Tôn Nhuận Diệp mang cơm trưa từ bếp về, đặt lên cái bếp lò trên bệ đất đầu giường, chưa vội ăn. Cô cầm chậu nước nóng lên bắt đầu rửa mặt.

Một ngày này thật là bận rộn! Buổi sáng, trường sắp xếp toàn bộ Hồng Tiểu Binh của trường ra ngoài thành học tập quân sự, hơn nữa quy định thống nhất học sinh phải mặc quần áo vàng, học sinh nam cầm mã tấu nhỏ, học sinh nữ cầm súng tua đỏ. Cô là chủ nhiệm lớp ba, bận kiểm tra xem "vũ khí" của học sinh có đầy đủ không, trang phục có phù hợp yêu cầu của trường không. Sau đó lại dẫn bọn trẻ đi bộ mười mấy dặm đường ngoài thành, bắt "đặc vụ" một hồi. Về đến nơi mệt quá ngủ một giấc, còn chưa kịp rửa mặt thì lại đến giờ học tập chính trị tập thể của giáo viên, đành phải chạy đến phòng họp nghe chủ nhiệm ủy ban cách mạng của trường đọc một bài "Mao Tuyển". Hiện tại là vậy đó, một tuần chẳng học mấy tiết, phần lớn là giáo viên dẫn học sinh đi học quân sự, cày cấy, ra phố làm công tác tuyên truyền, khiến người ta bận rộn không thể tách rời.

Cô rửa mặt xong, chải đầu kỹ càng, mới bê một chiếc ghế đẩu nhỏ ngồi trước bếp lò. Cô nhìn bát canh khoai tây và một cái bánh bột ngô mà thẫn thờ, vẫn không động đũa. Bếp ăn của trường một tháng chỉ có hai lạng bột mì trắng và sáu cân lương thực tinh, còn lại đều là bột ngô và gạo cao lương, món ăn lúc nào cũng là khoai tây luộc nước trắng, bên trong chẳng có mấy giọt dầu. Cô bận thì không về nhà nhị bá, đành ăn tạm bợ bữa cơm này ở trường.

Nhuận Diệp không động đũa, chẳng phải vì chê cơm canh không ngon — mặc dù điều kiện gia đình khá giả, nhưng cô chưa bao giờ là người đỏng đảnh. Cô ngồi ngẩn ngơ ở đây là vì đang nghĩ chuyện trong lòng.

Từ mùa thu năm ngoái, nhà nhị bá của cô xuất hiện một vị khách không mời mà đến. Ban đầu cô không nhận ra chàng thanh niên mập mạp này là ai, nhưng thấy hơi quen mắt. Sau đó cô mới biết, đây là Lý Hướng Tiền, con trai chú Lý. Hướng Tiền khi học trung học hơn cô hai lớp, vì vậy cô không quen người này, lúc đó gặp mặt cũng chỉ đoán đại khái là người cùng trường.

Cha của Hướng Tiền cũng là phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện, làm việc cùng nhị bá của cô, đã đến nhà nhị bá rất nhiều lần, cô ngược lại có quen biết. Mẹ của Hướng Tiền nghe nói là bí thư bệnh viện huyện, là lãnh đạo của nhị bá mẫu cô, đôi khi cũng đến nhà nhị bá mẫu ngồi chơi, cô cũng quen. Chỉ là Lý Hướng Tiền trước kia chưa từng đến nhà nhị bá cô.

Thế nhưng, từ mùa thu năm ngoái, cứ cách vài ngày anh ta lại tới một lần. Mỗi lần tới đều phải vào tận phòng cô nói chuyện linh tinh một hồi lâu. Anh ta là tài xế xe tải của cơ quan quản lý thương mại huyện, thường xuyên chạy bên ngoài, nên biết rất nhiều chuyện ở tỉnh và các tỉnh khác, cứ kể mãi không dứt cho cô nghe. Mỗi lần sắp về, anh ta đều hỏi cô có muốn mua hộ gì ở nơi khác không? Cô đều nói không mua. Trong lòng cô đã cảm thấy hơi phiền người này. Cô đã nghe chán chê những câu chuyện trên trời dưới biển không đầu không đuôi đó của anh ta. Nhưng cô không tiện bày tỏ sự chán ghét của mình — cha mẹ anh ta và nhị bá, nhị bá mẫu của cô làm việc cùng nhau, hơn nữa mẹ anh ta còn là lãnh đạo của nhị bá mẫu cô!

