Cô hiện tại là thanh niên trí thức cắm đội duy nhất còn lại trong thôn.

Đây là một con người bất hạnh: cha mẹ đều qua đời, không họ hàng không thân thuộc, thui thủi một mình. Vào cuối mùa đông năm 1969, khi ấy cùng đến cắm đội với cô có hơn hai mươi thiếu niên nam nữ. Đến mùa thu thứ hai hoặc thứ ba, những người này lần lượt bay đi cùng với đàn hồng hạc. Có người đi bộ đội hoặc làm công nhân; có người may mắn hơn thì được học đại học. Chỉ có cô là không đi được. Cô giống như một cánh chim non bị gãy cánh, lưu lại đây đã sáu năm rồi. Ai cũng biết, cô bất hạnh là vì người cha đã khuất bị tuyên bố là "kẻ phản bội" "tội danh tự sát" — người đã chết, nhưng lại để lại cho cô một di sản chính trị nặng nề không gánh nổi.

Nhưng trong mắt một số người, sự bất hạnh của cô chủ yếu vẫn là do lỗi của chính cô. Trong cảm nhận của mọi người, vào thời buổi này, những người có hoàn cảnh như cô nói chung thường hay tự ti. Để có thể sinh tồn trong xã hội này hoặc mưu cầu một chút phát triển nhỏ nhoi, họ luôn luôn cẩn trọng trong từng lời nói hành động, không có sắc bén, không có góc cạnh, chạy ngược chạy xuôi trước sau lưng lãnh đạo, trôi nổi tùy ý theo đại trào lưu của xã hội... Nhưng ngặt một nỗi, Ngô Nguyệt Cầm không có nhận thức đó. Những "mỹ đức" được nói đến ở trên, cô đến một chút cũng không có. Ngược lại, cô lại thể hiện ra một khí phách ngạo mạn. Bạn nhìn cô xem, đi đứng ngẩng đầu ưỡn ngực, ánh mắt luôn sắc bén quét nhìn thế giới phía trước. Miệng thỉnh thoảng lại ngân nga vài câu bài hát nước ngoài nghe không hiểu, đôi khi còn huýt sáo giống như con trai nữa chứ. Trong lúc người ta đang huyên náo bàn luận về những đề tài chính trị thời thượng lúc bấy giờ, cô luôn luôn im thin thít, một đôi mắt đen đạm mạc trợn trừng, hoặc dứt khoát nhắm đôi mắt đó lại. Tóm lại, cô rất không hòa hợp với xã hội trước mắt.

Đội sản xuất nơi cô ở lại đúng ngay là nơi đặt trụ sở công xã. Bách tính trong thôn thậm chí có gặp cán bộ công xã trong nhà vệ sinh, cũng luôn phải cười nịnh bợ, dùng câu nói kính trọng của người làm ruộng để hỏi: Ăn cơm chưa? Ngô Nguyệt Cầm mới không thèm đếm xỉa đến bộ này. Cô dẫu có gặp cái người có biệt danh là "Hắc Sát Thần" là bí thư công xã kia, cũng chẳng thèm chủ động bắt chuyện. Nếu "Hắc Sát Thần" Phùng Quốc Bân cũng mặc kệ cô, thậm chí cô còn chẳng thèm nhấc mi mắt lên mà cứ thế đi lướt qua trước mặt hắn.

Cô rất cô độc, nhưng đây chỉ là đối với người khác mà nói, còn trong thế giới của riêng cô, xem ra không phải như vậy. Ngày hay đêm, chỉ cần cô chưa ngủ, miệng luôn lẩm bẩm hát hò. Hát đương nhiên không phải là những bài hát mà người ta đã nghe quen thuộc lúc bấy giờ. Điệu bộ kỳ quái, chẳng ai nghe hiểu nổi. Bản thân cô thì sảng khoái — mọi người cho là thế.

Nhưng bách tính lại khinh bỉ sự sảng khoái này của cô. Quả thật, cha qua đời cũng đã mấy năm rồi, nhưng chẳng phải mẹ cô mới mất cách đây mấy tháng thôi sao? Dù rằng người lớn có vấn đề trong lý lịch, nhưng dẫu sao cũng là người thân ruột thịt của mình chứ! Đạo làm con mà đến một chút biểu hiện đau buồn và đau đớn cũng không có, lại còn có thể sảng khoái hát hò được sao? Thật là nghiệp chướng!

Có một lần, khi Vận Sinh - đội trưởng đội ba nơi Ngô Nguyệt Cầm sinh sống - nhắc đến một chuyện về việc cô hát hò, mọi người mới cảm thấy kinh ngạc. Vận Sinh kể cho mọi người nghe rằng, có một hôm vào lúc hoàng hôn, anh ta nghe thấy cô hát ở một con mương hoang sau thôn, hát mãi hát mãi, tiếng ca bỗng nhiên biến thành tiếng khóc oà... À, hóa ra là thế! Người trong thôn cuối cùng cũng hiểu thêm đôi chút về tính cách kỳ quái ấy của cô. Sống ở đời ai mà không có trải nghiệm thế này chứ? Khi nỗi đau khổ to lớn đè nặng trong lòng con người, đôi khi con người ta quả thật không dùng nước mắt, mà dùng tiếng ca để giải tỏa nỗi buồn. Tiếng ca còn chua xót hơn cả nước mắt.

Bởi vì tất cả những điều này của Ngô Nguyệt Cầm, cô rất nổi tiếng trong công xã. Thậm chí các cán bộ trên huyện cũng đều biết ở công xã Nam Mã Hà có "một người con gái như thế". Thêm vào đó, thanh niên trí thức cùng đến cắm đội với cô từ tỉnh về hầu như đã đi sạch, cô gần như trở thành người duy nhất ở công xã này nói "giọng ngoại tỉnh", lại thêm là con người như thế này, hơn nữa còn là phụ nữ!

Tất cả những điều này, cô tất yếu bị người ta chú ý và bàn tán. Còn cô ư, cứ giả vờ như điếc, mặc sức ta cứ đi theo con đường của ta. Cách đây không lâu, cô dùng vải thô lao động tự mình may một chiếc quần có ống quần hơi loe ra, toàn công xã đương nhiên lại coi là chuyện lạ lùng mà lập tức bàn tán xôn xao. Đầu tiên là Dương Lập Hiếu - văn thư công xã hay hớt lẻo - nói chiếc quần đó gọi là cái gì "quần ống loe", là "người ngoại quốc" mặc. Tiếp theo, bách tính khắp nơi truyền tai nhau rằng Ngô Nguyệt Cầm ở trường học Nam Mã Hà đã mặc một chiếc "quần thèn lèn". Cứ thế này, hễ công xã có chợ phiên, rất nhiều người thậm chí chạy đến trường tiểu học để xem cái "quần thèn lèn" của cô, khiến cô đến cả việc lên lớp cũng không tài nào dạy tiếp được.

Cô dạy học ở trường tiểu học của đại đội, ngay cả những người cực kỳ ghét cô, cũng đều nói cô dạy học rất giỏi. Cô biết múa, biết hát, đặc biệt là biết vẽ. Kéo đàn vĩ cầm cũng rất giỏi, lại còn biết tiếng Anh. Cô dạy một đám trẻ con nhà quê ở đây biết hát còn lanh lẹ, sáng sủa hơn cả lũ trẻ trong thành huyện. Bách tính trong thôn dù có cái nhìn thế nào về cô, đều vì điểm này mà yêu mến cô, quý trọng cô. Cô vắng mặt mấy ngày, toàn thể người dân trong thôn liền cảm thấy trống trải.

Nhưng người có ác cảm với cô quả thực cũng không ít. Những người này chủ yếu là một số người mà Ngô Nguyệt Cầm gọi đùa là "cán bộ quốc doanh". Mà trong số những người này, kẻ có ác cảm với cô nhất có lẽ phải kể đến Phùng Quốc Bân.

Phùng Quốc Bân có biệt danh là "Hắc Sát Thần", không chỉ vì khuôn mặt của hắn vừa đen vừa thô ráp, mà nét mặt ấy dù có cười cũng mang lại cho người ta cảm giác kính sợ; chủ yếu hơn là tính khí người này nóng nảy và kỳ quái, hở một chút là thích nổi giận. Con người hắn dù có làm sai chuyện gì, cũng rất ít khi làm kiểm điểm bằng văn bản hay lời nói, mà chỉ dùng hành động để sửa chữa. Hắn rất nghiêm khắc với khuyết điểm của bách tính bình thường, nhưng đối với sai lầm của cấp trên lại càng không khách khí. Chính vì điểm này, lại giành được sự kính trọng phổ biến. Vì nhân vật này có bản tính ngay thẳng, những cán bộ muốn lợi dụng chức quyền để mưu đồ chút lợi ích cho bản thân, làm việc dưới quyền hắn, cảm thấy vô cùng lạnh lẽo thất vọng. Đây là loại người cộng sản điển hình được nuôi dưỡng trong thời đại trước: trung thành tuyệt đối với sự nghiệp của Đảng, nhưng trong một số việc lại tỏ ra hơi cứng nhắc một chút. Khỏi phải nói, hắn căm thù đến tận xương tủy đối với mọi hành vi vượt ra khỏi khuôn phép bình thường.

