Thứ sáu, Tôn Thiếu Bình xin nghỉ nửa ngày, đi đến trạm lương thực thị trấn, cầm năm mươi cân phiếu lương mà chị Nhuận Diệp đưa cho, dựa theo tỉ lệ lương thô và lương mịn, mua hai mươi cân bột mì trắng và ba mươi cân bột ngô. Thời buổi này, năm mươi cân phiếu lương cũng chẳng phải con số nhỏ đâu!

Trong cái túi giấy nhỏ mà chị Nhuận Diệp dúi vào tay cậu, còn có ba mươi tệ. Sau khi mua chỗ lương thực này vẫn còn thừa mười tệ, cậu định dùng số tiền đó mua cho bà nội ít thuốc giảm đau và thuốc nhỏ mắt, sau đó lại đổi cho mình một ít phiếu thức ăn ở bếp tập thể của trường.

Cậu cõng chỗ lương thực này từ trạm lương thực về trường, đổi lấy ba mươi cân phiếu "Châu Á" và năm cân phiếu "Châu Âu". Mười lăm cân bột mì trắng còn lại cậu không nỡ ăn, định ngày mai mang về nhà cho bà nội và hai đứa cháu ngoại. Ba mươi cân bột ngô đã đủ khiến cậu hài lòng rồi. Trong những ngày tháng sau này, cậu có thể thỉnh thoảng kẹp một cái "Châu Á" vàng óng vào trong cái "Châu Phi" đen sì của mình. Còn về năm cân phiếu "Châu Âu" kia, cậu để dành đợi anh trai đến cùng ăn. Anh trai lên thành phố, không thể bữa nào cũng ăn ở chỗ chị Nhuận Diệp được; nếu người anh yêu quý của cậu đến trường ăn cơm, cậu không thể để anh cũng bị người khác nhìn bằng ánh mắt lạnh lùng ở nhà ăn của trường trung học...

Trưa hôm sau, cậu đến phố mua xong thuốc cho bà nội, rồi xách túi bột mì nhỏ đó đến ký túc xá của Kim Ba. Hai người giúp nhau buộc nó vào bên cạnh yên sau xe đạp, rồi chuẩn bị cùng nhau về nhà.

Mỗi khi đến lúc này, trường học lại trở nên hỗn loạn. Học sinh ở nông thôn lũ lượt thu dọn túi lương khô xẹp lép, nhà gần thì đi bộ, nhà xa thì đi xe đạp, thi nhau ùa ra cổng trường. Họ muốn về nhà để trải qua một đêm thoải mái. Ở nhà, những gia đình có điều kiện khá giả một chút, người lớn luôn làm hai bữa ngon cho con cái về nhà, sau đó lại đơm cho một túi lương khô tươm tất, để tuần sau con cái có thứ bổ sung ngoài cơm bếp tập thể. Trong khoảng thời gian này, ngôi trường rộng lớn tĩnh lặng như bãi biển sau khi thủy triều rút. Đến chiều chủ nhật, học sinh nông thôn lại lũ lượt quay trở lại, thế giới này mới khôi phục lại cảnh tượng ồn ào náo nhiệt như cũ... Thiếu Bình và Kim Ba đạp xe ra khỏi huyện lỵ, men theo một con đường cái hướng về phía tây, người này chở người kia, vội vã về nhà. Hai người cùng nhau đạp xe đã nhiều năm, dọc đường thay phiên nhau đạp, nhẹ nhàng mà vui vẻ.

Từ huyện lỵ đến thôn của họ là bảy mươi dặm. Con đường này nối liền hai khu vực của cao nguyên Hoàng Thổ, vì thế xe cộ trên đường cái khá nhiều. Từ lúc ra khỏi huyện, mặt đường tương đối rộng rãi, về sau càng đi càng hẹp. Đi khoảng năm mươi dặm, đường trong thung lũng hoàn toàn biến mất. Những khe núi sâu bị núi phía tây kẹp lại, chỉ vừa đủ đặt một con đường cái. Tiếp đó, liền đến Phân Thủy Lĩnh. Dãy núi hoành đoạn dựng đứng đột ngột chặn ngang đường thông thương nam bắc. Trước kia, đường cái chỉ đành uất ức vòng vèo leo núi từ đây, mới có thể vươn tới phía bên kia núi. Mấy năm trước, người ta đục một cái khe ở lưng chừng núi, mới hạ được đường cái từ đỉnh núi xuống lưng chừng núi. Tuy nhiên, độ dốc của đường hai bên núi vẫn rất dài và rất dốc. Tai nạn xe cộ ở đây cũng nhiều nhất, trong rãnh thoát nước bên đường thường có thể thấy xe cộ bị lật—khi lên dốc thì chậm đến mức khiến tài xế bực bội, khi xuống dốc họ thường phóng xe như điên, kết quả là...

