Đau khổ chẳng lẽ là chịu đựng vô ích sao?

Tình yêu của Thomas Mann nảy sinh trong vô thức. Bắt đầu từ khi nào? Ngay cả bản thân họ cũng không biết. Nói chung, đối với họ mà nói, chuyện này xuất hiện có hơi sớm một chút, bởi vì bọn họ đều mới mười chín tuổi. Tuy nhiên, suy nghĩ kỹ lại thì cũng có thể thông cảm được. Bởi vì họ cùng sinh ra ở thôn Cao Gia, lớn lên cùng nhau từ thủa cởi truồng cho đến độ tuổi biết ngượng ngùng, cùng nhau đeo cặp sách đến trường tiểu học của thôn, rồi lại cùng nhau vác chăn bông ra thị trấn học cấp hai, cho đến tận bây giờ đã tốt nghiệp cấp ba, lại còn đăng ký cùng một trường đại học và chuyên ngành. Bây giờ họ đang ở trong trạng thái chờ đợi bồn chồn lo âu. Sự gắn bó gắn kết suốt chục năm trời, cộng thêm sự bồi đắp của những bộ phim tình yêu nhiều như lũ quét trong mấy năm nay, sợi dây đàn huyền bí trong tâm hồn thiếu nam thiếu nữ cuối cùng cũng được gảy lên, và tấu lên những hợp âm thứ hai tuy chưa thuần thục nhưng lại vô cùng tuyệt mỹ.

Đại Niên là con trai thứ hai của Cao Nhân Sơn ở thôn trước. Cậu cũng giống như người cha thật thà chất phác của mình, mang trên mình sự mộc mạc, bướng bỉnh và ngốc nghếch, giống như một cây cao lương mọc lên từ đất vàng. Đương nhiên, loại người này thường có một phẩm chất mà người khác khó lòng sánh kịp, đó chính là có sức chịu đựng vô cùng lớn, có thể chịu đựng được sự dầm dãi va vấp. Điểm này cũng giống như cây cao lương trên đồng ruộng. Nếu các vị có cơ hội vào một năm hạn hán, đi dạo vào vùng núi non ở miền bắc Trung Quốc, sẽ thấy rằng khi rất nhiều loài thực vật bị ánh mặt trời thiêu đốt đến mức ủ rũ cúi đầu, chỉ có cây cao lương là vẫn bướng bỉnh ưỡn thẳng lưng, và đến mùa thu sẽ dâng hiến một chùm hạt đỏ rực.

Cứ nhìn cha của Đại Niên là Cao Nhân Sơn đi, tuy tuổi tác đã không còn nhỏ, nhưng vẫn một mình gắng gượng chống đỡ, dùng mồ hôi nước mắt để cho hai đứa con đi học, nhất định bắt chúng phải giành được "công danh" bằng được. Cậu con trai lớn năm kia thi đại học hỏng, đã tu tâm dưỡng tính làm ruộng rồi. Nhưng ông không nản lòng, tiếp tục thề với bà con lối xóm rằng sẽ đưa Đại Niên vào được cổng trường đại học. Đứa bé Đại Niên tuy không phải quá thông minh, nhưng cũng có tính bướng bỉnh như trâu của cha nó, dựa vào sự chăm chỉ, việc học tập từ trước đến nay vẫn rất xuất sắc.