Hắn đối với Ngô Nguyệt Cầm không chỉ có ác cảm, mà còn có chút địch ý. Điều này hoàn toàn không phải vì xuất thân của cô. Hắn biết cha mẹ cô có lẽ hoàn toàn là những người tốt bị hãm hại — trong mười năm "Cách mạng Văn hóa" những chuyện thế này còn ít sao? Hắn chủ yếu ác cảm với bản thân Ngô Nguyệt Cầm. Trong mắt hắn, cô gái này có quá khuyết điểm, trên người toát lên một luồng "mùi tư sản"; lại thêm hành vi phóng túng như thế, hoàn toàn không hiểu chuyện đời phép tắc. Hắn thậm chí hoài nghi không biết cô có quan niệm đạo đức tình cảm của người bình thường hay không.

Ngày hôm nay, văn thư công xã Dương Lập Hiếu nói với vị "Hắc Sát Thần" này rằng, anh ta nghe người ta phản ánh, Ngô Nguyệt Cầm dạo gần đây không chỉ tự mình hát "bài hát vàng" ngoại quốc, mà còn dạy lũ trẻ hát nữa kìa.

Phùng Quốc Bân vừa nghe liền nổi trận lôi đình, lập tức phái người đi gọi Ngô Nguyệt Cầm tới. Hắn phải trị cho cô một trận ra trò. Thế này thì còn ra thể thống gì nữa!

Nhì

Ngô Nguyệt Cầm nghe tin bí thư công xã gọi mình, cảm thấy rất kỳ lạ. Cô và Phùng Quốc Bân không có giao du trực tiếp gì cả. Những trí thức thanh niên trước kia ở cùng cô, vì chuyện của mình mà thường xuyên tiếp xúc với vị "Hắc Sát Thần" này, đều đã trở nên rất quen thuộc với hắn. Còn cô thì chưa từng tìm hắn bao giờ. Cô sớm đã nghe ngóng được từ bên ngoài rằng bí thư công xã rất có ác cảm với cô. Đã người ta có ác cảm, thì việc gì phải đi tìm chứ? Tuy nhiên, nói một câu công tâm, cô lại không có mấy ác cảm với vị bí thư công xã này. Dù cô không hiểu rõ bản thân hắn. Nhưng cô cảm thấy bách tính không hề ghét con người này. Dù sao cô nghĩ: Người mà bách tính không ghét, thì cô cũng không ghét, mặc kệ hắn nhìn nhận cô thế nào!

Bây giờ vị bí thư này lại sai người đến gọi cô, có chuyện gì nhỉ? Chuyện tốt chắc là không có rồi. Kiểu người như cô thì còn có thể hy vọng chuyện tốt gì chứ! Là cô làm sai chuyện gì à? Cô cũng không nhớ ra được. Dù thế nào đi nữa, cô rất muốn diện kiến vị "Hắc Sát Thần" này xem rốt cuộc hắn hung dữ đến thế nào! Chẳng lẽ hắn có thể nuốt tươi cô được chắc?

Cô từ trường tiểu học phía sau thôn đi về phía dãy nhà của công xã nằm trong rừng táo phía trước thôn.

Cơn mưa thu lất phất đã rả rích rơi mười mấy ngày nay, bây giờ vẫn đang rơi. Bầu trời giống như được quét một lớp sơn xám, âm u dày đặc. Vùng đồng ruộng tỏa ra một mùi mốc meo hăng hắc. Giữa những ngọn núi xanh thẫm mờ ảo phía xa, lững lờ trôi những cụm sương mù nhẹ nhàng, đẹp như tranh thơ khiến người ta tơ tưởng vẩn vơ. Đường thôn bị bàn chân người dẫm đạp nát bét, đi lại vô cùng khó khăn. Cô không che ô, cũng không đội nón lá, mắt dán xuống dưới chân, vô cùng cẩn trọng bước đi.

Vẻ bề ngoài của cô không hoàn toàn giống với tính cách của cô. Bộ trang phục tự mình cắt may, ôm sát lấy thân hình khỏe mạnh cân đối của cô một cách vừa vặn. Khuôn mặt đoan trang xinh đẹp, làn da trắng mịn, hồng hào. Hàng lông mi dài che chở cho đôi mắt trong trẻo như nước, trông vô cùng ngây thơ. Mái tóc dùng một sợi len xanh tùy ý túm lại ở sau gáy, thắt thành một búi xù xì — bây giờ trên mái tóc đen xù ấy bám đầy những hạt mưa li ti nhỏ xíu, trông như rắc một lớp vụn bạc li ti. Trên đại địa cao nguyên hào sảng hùng vĩ ấy, cô giống như một đóa hoa nở vô cùng mỏng manh kiều diễm — có thể tưởng tượng được, cô đã phải trả cái giá thế nào để bản thân không bị héo tàn trong giông bão sương tuyết!

Ngô Nguyệt Cầm mang theo một thân ẩm ướt bước vào căn phòng của bí thư công xã. Vị bí thư đang ngồi ngay ngắn và nghiêm nghị phía sau chiếc bàn làm việc, hai tay đặt trên chiếc bàn công tác đã bong tróc lớp sơn, toàn thân một bộ trang phục của người nông dân lâu năm. Xem ra hắn đang chuyên tâm chờ đợi để nói chuyện với cô, thế nhưng đối với sự xuất hiện của cô lại chẳng nói một lời nào. Điều này khiến cô đứng ngây trên mặt đất ngượng ngùng một lúc. Cô nhanh chóng nhận ra mình đã gặp phải một kẻ có tính khí kỳ quái. Cô cũng chẳng nói gì, liền ngồi xuống chiếc ghế đối diện hắn, quay đầu nhìn dãy bảng biểu về nông nghiệp của công xã treo trên tường. Thực ra là quay mặt về phía đống số liệu này, chứ không phải đang xem. Lúc cô bước vào cho đến bây giờ tuy không nhìn kỹ khuôn mặt vị bí thư, nhưng cảm nhận được khuôn mặt đó không hề thân thiện. Toàn bộ căn phòng bao trùm một bầu không khí sục sôi như thuốc súng.

Cô thực sự cảm thấy kỳ lạ! Cô đã làm sai chuyện gì mà phải chịu đựng sự đối xử trước mắt thế này chứ? Cô cảm thấy đây là một sự áp bức. Cô không thể chịu đựng được, cô muốn phản kháng! Nhưng cô không định lên tiếng trước, cứ để kẻ có quyền lực ngồi sau chiếc bàn kia sấm chớp trước đi! Cô không sợ những thứ này. Mười mấy năm nay, loại áp bức và đả kích nào mà cô chưa từng nếm qua!

"Cô ăn cơm tối chưa?" Phùng Quốc Bân cuối cùng cũng mở miệng, nhưng giọng nói lại bình tĩnh một cách kỳ lạ. Điều này ngược lại khiến Ngô Nguyệt Cầm giật mình. Tuy nhiên, cô nhận ra đây rõ ràng là một giọng nói bị nén nổ, giống như một tia chớp trước trận sấm sét.

"Ăn rồi." Cô thờ ơ trả lời.

"Cô đúng là quá quắt lắm rồi!" Phùng Quốc Bân cuối cùng cũng gầm lên giận dữ.

Cú đánh úp bất ngờ này, khiến cho cô gái vốn bình thường nhìn cái gì cũng không sợ cũng phải khẽ run lên một cái. Ánh mắt cô lập tức như chiếc kim bị nam châm hút chặt, dán chặt vào khuôn mặt của Phùng Quốc Bân. Lúc này cô mới nhìn rõ khuôn mặt nổi tiếng khắp huyện ấy: đen sì, giống như một miếng sắt thô ráp, lúc này lại bị sức kéo của sự phẫn nộ bóp méo đi, từng nếp nhăn trông giống như những vết nứt nẻ. Trên má phải có một vết sẹo, vừa hay vắt qua đuôi mày và khóe mắt chém xéo xuống, giống như một dấu chấm than đập vào mắt. Đây có lẽ là kỷ niệm mà chiến tranh để lại.

"Tôi... sao thế?" Cô dùng giọng điệu bình tĩnh hỏi. Lúc này lúc ấy, sự bình tĩnh không chút biến sắc ấy ít nhất cũng có uy lực tương đương với tiếng gầm giận dữ của Phùng Quốc Bân. Khuôn mặt cứng ngắc như tấm sắt ấy dường như cũng vì điểm này mà khẽ dao động một chút.

Phùng Quốc Bân phớt lờ câu hỏi của cô, tiếp tục gầm thét.

"Tôi thấy cô đúng là hết thuốc chữa rồi! Cô, muốn đi con đường nào tùy ý cô! Nhưng cô không được phép kéo cả đám trẻ con đó xuống dòng nước đen cùng cô! Tôi thấy..."

"Phùng bí thư! Rốt cuộc tôi đã làm sao hả?" Ngô Nguyệt Cầm ngắt lời hắn, tức giận trợn tròn mắt, mặt đỏ bừng.

"Tôi thấy cô dẹp đi, đừng dạy học nữa! Quay về đội sản xuất lao động đi!" Phùng Quốc Bân dứt khoát quay phắt đầu sang một bên, cầm tẩu thuốc lào khoét mạnh vào túi thuốc.

"Rốt cuộc tôi đã làm sao chứ? Ông nhất định phải nói cho rõ ràng! Tôi có thể không dạy học! Nhưng ông nhất định phải nói rõ, tôi đã làm sai chuyện gì?"

"Cô còn giả vờ hồ đồ gì nữa chứ! Cô đã dạy đám trẻ con những thứ bài hát chua chát gì của người ngoại quốc hả?"