Khi lên con dốc này, tất cả xe đạp đều không thể đi được. Thiếu Bình và Kim Ba lúc này thay phiên nhau dắt xe, cả hai đều mệt đến toát mồ hôi hột. Qua khỏi Phân Thủy Lĩnh chính là công xã của họ. Con mương vẫn hẹp như phía bên kia núi. Con mương này có hơn mười thôn, mỗi thôn cách nhau đều chưa đầy mười dặm, được nối liền bởi một con sông nhỏ. Con sông nhỏ gọi là sông Đông Lạp, chính là khởi nguồn từ dưới chân Phân Thủy Lĩnh này.

Xuống núi, đi qua một thôn gọi là thôn Hạ Sơn, đi tiếp mười dặm đường nữa là đến thôn Thạch Ngật Tiết, nơi đặt trụ sở công xã. Thôn Song Thủy của họ cách công xã Thạch Ngật Tiết cũng mười dặm, ở giữa ngăn cách bởi thôn Quán Tử—chị Lan Hoa của Thiếu Bình chính là gả vào thôn này.

Thiếu Bình và Kim Ba qua khỏi Phân Thủy Lĩnh, đạp xe tựa như cơn gió lao xuống từ con dốc lớn. Thôn Hạ Sơn thoáng chốc đã bị bỏ lại phía sau. Tiếp đó liền đến công xã Thạch Ngật Tiết.

Công xã nằm đối diện đường cái, một cây cầu nhỏ bắc ngang qua sông Đông Lạp, nối liền đường cái và thị trấn. Một con phố rách nát dài khoảng năm mươi mét, tòa nhà duy nhất trông tươm tất chính là cửa hàng của Hợp tác xã Cung tiêu. Nhưng trong mắt bách tính của mười mấy thôn xung quanh, thị trấn này chính là một "nơi lớn". Đến đây đi chợ một chuyến, cũng đủ để phụ nữ nông thôn phải chải chuốt trang điểm một cách long trọng. Ngoài ra, ở phía nam con phố này còn có một nhà ăn nhỏ. Mấy anh cấp dưỡng mập mạp trong nhà ăn cũng nổi tiếng không kém gì chủ nhiệm công xã ở địa phương này—người sống ở vùng sâu vùng xa nghèo khó này, biết bao nhiêu là ngưỡng mộ những người có thể ăn thịt mỗi ngày!

Hôm nay Thạch Ngật Tiết không họp chợ, vì thế trên phố chẳng có mấy người. Thiếu Bình và Kim Ba cũng không định qua cầu đi dạo một vòng. Hai năm trước khi học cấp hai ở đây, họ thường thích la cà trên con phố này. Khi đó, nơi này trong mắt họ cũng là một nơi lớn. Nhưng bây giờ, họ đã đi dạo qua những thế giới rộng lớn hơn, con phố đổ nát này đối với họ đã không còn sức hấp dẫn gì nữa.

Chỉ là khi đến gần trường trung học phía trước công xã, hai người họ lại đồng thời dừng xe lại. Trường trung học cũng ở đối diện sông, có bốn, năm gian phòng học, hai dãy hang đá; dưới hang đá, trên một sân thể dục nhỏ bằng đất có đặt một cái rổ bóng rổ rách nát. Một nơi đáng yêu biết bao! Họ đã trải qua hai năm thời gian ở đây, quen thuộc với nơi này như chính cơ thể mình vậy. Hiện tại tuy họ đã đến một ngôi trường đại học lớn hơn, nhưng mọi thứ ở đây thường xuyên xuất hiện trong những giấc mơ của họ.

Hiện giờ là chiều thứ bảy, họ biết, ngoại trừ mấy giáo viên công lập, học sinh và giáo viên hưởng công điểm đều đã về nhà. Lan Hương và Kim Tú, hai cô em gái của họ, chắc cũng đã đi rồi.