Tiểu Lệ lại là một kiểu trẻ con khác, thông minh, lanh lợi, hoạt bát giống như một chú dê con. Tuy cô cũng là một đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở nông thôn, nhưng lại rất giàu trí tưởng tượng. Lại nói về chuyện tình yêu giữa cô và Đại Niên (tạm gọi là thế đi), cũng là người chủ động bày tỏ trước, hơn nữa có một lần trên đường về thôn vào ngày thứ bảy, còn trêu chọc Đại Niên giống như những người yêu nhau trong phim, bắt cậu đuổi theo phía sau mình. Còn cô ấy thì vừa chạy vừa cười ha hả biểu diễn một số động tác "quay chậm" nghịch ngợm... Trong những ngày tháng này, Đại Niên chất phác đã cảm thấy mình đã trở thành một người đàn ông thực thụ. Cậu đã yêu, điều này đồng nghĩa với việc thời đại trẻ con đã kết thúc. Cậu yêu Tiểu Lệ, giống như yêu ánh mặt trời tươi đẹp. Chỉ tiếc là cậu yêu quá nghiêm túc, quá mức mê đắm, đến mức ảnh hưởng đến việc học tập trong năm cuối cùng của mình. Chẳng bao lâu nữa cậu sẽ biết được, vì điều này cậu sẽ phải trả cái giá đắt thế nào. Đương nhiên, đối với chúng ta mà nói, thì có thể tha thứ được: bởi vì chúng ta khi ở độ tuổi này, cũng thường không thể hoàn toàn làm chủ được cảm xúc và hành vi của chính mình. Nhưng nỗi đau khổ và bất hạnh của một đời người, thường bắt đầu vào thời điểm này, và cuộc đời thực sự, có lẽ cũng bắt đầu từ lúc này.

Một tiếng sét đánh ngã Cao Đại Niên: Cậu không đậu đại học! Cậu trượt đại học rồi!

Ngày hôm nay, khi tin tức chính xác truyền đến, một mình cậu chạy ra sân phơi lúa trước thôn, đau khổ mà tê dại ngã vật xuống một đống cỏ khô. Cha cậu, mẹ cậu, anh cả của cậu, lần lượt chạy đến. Họ sợ cậu quẩn trí tìm cái chết. Ba người thân quây thành một vòng tròn, từng người một với khuôn mặt ủ dột ngồi xổm trước mặt cậu, không biết nên nói gì cho phải, chỉ biết hết người này đến người khác thở dài. Điều này lại càng khiến nỗi đau khổ của cậu sâu sắc hơn. Haizz! Cậu đã phụ lòng lao tâm khổ tứ và kỳ vọng lớn lao mà ba người trước mắt dành cho mình.

"Tao sớm nhìn ra rồi, mày bị con Tiểu Lệ làm cho lỡ dở... Haizz! Thằng bé hồ đồ này! Đáng lẽ ra phải lập nghiệp trước rồi mới lập gia đình chứ! Hơn nữa, mày vẫn chỉ là một đứa trẻ thôi, không chịu khó học hành đàng hoàng, thì có nên người nổi không..." Hai bàn tay chai sần của người cha xoa bóp vào nhau, trút bầu tâm sự oán trách trong lòng.

"Đó là một con yêu tinh!" Anh cả cậu nghiến răng nghiến lợi nói.

"Không trách cô ấy!" Cậu bỗng chốc ngồi dậy, trên khuôn mặt mang theo một biểu cảm phẫn nộ. Cậu không thể dung thứ cho việc họ dùng một thái độ khinh miệt như vậy để đối xử với Tiểu Lệ mà cậu coi như thần linh. Dù vì thế mà cậu không đỗ đại học, nhưng cậu không hề hối hận về tình yêu của mình. Điều này tuyệt đối không phải là một sự bồng bột trẻ con: bởi vì chúng ta đều biết, cậu vẫn luôn vô cùng nghiêm túc khi nhìn nhận chuyện này.

Cha cậu cũng nổi giận, phắt người đứng dậy, kích động đến mức hai khóe môi run lẩy bẩy, xem ra ông thực sự muốn chửi mắng một trận tơi bời, nhưng vì tức quá hóa giận nên ngược lại lại chẳng tìm nổi một câu nào, ông chỉ dùng bàn tay đầy vết chai sần hung hăng chà xát một cái lên khuôn mặt đầy râu cằm, quay phắt người bước đi. Lão nhân Nhân Sơn vừa đi vừa thở dài, cái đầu bướng bỉnh ngày thường nay cúi gằm xuống ngực, dáng vẻ đó chẳng khác nào tuyên bố rõ ràng với bà con lối xóm rằng: Giấc mơ vọng tử thành long của ông đã tan thành mây khói hoàn toàn rồi!