Phùng Quốc Bân tay cầm chiếc tẩu chưa châm lửa, giận dữ chất vấn.

Ngô Nguyệt Cầm sững người. Ngay lập tức, khóe môi hiện lên một nụ cười mỉa mai chế nhạo. Cô nói:

"Ông hiểu lầm rồi. Đây không phải bài hát nước ngoài! Là một bài đồng dao do chính tôi tự sáng tác, chẳng qua là dùng tiếng Anh dạy cho bọn trẻ mà thôi. Tôi nghĩ làm như vậy có thể được cả đôi đường. Bọn trẻ vừa có thể học hát, vừa có thể học tiếng Anh... Hơn nữa, lời bài hát cũng không hề chua chát! Để chứng minh điều này, tôi có thể đọc lời bài hát cho ông nghe. Lời bài hát là thế này: Hoa hồng nhỏ, hoa hồng nhỏ, mọc dưới cây thông già cao ngót; gió đến thổi, mưa đến quất, cây thông không cúi lưng, hoa hồng nhỏ cũng cười ha ha... Ông nói xem, đây gọi là bài hát chua chát chỗ nào chứ?"

Phùng Quốc Bân trầm mặc. Rõ ràng Dương Lập Hiếu đã cung cấp cho hắn thông tin giả, khiến hắn nổi giận lôi đình vô cớ. Sự trầm mặc của hắn chính là lời xin lỗi đối với đối phương. Tuy nhiên, hắn chỉ trầm mặc một lát — tức là sau khi xin lỗi xong chuyện vừa rồi, lại vô cùng hung dữ nói: "Cô tự mình hát bài hát chua chát của ngoại quốc thì đó luôn là sự thật phải không?"

Ngô Nguyệt Cầm vẫn giữ vẻ mặt phớt lờ đó, nói: "Tôi đúng là thích hát một số bài hát nước ngoài, còn cái gọi là bài hát chua chát mà ông nói, tôi ngược lại không biết chua chát thế nào. Những bài hát tôi biết thì có một số phản ánh đời sống tình cảm, nhưng bản thân tôi nhìn mãi không ra nó là đồ đồi trụy. Tác phẩm có nội dung tình cảm chính là đồ đồi trụy sao? Bây giờ trong các vở kịch mẫu nam nữ chẳng lẽ đều là bọn đầu trọc, nhưng tôi thấy cái này..."

"Đừng nói nữa!" Phùng Quốc Bân thô bạo ngắt lời cô, biểu lộ ra một vẻ ghét bỏ, giống như đang nói: "Đứa con gái nhà người ta sao mà mặt dày thế? Tình yêu dài tình yêu ngắn, mà không thấy ngượng à! Người ta nói cô không đàng hoàng, quả không sai chút nào."

Ngô Nguyệt Cầm đứng dậy. Cô kéo vạt áo, khiêu khích hỏi: "Phùng bí thư, tôi có còn tiếp tục dạy học nữa không?" Ngừng lại một lát, cô chẳng biết vì sao lại vô cùng xúc động nói bổ sung thêm: "Cứ để tôi dạy đi! Ông có lẽ không biết, tôi mà rời khỏi đám trẻ này bây giờ, có khi sẽ phát điên mất..."

Phùng Quốc Bân đưa tay chà mạnh lên khuôn mặt đen sì một cái, không nói một lời. Hắn xoay người quẹt một que diêm, châm lửa hút bát thuốc lào đó.

Dù thời gian tiếp xúc rất ngắn, Ngô Nguyệt Cầm đã nắm bắt được tính khí của vị "Hắc Sát Thần" này. Sự trầm mặc của hắn chính là câu trả lời khẳng định cho câu hỏi của cô. Không hiểu sao, cô lại cảm kích liếc nhìn cái bóng lưng kiên định như cục sắt sinh thiết ấy, rồi bước những bước chân ra khỏi cửa phòng.

Bên ngoài cơn mưa vẫn tiếp tục rơi. Dãy núi ở phía xa đối diện thôn đã biến thành một một mảng mơ hồ — hoàng hôn đã sắp buông xuống.

Khi cô bước xuống bậc thềm cửa, băng qua cái sân lố đốm vệt nước đi đến cửa vòm sân, văn thư công xã Dương Lập Hiếu đang bưng một tô mì lớn húp sùm sụp vào miệng. Anh ta ăn mồ hôi nhễ nhại, nóng đến mức chỉ mặc mỗi chiếc áo sơ mi trắng; trong túi quần vải "Valdine" lòi ra một sợi dây chuyền mạ vàng cột vào chìa khóa trông rất phô trương, treo lủng lẳng ở thắt lưng, sáng lấp lánh. Thấy cô đi tới, anh ta nhanh chóng nhét chiếc đũa ở tay phải vào tay trái đang bưng tô, giơ cánh tay lên vuốt vuốt hai bên tóc chẻ ngôi lệch, nhe răng cười với cô một tiếng, nói: "Lời Phùng bí thư mắng cô tôi nghe thấy hết rồi! Ai gia, con người này ấy mà, chính là cái đồ cổ hủ thế đấy! Cô cũng đừng chấp nhặt, nhưng sau này cô cũng phải chú ý đấy nhé! Cô không thấy hiện nay đang phê phán kịch liệt tư tưởng sùng ngoại mị ngoại hay sao?"

Ngô Nguyệt Cầm từ trước đến nay rất ác cảm với con người này. Anh ta ghê tởm y như Tôn Mồm Nước trong "Lịch sử khởi nghiệp". Cô khinh bỉ cười nhạt, chỉ vào chiếc áo sơ mi trắng của vị văn thư này nói: "Anh tự soi gương nhìn lại mình đi!" Nói xong liền vội vã bước ra khỏi cổng lớn. Dương Lập Hiếu ngơ ngác nhìn ngực mình, lập tức mặt đỏ bừng lên. Chiếc áo sơ mi trắng đó của anh ta được cắt lại từ bao phân bón nhập khẩu, dù không biết đã giặt qua bao nhiêu lần, trên đó vẫn mơ hồ nhìn thấy mấy chữ "Urea do Nhật Bản sản xuất". Anh ta lúng túng gọi với theo cái bóng lưng đang bước đi của cô:

"Cô đừng cười nhạo tôi. Chúng tôi đây là tác phong Diên An! Cần cù giản dị..."

Ba

Ngô Nguyệt Cầm dẫm lên con đường thôn bùn lầy quay về. Mưa thu nhè nhẹ vỗ về mặt đất, trong không khí phảng phất mùi khói củi sặc sụa, đã đến giờ ăn cơm tối rồi.

Cô không quay về trường học nữa, bước chân rời khỏi con đường ban đầu, mông lung không mục đích bước đi.

Cô phát hiện ra mình lại đến con mương hoang sau thôn này rồi. Cô thích một mình lang thang ở đây. Hễ đến đây, cô liền tạm thời bị cô lập với cả thế giới. Thế giới này, thật là làm khổ cô biết bao!

Ở nơi đây, hỉ nộ ái ố của cô, ngoại trừ núi lớn và cỏ dại, chẳng ai nhìn thấy. Cô hát, khóc, hét ở đây, rồi sau đó lắng nghe xem núi lớn trả lời mình thế nào. Thế nhưng, câu trả lời nhận được mãi mãi vẫn là tiếng hỏi của chính mình: Tiếng này tiếp tiếng kia, xa dần, yếu dần, cuối cùng biến mất trong đất trời mờ mịt.

Mấy năm trước, cha cô — phó viện trưởng Học viện Mỹ thuật tỉnh, đã bị người ta đẩy từ phòng cách ly tầng bốn xuống, sau đó tuyên bố là "tự sát vì sợ tội". Mẹ cô trong sự đày đọa của bệnh tật và đau khổ cũng đã qua đời cách đây không lâu. Cô về mặt sinh hoạt và chính trị đều trở thành trẻ mồ côi. Năm kia thi đại học một lần, đứng đầu toàn khu vực, cô đã vui mừng một trận. Nhưng xuất hiện một Trương Thiết Sinh, nhanh chóng khiến cho cuộc sống của cô lại khôi phục lại bộ dáng ban đầu. Tổ quốc đang chịu nạn, cô cũng đang chịu nạn. Một trái tim đơn độc lại thường xuyên bị những lời đàm tiếu của xã hội tùy ý giày xéo...

Những sợi mưa vô hình nhẹ nhàng rơi trên bơ vai cô, tựa như có một bàn tay vô hình đang nhẹ nhàng ve vuốt cô. Màn đêm buông xuống, vạn vật đều ẩn mình trong bóng tối. Cỏ xanh bị nước mưa ngấm vào tỏa ra một mùi vị ngọt ngào, xộc thẳng vào mũi. Chỗ này chỗ kia, những chú chim về tổ vỗ phành phạch đôi cánh. Cô chậm rãi bước đi trên con đường quen thuộc. Cô chẳng sợ gì cả: Không sợ sói, không sợ ma, không sợ bóng tối.

Bất hạnh của cô đã đủ tồi tệ rồi. Còn sợ nỗi bất hạnh nào tồi tệ hơn nữa chứ? Cô bước đi, ngơ ngác nhìn quanh trong bóng tối. Cô luôn muốn nhìn thấy cái gì đó, nhưng chẳng nhìn thấy gì cả, cô đứng sững lại, dứt khoát nhắm mắt lại. Cô sợ nhất là hồi tưởng lại quá khứ, nhưng những bức tranh cuộc sống trong quá khứ luôn xuất hiện trước mắt vào những lúc như thế này, ánh nắng rực rỡ đầu xuân, chiếu rọi thật ấm áp lên thảm cỏ xanh um, cô nép vào lòng mẹ, gác chân lên đầu gối cha, phác họa trên giấy xuyến chỉ của tập vẽ — những cành liễu non vàng, mặt nước hồ trong vắt, đỉnh tháp trắng chói lóa...

