Trong mắt người bình thường, Từ Quốc Cường là một ông lão hạnh phúc. Có ăn có mặc, cuộc sống vô cùng thảnh thơi. Quan trọng hơn hết, con rể ông là "nhân vật số một" của địa khu này, ông sống mới phong diện làm sao! Đi đến đâu, mọi người cũng kính trọng cười với ông; ân cần, thậm chí nịnh nọt chào hỏi, nịnh bợ ông. Nếu ông đến giữa đám các ông già về hưu nói chuyện phiếm ở đầu phố, đương nhiên sẽ trở thành một nhân vật trung tâm.

Nhưng ông lão Từ Quốc Cường có nỗi khổ tâm khó nói của riêng mình. Con gái và con rể thường xuyên không có nhà, Hiểu Hà và Nhuận Diệp một tuần cũng chỉ về nhà một hai lần, bình thường trong nhà cả ngày chỉ có một mình ông thui thủi, sống thực sự cô độc. Nếu ở huyện Nguyên Tây, ông vẫn còn rất nhiều bạn bè quen thuộc, có thể ra ngoài đi dạo, nói chuyện, giải sầu. Thế nhưng hiện tại ông bị đặt vào một căn phòng nhỏ trong tòa nhà xi-măng, có cảm giác giống như bị cô độc treo lơ lửng ở "nửa không trung". Trên đại phố có nhiều người như vậy, ông chẳng quen ai cả. Cùng mấy ông già về hưu nửa quen nửa lạ nói chuyện phiếm, người ta tuy vì ông là bố vợ của Phúc Quân mà rất tôn trọng ông, nhưng ông lại cảm thấy gượng gạo và không được tự nhiên; không giống như ở Nguyên Tây, ông và những người bạn già ngồi xổm cùng một chỗ, nước bọt văng tứ tung, chỉ trời mắng đất, vô cùng sảng khoái. Trước mắt, khi thực sự cảm thấy cô đơn không thể chịu đựng nổi, ông chỉ có thể ra cái ban lô rộng vài thước, giống như đứng trên vách núi vậy, căng thẳng đến mức hai tay bám chặt lấy lan can, thẫn thờ nhìn những người qua lại trên phố. Lần nào ông cũng phải dùng mắt tiễn chiếc máy bay đi tỉnh thành của Hoàng Nguyên biến mất trong bầu trời xa xôi — đây coi là khoảnh khắc thú vị nhất trong một ngày. Ông cũng không dám đứng trên ban-công quá lâu, nếu không sẽ cảm thấy chóng mặt. Trong một ngày, phần lớn thời gian ông tiêu tốn trong căn phòng mười hai mét vuông đó. Ài, nếu như ở Nguyên Tây ở nhà trệt, ông còn có thể trồng trọt chút hoa màu gì đó trong sân. Trên lầu này đến cứt chó cũng chẳng trồng nổi! Nuôi chút hoa trong chậu gốm? Ông không biết. Hừ, người chỗ lớn cũng thật giỏi giang! Lại còn trồng cả đồ vật trong chậu hoa cơ chứ! Người bạn đồng hành duy nhất của ông chính là con mèo đen già ấy.

Mèo đen không cần nói cũng biết là đã già hơn rồi. Từ khi đến Hoàng Nguyên đến nay, nó cũng giống như ông, lười biếng chẳng muốn chạy đi đâu, cả ngày nằm lì bên cạnh ông, chọn lựa ăn chút đồ ngon, rồi sau đó vừa gủ khò khò vừa ngủ. Thỉnh thoảng bọn họ cũng trò chuyện với nhau. Đương nhiên chủ yếu là Từ Quốc Cường nói, mèo đen nghe — nó chỉ thỉnh thoảng dùng tiếng "meo meo" để đáp lời trong lúc chủ nhân nói chuyện mà thôi. Sau đó, bọn họ có thêm một "tiết mục". Từ Quốc Cường lục từ phòng con gái ra một cuộn len, lăn qua lăn lại cuộn len trên giường, để mèo đen vồ lấy mà bắt. Từ Quốc Cường chỉ bảo mèo đen rằng: "Mày cũng già rồi, phải rèn luyện thân thể đấy! Kẻo mắc bệnh cao huyết áp hay gì đó, lại chẳng có bệnh viện nào chữa bệnh cho mày!"