Mặt trời đã sắp lặn, trong khe núi đã tối xuống, gió cũng có chút se lạnh. Hai người đứng một lát, chẳng ai nói câu nào, rồi lại đạp xe lên đường. Thiếu Bình đạp xe, Kim Ba ngồi sau xe, một tay vòng qua eo cậu đầy thân thiết, giọng hát vang lên bài Tín Thiên Du: "Nhắc đến nhà tôi nhà nổi tiếng, nhà ở thôn Tam Thập Lý Phố, châu Tuy Đức..." Con sông Đông Lạp trong vắt như bạc, đến đây lưu lượng nước đã lớn hơn một chút, lúc này dưới ánh tà dương, sóng nước lấp lánh chảy trôi, song song với đường cái, uốn lượn quanh co trong khe núi... Khi đến thôn Quán Tử, Thiếu Bình đột ngột dừng xe lại. Cậu bất ngờ nhìn thấy em gái Lan Hương đứng bên đường cái, như thể đang đợi người—biết đâu chính là đang đợi cậu!

Cậu và Kim Ba nhảy xuống xe, Lan Hương đã chạy đến trước mặt. Thiếu Bình kinh ngạc nhìn thấy hai giọt nước mắt treo trên má em gái, vội vàng hỏi: "Xảy ra chuyện gì rồi?"

"Anh rể..." Lan Hương vừa mở miệng, đã khóc đến mức nói không nên lời. Thiếu Bình quay đầu nói với Kim Ba: "Cậu đạp xe về trước đi. Chỗ bột mì đó cứ để ở nhà cậu, lát nữa tớ qua lấy..."

Kim Ba là một đứa nhóc thông minh, cậu hiểu nhà anh rể Thiếu Bình chắc đã xảy ra chuyện, mình có lẽ không tiện giúp gì, liền đạp xe đi mất. Sau khi lên xe, cậu lại quay đầu nói: "Cần tớ, cậu cứ lên tiếng..."

Sau khi Kim Ba đi, để em gái bình tĩnh lại một chút, Thiếu Bình dùng tay xoa đầu em đầy thân thiết, nói: "Đừng khóc nữa, mau nói cho anh, đã xảy ra chuyện gì?" Lan Hương lau nước mắt nói: "Anh rể bị công xã bắt đi lao động cải tạo ở công trường rồi..."

"Anh còn tưởng anh ta chết rồi cơ đấy! Ở chỗ nào?" Thiếu Bình hỏi em gái. "Ngay trong thôn mình thôi."

"Tại sao lại lao động cải tạo?"

"Đi ra ngoài buôn bán ít thuốc chuột, người ta nói anh ấy đi theo con đường tư bản chủ nghĩa..." "Chị đâu?"

"Chị bế Mao Đản, Cẩu Đản về nhà mình rồi, bảo em ở lại đây trông nhà. Em lo đến mức không chịu nổi, liền đứng bên đường đợi anh về."

"Bố và anh trai bây giờ đang ở đâu?"

"Em không biết. Em vẫn chưa về nhà, chị đã chặn em ở đây rồi..."

Tôn Thiếu Bình bỗng chốc cảm thấy vừa vội vừa khó chịu. Cậu biết chuyện này sẽ khiến gia đình họ bị mang tiếng xấu khắp cả công xã. Thời buổi này, bách tính dù có thiếu ăn thiếu mặc, nhưng rất coi trọng danh dự chính trị. Ai trong nhà mà bị chà đạp như thế này một lần, thì những người còn lại trong nhà trên họp chợ đều sẽ có người chỉ trỏ sau lưng. Chưa kể, sau này công gia cần người ở nông thôn, thành viên gia đình có vấn đề chính trị thì chỉ có nước đứng sang một bên. Ngoài ra, anh rể cậu bình thường đã lêu lổng không chịu khó lao động, gia cảnh đã nát bét, toàn bộ dựa vào một mình chị gái gồng gánh hai đứa con. Nếu đi lao động cải tạo, mất mặt thì không nói, còn không được tính công điểm, một năm trôi qua không biết phải tốn bao nhiêu lương thực tiền bạc—giờ đây lương thực tiền bạc tích góp bao năm của nhà họ đều dồn cả vào đó mà vẫn không trả hết nợ.

"Đồ khốn kiếp!" Tôn Thiếu Bình tức giận chửi thề anh rể mình một câu.