Mưa càng lúc càng lớn, lại nổi gió lên. Trong bóng tối, gió mưa vô tình quất vào gò má đang nóng bừng của cô, bộ quần áo ướt sũng lạnh ngắt dán chặt vào người, đau đớn khó chịu. Cô hét lên một tiếng cuồng loạn đầy tuyệt vọng hướng về đất trời tối đen như mực: "A—— a—— a—— a——" Muôn núi vạn vách trong bóng tối, lâu lắc vang vọng tiếng hô hoán của cô.

"Tiểu Ngô!"

Phía sau bỗng có người gọi cô. Sống lưng cô lạnh buốt, theo bản năng quay phắt người lại, căng thẳng hỏi: "Ai?"

"Tôi... Vận Sinh. Cô mau về thui! Trời tối thế này, lại mưa nữa..."

Khi cô thực sự nghe rõ đây là giọng của đội trưởng, toàn thân mới thả lỏng lại.

"Đưa đây, đội nón lá của tôi vào." Vận Sinh trong bóng tối đưa chiếc nón lá qua, lại một lần nữa dùng giọng điệu như cầu xin nói: "Mau về thui..."

Cô nhận lấy nón lá, không nói một lời bước đi. Tiếp theo, phía sau cô cũng vang lên tiếng bước chân "bộp chộp bộp chộp".

Lúc này, cô mới đột nhiên cảm thấy con mương hoang tối tăm này vô cùng đáng sợ, giống như bốn phương tám hướng đều mai phục những con quỷ nhe nanh múa vuốt đang chực chờ nhào tới vồ lấy cô. Nhưng cô cảm thấy có một sức mạnh đang bảo vệ mình. Đó chính là tiếng bước chân "bộp chộp bộp chộp" ở phía sau, nó có uy lực thần kỳ giống như trống trận trừ tà vậy. Chiếc nón lá đó cô vẫn mãi không đội lên đầu, mà siết chặt trong tay; cô cảm thấy đây không phải là chiếc nón lá, mà là một thanh kiếm hộ thân mà Vận Sinh giao cho cô.

Gió mưa càng lúc càng dữ dội, giữa đất trời bao la chỉ còn lại tiếng gió mưa đơn điệu mà phức tạp này. Chẳng mấy chốc, trong những con mương rạch vang lên tiếng nước róc rách. Tiếng sóng ở khúc sông trước thôn cũng đột ngột dâng cao. Cô vừa đi vừa lảo đảo, vừa hỏi: "Vận Sinh, sao anh biết tôi ở đây vậy?"

Vận Sinh trả lời ở phía sau cách cô không xa: "Không chỉ hôm nay đâu, mỗi lần cô đến con mương hoang này tôi đều biết. Tôi hay ở sau cái gò đất nhỏ kia kìa, sợ cô... Tiểu Ngô, cô nghìn vạn lần, nghìn vạn lần đừng nghĩ quẩn nhé! Hôm nay tôi biết Phùng bí thư đã gọi cô đi. Lão Phùng là người tốt, tính khí không tốt, cô đừng chấp nhặt..."

Một luồng nhiệt huyết trào dâng lên ngực Ngô Nguyệt Cầm ngay lập tức. Cô nghĩ, trong mấy năm nay, nếu không có chàng thanh niên chất phác của cuộc sống này cùng với người mẹ già nhân hậu của anh ta quan tâm cô như cốt thịt ruột thịt, thì tình cảnh của cô không biết sẽ tồi tệ đến mức nào! Cô bị bệnh, anh ta đốn củi gánh nước cho cô, mẹ già của anh ta túc trực không ngày đêm bên cạnh cô, sắc thuốc, đút canh... Để cô có điều kiện tiếp tục học tập, anh ta chạy ngược chạy xuôi xin xỏ, cuối cùng để cô được dạy học trong đội.

Đã đến đầu thôn rồi. Ngô Nguyệt Cầm lau nước mưa trên mặt, cũng lau luôn hai giọt nước mắt ở khóe mi. Cô đứng lại chờ Vận Sinh đến gần, đưa chiếc nón lá trả cho anh ta. Trong bóng tối cô không nhìn rõ khuôn mặt anh ta, nhưng cảm nhận được hơi thở gần gũi của người làm ruộng ấy. Vận Sinh nói: "Mẹ tôi vẫn đang ở chỗ cô, tôi phải đi đón về."

Ngô Nguyệt Cầm dùng tay vuốt mái tóc ướt sũng nước, cùng anh ta sóng vai đi về phía trường học.

Mẹ Vận Sinh đang ngồi thẫn thờ bên giường cô, thấy họ quay về, những nếp nhăn trên mặt đều dãn ra vì cười, đôi môi run rẩy vài cái, muốn nói gì đó. Kết quả chẳng nói ra được gì, chỉ dùng ngón tay chỉ vào chồng bánh mì ngô trắng và một bát canh gạo đang bốc hơi nóng trên bệ lò, nói: "Con mau ăn lúc còn nóng nhé, chúng ta về đây."

Ngô Nguyệt Cầm gỡ chiếc ô trên tường xuống, lại sờ tìm chiếc đèn pin cạnh gối, đưa cho Vận Sinh. Lúc Vận Sinh nhận lấy hai món đồ này, cô cảm kích nhìn anh ta một cái. Cô cảm thấy anh ta vô cùng đáng yêu: đôi chân mày đen nhánh, khuôn mặt tím ngắt, thân hình cân đối và khỏe mạnh, mà quan trọng hơn là anh ta có một trái tim vô cùng đẹp đẽ!

Cô tiễn hai mẹ con họ ra tận cổng lớn. Mẹ Vận Sinh vừa đi vừa dặn dò trong bóng tối: "Con mau về ăn lúc còn nóng..."

Ngô Nguyệt Cầm quay về ký túc xá của mình, cài then cửa lại, úp mặt lên giường khóc òa lên, nhưng đây không phải vì đau khổ.

Khóc xong, cô thay một bộ quần áo khô ráo, nghiêm túc chải tóc trước gương. Đã bao nhiêu năm rồi, cô mới lại một lần nữa phát hiện ra mình còn trẻ và xinh đẹp.

Cô ăn xong chiếc bánh mì thơm phức và canh gạo, gỡ chiếc đàn vĩ cầm trên tường xuống, đầy hứng khởi kéo đàn. Tiếng đàn và tiếng gió mưa ngoài cửa sổ hòa quyện vào nhau, khiến cho đêm thanh tĩnh này trở nên sôi nổi và sục sôi.

Bốn

Phùng Quốc Bân sau khi mắng Ngô Nguyệt Cầm không lâu thì gặp vận đen. Không biết ai ở công xã này đã viết một lá đơn nại nặc danh gửi ủy ban địa khu dưới danh nghĩa "quần chúng cách mạng", tố cáo hắn chống lại quyết định của ủy ban địa khu, thế mà lại không học tập "kinh nghiệm Cáp Nhĩ Tào" ở công xã Nam Mã Hà, không làm "chợ lớn xã hội chủ nghĩa"; nói rằng thị trường tự do của công xã này chẳng những vẫn y như cũ, mà còn làm trầm trọng thêm; hoạt động tư bản chủ nghĩa hiện nay lan tràn khắp nơi. Lá đơn này đưa ra kết luận chắc nịch rằng, công xã này đã biến thành một "vương quốc tư bản chủ nghĩa" chính hiệu, mà "vương quốc" này "quốc vương" chính là Phùng Quốc Bân.

Ủy ban địa khu vừa nhận được thư vào ngày hôm sau đã phái tổ công tác xuống, không thèm chào hỏi ủy ban huyện đã giá lâm công xã Nam Mã Hà. Đúng ngày hôm đó công xã Nam Mã Hà có chợ phiên, lập tức kiểm chứng được tình hình mà lá đơn nại nặc danh đã nói. Tổ công tác lập tức đại diện cho ủy ban địa khu ra lệnh cho Phùng Quốc Bân đình chức kiểm điểm, sau đó mới thông báo quyết định này cho ủy ban huyện.

Cái gã "Hắc Sát Thần" này mới không thèm đếm xỉa đến trò này đâu! Tính khí cũ của hắn là làm sai thì cũng chỉ sửa chữa trong sự trầm mặc; huống chi hắn cho rằng chuyện này làm hoàn toàn không sai, dựa vào cái gì mà bắt hắn phải làm kiểm điểm ở đại hội chứ?

Tại đại hội cán bộ toàn công xã do tổ công tác triệu tập, hắn không kiểm điểm, cũng không biện minh; im thin thít, chỉ hết bát thuốc lào này đến bát thuốc lào khác hút. Tổ công tác thực sự không có cách nào với hắn, đành quay về ủy ban địa khu báo cáo.

Đình chức hắn rồi, hắn hoàn toàn dửng dưng. Lượng ăn còn nhiều hơn trước, ngủ vẫn ngáy như sấm. Hắn mang theo dụng cụ mỗi ngày, đến tham gia lao động ở đại đội Nam Mã Hà. Đối với công việc của công xã hắn chẳng bớt quản một chuyện nào. Hắn vẫn là người làm chủ ở đây!