Lúc này, thời gian đang là giữa trưa, ánh nắng cuối hè đầu thu vẫn chiếu rọi gay gắt xuống mặt đất. Đại Niên ngẩn ngơ ngồi ngốc trên sân đất, mồ hôi chảy ròng ròng trên khuôn mặt đỏ lựng như quả táo tàu, hai bàn tay cào cấu lung tung trên nền đất bùn. Mẹ cậu ở bên cạnh lau nước mắt. Cậu kiên quyết khuyên mẹ về nhà. Cậu bảo mẹ hãy yên tâm: Cậu tuyệt đối không tự tìm đến cái chết, cậu chỉ muốn ở một mình ở đây tĩnh tâm một lát mà thôi.

Đương nhiên, việc cậu để mẹ rời khỏi đây còn có một nguyên nhân chủ chốt hơn, bởi vì cậu nhìn thấy Tiểu Lệ đang đi bộ về từ con đường cái phía huyện lỵ. Cô muốn về nhà, nhất định phải đi qua sân đất này.

Trước mắt cậu lại mọc lên một vầng thái dương khác. Nỗi đau khổ tạm thời bị một thứ cảm xúc khó tả nhấn chìm. Cậu chờ đợi cô bước về phía mình.

Cô ấy đã đi tới. Cô rõ ràng không ngờ lại chạm mặt cậu ở đây, trên mặt lộ rõ vẻ kinh ngạc — có lẽ nói thế không chuẩn xác lắm. Nhưng biểu cảm khó diễn tả bằng lời này nhanh chóng biến mất. Cô lập tức hào hứng lấy ra một mảnh giấy quơ quơ trước mặt cậu, dùng giọng nói run run nói: "Giấy báo trúng tuyển của tớ! Khoa Hóa học Đại học Sư phạm Tỉnh, là nguyện vọng thứ hai đăng ký..." Cô ấy cũng mới mười chín tuổi, hoàn toàn không thể che giấu niềm vui sướng của mình trước mặt một kẻ đang phải chịu đựng nỗi đau đớn tột cùng. Khi cô nhận ra sự không phải phép trong hành động này của mình, thì đã quá muộn màng. Cô kinh hoàng phát hiện ra rằng, người trước mặt mình bỗng chốc tái mét đi như tro tàn, tiếp theo đó, ngã sụp xuống đất, hai tay ôm lấy đầu.

"Tớ mấy ngày nữa là phải đi rồi, thời gian nhập học rất gấp..." Cô bắt đầu cố gắng che giấu sự kích động của mình, nhưng giọng nói vẫn còn đang run rẩy.

"Chúng ta mãi mãi sẽ là bạn tốt." Đừng thấy cô tuổi nhỏ, mà cũng đã học được chút thói đời rồi. Câu nói này của cô thực ra đã ngầm ám chỉ một tư tưởng rõ ràng.

Đáng tiếc là cậu bạn thật thà chất phác này, lại không nghe hiểu ý nghĩa thực sự trong câu nói ấy, ngược lại còn bị kích động; nhưng cô không đợi cậu mở miệng, lập tức bổ sung thêm: "Chúng ta tuổi đều còn nhỏ, trước kia là đùa giỡn thôi mà, thực ra, tớ vẫn luôn mong chúng ta cùng nhau học đại học, sau này... Tớ cảm thấy rất buồn thay cho cậu. Đại Niên, cậu nghĩ thông suốt một chút đi, việc học của cậu vốn dĩ không tệ, nhưng số phận con người thật khó nói. Đương nhiên, chúng ta mãi mãi sẽ là bạn tốt..."

Haizz! Hóa ra là thế. Lần này thì cậu thực sự nghe hiểu rồi. Cậu cảm thấy vầng thái dương trước mắt bỗng chốc mất đi ánh hào quang chói lọi ấy. Cái giá đắt đỏ mà cậu dùng để đổi lại rốt cuộc chỉ là vài câu nói nhẹ tênh như thế!

Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, đã quét sạch vĩnh viễn tất cả sự ngây thơ mà Cao Đại Niên gìn giữ từ thời thơ ấu cho đến tận bây giờ. Đúng vậy, lần đầu tiên cậu biết được: Cuộc đời thực ra lại khắc nghiệt biết bao!

Cậu không nói một lời nào, dùng tay áo lau đi mồ hôi trên mặt, giống như hành động của cha cậu vừa nãy, quay phắt người bước đi. Thế nhưng, cậu không cúi gằm đầu trước ngực như cha mình, mà cố gắng ngẩng cao lên hết mức có thể, dáng vẻ đó chẳng khác nào tuyên bố rõ ràng với cả thế giới rằng: Cao Đại Niên cậu bây giờ mới thực sự trở thành một người đàn ông.

Đau khổ... Đây là điều hiển nhiên không cần phải nói. Đả kích kép này, dù có đặt lên người một người trưởng thành từng trải sự đời, cũng đủ nặng nề rồi, huống chi cậu mới chỉ mười chín tuổi — nói một cách nghiêm khắc, thì vẫn là một đứa trẻ cơ chứ.

Vốn dĩ cậu không phải là người hay nói, bây giờ lại càng hoàn toàn trầm mặc, giống như một kẻ câm, không thốt một tiếng nào đi theo cha và anh trai, bắt đầu quãng đời lao động gian khổ. May là trong thôn đã khoán sản đến hộ, mọi người không làm việc chung một chỗ nữa, tâm trạng bất an của cậu chỉ có người nhà mới biết. Cậu cố gắng trốn tránh người ngoài.

Đêm tối, cậu mở trừng trừng hai mắt không tài nào chợp mắt được. Thế là khoác chiếc áo bông chỉ mặc vào mùa đông, lén lút lẻn ra khỏi nhà, một mình lang thang không mục đích ở khúc sông trước thôn, trông hệt như một bóng ma lang thang ban đêm, hình bóng của Tiểu Lệ không lúc nào là không quấn quýt lấy cậu. Cậu muốn hận, nhưng lại không tài nào hận nổi, bởi vì những tình cảm vô cùng tốt đẹp trước kia vẫn đang quấn quýt dịu dàng trong lòng cậu, dù chỉ một chút cũng không sao cắt đứt nổi.

Thế nhưng, điều đau đớn hơn nữa là, cậu cảm thấy mình có lỗi với một thời đại tốt đẹp. Hiện nay đất nước đang rất cần những nhân tài có kiến thức, mà cậu thì khao khát được làm nên một sự nghiệp lớn lao cho tổ quốc biết bao! Bốn hiện đại hóa đối với một số người mà nói, chỉ là một khẩu hiệu suông mà thôi, nhưng đối với một thanh niên nhiệt huyết như cậu, lại là một việc thiết thực có thật. Cậu biết rằng, một giai đoạn cực kỳ quan trọng trong tương lai, cần thế hệ bọn họ đứng ra làm rường cột của đất nước, thế nhưng cậu lại gặp phải bất hạnh vào đúng thời điểm này!

"Mình thật quá đau khổ..." Cậu nghĩ.

"Thế nhưng", cậu lại nghĩ, "lẽ nào mình lại cứ đành lòng để ngọn lửa đau khổ thiêu rụi chính bản thân mình ư? Không thể thế được! Chính vì mình đau khổ nhường này, mình càng phải tranh một hơi thở! Không chỉ phải lao động thật tốt, mà còn phải học tập thật tốt! Tiểu Lệ, có một ngày tôi nhất định sẽ gặp lại cô, cô cứ đợi mà xem, khi tôi gặp lại cô lần nữa..." Cậu vừa nghĩ như vậy, hàm răng liền nghiến ken két trong miệng, hai tay cũng vô thức nắm chặt thành hai chiếc đấm. Dòng máu của người thanh niên lại sôi sục khắp toàn thân cậu, một ý thức mới cuối cùng cũng thức tỉnh trong tâm trí cậu.