Thế nhưng, có một hôm, khi anh ta đến, lại dám lấy ra một chiếc áo len sợi màu đỏ mua ở tỉnh thành ngay trước mặt nhị bá mẫu của cô, nói với cô: "Tôi tình cờ thấy chiếc áo này, nghĩ cô mặc chắc chắn sẽ hợp, nên mua hộ cô đấy. Đây là loại áo len sợi mới xuất hiện ở Thượng Hải. Hầy, cô không biết đâu, lúc mua mọi người tranh nhau dữ lắm, tôi phải chen hàng một lần, còn cãi nhau với một người, vất vả lắm mới mua được..."

Cô hơi giận, nói: "Tôi không thích mặc quần áo màu đỏ!" Lý Hướng Tiền giơ chiếc áo len màu đỏ mua được chẳng dễ dàng gì trong tay, cảm thấy vô cùng lúng túng. Nhị bá mẫu cô vội vàng làm hòa nói: "Ôi dào, cháu này! Người ta Hướng Tiền có lòng mua áo này cho, cháu nên cảm ơn người ta mới phải! Vả lại, sao cháu lại không thích mặc màu đỏ? Chẳng phải cái áo len của cháu cũng là màu đỏ sao?"

Mặt cô cũng thành màu đỏ luôn. Để không làm nhị bá mẫu khó xử, cô đành phải hỏi Hướng Tiền: "Bao nhiêu tiền?"

"Tiền nong gì chứ..." Hướng Tiền ấp úng nói.

"Anh vất vả như vậy, sao có thể không lấy tiền chứ!" Trong lòng cô cảm thấy rất khó chịu.

"Năm... chỉ năm tệ thôi!" Hướng Tiền đành phải nói.

"Không phải là số chẵn đấy chứ?"

"Lẻ lẻ tôi quên rồi..."

"Anh nghĩ lại xem!"

"Năm tệ... ồ, năm tệ bốn hào sáu xu..."

Nhị bá mẫu cô định lấy tiền trả cho Hướng Tiền thì cô đã lấy tiền từ trong túi áo mình ra, đưa cho anh ta.

Từ đó về sau, khi phát hiện Hướng Tiền đến nhà nhị bá mẫu, cô liền vội vàng tìm cớ trốn tránh, đi lên trường.

Nhưng sự việc không vì cô trốn tránh mà kết thúc. Chiều hôm đó, nhị bá mẫu từ bệnh viện về, đưa cho cô một tấm vé xem phim, bảo là bệnh viện phát, tối nay bà phải làm phẫu thuật không đi được, bảo cô đi xem.

Cô hỏi: "Phim gì vậy?"

"Nghe nói là 'Nam Chinh Bắc Chiến'." Nhị bá mẫu cô nói.

"Phim này con xem rồi." Cô không muốn đi lắm.

"Nghe nói đây là do Giang Thanh bảo quay lại đấy, con cứ đi xem lần nữa đi!" Nhị bá mẫu cô khuyên bảo.

Thế là sau khi ăn cơm tối xong, cô đến rạp chiếu phim trên phố xem bộ phim "Nam Chinh Bắc Chiến" vừa mới quay lại.

Cô bước vào rạp chiếu phim, tìm thấy chỗ ngồi của mình, mặt bỗng nhiên "rần" lên một cái, nóng ran. Cô nhìn thấy Lý Hướng Tiền đang ngồi ngay sát chỗ của cô. Anh ta đã sớm nhiệt tình và khẩn trương đứng dậy, chào cô vào chỗ. Cô không chút do dự, quay người đi thẳng ra ngoài...

Vài ngày sau, nhị bá mẫu tìm cô nói chuyện một lần, nói thẳng vấn đề ra. Nhị bá mẫu cô bảo, mẹ của Hướng Tiền nhờ bà nhắn lại, nói Hướng Tiền đã để ý cô, hy vọng cô có thể trở thành con dâu nhà họ.

