Một buổi sáng hai ngày sau, nhà văn lão thành nổi tiếng Hắc Bạch được sự tháp tùng của Trưởng phòng Văn hóa địa phương Đỗ Chính Hiền và chủ biên tạp chí "Hoàng Nguyên Văn Nghệ" Giả Băng, đến thăm Điền Phúc Quân.
Lão Hắc là người nổi tiếng, vừa đến Hoàng Nguyên, đã được trực tiếp Trưởng phòng Đỗ ra mặt tiếp đón. Ngoài ra, Đỗ Chính Hiền tinh ý biết rằng lão Hắc là bạn cũ của Bí thư Điền, cho nên càng không dám lơ đễnh. Một người khác kè kè không rời lão Hắc nửa bước chính là Giả Băng. Nhà thơ họ Giả không chỉ là hội viên Hội Khởi tác giả (Hội Nhà văn) tỉnh, mà còn là một ủy viên hội đồng, nay thầy Hắc đã đến Hoàng Nguyên, anh ta lại càng phải hết sức nhiệt tình tiếp đón bậc đại thụ trong giới văn học tỉnh nhà này.
Trước khi ba người này đến, Điền Phúc Quân đã gọi cô cháu gái Nhuận Diệp từ đoàn ủy địa phương sang, bảo cô dọn dẹp lại phòng khách ở văn phòng; lại mua một ít hạt dưa, hoa quả cùng đặc sản địa phương, bày lên bàn trà.
Điền Phúc Quân nắm lấy tay lão Hắc, mời cụ ngồi vào chiếc ghế sô-fa ở chính giữa, còn mình ngồi sát bên cạnh; Đỗ Chính Hiền và Giả Băng ngồi ở hai đầu. Nhuận Diệp vội vàng pha trà, mời thuốc khách.
Hai người bạn già theo thói quen của người Trung Quốc, trước tiên hỏi thăm tình hình sức khỏe của nhau — ai nấy đều nói mình vẫn khỏe. Tiếp theo lại đùa vui vài câu thân thiết. Trưởng phòng văn hóa và nhà thơ vốn thường ngày hay tranh nói, lúc này đều ngồi ngoan ngoãn như nghe báo cáo, không dám ngắt lời, chỉ dám toét miệng cười hùa theo.
“Lần này anh đến huyện Nguyên Bắc là ôn lại chốn cũ, chắc là có không ít cảm khái nhỉ!” Điền Phúc Quân nói với lão Hắc.
“Có lẽ đây là lần cuối cùng rồi.” Trên mặt Hắc Bạch thoáng hiện lên một nét u sầu của nghệ sĩ. “Lần này đến Nguyên Bắc một chuyến, quả thực có rất nhiều cảm khái. Không giấu gì anh, cũng có chút đau lòng!”
Điền Phúc Quân sửng sốt. Anh không lời qua tiếng lại, chờ đợi lão Hắc nói tiếp.
“Tôi không ngờ, nông thôn đã thành ra thế này rồi!” Hắc Bạch xòe hai tay, vẻ mặt u sầu biến thành đau đớn. “Hoàn toàn là cảnh tượng của xã hội cũ mà! Tập thể đến cả cái bóng cũng chẳng còn. Mọi người ai lo phận nấy, chẳng ai màng đến sống chết của ai. Trước kia mấy kẻ không lo làm ăn đàng hoàng thì nay đang phát tài, trong khi một số hộ khó khăn lại chẳng nhận được sự quan tâm của tập thể, ngày tháng rất khó sống nổi. Nông thôn đã xuất hiện sự phân hóa giàu nghèo nghiêm trọng, những phần tử tích cực trong cán bộ đội cũng đều cắm cổ đi làm giàu rồi; chúng ta làm chủ nghĩa xã hội ở nông thôn mấy chục năm trời, kết quả là chẳng tốn chút sức lực nào mà đã tan thành mây khói...”
