Cao nguyên Hoàng Thổ bao la bước vào năm 1976 trong cơn gió lạnh buốt giá.
Tháng Giêng, đây là tháng lạnh giá nhất trong năm, nhiệt độ thường rơi vào khoảng âm hai mươi độ. Theo ghi chép, nhiệt độ thấp khắc nghiệt nhất trong tháng này ở khu vực này có thể đạt tới âm ba mươi mốt đến âm ba mươi hai độ.
Khoảng quanh tiết Tiểu Hàn, những luồng không khí lạnh từ Siberia thi thoảng lại tràn qua những đồng cỏ và sa mạc bằng phẳng của Nội Mông, lan xuống phía Bắc Trung Quốc. Núi non trùng điệp trên cao nguyên Hoàng Thổ đã trơ trụi chẳng còn chút sắc xanh nào. Từng ngọn núi như những gã khổng lồ trần như nhộng, mặc cho ngọn gió hung tàn quất roi lên thân thể tựa đồng thau của mình. Các con sông lớn nhỏ đều ngừng chảy, bị băng cứng bịt kín. Trên vách đá hai bên bờ sông treo những tấm màn băng khổng lồ; những dòng suối từng cuồn cuộn chảy — thứ thi hứng của thiên nhiên — dường như đột ngột bị "đóng băng", thân băng vẫn giữ nguyên tư thế đang nhảy vọt của dòng thác. Trên bầu trời thành phố và làng mạc, khói than đen và khói củi trắng lững lờ trôi. Mọi người đều khoác lên mình áo quần bông dày cộm, choàng áo da cừu già; người đi đường thụt tay vào ống tay áo, miệng phả ra làn hơi trắng... Thế nhưng, trong những ngày giá rét thế này, người lao động nông thôn chẳng ai được phép nằm ì trên chiếc giường sưởi ấm áp của mình. Phong trào "Nông nghiệp học Đại Trại" thường bước vào cao trào đúng vào lúc này. Khắp nơi đều mở ra chiến trường xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Chỉ cần nơi nào có làng mạc, nơi đó có cờ đỏ; chỉ cần nơi nào có cờ đỏ, nơi đó có đám đông lao động, có những chiếc loa phóng thanh gào thét. Dẫu gió lạnh quất vào mặt, nhưng trên người và trên đầu mọi người đều bốc hơi nóng. Khắp nơi đều đang đắp đập, sửa ruộng bậc thang, bồi đắp bãi sông, thậm chí nổ mìn san bằng cả ngọn núi để xây dựng "tiểu bình nguyên nhân tạo"... Chúng ta tạm chưa bàn đến giá trị thực tế của những hành động này, hay liệu dùng cách này có thể thay đổi bộ mặt nghèo nàn lạc hậu của nông thôn Trung Quốc hay không. Chỉ riêng khí thế dời non lấp bể này thôi, bạn cũng không thể không thán phục tinh thần lao động vĩ đại của người lao động Trung Quốc. Khi bạn nhìn thấy họ như đàn kiến ăn xương, gặm nhấm từng ngọn núi lớn; hay như cuốn bánh bao, vắt từ chân núi đến tận đỉnh núi; khi bạn nhìn thấy họ thay đổi hoàn toàn dòng chảy của những con sông, như thể dắt những con rồng khổng lồ từ nơi cũ kỹ chẳng hề thay đổi suốt hàng nghìn hàng vạn năm sang một nơi khác, sao bạn có thể không cảm động sâu sắc trước hàng vạn hàng nghìn "Ngu Công" này chứ? Hơn nữa, phải biết rằng họ hoàn thành những kỳ tích này trong điều kiện như thế nào! Có khi mỗi ngày một người không được ăn nổi một cân lương thực, đừng nói đến thịt; tay cầm những công cụ thô sơ chẳng khác gì tổ tiên thời cổ đại, quần áo mỏng manh, dựa vào thân nhiệt và mồ hôi của chính mình để chống chọi với cái lạnh... Cứ như vậy, từng xẻng từng cuốc xoay chuyển núi sông! Đây chính là người lao động Trung Quốc của chúng ta! Họ từng xây dựng Vạn Lý Trường Thành hùng vĩ, khơi thông Đại Vận Hà chạy dọc Nam Bắc... Hôm nay, họ lại bụng đói cồn cào, khí thế bừng bừng tuyên bố rằng họ muốn "chọc thủng một cái lỗ lớn trên trái đất"...