Nhị bá mẫu cô khuyên bảo: "Cháu cũng không còn nhỏ nữa, sống ở nhà nhị bá mẫu bao nhiêu năm rồi, nhị bá và nhị bá mẫu đều coi cháu như con đẻ của mình. Bây giờ cháu đã đi làm trong thành phố, chuyện hôn nhân không lo cũng không được. Cha cháu đã bao lần dặn dò nhị bá và nhị bá mẫu, bảo chúng ta tìm người trong thành phố cho cháu. Nhị bá cháu bận, không lo được chuyện này, ta phải lo lắng nhiều hơn một chút. Bây giờ nhà Hướng Tiền chủ động đề cập chuyện này, ta lại thấy rất mừng. Chú Lý và mẹ Hướng Tiền đều là những người có danh vọng trong huyện, điều kiện gia đình thì khỏi phải bàn rồi. Công việc của Hướng Tiền cũng tốt. Cháu không nghe người ta nói sao, ở vùng núi chúng ta, chỉ cần tay lái xoay chuyển, đổi cho một ông huyện trưởng cũng không đổi!"

Nhị bá mẫu vừa nói rõ chuyện, Nhuận Diệp liền thực sự rơi vào phiền muộn. Nói lời từ trong lòng, để cô giao phó cả đời mình cho Lý Hướng Tiền, cô kiên quyết không đồng ý. Cô chán ghét Lý Hướng Tiền: nông cạn, thô kệch, vẻ ngoài lại chẳng hề bảnh bao, ở bên ngoài ăn uống béo mập, đã chẳng còn ra dáng một thanh niên nữa. Nhưng cô lại không thể làm mất mặt nhị bá mẫu ngay được, vì nhị bá mẫu không phải là mẹ đẻ của cô. Hơn nữa, cô còn ăn cơm nhà người ta bao nhiêu năm, người ta còn tìm việc làm cho cô... Sau đó cô đành nói với nhị bá mẫu: "Con vẫn chưa cân nhắc chuyện này..." "Vậy thì con cân nhắc cho kỹ rồi nói! Không ngại thì cứ tiếp xúc với Hướng Tiền nhiều hơn đi, đừng có trốn tránh người ta mãi!" Nhị bá mẫu cô lại khuyên.

Thật vậy, Nhuận Diệp mặc dù đã bước sang tuổi hai mươi hai, nhưng quả thực vẫn chưa từng cân nhắc vấn đề hôn nhân của mình. Nhưng bây giờ do chuyện này xuất hiện, cô mới nhận thức rõ ràng rằng, mình đã đến một độ tuổi nhạy cảm. Đúng vậy, có lẽ cả đời người ai cũng không thể tránh khỏi chuyện này. Nam lớn phải kết hôn, nữ lớn phải gả chồng, cô không ngờ một quy luật mà con người khó lòng thoát khỏi như vậy, lại nhanh chóng xuất hiện trước mặt mình đến thế.

Một khi cô cân nhắc chuyện này, bóng hình Tôn Thiếu An liền hiện ra ngay trước mắt cô, hơn nữa tự nhiên đến mức làm chính cô cũng thấy kinh ngạc. Đúng vậy, nếu cả đời bắt buộc phải sống chung với một người đàn ông, thì người đầu tiên cô nghĩ đến chính là Thiếu An. Cô và cậu ấy đã ở bên nhau từ cái tuổi chưa biết xấu hổ là gì. Đối với cô, cậu ấy cũng quen thuộc và thân thiết như người trong nhà. Trước kia cô đương nhiên chưa từng nghiêm túc nghĩ rằng Thiếu An chính là người yêu tương lai của mình. Bởi vì cho đến tận bây giờ, cô về cơ bản vẫn chưa từng cân nhắc chuyện đại sự cả đời. Bây giờ, khi cuộc sống đã đặt vấn đề này ra trước mắt, cô rất tự nhiên nghĩ rằng người đàn ông của mình đáng lẽ phải là Tôn Thiếu An.