Những lời của Hắc Bạch khiến Điền Phúc Quân nhất thời không biết nên đối đáp thế nào. Người bạn già đã vẽ ra cho anh một bức tranh đáng sợ làm sao! Điền Phúc Quân vốn cho rằng tư tưởng của nhà văn phải đứng ở hàng ngũ đi đầu của thời đại; nào ngờ đồng chí Hắc Bạch lại còn không hiểu bằng cả những cán bộ cơ sở bảo thủ nhất về công cuộc cải cách nông thôn. Chỉ từ điểm này thôi cũng đủ thấy cải cách là một việc gian nan biết nhường nào!
Điền Phúc Quân vừa thành khẩn lắng nghe lão Hắc nói, vừa vội vàng dịch mấy món đồ ăn về phía cụ. Nhuận Diệp thông minh để làm dịu bầu không khí, cũng nhiệt tình mời Đỗ Chính Hiền và Giả Băng đang nín thở rụt cổ thưởng thức đồ ăn.
Điền Phúc Quân nhét mấy quả táo tàu đỏ thắm vào tay lão Hắc, mặt nở nụ cười, nói: “Những hiện tượng anh nói quả thực có tồn tại. Thế nhưng, nông thôn đã xảy ra sự thay đổi lớn nhường này, việc xuất hiện vấn đề là không thể tránh khỏi. Anh rất rành lịch sử, bất kỳ cuộc đại cải cách xã hội nào từ xưa đến nay, trong lẫn ngoài nước, đều không thể tránh khỏi việc xuất hiện đủ loại vấn đề. Nhưng chúng ta vẫn phải nhìn từ phương diện chủ yếu nhất xem liệu cuộc cải cách này lợi có lớn hơn hại hay không...”
Tiếp theo, Điền Phúc Quân dùng một loạt số liệu để liệt kê cho lão Hắc tình hình nông thôn trước và sau cải cách — đây chính là câu trả lời có sức thuyết phục nhất đối với lão Hắc.
Hắc Bạch nghe xong dần dần toét miệng ra. Cụ nói: “Những điều anh nói có lẽ đều là sự thật, nhưng trong lòng tôi rất khó xoay chuyển cái suy nghĩ này!” Hắc Bạch có lẽ cũng cảm thấy cuộc trò chuyện quá mức nghiêm túc, trên mặt lộ ra nụ cười. “Anh thử nghĩ xem, thứ mà cả đời mình dốc hết tâm huyết ra để hết lời ca ngợi, bỗng chốc bị phủ định sạch trơn, trong lòng không đau buồn mới là lạ chứ!”
Điền Phúc Quân thấu hiểu tâm trạng của lão Hắc. Lão Hắc nói phần lớn chính là cuốn tiểu thuyết dài tập "Mặt trời đang đứng bóng" của cụ. Cuốn sách miêu tả phong trào hợp tác hóa và Đại nhảy vọt này chính là tác phẩm tiêu biểu cả đời cụ. Những điều mà cụ thành khẩn ca ngợi trong đó, hiện nay xem ra ở rất nhiều phương diện đã không còn đứng vững nổi; thậm chí còn vô cùng ngây thơ và nực cười. Nhà văn năm ấy dốc sức thể hiện vở kịch chính, nào ngờ chính bản thân ông lại thành bi kịch.