Vừa đúng lúc này, hắn lại nghe ngóng được một chuyện về Ngô Nguyệt Cầm, vẫn là do Dương Lập Hiếu kể cho hắn nghe. Dương Lập Hiếu nói, Ngô Nguyệt Cầm dạo gần đây ngày càng quá quắt hơn, thế mà lại có quan hệ bất chính với Vận Sinh - đội trưởng đội ba Nam Mã Hà; hiện nay khắp toàn công xã đang bàn tán xôn xao gió thổi mưa sa, ảnh hưởng vô cùng tồi tệ.

Phùng Quốc Bân nghe xong lời này cảm thấy vô cùng chấn động. Vốn dĩ, qua cuộc nói chuyện lần trước, hình tượng của cô gái này trong đầu hắn đã có sự thay đổi, đặc biệt là tính cách không chịu khuất phục của cô đã để lại cho hắn ấn tượng khá tốt đẹp. Dù hắn không nói rõ, nhưng hắn thích điểm này ở cô. Không ngờ bây giờ lại xảy ra chuyện đồi bại thế này!

Bây giờ, hắn láng thoáng cảm nhận được. Trước kia hắn quan tâm đến cô gái này chưa đủ. Đâu chỉ là quan tâm chưa đủ! Thực ra từ trước tới nay hắn chưa từng quan tâm đến cô. Bây giờ hắn mới nghiêm túc cân nhắc rằng, nữ thanh niên sống trên mảnh đất do hắn lãnh đạo này, số phận và hoàn cảnh lại bất hạnh biết nhường nào! Cô chẳng có chỗ nào để nương tựa; có bao nhiêu bản lĩnh và sở trường, mà đi đâu cũng không được, bao nhiêu năm nay cứ cúi gằm ở xó nhà quê này; người đã ngoài hai mươi tuổi, hoàn toàn không có cách nào để cân nhắc chuyện hôn nhân vừa ý hơn. Hoàn cảnh hiểm nghèo và vận rủi như thế, chẳng lẽ không thể bức ép một con người đi đến con đường sa ngã sao? Hắn nghĩ, nếu cô gái này thực sự sa ngã, thực ra hắn cũng có trách nhiệm. Trước kia hắn hoàn toàn có khả năng giúp đỡ cô chút ít gì đó, nhưng hắn lại không làm thế. Nghĩ đến việc mình lại thờ ơ với một kẻ bất hạnh như thế, hắn cảm thấy vô cùng day dứt. Cho nên, dù hoàn cảnh hiện tại của bản thân cũng không mấy khả quan, nhưng hắn vẫn chuẩn bị nói chuyện với cô một lần. Lần này hắn không định gọi cô đến công xã, mà hắn muốn tự mình tìm đến tận nhà cô để nói chuyện, điều này cũng ngầm chứa đựng ý định chuộc lỗi.

Ngày hôm nay, hắn từ công trường đắp đập Nam Mã Hà quay về với một thân mùi bùn đất, vội vàng húp tô cơm khô đậu đỏ hạt mà nhân viên nấu ăn để lại, mặt cũng không thèm lau, liền đi thẳng về phía trường tiểu học Nam Mã Hà.

Đã là thời điểm lên đèn, bầu trời đêm mùa thu quang lãng, từng đợt sao này nối tiếp đợt sao khác xuất hiện. Hắn chắp tay sau lưng, lê những bước chân lỏng lẻo vì mệt mỏi, không nói một tiếng nào bước đi. Ngay trên con đường thôn này, hắn cũng có thể ngửi thấy mùi hương của hoa màu mùa thu chín mọng trong đồng ruộng. Vị bí thư công xã "bị đình chức" này thầm cảm thấy an ủi trong lòng, bởi vì hoa màu mùa thu sắp được mùa bội thu. Vì điều này, những người dân quê lưng còng gối mỏi ấy, đã phải chịu đựng bao nhiêu đày đọa! Còn hắn thì sao, giọt mồ hôi rơi không ít, lại còn phải dùng bả vai gánh vác biết bao áp lực chính trị nữa chứ! Dù nói thế nào đi nữa, chỉ cần trong kho của bách tính có lương thực, hắn có phải chết đi sống lại cũng hoàn toàn nguyện ý. Hắn vừa đi vừa tính toán: Cửa ải tiếp theo chính là chống lại "việc thu mua hạn ngạch cao". Lượng lương thực nên nộp cho nhà nước hắn sẽ không thiếu một hạt, nhưng nếu muốn đào bới lương thực trong bát cơm của nông dân, có đánh vỡ đầu cũng đừng hòng làm được!

"Đừng hòng!" Hắn nghĩ thầm, trong miệng thế mà lại hét lên một câu hướng về rặng táo dưới màn đêm. Hắn hoàn toàn quên mất hiện tại bản thân mình là "cán bộ bị đình chức", nói không chừng đến lúc đó còn bị cách chức nữa ấy chứ, đến lượt hắn tranh cãi với người ta lúc nào cơ chứ!

Đến cổng trường tiểu học rồi, hắn mới nhớ ra tối nay mình đến đây để làm gì — hắn muốn có một cuộc trò chuyện chân thành quan tâm đến Ngô Nguyệt Cầm. Hắn muốn nói với cô rằng: "Phải cố lên! Dù ở trong bất kỳ nghịch cảnh nào, cũng đừng sa ngã! Đều phải giữ vững khí tiết cao đẹp!"

Hắn bước vào cổng sân trường, nhìn thấy ở giữa có một ô cửa sổ duy nhất sáng đèn, liền đoán đó là nơi ở của Ngô Nguyệt Cầm, bởi vì các giáo viên trong thôn đều ở nhà của họ.

Khi hắn bước đến giữa sân, thì đứng sững lại, bởi vì hắn nghe thấy trong phòng đang có hai người nói chuyện, giọng rất to, chính là Ngô Nguyệt Cầm và Vận Sinh.

Trái tim hắn chùng xuống. Hắn vốn định quay người bỏ đi, nhưng nghe thấy hai người này hình như nhắc đến mình, liền đứng lại lắng nghe cuộc trò chuyện của họ.

"... Chắc chắn lại là tin đồn nhảm do Dương Lập Hiếu bịa ra rồi! Bây giờ toàn công xã đang bàn tán về hai chúng ta kìa. Phùng bí thư nói không chừng cũng đã biết rồi. Nếu không phải dạo gần đây ông ấy cũng bị người ta chơi xỏ oan uổng, thì chắc chắn đã gọi anh đến công xã mắng cho một trận rồi."

Đây là giọng của Vận Sinh.

Ngô Nguyệt Cầm lập tức lên tiếng:

"Em không sợ! Phùng bí thư mà can thiệp vào chuyện yêu đương chân chính của người ta, thì ông ấy quá vô lý rồi! Chị nghĩ ông ấy sẽ không thế đâu! Còn về chuyện Dương Lập Hiếu bịa đặt chuyện dài ngắn của chúng ta, cây ngay không sợ chết đứng, chẳng sợ ma gõ cửa nửa đêm... Vận Sinh à, anh nói một câu đi chứ! Anh xem bây giờ em không họ hàng không nơi nương tựa thế này. Em còn có thể trông cậy vào ai để giải cứu cho em nữa đây? Chỉ có anh và bác là người thân ruột thịt nhất của em... Em không yêu cái gì khác ở anh, chỉ yêu tấm lòng lương thiện của anh. Anh nhận lời em đi! Hai chúng ta sống chết gì cũng sẽ ở bên nhau suốt đời! Em sẽ không may vá gì cho anh cả, nhưng em chịu khổ được! Em nguyện cùng anh chịu đựng khổ sở một đời..."

Phùng Quốc Bân đang đứng trong sân nghe thấy những lời này, vô cùng chấn động. Hắn chợt cảm thấy, trước đây mình chưa hề hiểu rõ cô gái này! Nhớ lại trước kia đã từng thô bạo đối xử với cô như thế, dưới ánh sao trời, hắn hổ thẹn cúi thấp cái đầu đầy tóc mai cứng như bàn chải xuống.

Cuộc trò chuyện trong phòng lại bắt đầu. Hắn kìm nén tâm trạng rối bời, tiếp tục lắng nghe.

Giọng của Vận Sinh:

"Tiểu Ngô! Tấm lòng của cô tôi đều xin nhận hết. Nhưng mà tôi không thể làm thế này được! Tôi chỉ là một tên nhà quê chính hiệu, chỉ học được ba ngày chữ nghĩa. Chăn chiếu của tôi ở cái xó nhà quê này thôi! Cô là người trí thức, cô nên làm những việc lớn lao hơn, cô không nên chôn vùi cả đời ở xó nhà quê Nam Mã Hà này của chúng ta! Nhà nước rồi sẽ có ngày gọi cô đi làm những việc phù hợp với cô hơn! Nếu cô kết hôn với tôi, chẳng khác nào tôi hại đời cô. Bây giờ toàn công xã đang đồn thổi tin đồn về cô và tôi, mẹ con tôi lo lắng khóc hết mấy bận nước mắt. Mấy hôm trước mẹ con tôi bàn bạc với nhau, nhờ bác cả của tôi giới thiệu cho tôi một người vợ ở bên làng bọn họ, hôm qua nhà gái đã đến nhà tôi rồi, chúng tôi đã đính hôn rồi. Chúng tôi còn chuẩn bị chút rượu thịt. Định ngày mai mời một số người trong công xã và trong thôn đến ăn uống một bữa, làm rõ chuyện này, cũng coi như để bịt cái miệng của mấy kẻ tung tin đồn nhảm kia."