Ở độ tuổi như cô, một khi trong lòng thực sự nảy sinh sự xao động của tình yêu, thế giới nội tâm bình lặng và cuộc sống có quy luật sẽ không bao giờ quay trở lại nữa. Rất nhanh, dù là đi đường, ăn cơm, làm việc, trước mặt cô lúc nào cũng đứng một Tôn Thiếu An: dáng người cao thẳng, khuôn mặt ngăm đen mà sáng sủa, sống mũi thẳng tắp, hai đôi chân khỏe khoắn mà dài... Hơn nữa cô bắt đầu hồi tưởng lại từng cảnh từng cảnh từ nhỏ đến lớn tất cả những gì họ cùng trải qua. Hồi ức này đôi khi khiến cô bật cười; đôi khi khiến cô úp mặt vào giường khóc nức nở; đôi khi lại khiến cô vừa cười vừa rơi nước mắt... Hầy, buổi tối sẽ không bao giờ nằm xuống đọc hai trang sách là ngủ thiếp đi được nữa! Cô thao thức suốt nửa đêm không chợp mắt được, hết lần này đến lần khác bật đèn điện lên, rồi lại hết lần này đến lần khác tắt đèn đi. Giữa mùa đông giá rét, cô lại thấy nóng trong chăn, đạp chăn sang một bên, để hai đôi chân nóng hổi ra ngoài làm mát một chút... Thế nhưng, làm sao cô có thể nói chuyện này với Thiếu An đây? Chẳng lẽ tên ngốc này chưa từng nghĩ đến một chút nào sao? Hầy, sau này họ gặp nhau cũng ít đi nhiều...

Một thời gian sau, Tôn Nhuận Diệp mới nghĩ đến một vấn đề khác: Thiếu An bây giờ là nông dân, mà cô đã được coi là người ăn cơm nhà nước rồi.

Nhưng điều này thì tính là gì chứ? Thời cổ đại, còn có con gái hoàng đế để mắt tới dân thường đấy thôi! Họ thà vì tình yêu mà không hưởng vinh hoa phú quý chốn hoàng cung, cam tâm đi theo người mình yêu chịu khổ cả đời. Ngọn Thần Tiên ở thôn Song Thủy của họ, tương truyền chính là con gái Ngọc Hoàng Đại Đế trên trời, vì tình yêu nhân gian mà biến thành. Thần tiên trên trời còn có thể chết vì tình, huống hồ người phàm Tôn Nhuận Diệp chỉ là một giáo viên tiểu học mà thôi.

Cô nghĩ nếu mình kết hôn với Thiếu An, thì sẽ dứt khoát về thôn Song Thủy dạy học... Cô ngày đêm nghĩ về chuyện của mình và Thiếu An, đã đến mức thần trí mơ hồ, không buồn ăn uống, hơn nữa còn mất đi sự kiên nhẫn vốn có đối với học sinh trong lớp, hơi tí là mắng chúng, trong công việc cũng liên tiếp xảy ra sai sót. Bởi vì quan hệ của nhị bá cô, lãnh đạo nhà trường xem ra không tiện phê bình cô, nhưng bản thân cô đã cảm thấy hơi không ra thể thống gì.

Cô quyết định lập tức nói chuyện với Thiếu An một lần.

Cô không muốn về thôn tìm Thiếu An. Người trong thôn đều quen biết cả, hai người không tiện tiếp xúc nhiều; vả lại Thiếu An thường xuyên ra ngoài lao động, cũng chẳng có cơ hội. Buổi tối lại càng không được. Nông thôn không giống như trong thành phố, hai nam nữ ở bên nhau vào buổi tối nói chuyện, thì lời ra tiếng vào không chỉ ở thôn Song Thủy, mà cả công xã Thạch Ngật Tiết sẽ đồn đại như mưa như gió.

Tốt nhất là Thiếu An đến thành phố! Ở đây người lạ, hơn nữa nam nữ ở bên nhau là chuyện thường tình, sẽ không gây ra lời ong tiếng ve...

Khi cô nghe em trai Nhuận Sinh của mình nói, em trai Thiếu Bình của Thiếu An cũng đến học cấp ba, cô liền nhanh chóng nghĩ đến việc nhờ Thiếu Bình nhắn giúp anh trai nó một lời. Thế là cô đến trường trung học tìm Thiếu Bình. Cô nhìn thấy Thiếu Bình giống hệt anh trai nó, trong lòng đối với đứa bé này cũng nảy sinh một cảm giác xót xa khó tả. Cô thấy nó mặc quần áo rách rưới, cảm thấy vô cùng đau lòng. Cô nhớ lại năm xưa lúc Thiếu An đi học, cũng mặc loại quần áo rách rưới này. Cô lập tức đưa toàn bộ 50 cân phiếu lương thực mình dành dụm được cho Thiếu Bình, còn đưa cả số tiền lương còn lại trong tháng này của mình cho nó nữa...