Thời gian lặng lẽ trôi qua. Trên thế giới này có những người vì bận rộn mà cảm thấy sự nặng nề của cuộc sống, cũng có những người vì rảnh rỗi mà sống trong ngột ngạt. Con người ta mà, ai cũng có một cuốn kinh khó đọc riêng; thế nhưng những người ở hoàn cảnh khác nhau lại rất khó thấu hiểu nỗi khổ của người khác. Điền Phúc Quân trăm việc quấn thân và Từ Ái Vân bận rộn vừa rời khỏi cái nhà này, thì cũng rất khó tưởng tượng người già trải qua một ngày như thế nào. Còn về Hiểu Hà, đang tung tăng bay lượn trong chòm mây tuổi trẻ rực rỡ, rất ít khi bước chân vào cái nhà này.

Từ Quốc Cường chỉ có thể sống trong thế giới cô độc của chính mình. An ủi lớn nhất của ông lúc này chính là con mèo đen già trung thành này, vẫn luôn bầu bạn không rời nửa bước với ông.

Nhưng vào ngày này, tai họa đã giáng xuống đầu ông lão — con mèo đen của ông đột nhiên mất tích!

Mèo đen ra ngoài vào buổi trưa. Bởi vì hôm nay nắng rất đẹp, Từ Quốc Cường muốn để mèo ra ngoài phơi ấm một chút. Thông thường cứ cách ba bốn ngày, ông Từ lại để mèo ra ngoài tự do giải sầu một lần. Nói chung, mèo của ông sẽ không đi xa; thường chỉ chơi dưới lầu một lát, là lại chạy lên kêu "meo meo" đòi ông mở cửa.

Thế nhưng hôm nay nó ra ngoài rất lâu mà không thấy về. Từ Quốc Cường sốt ruột chạy xuống lầu tìm một hai tiếng đồng hồ, vẫn không tìm thấy nó. Ông nghĩ trong khoảng thời gian tìm nó, biết đâu mèo đã quay về rồi, thế là lại vội vã chạy về nhà — nhưng mèo vẫn chưa về.

Phải làm sao đây?

Ông lão Từ Quốc Cường chạy lên chạy xuống lầu không ngừng, giọng nghẹn ngào gọi "miu miu", tìm kiếm suốt cả buổi chiều.

Sau khi trời tối, mèo vẫn chưa về. Từ Quốc Cường hầu như không ăn chút gì, cô quạnh trở về phòng của mình, còng lưng thẫn thờ nhìn bức tường.

Đêm đã khuya. Ông lão mặc nguyên quần áo nằm trên giường, đôi tai nhạy bén lắng nghe đủ loại âm thanh bên ngoài. Gió lạnh gào thét đập vào cửa ra vào và cửa sổ. Ban đêm vừa yên tĩnh, lại vừa tràn ngập sự huyên náo và ồn ào. Ông hồi tưởng lại khi mèo đen mới đến nhà ông, vẫn giống như một đứa trẻ làm nũng, chạy loạn trong hang đất, từng làm vỡ cả chiếc bát sứ hoa mà mẹ Ái Vân vô cùng yêu thích; nhìn mẹ Ái Vân cầm cái chổi đánh nó, nó liền chạy vào ngực ông để tìm kiếm sự bảo vệ... Vật nhỏ đáng yêu làm sao, ban đêm áp sát vào lồng ngực ông, lông xù xù, trong chăn cũng không chịu nằm yên. Buổi sáng nó luôn thức dậy cùng ông. Lúc ông rửa mặt, nó cũng ngồi xổm trên khang, dùng hai cái móng vuốt nhỏ tự xoa mặt mình... Ông lão Từ Quốc Cường khó chịu nhắm nghiền hai mắt. Nhưng sao ông có thể ngủ được chứ?

Đột nhiên, ông lão bật dậy khỏi giường. Hình như ông nghe thấy tiếng "meo meo" của mèo đen già truyền đến từ nơi nào đó. Phải, hoàn toàn không sai chút nào, chính là ở hành lang ngoài cửa!

Ông hoảng loạn xỏ dép, ra khỏi phòng mình, đi qua hành lang tối tăm, tay run lẩy bẩy như sàng gạo vặn mở ổ khóa cửa. À à! Chính là con mèo đen già thân yêu của ông! Sống mũi ông cay xè, nhanh chóng ôm nó lên, đi về phía phòng; trên người mèo không biết dính những thứ gì, khiến hai tay ông dính nhớp nháp.