"Cô đã chịu đựng quá nhiều uất ức rồi, sao có thể vì tôi mà khiến cô chịu thêm uất ức nữa chứ!"

Tiếp theo đó, liền nghe thấy tiếng Ngô Nguyệt Cầm nức nở không kiềm chế được giống như một đứa trẻ...

Máu toàn thân Phùng Quốc Bân dồn cả lên đầu. Hắn chợt cảm thấy hoa mắt chóng mặt. Hắn lảo đảo đi đến dưới một gốc cây hòe già giữa sân, tựa khuôn mặt đen sì ấy vào thân cây lạnh ngắt thô ráp. Hai trái tim còn quá trẻ trung và ngây thơ ấy, khiến cho sống mũi hắn ê ẩm từng cơn một.

Trong phòng, tiếng khóc của Ngô Nguyệt Cầm đã dừng lại. Cô thều thào nói: "Vận Sinh, anh thật tốt. Anh tốt quá, Vận Sinh à! Em muốn xem anh như anh ruột thịt; bác chính là mẹ ruột của em, em chính là con gái ruột của bác, cũng là em gái ruột của anh... ruột thịt..."

Lúc này, Vận Sinh lại khóc rồi. Tiếng khóc của chàng trai dù có kiềm chế, nhưng vẫn nghe ra được âm thanh nam tính vạm vỡ ấy từng tiếng từng tiếng đều trào ra từ tận đáy phổi. Phùng Quốc Bân sải những bước chân ngắn và thô đi nhanh ra khỏi cổng sân trường tiểu học. Cơ bắp trên mặt hắn căng cứng lại, vết sẹo kia cũng biến thành màu đỏ tía. Thần thái của hắn giống như con trâu già bảo vệ bê phẫn nộ vô cùng. Hắn cảm thấy trong xã hội có một số tên khốn đang hãm hại những đứa trẻ này! Nếu bây giờ vươn tay ra là có thể tóm được những tên khốn đó, hắn lập tức sẽ dùng đôi bàn tay đã từng cầm cuốc bẻ gãy cổ bọn chúng! Đồng thời cũng nghĩ đến, vào lúc những đứa trẻ này chịu đựng tai họa, hắn lại không hề giúp đỡ chúng một tay, lồng ngực đau đớn như bị dao đâm!

"Mẹ kiếp!" Hắn đi đến khúc sông, chửi rủa một câu cay độc hướng về ngọn núi lớn dưới ánh trăng. Sau đó giống như một kẻ tâm thần bất ổn, hai tay nhấc một hòn đảo từ bên đường lên, đánh "bịch" một tiếng, ném thẳng xuống một vũng nước sâu bên dưới con đường.

Hắn dùng vạt áo lau những giọt nước bắn lên khuôn mặt đen sì, sải bước lớn đi về phía công xã.

Phùng Quốc Bân để lại một mẩu giấy trên bàn làm việc của mình, cửa cũng không khóa, liền leo lên chiếc xe đạp lao nhanh về hướng thị trấn huyện lỵ.

Hai tiếng sau, hắn xuất hiện trong phòng làm việc của Trương Hoa - bí thư huyện ủy.

Bí thư huyện ủy đang trải giường, xem ra chuẩn bị đi ngủ. Sự xuất hiện của Phùng Quốc Bân lúc này, rõ ràng khiến ông ta giật mình. Ông ta sững người lại, nhanh chóng mỉm cười bước tới, gọi lớn:

"Á chà! Cái gã nhà anh! Nửa đêm nửa hôm mà xông vào giống như một con gấu đen, làm người ta giật cả mình! Làm sao thế này, bận đến mức tóc tai cũng không kịp chải gọn gàng cơ à?"

Phùng Quốc Bân nhe nanh cười trừ, coi như trả lời cho câu đùa này. Hắn nhấc chiếc phích nước, rót đầy nước vào ca trà còn lưng lửng uống dở của bí thư, bưng lên ngửa cổ uống một hơi cạn sạch. Khóe miệng còn dính một tép trà.

Trương Hoa bưng hộp kẹo đưa tới trước mặt hắn. Hắn vươn tay vốc lấy hai viên, vụng về bóc lớp giấy kẹo, nhét cả hai viên kẹo vào miệng, phịch một tiếng ngồi phịch xuống ghế sô-pha nhai ngấu nghiến, trông hắn có vẻ vô cùng mệt mỏi, tạm thời không muốn mở miệng nói gì.

Trương Hoa mỉm cười nhìn chằm chằm hắn, ngồi vào chiếc ghế bành phía sau bàn làm việc. Bí thư huyện ủy dáng người cao lớn, mặc một bộ quần áo rộng thùng thình. Mái tóc chải hất ngược đen bóng; chiếc trán rộng lấp lánh ánh sáng dưới ngọn đèn. Thần thái ông điềm đạm, mang lại cho người ta ấn tượng của một học giả. Chỉ có khuôn mặt bị ánh mặt trời làm cho đen sạm mới nói lên đây là người đã lâu năm công tác nông thôn. Ông ân cần nhìn chăm chú Phùng Quốc Bân một lát, mới mở lời nói:

"Chắc là vì chuyện bị đình chức mà đến tìm tôi chứ gì? Quả là một tay ‘Hắc Sát Thần’! Thông báo của ủy ban địa khu mà mười bảy công xã không ai dám chống lại, thế mà cái gã nhà quê anh lại dám chống lại đấy! Sao thế, bây giờ chịu không nổi nữa à?"

Vị bí thư đứng dậy khỏi chiếc ghế bành, châm một điếu thuốc lá, chầm chậm bước đi hai bước, đứng khựng lại, vẻ mặt vô cùng nghiêm túc nói: "Thực ra, chuyện này chẳng có gì ghê gớm cả! Đương nhiên, ủy ban địa khu đã ban hành văn bản, tôi không thể ra một văn bản khác để đối chọi với họ, đây là vấn đề nguyên tắc tổ chức. Tuy nhiên, trong thâm tâm tôi lại hy vọng mười tám vị bí thư công xã trong toàn huyện đều dám chống lại giống như anh! Làm cái trò gì thế chứ! Tay chân của người nông dân đã bị trói buộc quá chặt rồi, đến việc đi chợ cũng phải hạn chế, can thiệp, quả thực là vô lý hết chỗ nói! Anh đừng căng thẳng, tôi đã nói dối với ủy ban địa khu rồi, bảo là lúc đó xét thấy tình hình bên các anh đặc biệt, là tôi gật đầu để các anh duy trì nguyên trạng, muốn đình chức thì đình chức tôi trước!"

Cái miệng đang nhai của Phùng Quốc Bân bỗng dừng lại. Ánh mắt hắn đầy thâm trầm nhìn bí thư huyện ủy một cái, sau đó dứt khoát nuốt chửng viên kẹo trong miệng xuống. Hắn rút tẩu thuốc lào ra châm lửa hút, nhả ra một ngụm khói lớn, mới nói: "Tôi không phải vì chuyện của mình mà đến tìm anh. Đình chức tôi không sợ! Cùng lắm thì cái mũ ô sa bị tước mất, cái cán cuốc chắc không cướp đi được đâu! Hôm nay tôi chủ yếu vì chuyện của Ngô Nguyệt Cầm mà đến tìm anh."

Trương Hoa hình như chưa từng nghe cái tên xa lạ này, suy nghĩ một lúc, mới nói: "Ồ, chính là nữ thanh niên trí thức ngỗ ngược ở công xã các anh phải không? Khá là có tiếng tăm đấy. Con bé lại làm sao nữa thế."

Phùng Quốc Bân thở dài một hơi dài.

"Chúng ta đều không hiểu rõ con bé này. Đây là một thanh niên vô cùng xuất sắc. Tôi khâm phục anh, cấp dưới của anh xảy ra chuyện, anh liền lập tức quan tâm đến số phận của họ. Điểm tôi thiếu sót chính là điều này. Chỉ cắm đầu làm việc mà thô lỗ, quan tâm đến đồng chí, đến số phận của đồng chí quá ít... Về tình hình cụ thể của Ngô Nguyệt Cầm tôi không nói nữa, việc tuyển sinh đại học năm nay đã kết thúc, nhưng việc tuyển sinh của trường sư phạm địa khu vừa mới bắt đầu, anh có thể viết một giấy giới thiệu cho cục văn giáo không, anh không đi thì thôi, tôi mang giấy này đến tìm bọn họ, bảo bọn họ bằng mọi giá chiếu cố một chút, giới thiệu Ngô Nguyệt Cầm vào đó. Con bé này tài năng đầy mình, phẩm hạnh đoan chính, bị chôn vùi trong cái xó nhà quê của chúng ta sáu năm trời rồi... Haiz, chúng ta bây giờ chính là đang vùi dập nhân tài như thế đấy!"

Trương Hoa vẫn luôn nghiêm túc lắng nghe hắn nói. Ông chưa từng thấy vị "Hắc Sát Thần" này nói chuyện ôn tình như thế bao giờ.

Bí thư huyện ủy cũng không truy hỏi ngọn nguồn sự việc nữa. Ông trầm ngâm suy nghĩ một chút, rất nhanh cầm bút lên, viết một bức thư ngắn đưa cho Phùng Quốc Bân.