Cậu vẫn trầm tính ít nói, liều mạng lao động.

Chẳng bao lâu sau, lão nhân Cao Nhân Sơn phát hiện ra trên con đường họ đi ra núi làm rồng làm ruộng, khắp nơi đều cắm những mảnh đá nhỏ, trên đó viết một số "chữ ngoại quốc" bằng phấn trắng. Lão già nhận ra đây không phải chữ Trung Quốc, lại được viết giữa chốn núi non hoang vu này, khiến ông sợ hãi đến thót tim, cứ tưởng là có gián điệp nước ngoài xuất hiện, ông bèn kể chuyện ma quái này cho vợ nghe, nhưng vợ ông lại chẳng thèm để ý mà bảo với ông rằng: "Ông không nhìn thấy trên mấy hòn đá ở chuồng lợn nhà mình cũng viết à?" Cậu con trai cả nhịn được cười, nói với bố rằng: "Bố thật buồn cười quá đi mất! Gián điệp nước ngoài rảnh hơi đâu mà mò đến chỗ chúng ta làm gì chứ? 'Gián điệp' ở ngay trong nhà chúng ta kìa. Đó là mấy từ tiếng Anh do Đại Niên viết đấy."

"Thế là thế nào chứ?" Cha hỏi con cả.

"Thế nào nữa, nó vẫn muốn thi đại học đấy!"

Hai ông bà kinh ngạc há hốc miệng, lão nhân Nhân Sơn lắc lắc cái đầu đã điểm bạc của mình, nói: "Hay là lo lao động cho tốt đi, mồ mả tổ tiên nhà mình không có phong thủy tốt đâu!"

Dù thế nào đi nữa, Đại Niên đã xốc lại tinh thần phấn đấu trở lại. Cậu bắt đầu ôn tập lại từ môn tiếng Anh mà cậu thi kém nhất. Cậu không muốn chui rúc ở nhà cắm cúi học tập, tránh để những kẻ không rõ nội tình nhìn cậu như một tên du thủ du thực, còn những kẻ rõ nội tình lại nhân cơ hội đó chế nhạo cậu. Cậu có lòng tự trọng của mình.

Thế nhưng việc học tập này vô cùng gian nan. Mỗi khi cậu vác một gánh hoa màu từ trên núi xuống, đôi mắt bị mồ hôi muối xót đến mức chẳng thể phân biệt nổi những từ tiếng Anh mà cậu cắm dọc bên đường nữa. Thế nhưng cậu vẫn liều mạng hoàn thành kế hoạch học tập mỗi ngày. Ngày tháng trôi qua, cậu trở nên giống như một kẻ tu hành khổ hạnh, thường xuyên mệt mỏi đến mức mắt hoa mày chóng, đi đứng lảo đảo, cái đầu luôn cúi gằm xuống vẻ mệt mỏi vô lực. Thế nhưng, cậu cảm thấy tinh thần của mình chưa bao giờ phấn chấn cao độ như lúc này, xem kìa, cậu đi đường miệng lẩm bẩm nhẩm bài, cậu đi vệ sinh miệng lẩm bẩm nhẩm bài, cậu cúi đầu giải toán bên ngọn đèn dầu, thường xuyên vì ngủ gật mà làm cháy cả tóc, mái tóc cháy xém vàng khè một mảng... Tất cả những điều này, cậu đều cắn răng chịu đựng. Có lúc, làn sóng đau khổ đột ngột ập vào tâm can, hành hạ cậu sống không bằng chết. Những lúc như vậy, cậu lại thầm nhẩm trong lòng câu nói ấy: "Khi tôi gặp lại cô lần nữa..."

Giờ phút này, nỗi đau khổ cũng đang hành hạ một người khác. Không phải ai khác, chính là mẹ của Tiểu Lệ.