Huyện Nguyên Tây là huyện tiên tiến trong việc "Nông nghiệp học Đại Trại" của địa khu Hoàng Nguyên, vì vậy đi trước các huyện khác một bước, cao trào xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp đã dấy lên từ tháng 11 năm ngoái. Chỉ trong hai tháng ngắn ngủi này, đã gặt hái được những thành tích đáng kinh ngạc. Tờ "Hoàng Nguyên Báo" và báo tỉnh đã đăng vài bài thông tin lớn. Ủy ban Cách mạng địa khu quyết định, cuối tháng Giêng sẽ tổ chức hội nghị hiện trường toàn địa khu về "Nông nghiệp học Đại Trại" tại huyện này, lúc đó một vị phụ trách của Ủy ban Cách mạng tỉnh sẽ đến tham dự.
Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Phùng Thế Khoan dạo này bận đến mức thường quên ăn. Ông họp qua điện thoại; nghe báo cáo; sửa chữa báo cáo giới thiệu kinh nghiệm cho hội nghị hiện trường mà nhóm chính công huyện chuẩn bị cho ông suốt cả đêm. Đôi mắt Phùng chủ nhiệm đỏ ngầu, khuôn mặt rộng gầy đi, kiểu tóc chải ngược vốn chỉnh tề thường ngày mấy hôm nay cũng chẳng buồn chải chuốt, rối bời xõa xuống trán. Trong mấy sân lớn của Ủy ban Cách mạng huyện, chỗ nào cũng nghe thấy giọng nói đầy phấn khích của ông đang bố trí các công việc.
Thế Khoan và các lãnh đạo khác của Ủy ban Cách mạng huyện không nghỉ ngày Tết Dương lịch, họp liền một ngày. Cuối cùng quyết định ông ở lại huyện thành chuẩn bị cho việc tổ chức hội nghị hiện trường của địa khu, các ủy viên thường vụ còn lại ngày mùng 2 tháng Giêng sẽ lên đường đến các công xã để kiểm tra tình hình cuộc đại chiến xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp, đảm bảo hội nghị hiện trường lúc đó có thể diễn ra khí thế và đặc sắc.
Điền Phúc Quân cùng một vị Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện khác là Trương Hữu Trí đi cùng nhau, đến hai công xã tiên tiến về xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp của huyện Nguyên Tây là Liễu Xá và Thạch Ngật Tiết để kiểm tra công tác — bởi vì hội nghị hiện trường của toàn địa khu dự định trọng điểm tham quan hai công xã này. Sau khi xong xuôi, họ sẽ nhân tiện ghé qua mấy công xã khác vài ngày.
Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí lên đường vào ngày mùng 2 tháng Giêng, ngồi xe Jeep trước tiên đi đến công xã Liễu Xá.
Công xã Liễu Xá do một "sự vật mới mẻ" lãnh đạo. Chủ nhiệm công xã Chu Văn Long và Chủ nhiệm công xã Thạch Ngật Tiết là Bạch Minh Xuyên là bạn học cùng lớp thời cấp ba, cũng là cùng năm làm cán bộ chuyên trách vũ trang công xã. Năm 1972 tuyển sinh khóa học viên công nông binh đầu tiên, Chu Văn Long được tiến cử vào Học viện Nông nghiệp Tây Bắc. Sau mùa thu năm ngoái tốt nghiệp trở về, anh ta viết đơn gửi Ủy ban Cách mạng huyện, nói rằng để lấy hành động thực tế hạn chế quyền hạn tư sản, anh ta yêu cầu trở về làm nông dân tại đại đội Liễu Xá nơi gia đình anh ta sinh sống. Ủy ban Cách mạng huyện ủng hộ mạnh mẽ "sự vật mới mẻ" này, đã tổ chức một cuộc họp tiễn đưa long trọng, tặng cho anh ta một cái xẻng và một bộ "Mao Tuyển". Ủy ban Cách mạng huyện còn quyết định, đồng chí Chu Văn Long giữ thân phận nông dân, nhưng đồng thời đảm nhiệm chức Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng công xã Liễu Xá. Chu Văn Long tốt nghiệp đại học về làm nông dân lập tức trở thành một tin tức chấn động, không chỉ báo chí địa khu và tỉnh tuyên truyền rộng rãi về anh ta, mà ngay cả "Nhân dân Nhật báo" và Đài phát thanh nhân dân Trung ương cũng đưa tin về những sự tích vinh quang của anh ta...
