Nếu không xem các số liệu thống kê liên quan, ai có thể tưởng tượng được trong muôn vàn núi non hang hốc của cao nguyên Hoàng Thổ, rốt cuộc có bao nhiêu thôn làng và hộ gia đình chứ? Những người lữ hành! Các người có lẽ đã đi không ít đường, nhưng ấn tượng để lại về mảnh đất cùng màu với ánh mặt trời này, e rằng vẫn chỉ là "thấy đốm báo mà chưa thấy toàn con báo".

Hoàng thổ, danh từ này đã có từ lâu trong các sách sử Trung Quốc. Nghiên cứu địa chất học cho thấy, hoàng thổ là trầm tích dạng đất bột sa có tính chất bột bùn được kết dính bởi canxi, chứa hơn sáu mươi loại khoáng vật như thạch anh, fenspat, mica, thuộc thời kỳ Đệ Tứ lục địa màu vàng. Trong diện tích bao phủ bởi hoàng thổ chiếm một phần mười diện tích đất liền toàn cầu, nước ta bao gồm bảy tỉnh (khu) Thiểm Tây, Sơn Tây, Cam Túc, Thanh Hải, Ninh Hạ, Hà Nam, Nội Mông với diện tích lên tới năm trăm chín mươi nghìn km vuông; sự phân bố rộng rãi, độ dày tích tụ lớn, loại hình hoàn chỉnh như vậy là hiếm thấy trên thế giới. Ở nước ta, từ Tây Bắc hướng về Đông Nam, Gobi - sa mạc - hoàng thổ, lần lượt phân bố theo dải, do đó trong lịch sử hình thành hoàng thổ, được cho là do gió vận chuyển từ khoảng cách xa tới. Ngoài ra còn có các học thuyết khác nhau về thủy thành và thổ thành. Do trong trầm tích hoàng thổ chứa đựng thông tin phong phú về kỷ Đệ Tứ, các nhà khoa học liên quan thường cố ý coi hoàng thổ là một đối tượng nghiên cứu độc đáo - kỷ Đệ Tứ đại diện cho kỷ mới nhất trong lịch sử phát triển trái đất.

Vì hoàng thổ có các đặc điểm như phát triển khe nứt thẳng đứng, độ rỗng lớn và tính lún ướt, nên khi gặp nước rất dễ bị xói mòn, sụt lở và tan rã. Trong suốt hai, ba triệu năm đằng đẵng, mảnh đất hoàng thổ bao la này đã bị dòng nước xói mòn thành những khe rãnh dọc ngang, chia cắt vụn vỡ, phân tán khắp nơi, tựa như gương mặt nhăn nheo thô ráp của một ông lão - mỗi năm bùn cát đổ vào sông Hoàng Hà lên tới một tỷ sáu trăm triệu tấn!

Ngay trong vô số nếp nhăn màu vàng này của tự nhiên, bao thế hệ con người vẫn sinh sống và sinh sôi nảy nở. Dù đi vào theo bất kỳ "nếp nhăn" nào, bạn đều có thể bắt gặp các thôn làng và khói bếp, hơn nữa còn dày đặc đến mức khiến bạn không thể tin nổi. Những dòng nước nhỏ chằng chịt, tựa như dây dưa leo nối liền hết thôn trang này đến thôn trang khác. Những dòng sông trên vùng hoang dã - thứ dây trường xuân của sự sống. Có những thôn trang thực sự chẳng còn cách nào khác, đành bị ép vào trên núi khô; dân làng quanh năm suốt tháng dùng súc vật chở nước từ dưới khe về ăn, hoặc là, chỉ còn cách dùng nước mưa từ trên trời rơi xuống. Ở những vùng núi sâu hẻo lánh xa xôi cách trở, người ta bàn chuyện ngoài núi cũng mới mẻ chẳng kém gì người ngoài núi bàn chuyện nước ngoài. Theo một tin tức trên báo "Hoàng Nguyên", vài chục hộ dân của một thôn xóm hẻo lánh thuộc một huyện nọ, vậy mà không có lấy một người từng nhìn thấy đồng hồ! Tình trạng lạc hậu thế này, e rằng khiến cho những cư dân của "Macondo" dưới ngòi bút của Gabriel García Márquez cũng phải kinh ngạc. Khỏi phải nói, những thôn trang như vậy, đừng nói là cán bộ huyện, ngay cả cán bộ công xã, thường cũng chẳng bao giờ đặt chân tới... Một tuần nay, Điền Phúc Quân đã đi qua ba cái thôn "góc chết" như vậy. Anh không phải cố ý tới những nơi này để giải quyết vấn đề, mà là tự mình quyết định thực hiện chuyến thăm bất ngờ không nằm trong kế hoạch công tác ban đầu này.