Điền Phúc Quân với giọng điệu mang theo sự an ủi nào đó nói: “Lão Hắc, có một điểm chắc chắn là, những người sau này tuyệt đối sẽ không nghi ngờ việc ca ngợi năm đó của anh hoàn toàn xuất phát từ sự chân thành. Còn về nhận thức và phán định của anh khi ấy, không thể vượt qua giới hạn của thời đại được. Hiện tượng này ở các đại văn gia xưa nay, trong lẫn ngoài nước cũng không thiếu. Tôi hình như nhớ Lenin khi đánh giá Lev Tolstoy, cũng đã chỉ ra sự hạn chế của ông ấy ở phương diện này. Nhưng Lenin vì thế mà không hề phủ định Tolstoy, ngược lại còn ca ngợi tác phẩm của ông là một tấm gương phản chiếu của cách mạng Nga. Tôi là kẻ ngoại đạo, nói năng bừa bãi đấy! Tuy nhiên, cuốn "Mặt trời đang đứng bóng" của anh quả thực đã miêu tả một cách tỉ mỉ đời sống xã hội ở nông thôn lúc bấy giờ, chỉ riêng điểm này thôi cũng đủ để độc giả đời sau vẫn muốn đọc cuốn sách ấy. Cho rằng nhà văn đưa ra nhận thức và kết luận không chuẩn xác đối với đời sống thời đó, thì ngay cả bản thân đời sống do ông ấy miêu tả cũng mất đi giá trị, theo tôi là không đúng. Ví dụ điển hình nhất về mặt này chính là Tolstoy...”
“Lý luận văn nghệ” của Điền Phúc Quân tuy có phần gượng ép, nhưng lại lập tức nói cho lão Hắc nghe đến vui vẻ. Cụ thậm chí còn giơ ngón cái lên, nói với Điền Phúc Quân: “Á chà, ai bảo anh là kẻ ngoại đạo cơ chứ? Anh còn rành hơn cả người trong nghề ấy chứ! Nếu anh mà theo văn học nghệ thuật, nhất định sẽ làm nên đại sự!”
Điền Phúc Quân ngửa đầu cười lớn, nói: “Tôi hoàn toàn không gặm nổi cái bát cơm ấy đâu!” Thấy tâm trạng lão Hắc dâng cao, anh nhân cơ hội đổi chủ đề, nói: “Anh đã đến Hoàng Nguyên, nhất định phải chỉ đạo cho sự nghiệp văn hóa của địa phương chúng ta đấy!” Anh chỉ sang Đỗ Chính Hiền và Giả Băng ở bên cạnh, “Hai cậu ấy phụ trách mảng này, anh có gì cứ nói thẳng với họ! Anh cũng biết đấy, vùng núi chúng ta văn hóa lạc hậu, không giữ được nhân tài...”
Đỗ Chính Hiền vội vàng chêm vào: “Chúng tôi đã sắp xếp để lão Hắc có một buổi báo cáo cho giới văn hóa nghệ thuật toàn địa phương rồi!”
Đồng chí Hắc Bạch vì thế cũng không khách khí mà bắt đầu chỉ đạo công tác văn hóa của Hoàng Nguyên. Cụ đề nghị Điền Phúc Quân mở một trường kịch nghệ; lập một hội thơ; đợi điều kiện chín muồi, còn nên thành lập hội liên hiệp văn học nghệ thuật (văn liên); đồng thời tách "Hoàng Nguyên Văn Nghệ" ra khỏi trạm văn hóa để đặt dưới sự lãnh đạo của văn liên, cụ về sẽ tìm trưởng ban tuyên giáo tỉnh ủy, tranh thủ để tờ tạp chí này được công khai phát hành toàn quốc... Điền Phúc Quân lần lượt gật đầu tán thưởng, chỉ thị Đỗ Chính Hiền và Giả Băng nghiên cứu kỹ lưỡng những đề nghị của lão Hắc; nói qua một thời gian nữa, anh sẽ triệu tập một cuộc họp chuyên đề để giải quyết các vấn đề của ban ngành văn hóa nghệ thuật.
Vốn dĩ Điền Phúc Quân chuẩn bị lấy danh nghĩa địa ủy để buổi trưa mở tiệc chiêu đãi lão Hắc ở nhà khách Hoàng Nguyên, nhưng nhà thơ Giả Băng đã cất công mua hẳn một con cừu, định ở nhà khoản đãi lão Hắc, mời cụ ăn mì sợi kiều mạch nấu thịt cừu. Bữa tiệc của địa ủy đành phải hoãn lại đến khi lão Hắc rời đi.