Phùng Quốc Bân cầm lấy tờ giấy này liền đứng dậy, Trương Hoa giữ hắn ngồi thêm một lúc cũng không chịu. Vị bí thư hiểu rất rõ vị cấp dưới tính tình kỳ quái này của mình, cũng không ép ở lại nữa, liền dùng một bên tay ôm chặt lấy bả vai hắn, tiễn hắn ra tận cổng lớn. Dọc đường, vị bí thư hỏi hắn xem còn có lời gì quan trọng muốn nói với ông nữa không. Phùng Quốc Bân ngẩng đầu lên, trừng mắt nhìn ông nghiêm nghị, nói:

"Quan trọng nhất là lên địa khu chống lại cho chúng ta vụ ‘thu mua hạn ngạch cao’ đấy! Mấy ông lớn trên kia lú lẫn cả rồi, hình như không phải do nông dân nuôi lớn, đang bức nông dân đến con đường chết đấy!"

Những lời nói thô lỗ của hắn khiến bí thư huyện ủy ngửa cổ cười lớn. Vị bí thư dùng tay bóp nhẹ bả vai cứng ngắc như cục sắt của hắn, nói: "Nhìn cái vẻ ngây ngô của anh kìa, thế mà lúc nào cũng chĩa thẳng vào chỗ hiểm! Tôi cũng có suy nghĩ giống anh. Tuy nhiên, lão Phùng này! Anh không được phép lúc nào cũng đứng trên lập trường của nông dân để nói chuyện đâu đấy! Đây chính là cái tật xấu muôn thuở của anh đấy! Đừng quên anh là một người cộng sản!"

Phùng Quốc Bân nhe răng cười hề hề trong vòng tay của bí thư huyện ủy, nụ cười ngây thơ như một đứa trẻ.

Năm

Sau cơn chấn động tình cảm mãnh liệt của đêm hôm qua, nội tâm Ngô Nguyệt Cầm đã trở lại bình lặng. Mọi thứ ở cô thoạt nhìn vẫn y như cũ, nhưng về mặt tinh thần thì đã trải qua một lần tẩy lễ trang nghiêm. Cô nhìn thấy từ Vận Sinh và mẹ của Vận Sinh những phẩm chất cao quý của người lao động. Những phẩm chất này là thứ thế lực xấu xa nào cũng không thể tusy hoại và bóp méo được. Những con người chân đất tay bùn này, chính là tấm gương cho người khác noi theo! Cô không muốn oán trách cuộc sống bất công với mình nữa, mà đòi hỏi bản thân phải sống thật nghiêm túc trong hoàn cảnh bất công này, để không hổ thẹn với mảnh đất và bà con đã nuôi dưỡng mình. Cô muốn dùng cả cuộc đời để báo đáp những ân tình sâu nặng này!

Cô thoáng cái trở nên chín chắn. Đôi mắt long lanh xuân sắc ấy chỉ sau một đêm đã trở nên sâu thẳm như nước hồ thu. Cô lặng lẽ giấu chiếc "quần thèn lèn" do mình tùy tiện may ra để tìm kiếm kích thích trong sự cô đơn nhàm chán xuống đáy hòm, thay vào đó là một bộ quân phục học sinh màu xanh đã giặt đến phai màu.

Buổi sáng, cô đi gánh nước ở giếng. Dương Lập Hiếu không biết từ xó xỉnh nào chui ra, gần như hét lên với cô:

"Á chà! Tiểu Ngô, cô có biết không, Phùng Quốc Bân vì vấn đề chợ tự do của công xã chúng ta mà lật xe rồi! Ủy ban địa khu đã đình chức ông ta, bảo ông ta làm kiểm điểm, ông ta lại không chịu kiểm điểm, người ta tổ công tác lại lên huyện phản ánh rồi! Ông ta hoảng rồi, tối hôm qua hớt hải đạp xe chạy thẳng lên huyện, chắc là ôm lấy cái đùi to của Trương Hoa rồi! Ha, còn để lại một mẩu giấy, bảo là sáng nay sẽ về cơ đấy! Xem kìa hoảng đến mức nào chứ! Mấy ngày trước chẳng phải ông ta còn sầm mặt mắng cô cơ mà? Bây giờ đến lượt người ta mắng ông ta rồi!"

Ngô Nguyệt Cầm thấy anh ta lại cười trên nỗi đau của người khác như thế, trong lòng vô cùng tức giận. Bình thường chẳng phải anh ta rất kính trọng và cúi đầu vâng lệnh Phùng bí thư hay sao? Lão Phùng bây giờ gặp vận đen, anh ta liền biến thành cái bộ dạng thế này đây!

Dương Lập Hiếu vốn tưởng rằng Ngô Nguyệt Cầm nghe xong lời của mình nhất định sẽ hân hoan hớn hở, nào ngờ cô lại xị mặt ra ghét bỏ anh ta đến thế. Anh ta cảm thấy vô cùng mất tự nhiên, nhấc chân lắc tay bỏ đi.

Ngô Nguyệt Cầm cắn chặt môi, đứng ngây ra ở bệ giếng, quên cả múc nước. Mấy ngày trước cô đã nghe ngóng được tình hình về lão Phùng rồi. Cô lúc đó cho rằng cái tên hán tử cứng cỏi lão Phùng này chắc chắn sẽ không khuất phục, kẻ có mưu đồ đen tối cũng chẳng làm gì được ông ta. Bây giờ cô nghe nói bản thân Phùng bí thư vì chuyện này mà cũng hoảng hốt, lại còn đạp xe suốt đêm lên ủy ban huyện, cảm thấy vô cùng kinh ngạc.

Lần trước lão Phùng tuy mắng cô một trận, nhưng cô không thù ghét gì ông. Ngược lại, sau này ngẫm nghĩ kỹ lại, cô lại càng kính trọng ông trong lòng, tuy lần đầu giao tiếp, lại không mấy ôn hòa, nhưng cô lập tức cảm nhận được đây là một người tốt ruột gan thẳng thắn. Cô thích kiểu tính cách này. Cô cảm thấy trước mặt ông, bản thân nói ra chuyện gì cũng được. Cô lại nghĩ đến người này vì bách tính mà bận rộn không kể ngày đêm, giống như một con trâu già vừa bướng bỉnh vừa chịu khó, lại còn phải ngày đêm dùng hai chiếc sừng chống chọi với đủ loại áp lực. Hiện tại ông gặp vận đen, nhưng không phải vì lợi ích của bản thân — kẻ gặp vận đen vì lợi ích của bản thân thì đáng kiếp! Ông là vì bách tính toàn công xã mà chịu đả kích thế này. Ông là vì mọi người mà chịu khổ. Mà tâm trạng hiện tại của ông lại bồn chồn lo lắng thế này, chứng tỏ tình thế có lẽ đã rất nghiêm trọng rồi. Cô không hiểu sao lại cảm thấy mình nên lập tức đi tìm ông. Lần trước cô đối xử với ông quá bất lịch sự rồi. Trong lòng cô dâng lên một mong muốn mãnh liệt muốn đến xin lỗi ông, đồng thời cũng muốn nói với ông mấy lời an ủi, bảo ông đừng phiền muộn, bách tính đứng về phía ông!

Cô ăn xong bữa sáng một lúc lâu, ước chừng lão Phùng có lẽ đã từ huyện về rồi, liền vội vã chạy đến công xã tìm ông.

Cô đến công xã, nhưng lại đi công cốc. Lão Phùng không có ở đây. Sự việc có thực sự nghiêm trọng rồi không?

Cô vô cùng bất an bước ra khỏi cổng vòm của công xã, không nhịn được mà phóng tầm mắt nhìn về con đường lớn dẫn đến huyện lỵ. Không hiểu sao, cô cứ cố chấp muốn nhanh chóng gặp lại ông, nói với ông mấy câu an ủi, cứ như thể vài câu nói của cô có thể cứu Phùng bí thư đang trong nghịch cảnh ra vậy.

Cô dứt khoát rảo bước đi chậm rãi dọc theo con đường lớn. Cô thậm chí còn có suy nghĩ trẻ con rằng: Nếu có thể đá hòn sỏi nhỏ dưới chân này vào cái hố đất nhỏ phía trước, Phùng bí thư sẽ lập tức quay về; nếu đá không vào, thì hôm nay sẽ không về. Thế là, cô nơm nớp lo sợ né tránh hòn sỏi nhỏ này, cứ như thể hòn sỏi nhỏ này thực sự có thể quyết định Phùng bí thư có quay về hay không vậy.

Hòn sỏi nhỏ không đá vào hố đất, cô thất vọng thở dài một tiếng. Đang định quay người bước về, thì phát hiện ở chỗ rẽ phía xa xuất hiện một chiếc xe đạp. Cô căng thẳng nhìn chằm chằm một lúc, vui mừng toét miệng cười, là lão Phùng đã về rồi! Cô thầm nghĩ trong lòng, vừa nãy nói nhầm rồi, lẽ ra phải là hòn sỏi nhỏ không đá vào hố đất, thì Phùng bí thư sẽ lập tức quay về.

Phùng Quốc Bân mồ hôi nhễ nhại nhìn thấy Ngô Nguyệt Cầm, từ trên xe đạp nhảy xuống, vừa ngạc nhiên vừa phấn khích hỏi:

"Cô đứng đây làm gì thế?"