Một tuần trước, anh đến công xã Hậu Tử Đầu, nơi xa xôi hẻo lánh nhất toàn huyện để kiểm tra công tác, tình cờ phát hiện ra công xã này có bốn thôn, các cán bộ công xã hoàn toàn mù tịt, căn bản không hề hay biết - họ thậm chí chưa có ai từng đặt chân đến những nơi này. Được biết, muốn đến những thôn này đừng nói là xe ô tô, ngay cả xe đạp cũng không đi nổi; dù là đi bộ, cũng phải leo núi vượt khe, đi trên những con đường nhỏ hẹp như ruột dê suốt hai ngày mới tới nơi.

Điền Phúc Quân vô cùng tức giận trước tình trạng công tác này của công xã Hậu Tử Đầu. Anh không cần cán bộ công xã đi cùng, quyết định tự mình đi bộ tới những thôn xóm bị lãng quên này để xem xét.

Ba thôn đã xem qua, tình hình vô cùng chấn động. Thiếu ăn thiếu mặc là hiện tượng phổ biến. Có những cô gái mười bảy, mười tám tuổi, quần áo không thể che nổi thân mình. Những căn bệnh thường gặp dễ chữa trị lại hành hạ con người trong thời gian dài; những bệnh nhân nặng hơn thì nằm trên chiếc giường đất trơ trọi không trải chiếu chờ chết. Buổi tối rất ít nhà thắp đèn; trời vừa tối, người ta đã đóng cửa cài then đi ngủ. Sói hoang cứ như vào chốn không người, nhảy vào chuồng cừu cắn xé tùy ý, cũng chẳng ai dám ra ngoài xua đuổi - nghe nói sói ở đây từ lâu đã chẳng coi con người ra gì nữa. Chẳng có mấy ai rửa mặt, huống chi là các điều kiện vệ sinh khác. Đa số các hộ gia đình ngoài chút ít đồ đạc duy trì sự sống ra, hầu như đều nghèo xác xơ. Có những hộ nghèo đến mức muối cũng không ăn nổi, đành quét ít đất Quan Âm ở chân tường nhà vệ sinh trộn vào cơm...

Khi Điền Phúc Quân đến những thôn này, dân làng hầu như đều chạy ra đứng từ xa quan sát anh, tựa như có một người ngoài hành tinh tới. Mỗi khi đến một thôn, anh đều đi xem từng nhà một. Những vấn đề có thể giải quyết ngay, anh liền bàn bạc với người phụ trách đội để giải quyết tại chỗ. Những vấn đề cần công xã giải quyết, anh đều ghi chép vào sổ tay. Những vấn đề ngay cả công xã cũng không giải quyết được, anh chuẩn bị sau khi về huyện, sẽ cùng các ban ngành liên quan, cố gắng giải quyết trong thời gian sớm nhất.

Hiện tại, Điền Phúc Quân đang bò trườn trên một con đường núi khúc khuỷu, đi đến "góc chết" cuối cùng, tay anh kéo theo một cành củi khô, áo khoác vắt trên vai, vừa đi vừa cảnh giác quan sát xung quanh xem có sói hoang xuất hiện không giữa chốn núi rừng vắng lặng vạn vật tĩnh mịch này.