Hiện tại, Tôn Nhuận Diệp ngồi trước bếp lò, vẫn không động đũa.

Cô không muốn ăn cơm. Cô đang nghĩ đến Thiếu An.

Cô sốt ruột chờ đợi cậu ấy đến.

Đã hai ngày trôi qua, cậu ấy vẫn chưa đến! Thiếu Bình rõ ràng đã nói với cô, cậu ấy hứa trong hai ngày này sẽ đến. Nhưng "hai ngày này" đã qua rồi, tại sao cậu ấy vẫn chưa đến? Thiếu An! Thiếu An! Cô không ngừng gọi tên cậu ấy trong lòng...

Hai ngày nay Nhuận Diệp không về nhà nhị bá ăn cơm. Buổi tối cô cũng ngủ ở ký túc xá của trường. Cô sợ lỡ Thiếu An đến mà không tìm thấy cô — cô đã nhắn nhủ cậu ấy đến thẳng trường tìm cô...

Hai ngày nay, cô ngồi trong ký túc xá của trường, hễ ngoài cửa có tiếng bước chân, tim cô lại đập thình thịch. Có hai lần cô nghe thấy có người gõ cửa, vội vàng chạy ra cửa đón, hóa ra là nữ giáo viên trong trường gọi cô đi tham gia học tập chính trị, khiến cô cụt hứng vô cùng.

Cô bây giờ đã đổi cả quần áo, thay bằng một chiếc áo khoác đồng phục màu xanh đã giặt đến bạc màu, trông giản dị hơn nhiều. Cô biết Thiếu An không có bộ quần áo nào ra hồn, quần áo của cô phải khiến cậu ấy nhìn vào không cảm thấy gò bó mới được. Cô còn bảo một nữ giáo viên có quan hệ tốt với mình, cắt hai bím tóc xinh đẹp của cô thành kiểu tóc ngắn ngang tai, chỉ dùng một sợi dây len màu xanh buộc một lọn tóc, trông vừa giản dị lại vừa trưởng thành hơn một chút, điều này khiến cô rất hài lòng. Tất cả những sự chuẩn bị công phu này đều là vì người đó — nhưng anh ấy lại chậm trễ chưa tới!

Cô vươn tay, chạm vào bát cơm trước mặt. Bát được nướng bên lửa, vẫn còn rất nóng tay. Cô lại chạm vào cái bánh bột ngô đặt bên trên bát đũa, đã lạnh ngắt rồi. Cô nghĩ, không ăn cũng không được, đành ăn tạm chút ít vậy.

Cô vừa bưng bát lên, thì nghe thấy có người gõ cửa phòng mình. Cô tiện tay vứt bát lên bếp lò, chẳng màng đến việc bỏng tay làm vương vãi thức ăn khắp bếp lò, liền chạy đi mở cửa. Chưa đợi cô mở cửa, em gái Hiểu Hà đã cười khanh khách xông vào. Nhuận Diệp lòng chùng xuống, nói: "Con bé chết tiệt này! Như thổ phỉ vậy!"

Hiểu Hà mặc một chiếc áo khoác bên ngoài áo len, vội vã đi vào, nhìn mấy miếng khoai tây đổ trên bệ lò, nói: "Ôi dào, chị, có phải chị có ý kiến với bọn em không đấy, không về nhà ăn cơm, mà ở đây dỗi hờn ăn loại thức ăn nát này?"

Nhuận Diệp cầm lấy chổi, quét những miếng khoai tây đổ trên bệ lò vào cái hốt rác sắt, nói: "Mấy ngày nay trường nhiều việc, chị không về được. Trong nhà không có việc gì chứ?" "Chị không nhớ sao? Hôm nay là sinh nhật ông ngoại em, đại thọ sáu mươi lăm tuổi, không bày một mâm cỗ sao được? Mẹ em bảo em đến gọi chị về ăn cơm nhanh. May mà em đến kịp, không thì chị đã ăn hết bát khoai tây này rồi. Đi mau thôi!" Hiểu Hà thúc giục cô.

Nhuận Diệp nghĩ: Từ đại gia mừng sinh nhật, là chuyện tốt lành, cô không về thì không tôn trọng người già.

Cô đành khóa cửa phòng mình lại, theo Hiểu Hà về nhà nhị bá mẫu.