Mọi người cùng Điền Phúc Quân chào từ biệt ở văn phòng xong, Giả Băng cứ khăng khăng kéo cô cháu gái Nhuận Diệp của Phúc Quân cùng đến nhà anh ta để phụ tiếp lão Hắc ăn cơm. Đỗ Lệ Lệ cùng đơn vị với Giả Băng đã cùng bạn trai cô là Võ Huệ Lương có mặt ở nhà Giả Băng để phụ vợ anh ta chuẩn bị bữa cơm này rồi, thế nên anh ta muốn Nhuận Diệp cũng qua góp vui cho xôm tụ. Điền Phúc Quân cũng cổ vũ cháu gái đi, thế là Nhuận Diệp nhận lời. Đỗ Chính Hiền vì con gái và con rể đều đã ở nhà Giả Băng rồi, nên từ chối rằng anh ta vẫn phải báo cáo công việc mảng văn hóa với Bí thư Điền, khéo léo từ chối lời mời của Giả Băng...
Nhuận Diệp và thầy Giả vây quanh lão Hắc bước ra khỏi đại viện địa ủy, cùng nhau đi đến nhà nhà thơ.
Sau khi họ bước vào nhà, mọi thứ đều đã được chuẩn bị đâu vào đấy. Trên một chiếc bàn kháng (khang - sưởi) sơn dầu đỏ, bày la liệt các loại gia vị. Giả Băng và bạn trai của Lệ Lệ là Võ Huệ Lương trước tiên ngồi uống rượu cùng lão Hắc; Nhuận Diệp và Lệ Lệ phụ vợ Giả Băng bưng thức ăn lên bàn.
Khi một mâm thịt cừu lớn được dọn lên, Giả Băng nài ép Nhuận Diệp và Lệ Lệ cũng ngồi xuống ăn, để vợ anh ta một mình loay hoay trong bếp. Lão Hắc là một người vui tính, nói đùa muốn cạn một chén rượu với vợ Giả Băng; nhưng người phụ nữ thẹn thùng ấy đỏ bừng mặt lui khỏi phòng. Nhà thơ ngượng ngùng nói với lão Hắc: “Vợ tôi là một người ‘Thổ Nhĩ Kỳ’! Cổ sợ người lạ, mong lão Hắc đừng để ý.” Nói dứt câu, nhà thơ mượn vài chén rượu đã trôi xuống bụng, liền dạt dào cảm xúc kể cho khách nghe câu chuyện tình yêu giữa anh ta và vợ mình.
Anh ta kể cho mọi người nghe, vợ anh ta không biết lấy một chữ. Họ cùng thôn, lại là hàng xóm. Lúc anh ta đi học đại học, anh ta để lại người thân duy nhất là người mẹ già ở nhà một mình, toàn bộ đều nhờ người vợ hiện tại của anh ta chăm sóc. Nhưng khi ấy giữa họ chẳng có quan hệ gì cả, chỉ là hàng xóm cùng thôn. Lúc đó anh ta đã đem lòng yêu một cô gái thành phố học cùng lớp trên đại học. Thế nhưng sau đó mẹ anh ta cứ nằng nặc bắt anh ta phải kết cưới người vợ hiện tại này cho bằng được; nói nếu anh ta không đồng ý chuyện này, bà sẽ đâm đầu chết ngay trước mặt anh ta. Anh ta chẳng còn cách nào khác, đành phải lựa chọn vế sau giữa tình yêu và lòng hiếu thảo. Sau khi kết cưới, anh ta mới biết, trong những năm tháng khó khăn ấy, vợ anh ta vì để chăm sóc mẹ mình, từng lén lấy đồ trong nhà đem đi, đã từng bị bố đẻ đánh mắng...