Đông qua xuân tới, băng tuyết tan chảy, đất đai rã đông, đất trời lại ẩn chứa một sức sống mãnh liệt. Thế nhưng mùa này, đối với một bệnh nhân bị phong thấp khớp mà nói thì không phải là điềm lành gì.

Mẹ Tiểu Lệ cứ đến thời gian này là các khớp xương ở chân lại đau đớn như có cây kim thép châm chích. Mùa xuân năm nay lại càng nghiêm trọng hơn. Người góa phụ này không thể coi là hạnh phúc, cũng chẳng thể coi là bất hạnh. Chồng tuy qua đời quá sớm, nhưng cô con gái quý báu lại thi đỗ đại học. Nhìn lại quá khứ thì cay đắng chẳng ít, mà nhìn về tương lai thì cũng ngọt ngào phết: Cố chịu đựng thêm mấy năm nữa, đợi Tiểu Lệ tốt nghiệp đại học, cô sẽ có thể theo con gái hưởng phước rồi!

Thế nhưng, những ngày tháng trước mắt quả thực rất khó sống. Bên cạnh không có một người thân thích nào, mà ruộng đất đều đã chia đến hộ, hoa màu thì ai cày cấy thay cho cô đây? Chẳng mấy chốc nữa là đến mùa cày bừa, cô không biết lại phải đi cầu xin nhà nào trong thôn đây. Nếu là những năm trước, cô sẽ chẳng phải lo lắng sầu muộn gì, vì đã có nhà của Cao Nhân Sơn lo hộ. Giờ đây còn mặt mũi nào mà đi cầu xin họ nữa!

Ngày hôm nay, cô đi đến cái giếng ở đáy mương để xách nước. Lúc quay về, cái chân chết tiệt đi đến nửa sườn dốc thì đau đớn đến mức thế nào cũng không bước đi nổi nữa. Cô đặt vòm nước bên vệ đường, hai tay ôm lấy đầu gối, cái miệng há hốc ra, chỉ thiếu chút nữa là bật tiếng khóc òa lên!

Đúng lúc ấy ba cha con Cao Nhân Sơn vừa ở khe núi phía sau đi về, đang đi trên con đường nhỏ ở phía bên kia sông để về nhà mình. Cả ba người họ đều nhìn thấy cảnh tượng ở phía bên kia sông. Anh cả của Đại Niên rõ ràng là mang tâm lý họa vô đơn chí vui sướng khi người gặp họa, chỉ thấy cậu ta bĩu môi, vẫn cứ đi về nhà như cũ, Đại Niên nhìn cha, cha cậu cúi gằm đầu cũng chỉ cắm cổ đi đường, làm như không nhìn thấy chuyện gì cả.

Đại Niên khựng lại. Cậu nhìn người cha và anh trai đang đi ở phía trước, trong lòng cảm thấy vô cùng khó chịu. Tinh thần cắm cúi làm lụng vất vả của cha và anh khiến người ta phải kính trọng, nhưng cái tư duy nông dân ích kỷ ấy lại khiến người ta không thể tôn trọng nổi biết bao.

Cậu lủi thủi rẽ sang con đường nhỏ ven khúc sông, bước về phía mẹ của Tiểu Lệ. Cậu là một kẻ từng nếm trải đau khổ, cho nên cậu cũng đồng cảm với người đang mang bệnh tật trước mắt, dẫu cho nỗi đau khổ của cậu chính là do con gái của bà mang lại.

Cậu bước đến trước mặt người phụ nữ lớn tuổi, không nói một lời nào, xách lấy vòm nước bên cạnh bà. Trên khuôn mặt đầy vẻ đau đớn của mẹ Tiểu Lệ, bỗng chốc dâng lên một biểu cảm khó diễn tả thành lời. Nhưng bà chỉ nói với theo ở phía sau: "Niên oa, cửa nhà mở đấy, trong bình nước phích có nước sôi, trên bàn có trà, trong ngăn kéo có thuốc lá sợi, cháu cứ tự nhiên tìm mà dùng nhé. Chân cở này của bác không linh hoạt, đi không nhanh được đâu..." Vừa nói giọng bà vừa nghẹn ngào.

