ngọn núi "Kavkaz" này!
Trải qua cuộc đấu tranh nội tâm không ngừng nghỉ, Tôn Thiếu Bình đã hạ quyết tâm rời khỏi thôn Song Thủy, ra ngoài bươn chải thế giới rộng lớn. Sẽ có người cảm thấy, thằng ranh này hình như quá nông nổi và hoang đường; cuộc sống ở nông thôn đã bắt đầu trở nên đầy hy vọng như vậy, sự nghiệp của gia đình họ cũng đang chớm nở, hơn nữa xem ra tiền đồ vô cùng xán lạn, hà cớ gì anh phải đến một thế giới không thuộc về mình để tự tìm đường sống? Thiên địa xa lạ kia sẽ mang lại cho anh bao nhiêu lợi ích chứ? Chuyện này e là chỉ có trời mới biết!
Nhưng xin những độc giả bao dung đừng trách cứ cậu ấy nhé! Cho dù ở bất kỳ thời đại nào, chỉ có dòng máu trẻ tuổi mới sôi sục và dạt dào cảm xúc đến thế. Bất kỳ ai ít nhiều đều từng có sự ngông cuồng của tuổi trẻ, từng có giấc mơ và sự bồng bột của tuổi thanh xuân. Chi ưng để cậu ấy đi đi, đối với một thanh niên như cậu ấy, hành động này chưa chắc đã là bồng bột nông nổi! Dù đều là ra ngoài "bươn chải thế giới", nhưng Tôn Thiếu Bình không phải là Kim Phú, cũng chẳng phải anh rể Vương Mãn Ngân của cậu ấy!
Thiếu Bình đã thầm chọn điểm đến cho chuyến đi xa của mình là thành phố Hoàng Nguyên. Huyện Nguyên Tây đối với cậu ấy mà nói, đã không còn được coi là "nơi lớn". Mà những nơi lớn hơn thì cậu ấy vẫn chưa dám đặt chân tới. Hoàng Nguyên là thích hợp nhất. Đối với cậu ấy, nơi đó đã là một thế giới lớn rồi; hơn nữa, cách nhà cũng không xa, đi ô tô là trong ngày có thể quay về.
Đến Hoàng Nguyên để làm gì? Cậu ấy sẽ sống ở đó như thế nào?
Không còn sự lựa chọn nào khác. Cậu ấy chỉ có thể giống như phần lớn những người nông dân lưu lạc xứ người đi làm thuê — làm thợ phụ trên các công trường xây dựng do các chủ thầu khoán nhận thầu, khiêng đá, vác bao vữa, khoan lỗ mìn...
Dù thế nào đi nữa, cậu ấy cũng quyết định đi cho bằng được.
Sau khi Tôn Thiếu Bình đã suy nghĩ thấu đáo mọi mặt về việc ra ngoài mưu sinh, cậu quyết định nói chuyện này với cha trước.
Trưa hôm đó ăn cơm xong, hai cha con lên một mảnh đất sườn đồi trên núi gieo ngô.
Chẳng mấy chốc là đến lập hạ, chính là thời điểm gieo trồng ngô và đậu đũa đại trà — nhà nhà người ta đều đang bận rộn việc cày cấy hai loại cây trồng lớn này. Bây giờ không giống như những năm trước. Khắp bốn bề núi non hầu như không nhìn thấy bóng người lao động, thực ra, bất kỳ người nông dân nào cũng làm việc hăng hái hơn những năm trước! Chỉ là hiện tại mỗi nhà mỗi hộ phân tán ở khắp nơi, chẳng ai nhìn thấy mặt ai.
Phần lớn ngô và đậu của nhà Thiếu Bình đã gieo xong, giờ chỉ còn lại một ít đất vụn vặt, cũng không cần dùng đến súc vật.
Cha ở phía trước cầm cuốc móc hố đất, Thiếu Bình tay nâng chiếc đấu nhỏ chấm hạt giống. Cả hai người đều đi chân trần, một trước một sau, đi tới đi lui, cũng chẳng rảnh để nói chuyện.