Sắp đến Tết Đoan Dương rồi, mặt trời trên đỉnh đầu nóng hầm hập. Tiếng kêu trong trẻo của gà rừng và chim trĩ thỉnh thoảng phá tan thế giới tĩnh mịch tựa như mơ này. Màu xanh trên mặt đất đã rất bắt mắt. Phần lớn ruộng hoa màu vụ thu vừa mới làm cỏ xong. Giữa các ruộng hoa màu, cỏ linh lăng đang nở rộ những đóa hoa màu tím đỏ rậm rạp. Trên sườn núi hướng dương, những bông lúa mì lưa thưa bắt đầu ánh lên sắc vàng; đôi khi trong bụi ngải đắng màu xám trắng bên đường, một con thỏ rừng bất ngờ lao vút ra, khiến Điền Phúc Quân vã mồ hôi hột vì sợ.

Anh vừa đi vừa ngắt một nắm ngải đắng đưa lên mũi ngửi. Mùi lá ngải đắng chát mà thanh tao này khiến anh không khỏi nhớ về Tết Đoan Dương hồi nhỏ, anh và anh Phúc Đường luôn phải dậy từ sớm tinh mơ, nhổ thật nhiều lá ngải, cắm lên cửa, cắm lên tai của cả nhà, rồi sau đó mới mở nồi bánh chưng thơm nức... Haiz, từ lúc đó đến giờ, chẳng mấy chốc mà vài chục năm đã trôi qua. Con người mà, đôi khi cảm thấy ngày tháng trôi quá chậm; đôi khi lại cảm thấy quá nhanh, đến mức chẳng kịp làm gì cả! Nhớ lúc Cách mạng Văn hóa bắt đầu, anh vừa ngoài ba mươi tuổi, đúng là thời kỳ phong độ nhất - kết quả là quãng thời gian tươi đẹp này lại lãng phí vô ích. Mấy năm trước tuy khôi phục công tác, nhưng cũng bằng như vẫn đang chịu đựng khổ ải trong chảo dầu. Mãi cho đến không lâu trước đây sau khi "Tứ nhân bang" bị lật đổ, anh mới cảm thấy như trẻ lại. Chỉ cần đất nước có hy vọng, công việc có mệt chết người cũng thấy sảng khoái! Anh nhiều năm nay luôn ở trong công tác thực tế, vì vậy rất rõ ràng sự tàn phá tai hại mà mười năm Cách mạng Văn hóa mang lại là trên nhiều phương diện, không thể xóa bỏ trong sớm chiều. Anh thường nghĩ, là một cán bộ lãnh đạo cơ sở, phải vừa vùi đầu làm việc cật lực trong phạm vi công tác của mình, vừa phải động não nghĩ ra các biện pháp mới. Đương nhiên, việc quan trọng nhất lúc này vẫn là vấn đề ăn no của nông dân. Hiện giờ xem ra, không có sự thay đổi chính sách lớn, vấn đề này vẫn không thể giải quyết. Vậy thì, giải quyết được bao nhiêu hay bấy nhiêu, ít nhất trước tiên đừng để người chết đói... Gần trưa, Điền Phúc Quân mới đi đến thôn nhỏ gọi là Thổ Nhai Ao này. Thôn này chỉ có hơn mười hộ gia đình, là một đội sản xuất, thuộc sự quản lý của một đại đội ngoài mấy dãy núi. Cả thôn không có lấy một đảng viên, cũng không có đoàn viên; đội trưởng sản xuất luân phiên làm, mỗi năm đổi một người, hầu như người lao động nam nào cũng đã làm qua rồi.

Điền Phúc Quân được đội trưởng hiện tại dẫn về nhà ăn cơm trưa. Một lỗ hang đất của đội trưởng tối om như một hang núi, giữa ban ngày đi vào vậy mà không nhìn rõ trong nhà có mấy người. Anh ngồi trên chiếc giường đất trải chiếu rách hỏi đội trưởng sản xuất về tình hình trong thôn. Vợ đội trưởng đang nấu cơm trên bếp. Chẳng bao lâu sau anh mới phát hiện, gia đình này có sáu đứa trẻ, đứa lớn hơn đứa nhỏ một chút, đều chen chúc trong góc cửa nhìn anh đầy sợ hãi. Lũ trẻ hầu như không mặc quần áo, cũng không phân biệt được nam nữ, tất cả đều cạo trọc đầu - chắc là sợ có chí. Sau khi cơm trưa bưng lên, Điền Phúc Quân cầm lấy một cái bánh bao bột ngô. Anh vừa định ăn, phát hiện trên cái bánh vàng này dính chút thứ đen đen. Anh đứng phắt dậy từ trên giường, đi đến đầu giường phía sau nhấc vung nồi lên. Anh nhìn thấy, trong nồi chỉ có hai cái bánh bao bột ngô, còn lại đều là nắm cám. Cổ họng anh lập tức bị nghẹn lại.