"Chỉ khổ cho chị..." Lan Hương buồn bã nói. Con bé năm nay mười ba tuổi, cơ thể đã bắt đầu trổ mã, mặc dù mặc một thân quần áo cũ, nhưng mái tóc ngắn đen nhánh được cắt gọn gàng, khuôn mặt trắng trẻo cùng cái cằm nhọn tạo nên một vẻ ngoài rất đáng yêu. Do hoàn cảnh gia đình nghèo khó, con bé từ nhỏ đã rất hiểu chuyện, mới bốn năm tuổi đã thường xách cái giỏ nhỏ đi cắt cỏ heo, nhặt củi. Đứa trẻ này đầu óc phản ứng rất nhanh, có chút thiên tư về toán học, lúc nhỏ bố và anh trai ở nhà tính sổ sách, con bé ở bên cạnh nói ra ngay, thường làm hai người lớn kinh ngạc đến mức ngây người... Lúc này, hai anh em đứng bên đường cái thôn Quán Tử, hận Vương Mãn Ngân, người anh rể của họ, đến tận xương tủy.

Thiếu Bình nói với em gái: "Đi, giờ tụi mình về thôn!"

Lan Hương nói: "Chị bảo em ở đây trông nhà..."

"Em sao dám ở đây một mình vào ban đêm? Hơn nữa, nhà này có vàng bạc gì cần trông cơ chứ? Mấy cái chậu bát sứt mẻ đó, cho không bọn trộm cũng chẳng thèm! Đi, tụi mình khóa cửa lại, về nhà."

"Được!" Lan Hương cũng đã sớm không thể ở đây được nữa, muốn về thôn xem rốt cuộc sự tình nguy hiểm đến mức nào.

Hai anh em khóa cửa nhà chị ở thôn Quán Tử, rồi cùng nhau chạy bộ về nhà.

Cách thôn một dặm, hai đứa đứng lo lắng trên đường cái, không dám đi tiếp. Công trường hội chiến xây dựng cơ sở hạ tầng nông điền của công xã nằm ngay đầu thôn của họ. Đã nghe thấy tiếng gầm rú của loa phóng thanh. Đằng xa, trên sườn núi đối diện sông Đông Lạp, cắm rất nhiều cờ đỏ, đám đông như kiến bâu loạn xì ngầu. Hai đứa trẻ lập tức nghĩ ngay đến, người anh rể không ra gì kia đang lao động cải tạo ở đó. Biết đâu bố cũng đang ở đó—bởi vì ông ấy là người của đội xây dựng cơ sở hạ tầng. Tất nhiên, chú hai chắc chắn cũng đang ở đó, chú là ủy viên chi bộ đại đội, lại là đội trưởng đội xây dựng cơ sở hạ tầng của đội. Biết đâu chú hai có thể giúp được gì chăng? Dù sao chú cũng là một lãnh đạo trong đội. Tuy nhiên, chú hai là một "người tiên tiến nghèo", không thể nào đi xin xỏ cho loại "chủ nghĩa tư bản" này. Hơn nữa, đây là hội chiến toàn công xã, dù chú có muốn giúp, e rằng cũng chẳng thay đổi được bao nhiêu.

Hai đứa trẻ lập tức bị cảnh tượng hùng vĩ trước mắt dọa sợ, đứng ở đây không biết làm sao. Nếu họ cứ đi dọc theo đường cái về, người ở thôn đối diện chắc chắn sẽ nhìn thấy. Thật mất mặt quá! Người trong thôn biết đâu còn chỉ trỏ họ với đám thợ xây ngoại tỉnh xa lạ, nói: "Nhìn kìa, đó là em vợ và em gái vợ của Vương Mãn Ngân!"

"Hay là tụi mình đi vòng ra sau núi để về nhà?" Lan Hương nghĩ ra một cách thông minh, nói với anh hai.

Thiếu Bình suy nghĩ một chút, đồng ý với đề nghị của em gái. Thế là hai người lội qua sông Đông Lạp, đi vòng theo một con đường nhỏ trong ruộng từ sau núi về nhà.

Khi họ đến bờ đất phía trên công trường, không kìm được cúi lưng xuống, thò đầu từ mép bờ đất ra, nhìn xuống công trường bên dưới. Đối với hai đứa trẻ này, cảnh bên dưới kia không phải đang lao động, mà là đang tiến hành một cuộc chiến tranh.

Bên dưới, đám đông hỗn loạn, cờ đỏ phấp phới, loa phóng thanh gầm rú, bụi vàng bay mù mịt, một cảnh tượng náo nhiệt phi thường.

"Anh hai, nhìn kìa! Đó không phải anh rể sao? Người đang đẩy xe ấy! Nhìn kìa, vẫn là bố đang xúc đất lên xe cho anh rể..."

Thiếu Bình cũng nhìn thấy rồi. Cậu cảm thấy trước mắt tối sầm lại, liền khẽ kéo em gái một cái, nói: "Tụi mình về thôi..."