Từ Quốc Cường ôm mèo vào phòng mới phát hiện, thứ dính trên hai tay ông là máu. Tim ông thắt lại thành một cục: Mèo đen bị thương rồi! Xem ra vết thương này không phải do người đánh, cũng không phải do tự va vấp, mà là bị răng sắc nanh nhọn cắn bị thương. Trời ạ, rốt cuộc là tên nghiệt sủng nào đã làm hại bảo bối của ông? Sói? Trong thành phố không có sói. Chó? Chó cắn mèo làm gì! Vậy là mèo? Phải rồi, nói không chừng là mèo nhà ai cắn đấy! Xem ra người ta là mấy con mèo cùng cắn con mèo đen già của ông, thế cô yếu sức, nên mới bị cắn khắp người đầy thương tích. Ai da, mày ấy chứ, đã chạy đi đâu hả? Đây không phải ở Nguyên Tây, chúng ta là người ngụ cư, sao dám đánh nhau với thổ địa ở đây chứ? Hơn nữa, mày cũng giống như tao, đều đã già cả rồi, thì nên ở yên trong nhà, ai bảo mày ra ngoài thể hiện bản lĩnh làm gì? Người ta sức trẻ lực tráng, mày tay chân già cả, đấu tranh không lại người ta đâu... Ông lão Từ Quốc Cường ôm mèo dưới ngọn đèn, vừa lẩm bẩm oán trách mèo già vừa tỉ mỉ kiểm tra vết thương trên người nó. Tai, mặt, móng vuốt đều đang chảy máu; đáng sợ nhất là yết hầu của nó bị xé rách một vết thương lớn chí mạng, nhìn thực sự thảm không nỡ nhìn.

Từ Quốc Cường đối mặt với con vật đẫm máu này, không biết phải làm thế nào cho phải. Đột nhiên ông nảy ra một ý, kéo ngăn kéo bàn ra, lấy hết những loại thuốc mà bình thường ông vẫn dùng ra.

Ông rắc bột cầm máu lên vết thương của mèo trước, lại lấy gạc bông và băng dính chuẩn bị băng bó, nhưng băng dính không dính được trên lông da, đành phải miễn cưỡng buộc chặt lại.

Ông đặt nó lên một chiếc đệm bông, sau đó lén lút lẻn vào nhà bếp, dùng sống dao giã nát vài viên thuốc giảm đau, pha thành nước trong một chiếc cốc, lại mang theo vài miếng thịt chín quay về. Ông đặt thịt bên miệng mèo, mèo chỉ kêu meo meo như rên rỉ, không có tâm trạng ăn uống. Ông liền dùng thìa nhỏ cho nó uống thuốc. Mặc dù ông nói với mèo, đây là thuốc giảm đau, nhưng mèo thế nào cũng không chịu uống.

Ông đành đặt chiếc cốc sang một bên, bó tay bất lực ngồi bên cạnh mèo, bầu bạn với nó. Gió bên ngoài hình như đã nhỏ lại, trong sự yên tĩnh nghe thấy một tiếng xào xạc. Ở căn phòng bên cạnh, truyền đến tiếng ngáy nặng nề của Phúc Quân.

Từ Quốc Cường thẫn thờ nhìn con mèo đen già hấp hối. Lúc này, con mèo này đối với ông mà nói, đã không còn là động vật nữa, mà là người thân của ông. Ông nhớ lúc mẹ Ái Vân lâm chung, ông cũng cứ thẫn thờ ở bên giường bà như thế này. Động vật cũng giống như con người, rồi cũng sẽ có một ngày đi đến điểm cuối của sự sống. Vào khoảnh khắc này, chúng vô cùng cần người thân ở bên cạnh canh giữ; như vậy, chúng có lẽ mới có thể bình tĩnh vượt qua khoảng thời gian cuối cùng này.

Con mèo đen thân yêu dần dần đến cả sức rên rỉ cũng không còn nữa. Miếng da mi mắt bị thương sụp xuống, che khuất đôi mắt màu vàng, đẹp đẽ kia.

Ông lão nhẹ nhàng ôm nó vào lòng, dùng một bàn tay nổi gân xanh đau đớn vuốt ve nó.

Vào lúc rạng sáng, con mèo đen già đã chết trong vòng tay của Từ Quốc Cường.

Ông lão dùng lòng bàn tay lau sạch nước mắt đầy mặt, ôm lấy người bạn đồng hành đã tắt thở này, mở cánh cửa thông ra ban-công. Ông nhìn thấy, bên ngoài đã phủ một lớp tuyết dày chừng một thốn. Trời âm u rất nặng, trên không trung vẫn lất phất bay những bông tuyết. Gió đã hoàn toàn ngừng thổi, trong không khí lan tỏa một chút ấm áp dịu nhẹ.

Ông đặt con mèo đen già yên vị ở một góc ban-công, dùng tấm đệm bông che phủ nó lại, sau đó tĩnh lặng đứng bên lan can, nhìn thành phố mờ ảo trong gió tuyết và những ngọn núi xa mờ ảo, miệng thở dài, xung quanh đám râu cằm mọc một vòng sương trắng...