Điền Phúc Quân bỏ cái bánh bao bột ngô trong bát mình vào nồi, dùng tay lấy nắm cám. Tay anh vừa nắm, nắm cám này đã bị anh bóp thành một đống vụn. Anh tiện tay cầm chiếc xẻng sắt trên bệ bếp, xúc đống vụn đó vào bát mình, rồi rưới hai thìa nước luộc nồi, quay lại giường cúi đầu ăn. Cả nhà đội trưởng sợ đến mức không dám nói một lời nào. Hai người lớn và sáu đứa trẻ đều trân trân nhìn anh nuốt bát cơm nước cám đó.

Anh còn chưa kịp đặt bát cơm xuống, ngoài cửa đột nhiên xông vào một ông lão. Điền Phúc Quân chưa kịp phản ứng, ông lão này đã quỳ sụp xuống đất dưới chân đội trưởng, vừa dập đầu với anh trên giường, vừa vừa khóc vừa kêu: "Thanh thiên đại lão gia! Mau cứu lấy tính mạng cả nhà tôi với..."

Điền Phúc Quân hoảng hốt vứt bát xuống, nhảy xuống giường đỡ ông lão dậy, hỏi ông: "Chuyện gì? Chuyện gì?"

Ông lão vừa khóc vừa kể: "Nhà tôi ba miệng ăn bốn ngày rồi chưa được ăn một hạt ngũ cốc nào! Sắp chết đói rồi..."

"Một hạt lương thực cũng không còn?" Điền Phúc Quân hỏi.

"Chính là vậy..."

"Khẩu phần lương thực đâu?"

"Bị khấu trừ rồi!"

"Tại sao lại khấu trừ?"

Lúc này, đội trưởng lên tiếng: "Con trai nhà ông ấy bỏ đi lưu dân rồi, công xã và đại đội ra lệnh phải khấu trừ khẩu phần. Chúng tôi cũng không dám cho..."

"Con tôi cũng vì đói quá không chịu nổi, mới phải bỏ đi..." Ông lão khóc nói. "Đi, tôi đến nhà ông xem thử!"

Điền Phúc Quân lập tức đỡ ông lão ra khỏi cửa nhà đội trưởng; bản thân đội trưởng cũng vội vàng đuổi theo sau.

Điền Phúc Quân vào nhà ông lão này, nhìn thấy trên giường đất có một bà lão đang nằm, đã đói đến thoi thóp. Anh cúi người hỏi chuyện, bà lão này thậm chí không nhấc nổi mí mắt, càng không có sức để trả lời anh. Dưới chân tường hang, còn có một cô bé mười bốn, mười lăm tuổi, nhắm mắt ngồi tựa vào tường, mặt đã tái vàng. Nó thấy có người lạ tới, cố dùng tay chống tường đứng dậy, tuyệt vọng nhìn anh.

Điền Phúc Quân chứng kiến cảnh tượng bi thảm này, nước mắt tuôn trào từ đôi mắt. Anh nghẹn ngào, túm chặt vai đội trưởng, nói: "Mau đi phân phát lương thực!" Đội trưởng ngu ngốc ấp úng nói: "Lãnh đạo công xã và đại đội không cho phép phân phát lương thực cho họ, tôi..."

"Khốn kiếp!" Điền Phúc Quân vốn có giáo dưỡng không nhịn được buột miệng chửi thề. Anh túm lấy áo đội trưởng, kéo anh ta đi phân phát lương thực ngay lập tức.

Khi Điền Phúc Quân và đội trưởng mỗi người khiêng một bao lương thực quay lại, cả nhà ba miệng ăn này đều bò lết quỳ dưới cửa, khóc thành một đống... Ba ngày sau, tuân theo chỉ thị của Điền Phúc Quân, công xã Hậu Tử Đầu đã triệu tập hơn hai mươi bí thư đại đội đến công xã để họp.