Dần dà theo năm tháng, anh ta cảm thấy vợ mình là người phụ nữ tuyệt vời nhất trên đời. Bây giờ, vợ anh ta đã có giấy phép kinh doanh, bánòng lòng cừu ở phố Nhị Đạo, tối sớm tần tảo vì anh ta, lo toan cho gia đình, còn sinh cho anh ta ba cậu con trai. Lương của anh ta tháng nào tiêu sạch bách tháng ấy, gia đình hoàn toàn dựa vào vợ để nuôi sống; anh ta thỉnh thoảng còn chạy ra chợ xin vợ tiền tiêu vặt cơ mà... Nhà thơ xúc động nói đến mức nước mắt giàn giụa, khiến khách khứa cũng chẳng thể ăn nổi cơm nữa. “Chúng tôi là cưới trước yêu sau... Ải, tâm nguyện lớn nhất của tôi bây giờ là năm sau khi trời ấm lên, sẽ dẫn vợ đi dạo thành phố tỉnh lỵ một chuyến! Tôi muốn dẫn cô ấy đến trước lăng mộ của các vị hoàng hậu, và nói rằng: Vợ tôi vĩ đại y như các người vậy!”
Nhà thơ lại lập tức nín khóc mỉm cười, vội vàng mời khách ăn món mì kiều mạch canh thịt cừu do người vợ “Thổ Nhĩ Kỳ” của anh ta làm — thế là mọi người cũng đều cười theo.
Nhưng Nhuận Diệp không cười. Cô vẫn luôn trầm mặc lắng nghe nhà thơ kể câu chuyện về anh ta và vợ anh ta. Ài, những kẻ bất hạnh sợ nhất là nghe người khác kể về hạnh phúc của họ!
Ăn cơm xong, Nhuận Diệp nói cô có chút việc, bèn một mình rời khỏi nhà nhà thơ trước. Hôm nay là thứ bảy, thực ra cô chẳng có việc gì cả; chỉ là cảm thấy tâm phiền ý loạn, không muốn ở cùng người khác.
Điền Nhuận Diệp thui thủi một mình quay về văn phòng ban thiếu nhi đoàn ủy. Văn phòng này chỉ có một mình cô, góc tường kê một chiếc giường đơn. Sau khi tan làm buổi tối, cô thường không về nhà nhị ba, tự ăn cơm ở bếp cơ quan xong là ngủ lại đây luôn. Người phụ nữ đã có chồng này hoàn toàn sống cuộc đời của một kẻ độc thân — từ sau khi đến Hoàng Nguyên, cô cũng cố gắng quên đi việc mình đã kết cưới.
Do tâm hồn từng bị tổn thương, con người này hiện giờ trở nên có phần cô quái. Ngoài công việc ra, cô rất ít khi qua lại với người khác; thậm chí cũng không thường xuyên sang chỗ người bạn thân Đỗ Lệ Lệ. Võ Huệ Lương hiện là bí thư đoàn ủy, cậu ấy và Lệ Lệ đều biết những khúc mắc trong hôn nhân của cô, cho nên rất muốn cô sang chỗ Lệ Lệ chơi bời, giải sầu. Nhưng cậu ấy đâu biết rằng, Nhuận Diệp là người không muốn nhìn thấy thứ quan hệ ngọt ngào giữa họ nhất. Không thể nói tâm lý của Nhuận Diệp nhà chúng ta đã biến thái. Không, cô không hề ganh tị với hạnh phúc của bạn bè; cô chỉ sợ vì thế mà khơi gợi lại nỗi buồn của chính mình.
Cô sẽ phải làm sao đây? Bản thân cô vẫn chẳng rõ... Trở về đoàn ủy rồi, Nhuận Diệp nhắm nghi mắt nằm trên giường mình rất lâu; tâm tư tựa như dòng sông vừa qua mùa lũ, chẳng biết rốt cuộc đã trôi nổi những thứ gì qua...
Mãi đến khi trời tối hẳn, cô mới lồm cồm bò dậy, lặng lẽ ra nhà ăn uống một ít cháo loãng.
Cô chợt nhớ ra, mình nên đi dọn dẹp lại văn phòng của nhị ba — hôm nay vì tiếp đãi lão Hắc, văn phòng của nhị ba bị làm cho bừa bộn cả lên.