Khi gần đến giờ ăn trưa, Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí đến công xã Liễu Xá do Chu Văn Long lãnh đạo. Cổng công xã nhỏ, xe Jeep không lái vào được, đành đỗ ở bãi đất ngoài cổng.
Phúc Quân và Hữu Trí bước vào sân, bên trong không có tiếng động gì, thấy cửa các hang đất đều khóa. Có lẽ tất cả cán bộ công xã đều đã đến công trường đại chiến rồi.
Chỉ riêng điểm này thôi, cũng đủ chứng minh sự tiên tiến của công xã này không phải hư danh.
Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí phát hiện cửa một hang đất ở giữa không khóa, nghe thấy tiếng người nói chuyện bên trong — lại còn như nghe thấy tiếng đàn bà khóc lóc. Khi hai người đi đến trước cửa này, Phó chủ nhiệm công xã Lưu Chí Tường nhìn thấy họ, vội vàng đón ra. Họ nhìn thấy đúng là có một người phụ nữ nông thôn đang ngồi trên ghế sụt sùi.
Chí Tường nhanh chóng đưa hai vị phó chủ nhiệm huyện vào phòng khách của công xã, vừa rót trà, vừa đưa thuốc, còn lấy kìm sắt chọc cho lửa trong bếp lò kêu ầm ầm. Bản thân Chí Tường không hút thuốc lá giấy, miệng ngậm tẩu thuốc lào, khoác một chiếc áo da cừu già không bọc vải, người chừng bốn mươi tuổi mà mặt đầy nếp nhăn, trông như một lão nông dãi nắng dầm mưa. Điền Phúc Quân hỏi anh ta: "Văn Long đâu?"
Lưu Chí Tường nói: "Đêm qua, hai dân công của thôn Dương Loan và Giả Gia Câu lén bỏ trốn, Văn Long dẫn đội dân binh nhỏ sáng nay đã ra ngoài bắt người rồi..." "Sao dân công lại lén bỏ trốn?" Trương Hữu Trí hỏi.
Chí Tường nói: "Đây là hai dân công bị lao động cải tạo, có lẽ không chịu nổi phép vua trên công trường, nên là..."
"Sao? Còn có dân công bị lao động cải tạo ư?" Điền Phúc Quân nhíu mày hỏi Lưu Chí Tường.
"Chẳng phải sao! Từ khi Chu chủ nhiệm nhậm chức, phép vua đã cứng rắn rồi. Hiện giờ trên công trường đại chiến có bốn năm mươi người bị lao động cải tạo, đều là bị lôi từ các thôn đến." "Tại sao lại lao động cải tạo những người này?" Điền Phúc Quân hỏi.
"Haizz! Hai người là lãnh đạo cấp trên, tôi cũng không dám nói bậy..." Lưu Chí Tường sợ sệt cúi đầu chỉ lo hút thuốc lào.
"Không sợ! Anh nói đi!" Trương Hữu Trí bảo Lưu Chí Tường.
"Anh cứ nói tình hình xem nào, Chí Tường! Tôi và Hữu Trí đều hiểu anh mà." Điền Phúc Quân cũng ân cần nói.
Lưu Chí Tường lúc này mới gõ tro thuốc vào mép giày, nói: "Thực ra theo tôi thấy, đều là mấy chuyện vặt vãnh! Có nông dân mùa đông không có tiền may áo bông, mang khẩu phần lương thực ra chợ đen bán lấy mấy đồng; có người thì làm chút buôn bán nhỏ; cũng có người bất mãn với chính sách nào đó hiện nay, phát biểu vài câu phàn nàn... Chu chủ nhiệm nói đây đều là đấu tranh giai cấp nghiêm trọng, liền bắt những người này lôi lên công trường đại chiến xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp công xã để lao động cải tạo..."
"Cách 'lao động cải tạo' thế nào?" Trương Hữu Trí hỏi. Điền Phúc Quân quay đầu nói với Hữu Trí: "Năm ngoái có công xã đã dùng cách này rồi. Bắt một người làm việc của mấy người, đội dân binh nhỏ cầm súng canh chừng, cũng không trả thù lao..."