Cha đào hố giống như mẹ khâu đế giày, từng hàng từng lối, thưa dày có thứ tự, nhìn từ xa giống như hoa văn được nhà mỹ thuật thủ công tinh tâm thiết kế. Thiếu Bình kiên nhẫn, cố gắng chấm hạt giống không lệch không hở vào chính giữa hố đất, rồi bồi thêm một dấu chân nặng nhẹ vừa phải. Cuối cùng cũng được nghỉ ngơi. Cha ngồi xổm trên đất hút thuốc, Thiếu Bình liền tiến lại gần ông, cũng học theo dáng vẻ của anh trai, cuốn một điếu thuốc lào.
Cậu dùng bật lửa của cha châm thuốc rít vài hơi, đoạn mới lấy hết dũng khí, nói với cha về dự định đến Hoàng Nguyên của mình.
Lão nhân Tôn Ngọc Hậu kinh ngạc đến mức ngây người.
Ông "rít" lên một hơi thật mạnh vào cái tẩu thuốc. Trầm ngâm hồi lâu, mới nói: "Con còn nhỏ lắm! Đi đến nơi xa xôi như thế, đất khách quê người, bố và mẹ làm sao yên tâm được? Sao con lại đùng đùng nổi ý định đi xa thế?"
Thiếu Bình nhất thời khó mà giãi bày rõ ràng tâm tư của mình với cha.
"Con ở nhà không thoải mái, muốn ra ngoài đi đây đi đó..."
Cha cúi gằm đầu, ngón tay ngoáy ngón chân, nói: "Bố có thể hiểu được. Con từ trường về lao động, trong lòng khó chịu. Hết cách rồi! Sự đời vốn là như thế. Bố nhìn thấy con suốt ngày mặt mày bám đầy bụi đất, trong lòng cũng khó chịu... Tuy nhiên, hiện nay chính sách đã nới lỏng rồi, lao động dẫu có vất vả đôi chút, nhưng chuyện ăn uống không còn phải chịu cảnh đọa đày nữa. Con vừa mới bắt đầu ra núi, bố biết con không quen. Qua một hai năm, rồi cũng sẽ quen thôi. Thế giới bên ngoài không phải là thế giới của chúng ta, con đi ra ngoài, chẳng phải vẫn phải chịu khổ đó sao? Hơn nữa, lỡ có chuyện gì xảy ra, cũng chẳng có ai giúp đỡ con..."
“Bố, chuyện này bố đừng lo. Con đã hơn hai mươi tuổi rồi. Bản thân có thể tự lo liệu được, bố cứ để con đi ra ngoài dạo vài ngày đi! Hồi trẻ chẳng phải bố cũng từng đánh xe súc vật sang Sơn Tây đó sao. Con mà không ra ngoài bươn chải một chuyến, cả đời trong lòng sẽ không yên, bố cứ để con đi đi! Nhà mình bây giờ có bố và anh con, ngần này ruộng đất hai người có thể cày cấy xuể mà. Con đi ra ngoài, không phải đi lang thang lêu lổng đâu! Con cũng mọc hai tay, biết đâu còn kiếm được chút tiền công về cho gia đình, bố, bố cứ yên tâm..."
Tôn Thiếu Bình suýt thì khóc.
Cha nhận ra con trai đã chuẩn bị từ lâu cho hành động của mình, rõ ràng rất khó thuyết phục cậu từ bỏ ý định mạo hiểm này, ông đành do dự nói: "Thế thì chuyện này con phải bàn bạc với anh con đã nhé! Haiz, bố già rồi, sự đời để tụi con tự lo liệu lấy. Chỉ là bố sợ tụi con có bề gì..."
Thiếu Bình nghiêm túc và xúc động gật đầu với cha.
Mảnh đất trồng ngô chẳng mấy chốc đã gieo xong quá nửa buổi — gieo xong là về nhà, không phải giống như đội sản xuất, hễ chưa mài đến tối mịt thì chưa thể thu công.