Nghĩ vậy, cô cất bát đũa về ký túc xá, rồi quay người đi về phía tiểu viện ủy viên thường vụ địa ủy.
Vào đến trong viện, cô thấy văn phòng của nhị ba vẫn đang sáng đèn — chú ấy vẫn chưa về nhà ăn cơm sao?
Nhuận Diệp đẩy cửa bước vào, lúc này mới phát hiện hóa ra là cô em họ và Thiếu Bình người cùng thôn của họ đang ở đây.
Nhuận Diệp giật mình thon thót — bởi vì trong lúc mơ màng cô đã nhầm Thiếu Bình thành Thiếu An mất rồi.
Đúng vậy, Thiếu Bình đã lớn ngần này rồi, hơn nữa lại quá giống anh trai nó! Thiếu Bình và Hiểu Hà đang ăn cơm cùng nhau, thấy cô bước vào, cả hai người đều đứng dậy. Thiếu Bình vội vàng gọi một tiếng: “Chị!”
Đột ngột gặp Thiếu Bình ở đây, chẳng hiểu sao, Nhuận Diệp không kiềm được sự kích động dâng trào trong lòng. Cô bắt đầu hỏi han tình hình ở thôn Song Thuỷ và nhà mình. Thiếu Bình liền kể lể tường tận cho cô nghe một lượt, hơn nữa còn vòng vo tam quốc để cô biết được rất nhiều tình hình của Thiếu An. Thiếu An! Thiếu An! Bây giờ anh đang sống tốt đẹp biết nhường nào!
Cứ nhắc đến Thiếu An, một thứ đau đớn không sao kìm nén lại khiến cô vô thức cúi gằm mặt xuống. Những chuyện cũ đã trôi qua giờ đây lại ùa về trong tâm trí cô. Khúc Tín Thiên Du tựa như giấc chiêm bao ấy lại văng vẳng bên tai cô — Tháng giêng đóng băng chớm lập xuân, tháng hai cá bơi lội mặt nước, nước ới nước trôi lại nhớ đến anh tôi!
Nhớ đến anh tôi,
Nhớ đến anh tôi ơi anh hãy đợi em...
Rất lâu sau, cô mới ngẩng cái đầu vẫn chôn sâu nãy giờ lên.
Cô nhìn thấy, Hiểu Hà đã tránh ra phòng ngoài từ lúc nào. Thiếu Bình ngồi đối diện cô, mặt quay sang một bên, trong mắt hình như ngấn lệ — thằng bé rõ ràng đã biết chuyện giữa cô và anh nó; cũng biết nỗi buồn hiện tại của cô.
Thế là cô bèn đổi chủ đề, hỏi Thiếu Bình đến Hoàng Nguyên làm gì?
Thiếu Bình lúc này mới ngượng ngùng dùng mu bàn tay quẹt mắt, kể rằng nó đến Hoàng Nguyên để làm thợ hồ ngắn hạn.
Cô nhìn cậu thanh niên có ngoại hình giống Thiếu An y đúc này, trong lòng sinh ra một thứ tình cảm thương yêu vô hạn. Cô bảo nó, có khó khăn gì cứ đến đoàn ủy tìm cô; đồng thời để lại luôn số điện thoại của mình cho nó. Sau đó ba người cùng giúp nhau dọn dẹp lại căn phòng trong lẫn phòng ngoài một lượt, cô mới quay về đoàn ủy...
Nửa tháng sau, Đỗ Lệ Lệ và Võ Huệ Lương tổ chức hôn lễ tại nhà khách Hoàng Nguyên. Dù ở góc độ nào đi nữa, đám cưới này Nhuận Diệp cũng buộc phải đến tham dự.