Lưu Chí Tường nói: "Phép vua năm nay của Chu chủ nhiệm còn nặng hơn thế nhiều! Động tí là trói người lại, còn dùng hình phạt. Cánh tay của người Giả Gia Câu đó đều bị đánh hỏng, vì không chịu nổi tội này nên mới cùng với dân công thôn Dương Loan bỏ trốn; người thôn Dương Loan này còn thảm hơn, bị treo lên đánh gần nửa đêm, mười ngón tay đều không duỗi ra được, sống lưng bầm tím như quả cà tím bị đông lạnh vậy..."
Điền Phúc Quân run tay châm một điếu thuốc, đau xót liếc nhìn Trương Hữu Trí. Trương Hữu Trí phẫn nộ nói: "Thế này thì thành Quốc Dân Đảng rồi!"
Lưu Chí Tường vì câu này của Trương Hữu Trí mà kinh ngạc đến mức há hốc mồm. Anh ta không ngờ lãnh đạo huyện lại không ủng hộ cách làm của Văn Long. Anh ta lập tức can đảm nói: "Đúng thế! Giờ nông dân thấy cán bộ công xã chúng tôi, cứ như thỏ thấy ưng, sợ chết khiếp. Các anh nói xem, nông dân đã bao giờ sợ cán bộ Đảng Cộng sản chúng ta thế này đâu nào!" "Đúng vậy," Điền Phúc Quân nói, "Thời chiến tranh trước kia, cán bộ chúng ta đi đến đâu, dân chúng đều coi chúng ta như người nhà. Giờ chúng ta chỉnh đốn quần chúng thế này, đây còn đâu chút mùi vị Đảng Cộng sản nữa chứ?"
Lưu Chí Tường nói thêm: "Văn Long còn nhấn mạnh mãi, làm chủ nghĩa xã hội, làm nông nghiệp học Đại Trại, là phải thượng võ! Phải có dây thừng cộng với đường lối! Ba lệnh năm lần không xong, thì dùng ba lệnh năm sợi dây! Còn đề xuất phải dỡ nắp đậy, lôi ra kẻ cầm đầu, đâm một nhát dao..."
Điền Phúc Quân nghe xong lời của Lưu Chí Tường, cúi người dí tắt mẩu thuốc lá dở trong tay xuống nền gạch, vứt sang một bên, ngẩng đầu nói: "Hiện tượng này không thể tiếp diễn được nữa... Thế này đi, Chí Tường! Ta ăn cơm trưa xong sẽ đến công trường của các anh xem sao, thả hết những người bị lao động cải tạo ra. Đội dân binh nhỏ rút về, cho họ ra phố Liễu Xá 'chặn đứng chủ nghĩa tư bản' đi! Đợi Văn Long về, chúng ta lại nói chuyện với cậu ta... Hữu Trí, anh thấy sao?"
Trương Hữu Trí béo mập xoa xoa mái tóc ngắn của mình, suy nghĩ một lát rồi nói: "Tôi cơ bản đồng ý với ý kiến của anh. Tuy nhiên, tình thế bây giờ, thả người ra rồi thôi thì e là khó ăn nói. Hay là thế này! Chúng ta cũng không nói những người này không có vấn đề, nhưng những vấn đề này hãy để họ giải quyết thông qua trường đêm chính trị hoặc lớp học tư tưởng Mao Trạch Đông, đừng lao động cải tạo những người này nữa, để họ làm bản kiểm điểm, rồi để mọi người phê bình 'khuynh hướng tư bản chủ nghĩa' của họ là được..." Chủ nhiệm Trương vừa nói, vừa tự thấy buồn cười vì chính những lời này của mình.
Lưu Chí Tường cũng cười, nói: "Cách của chủ nhiệm Trương hay. Văn Long cũng chẳng nói được gì!"
Điền Phúc Quân không cười, suy nghĩ một chút, cũng đành đồng ý với ý kiến của Hữu Trí. Lúc này, Lưu Chí Tường đột nhiên kêu lên: "Ái chà, nhìn tôi đây này! Cứ mải nói chuyện mà quên sắp xếp cơm nước cho hai vị rồi! Để tôi mau chạy xuống bếp bảo một tiếng!" Lưu Chí Tường đang định đi, Điền Phúc Quân ngăn anh ta lại nói: "Chí Tường anh đừng lo cơm nước! Anh cũng không cần đặc biệt sắp xếp cho tôi và Hữu Trí, các anh ăn gì chúng tôi tùy tiện ăn chút là được. Đợi Văn Long về, sau khi nói chuyện với cậu ta, tối chúng tôi cố gắng đến được Thạch Ngật Tiết. Xong việc chúng tôi còn quay lại Liễu Xá..."