Cậu xách vòm nước bước vào nhà bà, đổ nước vào vò.

Lúc cậu bước ra ngoài, không kìm được liếc mắt nhìn vào khung ảnh treo trên tường. Là cô ấy, đứng dưới tấm biển tên trường trước cổng đại học, nụ cười nở rộ như một đóa hoa, hầu như hoàn toàn không còn chút nào giống dáng vẻ ban đầu nữa...

Cậu cố gắng kìm nén, không để hai bọc nước mắt trong hốc mắt chực trào ra.

Cậu bước ra khỏi sân, đứng dừng lại ở nơi trước kia hay đứng đợi Tiểu Lệ. Mọi ấn tượng của quá khứ sao mà gần gũi thế, rõ ràng thế, mà lại cũng xa xôi thế, mơ hồ thế... Cậu nhìn thấy mẹ của Tiểu Lệ đang khập khiễng đi lên từ sườn dốc, miệng không ngừng rên rỉ. Thế là cậu nhanh chóng rẽ xuống sườn dốc bằng một con đường khác. Cậu không muốn nhìn thấy nỗi đau đớn của bà, cũng không muốn nỗi đau đớn của chính mình bị bà nhìn thấy.

Sáng hôm sau, cha cậu chuẩn bị sẵn nông cụ, bảo hai anh em đi cày ruộng cùng ông.

Cậu bước đến trước mặt cha, nói: "Đi cày ruộng cho nhà Tiểu Lệ trước đi đã!" Câu nói của cậu làm kinh ngạc hai khuôn mặt nông dân chai sần, anh cả cậu không nhịn được thốt lên: "Mày làm ô uế tổ tông đấy à! Kia còn là mẹ vợ của mày nữa chắc?"

Cậu bỗng nổi giận: "Mày không muốn đi thì cút!"

Anh cả cậu ném phắt cái cày đi, bỏ vào trong nhà.

Cậu quay đầu nhìn bố.

Cậu nhìn thấy gì vậy? À, vắt vẻo trên khuôn mặt nhăn néo giống hệt cậu như đúc ấy, là một nét biểu cảm áy náy. Bản chất lương thiện, chất phác lại trỗi dậy ở người già.

Không ai ngờ rằng, Cao Đại Niên năm ngoái thi trượt đại học, năm nay lại đỗ vào một trường đại học nổi tiếng ở Bắc Kinh.

Đúng vậy, cậu đã đỗ rồi. Để đổi lấy ngày hôm nay, cậu đã đau khổ suốt một năm, phấn đấu suốt một năm. Sự gian khổ mà cậu bỏ ra trong suốt một năm nay, con đường nhỏ trên núi, những mảnh đá nhỏ bên đường, ngọn đèn dầu trong nhà, đều hiểu rõ hơn những người xung quanh cậu.

Khi cậu ôm giấy báo trúng tuyển đại học từ huyện lỵ trở về, lại một lần nữa đến sân phơi lúa trước thôn, thả người nằm vùi vào đống rơm rạ màu vàng óng, mặc cho những giọt nước mắt vui sướng tuôn rơi rào rạt. Cha cậu, mẹ cậu, anh cả cậu, đều lần lượt chạy đến. Họ cũng biết tin cậu đỗ rồi, ba người thân quây quần thành một vòng tròn, từng người một với khuôn mặt hân hoan tươi cười, ngồi xổm trước mặt cậu, đều không biết nên nói gì cho phải.

Cậu chẳng nói gì khác nữa, chỉ nói với anh trai một câu: "Anh à, sau khi em đi, nhà Tiểu Lệ có một số việc cần anh giúp đỡ đấy, chân của bác gái không được tốt..." Anh cả cậu vừa vui mừng vừa ngượng ngùng gật đầu liên hồi với cậu.