Cuộc họp vừa bắt đầu, Điền Phúc Quân đã hỏi thẳng: "Đội nào của các anh có hộ gia đình đứt bữa? Có bao nhiêu hộ? Thiếu bao nhiêu lương thực?"

Câu hỏi của anh vừa dứt, rất nhiều bí thư chi bộ đã bật khóc. Họ lần lượt kể lại tình cảnh bất hạnh của đội mình. Xem ra ngoại trừ một số thôn cá biệt, phần lớn thôn đều có nhiều hộ thiếu lương thực; có những nhà chỉ duy trì được một hai tháng, có những nhà hiện tại đã không còn gì để bỏ vào nồi.

Vấn đề vô cùng nghiêm trọng. Nếu không giải quyết kịp thời, công xã Hậu Tử Đầu năm nay có thể sẽ chết đói không ít người. Không phải nói các đội này không có lấy một hạt lương thực. Tất cả các đại đội đều có "lương thực dự bị chiến đấu". Nhưng số lương thực này là chuẩn bị để đánh trận trong tương lai mà ăn; cấp trên quy định, bất cứ tình huống nào cũng không được phép động đến - động đến số lương thực này đồng nghĩa với phạm pháp!

Lúc này, Điền Phúc Quân không thể bận tâm đến hậu quả cá nhân - anh không thể nhìn người ta chết đói. Anh lập tức quyết định, mở ngay kho lương thực của các đội, nhanh chóng phân phát lương thực cho các hộ thiếu đói. Số lượng thiếu hụt của lương thực dự bị chiến đấu, sau này dần dần bù đắp lại - như vậy có thể xem là mượn lương, chứ không phải phân chia lương thực. Dù sao mặc kệ thế nào, anh đã vi phạm nghiêm trọng lệnh cấm. Anh nghĩ, vì việc này mà có bị đưa ra tòa án, anh cũng có thể biện hộ cho hành vi của mình... Điền Phúc Quân vốn còn định ở lại công xã Hậu Tử Đầu mấy ngày, muốn chạy thêm mấy đại đội dọc theo tuyến đường quốc lộ. Nhưng xe jeep của Ủy ban Cách mạng huyện đột ngột tới đây đón anh. Vì một vị lão thủ trưởng trung ương đến Hoàng Nguyên thị sát công tác, vị lão thủ trưởng này lại là người huyện Nguyên Tây, mấy ngày nữa sẽ quay về huyện, địa phương yêu cầu huyện Nguyên Tây dốc toàn lực làm tốt công tác tiếp đón. Phùng Thế Khoan sau khi nhận được thông báo, lập tức phái xe đón tất cả các ủy viên thường vụ đang ở bên ngoài về thành phố, bàn bạc làm sao đón vị lão thủ trưởng này.

Điền Phúc Quân tuy ngồi trong chiếc xe jeep phóng nhanh, nhưng tư tưởng vẫn còn ở công xã Hậu Tử Đầu. Qua cuộc khảo sát vội vàng lần này, khiến anh nhận ra dù "Tứ nhân bang" đã bị lật đổ, nhưng cục diện nghèo đói ở nông thôn vẫn như cũ. Muốn thay đổi tình trạng này, phải giải quyết vấn đề từ gốc rễ. Anh nghĩ: số lương thực lấy từ lương dự bị chiến đấu ra ăn hết rồi thì làm sao? Chẳng phải vẫn tiếp tục nhịn đói sao?

Tối ngày quay về huyện, Phúc Quân ăn cơm xong ở nhà, tâm trạng vẫn không tốt. Anh cũng không muốn nói chuyện với người nhà, liền một mình đến văn phòng của mình.

Anh ngồi trên chiếc ghế bành trong văn phòng, nhìn chằm chằm vào giấy dán cửa sổ hồi lâu ngẩn người. Những gương mặt vàng vọt đói khổ lại hiện lên trước mắt anh. Anh đau đớn cúi đầu, dùng ngón tay chải mái tóc mình một cách vô thức; chẳng mấy chốc, anh nhìn thấy tóc trắng tóc đen rơi một lớp trên mặt bàn. Anh nghe thấy có người gõ cửa, liền nói: "Cửa không khóa, mời vào!"