Trương Hữu Trí hỏi Lưu Chí Tường: "Vừa rồi người phụ nữ ở hang đất làm việc của anh khóc lóc cái gì thế?" Lưu Chí Tường nói: "Đó là một dân công đến từ Lưu Bình Điếm, bị bệnh phụ khoa, muốn xin nghỉ về, Văn Long không phê chuẩn, cô ấy lại chạy đến tìm tôi. Văn Long không buông lời, tôi cũng không dám phê chuẩn..."
"Cho cô ấy về đi!" Điền Phúc Quân nói.
"Được ạ! Để tôi qua đó bảo cô ấy đi ngay!" Lưu Chí Tường nói rồi đi ra.
Chẳng bao lâu, người phụ nữ nọ nước mắt giàn giụa chạy tới, nói với Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí: "Ái chà chà, tôi sao mà mong được Bao Văn Chính, tôi kiếp sau cũng không quên hai vị thanh thiên đại lão gia các ông..."
Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí cười khổ, khuyên nhủ người phụ nữ nọ nhanh chóng đến bệnh viện khám bệnh đi...
Sau khi người phụ nữ đi, Lưu Chí Tường dẫn hai người họ đến bếp công xã cạnh bên ăn cơm. Sau khi vào bếp, thấy hai nhân viên cấp dưỡng đang bận rộn dở lồng hấp. Trong phòng còn một ông già béo, trông không giống nhân viên cấp dưỡng, mặc một bộ áo bông vải kaki đen kiểu Trung Quốc sạch sẽ, trên đầu quấn một chiếc khăn trắng mới, đang cầm một cái bát sứ lớn, gắp những miếng thịt trong nồi rau vào bát mình. Lưu Chí Tường khẽ nói với hai vị lãnh đạo huyện: "Đây là bố của Văn Long... chẳng mất một xu, thường xuyên đến bếp công xã ăn cơm, còn tự nhiên hơn cả ở nhà mình..."
Hai vị lãnh đạo huyện kinh ngạc nhìn người nông dân mặc áo bông đen này, trong lòng đều dâng lên nỗi phẫn uất không nói nên lời. Chu Văn Long hạn chế "quyền hạn tư sản" của người khác, nhưng chính cậu ta lại đi làm "quyền hạn tư sản" thực thụ! Cậu ta đánh người nông dân khác sống dở chết dở, lại để bố mình là nông dân không mất một xu, ở bếp công xã bới thịt gắp mỡ ăn uống no say!
Vị "Thái thượng hoàng" mặc áo bông đen kia như vào chốn không người múc một bát thịt đầy, lại lấy ba cái bánh bao trắng, tự đại đến mức chẳng thèm nhìn bất cứ ai trong bếp, rồi nghênh ngang đi ra. Trong mắt bố Chu Văn Long, công xã Liễu Xá chính là thiên hạ của con trai ông, ông muốn thế nào thì làm thế ấy!
Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí ăn xong bữa cơm vội vàng đầy khó chịu ở bếp công xã, rồi cùng Lưu Chí Tường đi đến công trường đại chiến của công xã.
Công trường đại chiến nằm trên một con sông cách công xã năm dặm. Cả công xã tập trung hơn hai nghìn dân công, đào đất trên sườn núi hai bên sông, đắp một con đập lớn, mưu đồ chặn toàn bộ con sông dài mười dặm này ở đây.
Khi đoàn Điền Phúc Quân đến công trường, đúng lúc dân công đang nghỉ ngơi, trên sườn núi hai bên sông và trên nền đập giữa lòng sông, đâu đâu cũng ngồi đầy người. Loa phóng thanh không nghỉ, đang phát bài xã luận đầu năm của hai báo một tạp chí "Trên đời không có việc gì khó, chỉ cần kiên trì leo núi".
Chỉ có một nơi người ta vẫn đang tiếp tục làm việc — đây chính là những dân công bị lao động cải tạo. Ngoài hai bữa cơm, cả ngày họ không được phép nghỉ ngơi. Xung quanh họ ngồi xổm mấy người dân binh cầm súng, ai hơi đứng lên một chút, người của đội dân binh nhỏ liền quát lớn. Đoàn Điền Phúc Quân đi đến trước bộ chỉ huy công trường dựng bằng bạt, Lưu Chí Tường liền gọi lớn phó chủ nhiệm khác của công xã và cán bộ chuyên trách vũ trang qua đây.