Hai cha con về nhà xong, cách giờ ăn tối hãy còn một khoảng thời gian dài. Thế là họ lại dọn dẹp một chút, vội vã ra đầu thôn phía sau chỗ lò gạch nung để phụ giúp vợ chồng Thiếu An. Vợ chồng Tôn Thiếu An đang bận tối tăm mặt mũi. Lò gạch thứ ba đang nung đến thời điểm nước sôi lửa bỏng, Thiếu An vừa phải thêm than lùa tro, vừa phải tranh thủ lúc rảnh rỗi nặn cho kịp mẻ gạch mộc tiếp theo, trời chưa đến mùa hè mà anh chỉ mặc một chiếc áo vải cộc tay, khuôn mặt bị hun đen sì như Bao Công trên sân khấu, chiếc khăn quấn trên đầu Tú Liên cũng y như ống khói kéo ra — cô đang cầm xẻng trộn hồ vữa.
Thiếu Bình và cha vừa tới, bốn người cùng xắn tay vào làm, công việc nhanh chóng trở nên nhẹ nhàng hơn. Cha thay Thiếu An chôn lò, để anh tập trung nặn gạch mộc; Thiếu Bình trộn vữa, để chị dâu đi láng gạch. Đây mới là một tập thể lao động hòa hợp và đầy sức sống làm sao! Nhìn xem, hai lò gạch xanh đã ra lò, ước chừng hơn một vạn viên, xếp ngay ngắn gọn gàng bên lề bãi đất, tựa như hai bức tường màu xanh dài dằng dặc. Người thôn Song Thủy đối với cảnh tượng hưng thịnh này của nhà họ Tôn, ai mà không đỏ mắt chứ? Á chà, kinh khủng thật! Thằng nhóc Tôn Thiếu An vậy mà lại mở được cả "công xưởng"!
Trời tối hẳn, Thiếu An bảo người nhà về ăn cơm trước. Phần cơm của chính anh theo lệ thường được Tú Liên mang ra bãi đất sau khi ăn xong — anh phải canh lò lửa, không thể rời đi. Đợi cha và chị dâu lần lượt đi rồi, Thiếu Bình lại nấn ná không vội về nhà. Vừa phụ anh trai thêm than, cậu vừa ấp úng thổ lộ tâm sự của mình với anh.
Thiếu An kinh ngạc đến mức có phần phản ứng không kịp. Anh tức giận nói với em trai: "Mày nghĩ quái gì thế! Trong nhà bây giờ đang bận thế này, thiếu người trầm trọng, mày sao có thể chạy ra ngoài lang thang cơ chứ!"
Từ "lang thang" này đã cứa vào trái tim Thiếu Bình. Cậu cũng có phần gay gắt nói với anh trai: "Em không phải đi lang thang! Em là đi ra ngoài làm việc lớn!"
“Làm việc gì chứ? Chẳng qua là đi làm thuê thôi! Mày lại thợ thuyền gì cho cam, làm thợ phụ, một ngày kiếm được một hai đồng, đến cái miệng của mình còn chẳng nuôi nổi! Mày việc gì phải chịu cái tội này chứ? Mày ở nhà, ba cha con mình, cộng thêm vợ mày, vừa làm ruộng vừa kinh doanh lò gạch của nhà mình, thế này không tốt lắm hay sao!"
“Em đã hơn hai mươi tuổi rồi, bản thân em cũng có thể làm được chút chuyện gì đó!"
Thiếu An nhất thời không thể hiểu nổi ý của em trai là gì, chẳng lẽ bây giờ mày không có việc gì làm chắc?
Nhưng Thiếu An sực nhận ra, em trai đã lớn thật rồi! Cậu ấy đã không thể tiếp tục đứng trước mặt mình với tư cách là một người anh lớn như trước đây nữa rồi! Phải rồi, em trai đã lớn... Lẽ ra anh nên vì thế mà vui mừng, nhưng giờ phút này trong lòng lại dâng lên một nỗi buồn không tên.
Anh sớm đã nhìn ra, em trai là một người có suy nghĩ không giống anh lắm... Giờ đây, Thiếu An đã hiểu rõ, mặc dù anh không nỡ để em trai rời đi, nhưng xem ra đã rất khó để khuyên can cậu ấy.