Anh nhìn thấy người bước vào cửa là cháu gái Nhuận Diệp của mình. Anh kinh ngạc phát hiện, cô cháu gái này của anh cũng mặt vàng gầy guộc, giống hệt cô bé bốn ngày chưa ăn ngũ cốc mà anh gặp ở Thổ Nhai Ao. Anh tưởng rằng suy nghĩ của mình vừa rồi chìm đắm trong những đám đông đói khát đó, lúc này mới sinh ra ảo giác với cháu gái mình. Nhưng quan sát kỹ, cũng thấy mình không nhìn nhầm - cháu gái anh quả thực tiều tụy như một người đói khát. Sao vậy? Chẳng lẽ nó cũng không có cơm ăn sao?

Chủ nhiệm Điền không hề biết, thứ cháu gái anh thiếu là một loại "lương thực" khác. Kể từ khi cháu gái kết hôn với con trai Lý Đăng Vân, rất ít khi quay lại nhà anh nữa. Do công việc bận rộn, anh cũng không phân tâm được để quan tâm đến cháu gái. Anh nghĩ, Nhuận Diệp đã có gia đình, đã có người quan tâm và chịu trách nhiệm với nó, tự nhiên anh không cần phải bận tâm thêm cho nó nữa. Nhuận Diệp bây giờ không thường xuyên về nhà anh cũng là bình thường, đứa nhỏ đã có gia đình riêng rồi mà! Dù anh và Đăng Vân có mâu thuẫn gì trong công tác, nhưng anh vẫn hài lòng với mối hôn sự này. Anh không phải nhìn mối hôn sự này từ quan điểm môn đăng hộ đối trần tục - chỉ cần hai đứa trẻ yêu thương nhau, thế là hơn tất cả!

Đương nhiên, Điền Phúc Quân hoàn toàn không biết tình hình đằng sau mối hôn sự này. Anh chỉ tiếc là lúc cháu gái kết hôn, anh đang học tập ở tỉnh, không thể tham dự hôn lễ của con bé; sau khi nó kết hôn, anh cũng không để tâm quan tâm nó thêm.

Bây giờ, cháu gái đích thân đến văn phòng tìm anh, anh cảm thấy rất vui, cũng có chút áy náy.

Anh để Nhuận Diệp ngồi vào ghế đối diện bàn làm việc, vừa đích thân pha cho nó một cốc nước đường; vừa xin lỗi nói: "Cháu lập gia đình rồi, nhị bá cũng bận chẳng ghé qua thăm hai đứa được..." "Nghe nói hai đứa ở ký túc xá của công ty vận tải?" "Không ạ. Cháu ở tại trường." Nhuận Diệp đón lấy cốc nước nhị bá đưa, cũng không uống, đặt ở mép bàn làm việc.

"Ở trường? Sao vậy? Hướng Tiền không phải có nhà ở công ty vận tải sao? Sao hai đứa lại ở văn phòng trường?"

"Cháu ở một mình ạ..."

"Một mình?"

"Vâng."

"Tại sao?"

Lòng Điền Phúc Quân chùng xuống. Từ gương mặt u buồn và tiều tụy của cháu gái, anh dường như nhìn ra một vài dấu hiệu bất hạnh, liền nhíu mày.

Nhuận Diệp đột ngột quay mặt sang một bên, miệng méo xệch, khóc.

Con bé vừa khóc, vừa nghẹn ngào nói với nhị bá: "Nhị bá tìm cho cháu một công việc ở nơi khác đi! Cháu không muốn ở Nguyên Tây nữa..."

"Tại sao?" Điền Phúc Quân đứng dậy từ ghế, một lần nữa hỏi cháu gái. "Cháu không cam tâm với Lý Hướng Tiền..." Nhuận Diệp khóc nói.