Hai cán bộ này chạy qua, vừa thấy là hai lãnh đạo huyện, vội vàng lên bắt tay thăm hỏi, rồi quay đầu gào lên gọi người bưng trà nước qua đây!
Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí không cho họ lấy nước, hỏi hai người này: Hiện giờ trên công trường còn bao nhiêu người bị lao động cải tạo? Hai người này trả lời, vốn có năm mươi sáu người, nhưng đêm qua lén chạy mất hai người, hiện còn năm mươi tư người.
Điền Phúc Quân nói với họ: "Thả hết những người đó ra! Để họ về liên đội dân công của thôn mình!" Trương Hữu Trí lập tức bổ sung: "Không được phép bày ra mấy trò này nữa! Nông dân có chút sai sót, có thể phê bình ở trường đêm chính trị là được!"
Hai người này rõ ràng không kịp phản ứng. Cán bộ chuyên trách vũ trang hỏi: "Có phải do Chu chủ nhiệm quyết định không?" Lưu Chí Tường lườm chuyên trách một cái, nói: "Đây là quyết định của lãnh đạo huyện!"
Hai kẻ ngây như phỗng lúc này mới hiểu ra: Lãnh đạo huyện còn to hơn quan của Chu chủ nhiệm! Họ không dám nói thêm nửa lời, vội vàng đi chấp hành quyết định của lãnh đạo huyện. Những người bị lao động cải tạo vừa được thả, cả công trường lập tức sôi sục. Mọi người ngay lập tức mười truyền một, một truyền trăm, nói rằng huyện xuống hai vị chủ nhiệm, giải tán "đội lao cải" rồi!
Dân công lập tức từ khắp nơi đổ về phía trước chiếc lều bạt này. Dân chúng người nói người xen vào tố cáo với hai vị "Thanh Thiên" này, rằng họ ăn không no; làm việc mệt mỏi — ban ngày làm cả ngày, tối lại phải chiến đấu ban đêm, thời gian ngủ chỉ có bốn, năm tiếng, lại còn đói đến mức không ngủ nổi! Những "phạm nhân" được thả càng như tạ ơn cứu mạng, lao đến trước mặt Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí, hơn năm mươi người không một ai không khóc. Có một cụ già, vừa khóc vừa xắn tay áo cho hai người xem vết máu bầm thâm đen do dây thừng siết chặt trên cánh tay. Cụ già vừa nói vừa khóc, quỵ sụp xuống trước mặt họ, khiến Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí vội vàng đỡ cụ dậy, an ủi cụ một hồi lâu... Điền Phúc Quân lập tức chỉ thị cho mấy lãnh đạo công xã: Lương thực thô của nông dân mang đến, đổi ở trạm lương thực công xã lấy lương thực tốt hơn một chút; lại trích một phần từ lương thực dự trữ tập thể ra để trợ cấp bữa ăn cho dân công. Ngoài ra, thời gian chiến đấu ban đêm phải rút ngắn; dân công bị bệnh cũng phải được chữa trị kịp thời...
Lưu Chí Tường lôi sổ tay ra, ghi chép chi tiết chỉ thị của chủ nhiệm Điền...
Trên đường trở về công xã, mấy lãnh đạo chẳng ai nói lời nào. Tâm trạng mọi người đều rất nặng nề. Từ cảm xúc của quần chúng, họ một lần nữa cảm nhận sâu sắc rằng, nông dân hiện nay bất mãn với nhiều chính sách của chúng ta đến nhường nào — đâu chỉ là bất mãn...
Vốn dĩ, Điền Phúc Quân và Trương Hữu Trí định đợi Chu Văn Long về công xã, nhưng vị chủ nhiệm này đến trước bữa tối vẫn không thấy bóng dáng. Họ thậm chí còn không ăn tối, ngồi xe Jeep đi công xã Thạch Ngật Tiết luôn. Trước khi đi Thạch Ngật Tiết, Điền Phúc Quân dặn Lưu Chí Tường rằng, anh và chủ nhiệm Trương một hai ngày nữa sẽ quay lại Liễu Xá; và bảo anh ta nhắn lại với Chu Văn Long, thả ngay cả hai người nông dân bị bắt về kia!