Hai anh em ngồi xổm bên bãi đất trầm mặc một lúc, trong miệng mỗi người ngậm một điếu thuốc lào, phì phèo rít mạnh. Trời đã tối sẫm, ở ngôi làng phía xa đã thắp lên những ánh đèn mờ ảo. Phía bên Kim Gia Lam Hà Vịnh, chẳng biết là bà thợ nào đang kéo dài giọng gọi con về nhà ngủ. Tiếng nước sông Đông Lạp róc rách, ngân nga khúc ca không biết mệt mỏi ấy... Tôn Thiếu An không còn tranh cãi với em trai nữa. Anh buồn bã nói với Thiếu Bình: "Thế thì tùy mày quyết định vậy, mày đã lớn khôn rồi, anh..." Anh nghẹn lời, đột nhiên chẳng biết phải nói gì nữa.
Lúc này, tâm trạng của Tôn Thiếu Bình cũng trở nên nặng nề. Cậu nói với anh trai: "Em đi rồi, gánh nặng của anh và bố sẽ càng nặng hơn..."
Thiếu An khẽ thở dài một hơi, nói: "Đã tận tâm muốn ra ngoài rồi, thì cũng đừng vướng bận chuyện nhà, một mình mày ở bên ngoài, không nơi nương tựa, ngược lại phải tự lo lắng chăm sóc bản thân cho thật tốt nhé! Chuyện nhà mày cứ yên tâm, có anh lo..."
Trong bóng tối, hai vành mắt Thiếu Bình ngấn đầy nước mắt... Vài ngày sau, Thiếu Bình quyết định đi Hoàng Nguyên.
Mẹ vừa khóc vừa tháo chiếc chăn rách nát ấy ra giặt giũ lại cho cậu, Thiếu An gom góp từ trong tay được năm mươi đồng, nhét thẳng vào tay em trai — Thiếu Bình chỉ nhận mười lăm đồng; cậu biết trong nhà hiện tại rất cần tiền, cậu không nỡ lấy nhiều thế; hơn nữa, đã muốn ra khỏi nhà, thì phải dựa vào đôi bàn tay của chính mình để mưu sinh!
Buổi tối trước ngày lên đường, cậu thu dọn xong hành lý của mình. Một tấm thảm lông cừu màu đen bị thủng một lỗ; chăn đệm là từ những năm trước chị gái đi lấy chồng để lại, đã được vá rất nhiều miếng — ba sợi dây gai đứt nối liền vào nhau, thế là buộc chặt được toàn bộ hành lý cho chuyến đi xa này.
Buổi tối, cậu mặc nguyên quần áo nằm trên chiếc giường đất, cứ nửa tỉnh nửa mê suốt đêm. Ngày mai là cậu đi rồi, bước tới một thế giới với tương lai chưa biết ra sao, đến lúc này cậu mới cảm thấy một sự hoang mang đến thót tim, bàn tay không kìm được mà túm ra đầy mồ hôi... Trong giấc mơ, cậu cảm thấy có ai đó đang nhẹ nhàng xoa mái tóc mình, cậu biết đó là bàn tay của cha. Cậu đợi cho dòng nước mắt cuồn cuộn trôi qua khoang mũi chảy vào trong bụng, mới mở mắt ra.
Cha đứng bên mép giường, tay cầm chiếc cặp vàng cũ nát mà ngày xưa cậu dùng khi đi học. Nói: "Bố mang ra ngoài nhờ Điền Hải Dân sửa lại cái khóa kéo bị hỏng rồi. Hải Dân nói, sau này lúc dùng, lấy xà phòng xoa vào một cái..."
Cậu nén tiếng nghẹn ngào, nói với cha: "Vâng ạ..."
Sáng hôm sau, chuyến xe khách đường dài đầu tiên chạy từ trấn Mễ Gia đi Hoàng Nguyên vừa tới, cả nhà đứng chen chúc bên vệ đường tiễn Thiếu Bình đều giơ tay chặn xe.
Xe vừa dừng lại, Thiếu Bình liền nhấc ngay bọc hành lý rách rưới ấy chen lên xe. Cậu cố gắng cười vẫy tay chào tạm biệt những người thân yêu. Mà đâu hay biết rằng hai giọt nước mắt đã sớm lăn dài trên gò má từ lúc nào...