Điền Phúc Quân bước ra từ sau bàn làm việc, đi đến trước mặt cháu gái, cúi người ân cần nói với nó: "Nhuận Diệp, cháu từ nhỏ đã là đứa hiểu chuyện, cháu nói nhị bá nghe, rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì? Cháu và Hướng Tiền chẳng phải hai đứa tự nguyện mới kết hôn sao? Bây giờ sao lại thành ra thế này? Cháu mau nói nhị bá nghe!"

Nhuận Diệp lấy tay lau nước mắt trên mặt, nói: "Trong lòng cháu vốn không tự nguyện ạ!"

"Nếu là vậy, sao cháu lại kết hôn?"

"Bởi vì Từ đại gia nói..."

"Ông ấy nói gì?"

Nhuận Diệp do dự hồi lâu, mới ấp úng kể hết những lời Từ Quốc Cường lúc trước khuyên nó kết hôn với Hướng Tiền cho nhị bá nghe.

"Lão hồ đồ!"

Điền Phúc Quân nghe xong lời kể của cháu gái, tức giận mắng một tiếng ông nhạc già.

Điền Phúc Quân vạn lần không ngờ tới, cha của Ái Vân không chỉ trồng mấy loại hoa màu linh tinh trong sân nhà ông ta, mà còn làm loại chuyện hoang đường và ngu xuẩn này. Điều này chẳng khác nào hủy hoại cả cháu gái anh và Lý Hướng Tiền.

Do những bất hạnh nhìn thấy ở nông thôn mấy ngày trước, tâm trạng anh vốn dĩ đã rất nặng nề.

Bây giờ lại cộng thêm bất hạnh của cháu gái, khiến tâm trạng anh tồi tệ đến cực điểm.

Anh buông thõng hai cánh tay, đau đớn đi đi lại lại trên đất, lồng ngực cảm thấy đau nhói.

Lúc này, Nhuận Diệp dùng khăn tay lau đi nước mắt trên mặt, không khóc nữa. Nó nói với nhị bá: "Nhị bá cũng đừng quá vì chuyện của cháu mà dằn vặt. Dù sao bây giờ gạo đã nấu thành cơm rồi, không còn cách nào nữa. Cháu cũng không ly hôn; cháu không gánh nổi cái danh tiếng này. Hơn nữa, nếu cháu ly hôn, hai ông bà già ở nhà có thể sốt ruột đến chết ngay lập tức. Bây giờ cháu cứ tạm bợ thế này thôi. Nếu sau này có cơ hội, nhị bá điều cháu đến nơi khác làm việc; cháu thực sự không muốn ở lại Nguyên Tây nữa... Nhị bá, cháu từ nhỏ đã được nhị bá quan tâm, nuôi dạy lớn khôn, cháu sẽ mãi mãi ghi nhớ ơn nghĩa của nhị bá..."

Điền Phúc Quân một tay ấn lên trán mình, vừa nghe cháu gái nói, vừa lo âu suy nghĩ mình nên đối mặt với chuyện này như thế nào. Sự việc vô cùng phức tạp. Hiện tại anh đang bó tay không cách nào giải quyết. Anh không thể ngay lập tức đề nghị cháu gái ly hôn một cách thẳng thắn - vốn dĩ đây là cách thích hợp và hợp lý nhất. Không thể. Suy cho cùng, chủ ý vẫn phải do chính Nhuận Diệp đưa ra. Haiz, anh chỉ có thể giống như một triết gia bi quan mà nghĩ: có lẽ chỉ có thời gian mới giải quyết được vấn đề... Lúc này, trong sân ngoài cửa truyền đến giọng nói của Phùng Thế Khoan: "Phúc Quân, anh về rồi à?"

Điền Phúc Quân trả lời trong hang: "Về rồi."

Nhuận Diệp lập tức đứng dậy cáo từ nhị bá.

"Cháu nhất định phải suy nghĩ thoáng ra, ngàn vạn lần đừng làm suy sụp cơ thể mình, phải ăn uống đàng hoàng..." Anh tiễn cháu gái đến cửa văn phòng. Nhuận Diệp vừa bước qua ngưỡng cửa, Chủ nhiệm Phùng Thế Khoan liền bước vào văn phòng của Điền Phúc Quân, bàn bạc với anh về vấn đề làm sao đón lão thủ trưởng trung ương...