Cậu từ biệt thôn Cao Gia thân yêu, từ biệt cao nguyên hoàng thổ hùng vĩ vĩ đại, lên xe ô tô, xuôi theo dòng suối nhỏ róc rách, dọc theo dòng sông cuồn cuộn chảy, ra khỏi núi, ra khỏi khe, phi nhanh qua vùng đồng bằng vô tận, bước vào thành phố tỉnh lỵồn xe như nước, phồn hoa náo nhiệt. Cậu gửi hành lý xách tay ở gần ga tàu hỏa, mua vé đi Bắc Kinh trong ngày, sau đó liền tính qua trường Đại học Sư phạm thăm Tiểu Lệ, còn sáu bảy tiếng nữa mới đến giờ lên tàu, cậu có thừa thời gian.

Cậu xách một gói hạt bí ngô quê nhà được rang vàng óng ươm, lên chiếc xe buýt công cộng đi Đại học Sư phạm. Đại học Sư phạm tọa lạc ở vùng ngoại ô, là bến cuối của tuyến xe này. Cậu xuống xe, trái tim đập loạn nhịp, bước về phía cổng trường. Nơi này tuy chưa từng đến, nhưng hoàn toàn không xa lạ gì, cậu đã từng nhìn thấy trong ảnh chụp rồi.

Khi cậu bước đến dưới tấm biển tên trường nơi Tiểu Lệ chụp ảnh, bỗng khựng phắt lại. "Mình đến đây làm gì?" Cậu đột nhiên tự hỏi bản thân.

Trái tim cậu cảm thấy nhói lên một trận âm ỉ, cảm thấy xấu hổ vì chính mình. Cậu biết rằng, cậu muốn gặp Tiểu Lệ, rõ ràng là mang theo một tâm lý phức tạp không nói rõ thành lời: Đừng có coi thường người khác nhé! Đây chẳng phải là sự trả thù không tiếng động hay sao?

Cậu bắt đầu nghiêm khắc kiểm điểm lại bản thân trong lòng: "Sao mình lại có thể làm thế này!" Cậu nghĩ: Mình quả thực đã phải chịu đựng nỗi đau đớn tột cùng, nhưng ngọn lửa đau khổ đồng thời cũng thiêu rụi chính nỗi đau đớn ấy, đưa mình bước vào một cảnh giới hoàn toàn mới mẻ cả về mặt tinh thần lẫn cuộc sống. Đúng vậy, mình đã từng đau khổ, nhưng vì thế mà cũng đã có được hạnh phúc. Xét theo ý nghĩa này, mình không nên oán trách Tiểu Lệ nữa, ngược lại còn phải cảm ơn cô ấy — dẫu cho tất cả những điều này cay đắng biết bao!

Cậu dùng cả hai tay ôm khư khư túi hạt bí ngô ấy trước ngực, dựa lưng vào tường, nhắm nghiền mắt lại, để nội tâm đang bất ổn dần bình tĩnh trở lại, sau đó, quả quyết bắt một chuyến xe buýt vào thành phố, quay trở lại nội thành.

Cậu đến bưu điện trung tâm thành phố, vội vã viết một mẩu giấy nhỏ: "Tiểu Lệ, xin mời cậu nếm thử hạt bí ngô quê nhà của chúng ta nhé, Đại Niên."

Cậu nhét mẩu giấy vào trong túi, cầm kim chỉ khâu bưu kiện ở trên quầy, vụng về khâu kín túi hạt bí ngô lại, viết địa chỉ lên rồi gửi đi.

Chiều tà, khi ánh hoàng hôn tuyệt đẹp chìm dần xuống một góc thành phố, chuyến tàu tốc hành thẳng tiến đi Bắc Kinh đã lăn bánh. Tiếng lộc cộc của bánh tàu ngày một dồn dập hơn, ngày một vang dội hơn; khuôn mặt chất phác của Đại Niên áp chặt vào cửa kính toa tàu, ngắm nhìn vùng đồng bằng rộng lớn và bầu trời xanh vô tận, khóe mắt trào ra hai giọt nước mắt lấp lánh.

Tháng 12 năm 1981 tại Bắc Kinh