Ông lão Từ Quốc Cường suốt cả buổi sáng không bước ra khỏi cửa phòng mình. Ông khoanh chân ngồi trên giường, trầm mặc hút thuốc một lúc rất lâu. Sau đó, ông tìm thấy một chiếc hộp gỗ nhỏ dưới gầm giường, dùng chổi quét sạch sẽ, lót thêm một ít bông gòn mới vào bên trong. Ông muốn chôn cất con mèo đen già của mình giống như chôn cất một con người.

Khoảng trưa, con mèo của ông đã được "khâm liệm". Ông đặt chiếc bát nhỏ thường ngày mèo uống nước ăn cơm và cuộn len ấy vào trong "quan tài"; sau đó dùng những mẩu gỗ nhỏ đóng chiếc hộp gỗ lại.

Phúc Quân và Ái Vân buổi trưa đều không về nhà, bản thân ông cũng không có tâm trạng ăn cơm; thế là ông bỏ chiếc hộp gỗ nhỏ này vào một chiếc túi xách rách, lại cầm một chiếc xẻng sắt nhỏ hốt tro lò, một mình lặng lẽ ra khỏi cửa.

Ông bước trên lớp tuyết dày xốp ra khỏi cánh cửa nhỏ phía sau khu nhà gia nhân, khập khiễng đi đến con đường lớn. Bông tuyết ngập trời giống như vô số con bướm trắng bay phấp phới. Mặt ông lão Từ Quốc Cường căng cứng, trên đường thỉnh thoảng có người quen biết ông nhiệt tình chào hỏi, ông chỉ nghiêm nghị gật gật đầu.

Ông đến một thung lũng nhỏ cách không xa khu ủy, tìm một sườn núi nhỏ hướng nam ở bên cạnh đường cái, dùng xẻng sắt nhỏ đào một cái hố nhỏ dưới chân vách đất, đặt chiếc hộp gỗ nhỏ đó vào trong; sau đó dùng đất lấp lại, hơn nữa giống như một ngôi mộ thực sự, đắp lên một nấm mồ nhỏ.

Sau khi toàn bộ việc tang lễ kết thúc, ông ngồi xổm bên cạnh nấm mồ nhỏ này, lại hút thuốc lào, tuyết lặng lẽ rơi xuống, giữa trời đất một mảnh tĩnh lặng. Đôi vai và chiếc mũ bông nhung chần bông của ông nhanh chóng trắng xóa. Ông thẫn thờ nhìn dãy núi tuyết trắng xóa ở đối diện và một khoảng kiến trúc lớn không cách xa lắm, một làn khói trắng phun ra từ miệng, lượn lờ giữa những bông tuyết trên đỉnh đầu.

Ông lão Từ Quốc Cường đột nhiên cảm thấy thế giới này trống rỗng; rất nhiều chuyện hôm qua vẫn còn nhớ như in, hình như chớp mắt đã trở nên rất xa xôi. Lúc này, ông không hề cảm thấy sinh ngắn ngủi, mà ngược lại cảm thấy mình sống quá lâu rồi.

Không còn nghi ngờ gì nữa, cái chết của con mèo đen già là một đả kích nặng nề đối với ông lão Từ Quốc Cường. Chỉ có bản thân ông mới có thể trải nghiệm được sự tàn khốc của sự việc này. Ông cũng không trông mong người khác hiểu mình, bao gồm cả những người trong nhà ông.

Mấy ngày nay, tâm trạng của ông vẫn luôn kém. Ông cũng không muốn kể lể bất hạnh của mình cho người khác nghe. Nếu nói ra việc mình đau buồn vì một con mèo đã chết, có lẽ người ta sẽ cười rụng cả răng. Chỉ là vào bữa cơm ngày chủ nhật, Ái Vân đột nhiên nhắc tới nói: "Mấy ngày nay sao chẳng thấy mèo đâu nhỉ?"

"Mèo chết rồi." Ông nói với con gái.

"Chết rồi ư? Cũng đúng, con mèo này già quá rồi..." Ái Vân hời hợt nói một câu, rồi sau đó đi múc canh. Hiểu Hà chỉ cúi đầu ăn cơm, Phúc Quân vừa ăn, vừa nói chuyện với một cán bộ ở bên cạnh. Không ai nhắc lại về con linh vật đã chết này nữa.