Ngô Nguyệt Cầm ngượng ngùng cười, rất thẳng thắn nói: "Em đang đợi bác!"

"Có chuyện gì à?" Phùng Quốc Bân chống xe đạp lên, hỏi.

"Không có gì. Phùng bí thư! Em muốn... bác đừng phiền muộn nữa! Bác không sai! Bác là người tốt! Bác cứ thả lỏng tâm trạng đi! Bác..."

Tràng câu nói đã được chuẩn bị sẵn trong đầu cô lúc nãy, lúc này hoàn toàn không biết phải biểu đạt thế nào nữa, cô thậm chí còn quên mất việc đầu tiên cần làm là phải xin lỗi ông vì chuyện lần trước.

Tuy nhiên, Phùng Quốc Bân trong chuỗi câu nói dồn dập của cô, đã cảm nhận trọn vẹn tấm lòng chân thành của cô gái này. Hắn lau khuôn mặt đầm đìa mồ hôi đen nhẻm, trìu mến nhìn cô, đôi mắt trải nhiều sương gió bỗng ngấn nước. Hắn cảm động nghĩ: "Cô gái này mới cần người an ủi biết bao chứ! Thế mà cô ấy lại đi an ủi người khác..."

Hắn trầm ngâm suy nghĩ một chút, rồi nói: "Cô về chuẩn bị nhanh lên, đến trường sư phạm địa khu đi học đi. Chuyến này tôi về huyện, chính là chuyên tâm lo chuyện này cho cô đấy."

Khuôn mặt Ngô Nguyệt Cầm bỗng chốc trở nên tái nhợt. Tin tức đột ngột này khiến trong đầu cô như có một đám lửa bùng cháy đùng đùng! À, mấy năm nay, có ai từng báo tin vui nào về cô đâu? Nằm mơ cũng không dám mơ có chuyện tốt nhường này! Cô đứng ngây người một lúc, rồi quay phắt lại, lấy hai tay che mặt khóc òa.

Phùng Quốc Bân nhìn bờ vai đang run lên bần bật của cô, dùng ngón tay thô ráp quẹt khóe mắt mình, lặng lẽ hướng ánh nhìn về những ngọn núi xa xen lẫn sắc vàng sắc xanh. Ngô Nguyệt Cầm quay người lại, hai tay che mặt buông thõng xuống, giọng kiên quyết nói: "Không! Lão Phùng, cháu không thể đi! Cháu đã nhìn thấy một tấm lòng thuần hậu, lương thiện của bác! Chính vì thế, cháu không muốn vì cháu mà bác bị liên lụy! Hoàn cảnh hiện tại của bác khó khăn như vậy, những kẻ có dụng ý xấu chắc chắn sẽ lại lợi dụng chuyện này để làm lớn chuyện, nói rằng bác đi cửa sau vì cháu... Hơn nữa, cháu cũng không muốn dùng cách này để đi học nhằm thay đổi hoàn cảnh của mình; cháu muốn dùng đôi bàn tay của chính mình, tâm hồn của chính mình, sự nỗ lực của chính mình để giành lấy sự tiến bộ và tương lai của bản thân, bác đồng ý với cháu nhé! Cháu đã quyết định rồi." Phùng Quốc Bân nghe xong lời bộc bạch đầy xúc động của cô, nét mặt lập tức hiện lên vẻ trang nghiêm. Ông chắp tay sau lưng, đi đi lại lại mấy vòng trên con đường nhựa, rồi đứng khựng lại, nhìn vào khuôn mặt xúc động đang chờ câu trả lời của mình, nói: "Nếu không đi vì lý do phía trước, thì cháu hoàn toàn không cần phải bận tâm điều đó; còn nếu không đi vì lý do phía sau, thì bác không có gì để nói cả. Thế nhưng, bác muốn nói với cháu rằng, đứa nhỏ ạ, bác thật lòng thật dạ muốn làm cho cháu chút gì đó, để bù đắp cho lỗi lầm không thể dung thứ trước kia của bác đối với cháu. Nhưng bác mới vui mừng biết bao khi nghe được những lời cháu vừa nói ở sau! Phải đấy, một người có thể suy nghĩ như vậy, chính là đã bước những bước chân thật sự vững chắc trên con đường đời!"

"Lão Phùng, những lời này của bác cháu sẽ ghi nhớ. Dù sao thì cháu cũng không đi nữa. Bác đồng ý với cháu đi mà!"

Khuôn mặt sạm đen của Phùng Quốc Bân lộ ra nụ cười mãn nguyện của người cha dành cho con cái, nói:

"Vậy được rồi! Chúng ta về thôi."

Ông dắt xe đạp, cô đi bên cạnh ông. Một già một trẻ bước về phía công xã dưới ánh mặt trời đang dần lên cao. Vùng đồng quê mùa thu mở ra trước mắt họ một dải màu sắc rực rỡ. Những thành quả mà con người đổ mồ con nước mắt vun trồng đã chín muồi — mùa gặt hái sắp đến rồi!

Hai năm sau — năm 1977.

Lại là một mùa thu hoạch. Ngô Nguyệt Cầm đã thi đỗ vào một trường đại học khoa học tự nhiên và kỹ thuật nổi tiếng ở thủ đô với số điểm xuất sắc. Đồng thời, Phùng Quốc Bân cũng được đề bạt làm phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện. Thực ra, lệnh điều động của lão Phùng đã có từ lâu, nhưng ông cứ trì hoãn mãi không làm thủ tục. Ông phải đợi Ngô Nguyệt Cầm.

Đây là một buổi sáng quang mây rạnh rỡ. Ánh nắng vàng óng chiếu rọi khắp cánh đồng muôn hồng nghìn tía. Mọi người vây quanh Ngô Nguyệt Cầm chuẩn bị xuất phát ở sân công xã. Vận Sinh, người giờ đã lên chức bố, hào hứng ngồi trên ghế lái máy kéo — cậu muốn tự mình đưa Ngô Nguyệt Cầm ra bến xe huyện. Gần như tất cả mọi người trong thôn đều đến tiễn cô. Các nàng dâu và mấy bà cụ tranh nhau nắm lấy tay cô, vuốt ve cô. Mấy đứa trẻ trong trường bịn rịn không nỡ rời cô giáo Ngô, đứa nào đứa nấy khóc đỏ hoe cả mắt. Ngô Nguyệt Cầm hôn đi hôn lại đứa bé trong lòng vợ Vận Sinh, rồi úp mặt vào ngực mẹ Vận Sinh mà khóc. Mẹ Vận Sinh vuốt ve mái tóc của cô, những giọt nước mắt già nua cũng tuôn rơi như chuỗi hạt đứt chỉ.

Phùng Quốc Bân không chen chân nổi vào vòng vây, đứng trên thềm cửa lặng lẽ hút thuốc lào, bàn tay cầm nõ điếu run run khe khẽ.

Ngô Nguyệt Cầm nhìn thấy ông, liền bước nhanh tới.

Cô đứng trước mặt ông, trên mặt còn vương giọt lệ, mỉm cười nhìn ông. Cô rút từ trong chiếc cặp sách màu vàng ra một cuộn giấy được niêm phong, hai tay dâng lên trước mặt ông, nói: "Lão Phùng, cái này tặng bác làm kỷ niệm nhé! Bác còn nhớ bài vè con cóc mà cháu ngâm cho bác nghe hồi hai năm trước không? Nhất định là bác vẫn nhớ! Cháu đã vẽ bức tranh thủy mặc này dựa trên tâm trạng của bài vè đó đấy. Bỏ bút lâu ngày, tay nghề kém đi nhiều quá. Vẽ không đẹp, bác đừng chê nhé! Đây là chút lòng thành của cháu."

Phùng Quốc Bân nhận lấy cuộn tranh, đôi môi dày mím lại, muốn nói gì đó, nhưng cuối cùng chẳng thốt nên lời. Ông liếc nhìn cô đầy vẻ yêu thương sâu sắc, dặn dò như người cha đối với đứa con đi xa: "Trên đường đi cẩn thận nhiều chút, đừng để bị cảm lạnh; đến Bắc Kinh rồi đừng quên viết thư cho bác."

"Nhất định ạ."

"Được, tạm biệt cháu."

Ông đưa bàn tay to lớn ra nắm lấy tay cô, rồi vội vã quay người đi về phòng mình. Ngô Nguyệt Cầm thầm đoán: Chắc là ông không nỡ tận mắt chứng kiến cô đi — trong những chuyện thế này, cũng thể hiện cái tính khí đặc biệt đó của ông! Cô thâm trầm nhìn căn phòng ông ở một cái, rồi chạy về phía chiếc máy kéo.

Phùng Quốc Bân trở về phòng, chắp tay sau lưng đứng sững sừng bên cửa sổ không động đậy. Ông nghe thấy tiếng máy kéo khởi động, rồi đi, rồi xa dần... Giờ đây, ông mở cuộn tranh đó ra, cẩn thận dán nó lên vách tường ngay cạnh bàn làm việc của mình, rồi lùi lại vài bước, châm một nõ thuốc hút, đăm đăm nhìn bức tranh suốt một hồi lâu: Cây thông xanh cành lá mạnh mẽ, sừng sững giữa bầu trời xanh mây trắng; một đóa hoa đỏ nhỏ xíu dưới gốc cây đang nở rộ thật tươi. Phía bên trái bức tranh, nét chữ thảo thanh tú được viết dọc một hàng: Tùng xanh và hoa hồng nhỏ.