Hôn lễ của Lệ Lệ và Huệ Lương được tổ chức vô cùng xa hoa lãng phí. Người chủ trì là chú của Huệ Lương, Võ Hoành Toàn, vị chủ nhiệm văn phòng địa phương tại tỉnh lỵ này có thủ đoạn thông thiên, khí phách phi phàm, hoàn toàn phỏng theo quy chuẩn tiếp đón khách quý của tỉnh, bày ra vài bàn sơn hào hải vị. Ngoài cha mẹ hai bên, Trưởng phòng Văn hóa Đỗ Chính Hiền và Trưởng phòng Lao động Võ Đắc Toàn ra, những người đến ăn tiệc mừng phần lớn đều là các vị trưởng phòng cục thuộc địa phương. Điều khiến Nhuận Diệp cảm thấy khó xử là bố chồng cô Lý Đăng Vân cũng đến. Hai người tuy không ngồi cùng một bàn, nhưng trên đời này có lẽ chẳng có chuyện gì khiến người ta gượng gạo hơn thế nữa. Hạnh phúc của đôi vợ chồng son và bầu không khí hân hoan của cha mẹ hai bên, từ những góc độ khác nhau cùng lúc kích thích Điền Nhuận Diệp và Lý Đăng Vân — bố chồng và con dâu đều mang nỗi cay đắng của riêng mình!
Lệ Lệ và Huệ Lương thông minh đều nhìn ra hoàn cảnh khó xử của Nhuận Diệp. Huệ Lương thì thầm vài câu vào tai Lệ Lệ, Lệ Lệ liền nói với Nhuận Diệp bên cạnh: “Nếu cậu cảm thấy không khỏe, thì về nghỉ ngơi một lát trước đi...”
Nhuận Diệp cố nén để nước mắt không trào ra khỏi khóe mi. Cô đứng dậy kéo tay Lệ Lệ, bàn tay ân cần xoa nhẹ lên vai lưng của người bạn thân, muốn nói một câu chúc phúc cho cô ấy, nhưng lại chẳng biết nói gì cho phải.
Thế là cô chào Huệ Lương một tiếng, rồi một mình vội vã bước ra khỏi sảnh tiệc.
Cô bước ra con đường lớn sáng rực ánh đèn. Đêm đầu đông lạnh thấu xương. Con đường băng giá, bầu trời đêm băng giá, treo lơ lửng trên đỉnh đầu là một vầng trăng băng giá. Trái tim cô cũng lạnh buốt.
Cô một mình cúi đầu thẫn thờ đi dạo trên đường. Cô không vội quay về đoàn ủy; cũng chẳng biết mình nên đi về đâu.
Lúc này, cô vậy mà lại vô tri vô giác đi dạo đến khu chợ tự do ở phố Nhị Đạo. Nơi này cũng đã vắng tanh vắng ngắt chẳng một bóng người. Hai bên đường chen chúc những căn nhà tôn thấp lè tè, san sát nhau, là nơi người buôn bán cá thể bán đồ ăn thức uống, giờ đây phần lớn đều đã đóng cửa; chỉ lác đác vài căn phòng còn sáng đèn, nhưng đã chẳng còn khách hàng nào nữa, các chủ quán đang lười nhác thu dọn bát nước, hoặc đầu ngón tay dính nước bọt tỉ mỉ đếm từng tờ tiền dưới ánh đèn.
Nhuận Diệp bất giác dừng bước, rồi lách mình vào góc tối bên cạnh. Cô nhìn thấy ở một cửa hàng không xa phía trước, nhà thơ Giả Băng lưng quấn chiếc tạp dề rách, đang phụ người vợ “Thổ Nhĩ Kỳ” của anh ta rửa bát. Miệng thầy Giả vẫn đang nói gì đó, rồi giơ tay vỗ yêu một cái lên mông vợ mình; người vợ anh ta liền sung sướng cười ha hả...
Nhuận Diệp đột ngột xoay người, sải những bước chân gấp gáp đi về hướng đoàn ủy Quan Nam, cơn gió lạnh hú hét ầm ĩ ập thẳng vào mặt, thổi rớt hai dòng nước mắt nóng hổi trên đôi gò má cô xuống con đường băng giá...