Từ Quốc Cường miễn cưỡng ăn một bát cơm nhỏ, canh cũng không uống, liền trở về phòng của mình. Ông thẫn thờ đứng sau cửa, nước mắt ngập tràn đôi mắt già lòa. Ông hình như nghe thấy từ nơi nào đó trong phòng truyền đến một tiếng kêu "meo meo", vội vàng quay đầu một vòng. Chẳng có gì cả, là tai ông xuất hiện ảo giác...

Trong những ngày sau đó, cứ cách một hai ngày, ông lão Từ Quốc Cường thể nào cũng vào lúc gần hoàng hôn, một mình lặng lẽ bước ra khỏi cửa nhà, đi qua con đường lớn đó, đến cái vũng núi nhỏ kia, tha thẩn trước nấm mồ nhỏ một khoảng thời gian. Tình cảm của con người đôi khi thật khó hiểu, ông có thể lạnh lùng với con người, nhưng lại có thể mang theo sự lưu luyến mãi mãi với một con vật.

Lại là một buổi hoàng hôn, ánh đèn thành phố và lớp tuyết sót lại trên sườn núi lấp lánh ánh sáng trắng lạnh lẽo. Mặt đất đã bắt đầu đóng băng, cứng ngắc như một tấm sắt. Gió gào thét thổi tới từ khe núi đằng xa, tràn ngập thành phố trong vùng trũng. Ông lão Từ Quốc Cường giống như thường lệ, mặc chiếc áo choàng da cừu lót vải mặt dày cộp, đội chiếc mũ bông nhung, lại đến cái vũng núi nhỏ chôn cất con mèo đen già để đi dạo. Bây giờ ông đã không còn dũng khí đi đến nấm mồ nhỏ đó nữa; chỉ đi đi lại lại mấy vòng bên lề đường cái dưới sườn núi đó. Điều này phần lớn không phải là chuyên môn đến tế cúng con mèo đã chết kia. Ông cũng không biết tại sao mình lại chạy tới đây; giống như ông đã đánh thứ gì đó quý giá ở nơi này, mặc dù vô vọng nhặt lại, nhưng vẫn cứ lặp đi lặp lại tìm kiếm.

Ông lão Từ Quốc Cường đi dạo mấy vòng bên lề đường lớn, đang định quay người đi về nhà, thì đột nhiên lại nghe thấy một tiếng mèo kêu. Tim ông giật thon lót, không kìm được quay đầu nhìn về phía sườn núi một cái. Ngoại trừ một mảnh tối tăm, ông chẳng nhìn thấy gì cả.

Ông lắc lắc cái đầu đội mũ bông nhung, biết rằng tai mình lại có vấn đề rồi. "Meo meo!"

Lại là một tiếng mèo kêu. Lần này ông lão nghe rất rõ ràng! Đây quả thực là tiếng mèo kêu, hơn nữa gần như giống hệt tiếng kêu của con mèo già nhà ông!

Một luồng khí lạnh chạy dọc theo sống lưng ông lão lên đến tận gáy. Chẳng lẽ con mèo đen già của ông thực sự sống lại rồi ư? Mặc dù ông là một đảng viên lâu năm, nhưng ít nhiều vẫn có chút mê tín, thầm nghĩ không biết có phải linh hồn của mèo đang kêu ở gần ông không?

Khi nghe thấy tiếng mèo kêu thêm lần nữa, ông mới phát hiện tiếng kêu này truyền đến từ phía trước đường cái.

Ông đờ đẫn đứng bên lề đường, nhìn thấy một bóng người mờ mịt phía trước đang đi về phía ông.

Cho đến khi người này đi đến trước mặt ông, ông mới nhận ra đây chính là đứa cháu ngoại Hiểu Hà của ông!

"Sao con lại đến đây?" Ông lão Từ Quốc Cường bước lên trước một bước, nói với đứa cháu ngoại. Hiểu Hà lấy từ trong chiếc áo khoác bông của con bé ra một con mèo con, giơ trước mặt ông nói: "Ông ngoại, con mua cho ông một con mèo ở chợ tự do. Ông nhìn xem, cũng là màu đen đấy! Hai con mắt vàng vàng, giống hệt con mèo ban đầu của ông, nói không chừng chính là con trai do mèo đen già sinh ra đấy! Ông ngoại, ông đừng buồn nữa. Con biết một mình ông hay đến nơi này..."

Ông lão Từ Quốc Cường đón lấy con mèo đen nhỏ từ tay đứa cháu ngoại, cúi người dùng má cọ cọ lên người mèo, trong bóng tối không nhịn được nước mắt giàn giụa tuôn rơi. Ông vươn một tay xoa xoa đầu đứa cháu ngoại, nói: "Chúng ta về nhà thôi..."